op en top russisch

'Het Gelders Orkest' bracht gisteravond in theater Orpheus een russisch feestje ten gehore. Onder leiding van de vaste russische gastdirigent van HGO, Nikolai Alexeev kregen we voor de pauze het 1e celloconcert in Es, opus 107 van Dmitri Sjostakovitsj (1906-1975) te horen met cellist Alexander Kniazev als solist, en na de pauze symfonie nr. 3 in a, opus 44 van Sergej Rachmaninov (1873-1943). Het was dus in alle opzichten een op en top russisch avondje daar in Apeldoorn.

Dmitri Sjostakovitsj
Om de inleiding van het 1e celloconcert van Sjostakovitsj mee te maken, waren we een uurtje eerder naar de schouwburg gekomen. Het 1e celloconcert van Dmitri Sjostakovitsj schijnt onlosmakelijk verbonden te zijn met zijn vriend en cellist Mstislav Rostropovitsj. Beiden hebben ze veel te lijden gehad van het Russische regime, ze waren nauw verbonden en eensgezind in hun verzet daartegen. Na de dood van Stalin in 1953, kwam er enige verlichting in de hardvochtigheid van het regime. Toen in 1958 ook nog eens het beruchte culturele decreet van Andrei Zdjanov uit 1948 werd opgeheven, het werken voor veel componisten en musici was door dit decreet bijna onmogelijk geweest, was het helemaal goed. Voor het gevoel van Sjostakovitsj was het nu eindelijk weer mogelijk om muziek zonder politieke intenties omwille van de muziek te schrijven.

Eén van de eerste werken die hij op stapel zette was een celloconcert voor zijn vriend en cellist Rostropovitsj, in 1959 kwam het stuk klaar, zijn vriend was er erg blij mee. Rostropovitsj was zelfs zo enthousiast, dat hij het stuk binnen vier dagen had ingestudeerd. Na de première in dat zelfde jaar in het conservatorium van Leningrad ging het snel. Een Amerikaanse première met het Philadelphia Orchestra volgde en was een doorslaand succes.

Het celloconcert is opgebouwd uit twee delen. Het eerste deel is gebaseerd op het indringende DSCH-motief (de noten D-Es-C-B(H), een muzikale notatie van zijn initialen. Het tweede deel bestaat uit drie onderdelen die in elkaar overlopen. Een lang moderato gebruikt een lyrisch maar triest thema dat overgaat in een grote cadens voor de cello, waarop meteen een vrij kort allegro volgt. Als verkapt protest tegen het Sovjetregime, laat Sjostakovitsj hierin een parodie horen op het volksliedje Suliko, een deuntje dat bij Stalin zeer geliefd was geweest en dat de dictator voortdurend gezongen had.

In de zaal zaten wij tijdens de uitvoering van dit stuk midden voor het podium op rij acht, en hadden zo een bijzonder goed zicht op de in 1961 in Moskou geboren cellist Alexander Kniazev. Al tijdens de eerste maten van het celloconcert raakte ik in de ban van deze solist. Onder begeleiding van een heel transparant en alert reagerend orkest opende hij direct met een rijke, sonore toon die afwisselend tintelde en zinderde. Na dit dynamische en temperament volle eerste deel, volgde de verstilling van het tweede deel, uiteindelijk weer uitmondend in een opzwepende en ijzingwekkende cadens waardoor ik op het puntje van mijn stoel ging zitten. Na afloop, het hele stuk had ongeveer een halfuur geduurd, glom niet alleen het hoofd van Alexander Kniazev van bovenmatige transpiratie door het harde werken, maar was zelfs het bovenblad van zijn cello doornat geworden van zijn zweetdruppels.

Sergej Rachmaninov
De symfonie nr. 3 van Rachmaninov na de pauze was weer een heel ander verhaal. De ontwortelde kunstenaar Rachmaninov, representant van de late negentiende eeuw en opgegroeid op een oud feodaal russisch landgoed waarmee door de revolutie hard was afgerekend, woonde in 1935 al zeventien jaar als banneling in Amerika. Een land waarin hij niet thuishoorde en ook nog eens in een tijd dat alles op z'n kop stond, een tijd gespierd en gespannen van modernisme. In de muziekkunst hadden Stravinsky, Debussy en Schônberg alles overhoop gehaald: ritme, melodie, harmonie en vorm. En er dreigde ook nog eens een nieuwe oorlog, terwijl de wonden van de vorige nog niet waren geheeld. Componeren was daar voor hem een luxe geworden, maar om toch in zijn levensonderhoud te kunnen voorzien was hij daarom maar pianist geworden.

Maar bijna dertig jaar na z'n tweede symfonie die uit 1908 dateert, hij was toen al 62 jaar, heeft hij als componist toch nog weer de stoute schoenen aangetrokken, met als resultaat de 3e symfonie, een voor zijn doen onverwacht modernistisch stuk, die met het Philadelphia Orchestra op 6 november 1936 in premère ging. De kritieken waren niet onverdeeld positief, men vond het een vreemd werk, niet bevredigend, mosterd na de maaltijd, maar desalniettemin belangrijk. Het modernisme van Rachmaninov had niet veel meer om het lijf, dan dat Rachmaninov de bijl zette in de romantische melodieënstroom en een massa slagwerk ervoor in de plaats zette, maar dan toch ook weer net te tam, het was vlees nog vis. Veel scepsis in die tijd van zowel bewonderaars als tegenstanders van Rachmaninov. Toch had Rachmaninov laten zien dat hij op z'n oude dag niet helemaal doof voor de nieuwste ontwikkelingen in de muziek bleek te zijn. En nu, ruim zeventig jaar later, staat de derde symfonie van Rachmaninov nog altijd op het programma van menig symfonieorkest in de wereld.

In een uitgebreidere bezetting werd het stuk bestaande uit de delen Lento-allegro moderato; Adagio ma non troppo; Allegro vivace en Finale: Allegro door HGO in een kleine drie kwartier ten gehore gebracht. Ik vond het een stuk waarin werd getoverd met ritme en sfeer, vertellend en bij vlagen zelfs bedwelmend, heel mooi. Toch deed het stuk mij emotioneel beduidend minder dan het celloconcert van voor de pauze.

weekend company

Het was het mooiste weer van de wereld afgelopen weekend, voor ons een reden om er met z'n tweetjes maar eens lekker op uit te trekken. Op vrijdagmiddag zijn we begonnen met een wandeling naar de steentijdnederzetting 'Swifterkamp' in Natuurpark Lelystad. Zaterdag was het een bezoek aan het MMKA, ofwel het museum voor moderne kunst in Arnhem, waarna een wandeling volgde in park Sonsbeek aldaar. En zondag hebben we Bronkhorst bezocht, met ca. 150 inwoners al sinds 1482 het kleinste stadje van Nederland.

Swifterkamp
Ruim 4000 voor Christus leefden er in het huidige Flevoland jager-verzamelaars die heel geleidelijk overgingen op het boerenbestaan. Ze bouwden hun nederzettingen langs de oevers van de Overijsselse Vecht. Maar toen de zeespiegel begon te stijgen, zo'n 5000 jaar geleden, moesten ze het veld ruimen. In 1966 werden in oude rivierduinen onder de vette klei van Schokland, sporen gevonden van huizen en gebruiksvoorwerpen van deze verre voorouders. Deze vondsten hebben bijgedragen aan de oprichting van de Stichting Prehistorische Nederzetting Flevoland (SPNF). Deze stichting heeft in Natuurpark Lelystad het verre verleden doen herleven door de bouw van 'Swifterkamp'. In deze nederzetting, die is gebouwd en wordt gerund door vrijwilligers, is het mogelijk om in alle rust en omgeven door een prachtige natuur, even terug te gaan in de tijd.

MMKA en park Sonsbeek
Het Museum voor Moderne Kunst Arnhem ligt op de oude stuwwal aan de rand van Arnhem, hoog boven de Rijn. Ooit lag daar de theetuin van Reh, maar in 1873 bouwde architect Cornelis Oudshoorn hier een herensociëteit voor o.a. uit Indië gerepatrieerde suikerplanters. Maar naar verloop van tijd verdween ook die bestemming, en sinds 1920 is op deze locatie een museum gevestigd. Eerst het Gemeentemuseum Arnhem, maar naar diverse verbouwingen, renovaties en uitbreidingen, de meest recente in 2007 door hoofdarchitect Kees Tak, is de naam veranderd in MMKA. Er waren zaterdag verschillende tentoonstellingen te bezichtigen, ik noem er enkele t.w.
1) Arnhemse faience (1759-ca.1770), een europees avontuur met nationale en internationale topstukken van Arnhemse keramiek.
2) Figuratieve kunst van 1910-1950, schilderijen van diverse neorealistische schilders uit die tijd als Koch, van Hell, Radecker, Toorop en Willink. Mogelijk komt het doordat ik in het fototijdperk ben opgegroeid, maar of het nou neo- of magisch-realististische schilderkunst heet zoals Carel Willink zijn eigen werk plachte te noemen, knap, maar het kan mij niet erg boeien.
3) Ballroom, een tentoonstelling met werk van designer Janske Hombergen dat herinnert aan de balzalen en eetkamers uit de rococo, uitgevoerd in hedendaagse materialen.
4) 'Dealing with reality' een tentoonstelling waarin diverse houdingen ten opzichte van de werkelijkheid worden getoond. Welke rol krijgen foto's en filmbeelden toebedeeld in onze maatschappij met zijn economie van afleiding?

We hebben ons zaterdags uitje in Arnhem afgesloten met een mooie en frisse wandeling in park 'Sonsbeek', en een aperitiefje in het café van het Watermuseum aldaar.

Bronkhorst
Zondag kwamen we vanuit Brummen via het Bronkhorsterveer over de IJssel Bronkhorst binnen. We waren op deze mooie dag niet de enige, maar er was gelukkig nog plek om de auto ergens buiten het centrumpje te parkeren. Omdat het inmiddels lunchtijd geworden was, zijn we onze Bronkhorstexcursie begonnen met een plekje te zoeken in de overvolle herberg 'De Gouden Leeuw'. Verkwikt en verzadigt begonnen we een half uurtje later onze wandeling door dit pittoreske stadje, dat in onze ogen natuurlijk geen stadje is, maar wel al eeuwen de stadsrechten heeft. De even buiten het centrum gelegen slotheuvel spreekt tot de verbeelding. Het restant van een imposant kasteel wat daar ooit heeft gestaan lezen we op een bordje, door de vele oorlogen die daar ter plekke zijn gevoerd.

Over de IJsseldijk via Zutphen, Deventer, Zwolle, Kampen en een genoeglijke pitstop bij mijn zus J aldaar, zijn we huiswaarts gereden. Zo rond een uur of half acht konden de schoenen uit, een vredige rust daalde op ons neder. Zo'n druk weekendje gaat je kennelijk niet in de kouwe kleren zitten, maar mooi was het wel!

Krasse Knarren

"Krasse Knarren", zo heet het zeemanskoor van jachthaven "De Knar", thuishaven van watersportvereniging FLEVO in Harderwijk. Vanavond is het weer zover, dan gaan we er weer zoals altijd op donderdagavond met het hele koor tegenaan. Behalve dat ik meezing, draag ik met de drums ook mijn steentje bij in de ritmesectie van het bijbehorende muzikale begeleidingsgroepje. Met dit groepje, dat verder bestaat uit twee accordeons, een banjo en een gitaar oefen ik elke dinsdagochtend zonder het koor. Eerst verzorgde ik de ritmesectie alleen op een bodhrán, een soort Ierse lijsttrommel, maar de laatste tijd sleep ik mijn halve drumstel mee naar de repetities en optredens. Het wordt steeds leuker met die gasten, eigenlijk jammer dat over anderhalf à twee maanden het vaarseisoen weer begint, want dan is iedereen weer voor lange tijd gevlogen. Dat heb je met al die vutters en gepensioneerden, ze varen weg en je ziet ze voor minstens 3 maanden niet meer in de thuishaven terug. Maar goed voorlopig kunnen we er nog tot en met maart van genieten.

We hebben een prima dirigent op de donderdagavonden, hij doet altijd hevig z'n best om ons allemaal in het gareel te krijgen, zodat we tegelijk kunnen inzetten. En af en toe lukt dat ook nog met dat stelletje ongeregeld. Liederen die na één of twee keer inzetten niet lukken, vinden we moeilijk en slaan we over, die komen een andere keer wel weer aan bod, of niet. Na een uurtje zingen hebben we allemaal zin in koffie die al een tijdje stond te pruttelen. Na de koffie en als we zijn uitgerust, gaan we er met hernieuwde energie weer een uurtje tegenaan. En ja, dan is het zolangzamerhand toch hoog tijd voor iets anders, iets lekkers uit een fles of van de tap. Omdat we daarbij kunnen zitten, al is het maar op een barkruk, houden we dat met gemak minstens weer een uurtje vol. Maar zo rond een uur of halftwaalf beginnen de eersten dan toch af te druipen, het is weer mooi geweest, nog veel plezier en tot de volgende week maar weer!

Maar ik ben blij dat het voor mij en nog een paar anderen geen week duurt. Tijdens de oefeningen met het begeleidingsgroepje op de dinsdagochtenden, spelen we aan één stuk door van halftien tot twaalf uur. Natuurlijk zijn we dan inhoudelijk meer met de muziek bezig, met name met de moeilijke stukken. We worden nou niet gestoord door die gasten die alleen maar zingen, maar verder geen noot lezen, waardoor ze qua maat vaak uit de bocht vliegen. Onze opzet is om door een goede muzikale begeleiding te bieden, deze verstoringen een beetje binnen de perken te houden. Het vraagt een serieuzer aanpak, een hogere mate van discipline, maar ik ontleen er minstens zoveel plezier aan, zo niet meer, als aan de repetities op de donderdagavonden.

NEMO & BLIJBURG

Voor het verjaardagsfeestje van J, hadden we afgesproken elkaar j.l. zaterdagmiddag in Amsterdam te ontmoeten. De samenstelling van de groep bij deze gelegenheden was voor ons allemaal nieuw. Drie nieuwe gezichten erbij, twee vertrouwde gezichten eraf, maar daar waren we al een beetje aan gewend. Zeven kinderen, de jongste bijna zes, de oudste en tevens nieuwe eend in de bijt veertien, en acht volwassenen. Ik was uiteraard benieuwd hoe de dag zou verlopen, het zou voor iedereen toch weer even wennen zijn, en zou het onderling wel een beetje klikken. Achteraf kan ik nu zeggen, dat het weer eens nutteloos getob is geweest, het was een verrassend en ontspannend middagje.

In het science center NEMO (architect Renzo Piano 1997) zijn we in Café DEK5 op de bovenste verdieping met een aperatief begonnen. Kennismaken, bijpraten en op het dakplein van het mooie weer en het prachtige uitzicht genieten. Vervolgens kon iedereen een tijdje zijn gang gaan in de vijf verdiepingen die onder ons lagen. Vijf verdiepingen vol leuke doehetzelfactiviteiten en ontdekkingen voor jong en oud. In het science center heeft alles te maken met wetenschap en technologie. Op alle mogelijke vlakken kan je er als bezoeker op los experimenteren. Het geldende motto in NEMO is: verboden af te blijven! We hebben ons daar met z'n allen moeiteloos een aantal uren kunnen vermaken. De uitsmijter aan het eind van de middag was de spectaculaire voorstelling Kettingreacties op dek 1. Een voorstelling waarin actie en reactie wel heel beeldend en leerzaam gebracht werd.

Na in NEMO te zijn uitgeëxperimenteerd, zijn we met z'n allen naar café-restaurant Blijburg gereden waar we rond halfzes verwacht werden. Blijburg is een Amsterdams café aan de rand van IJburg. Het staat op het strand van de Markerwaard en is vanwege de tijdelijkheid, gebouwd van sloophout en andere ouwe troep. Mede daardoor heerst er een onbevangen sfeer, alsof je in een vrijstaatje bent aangeland. Mensen van allerlei pluimage komen hier van heinde en verre naar toe of banjeren hier zo van het strand naar binnen, en ook voor kinderen is het een eldorado. Natuurlijk is de keuken geen haute cuisine, maar toch hebben we daar met z'n allen heerlijk gegeten. Rond een uur of halftien zat het erop, en ging een ieder weer zijn eigen kant op.

CAMR

Vorige week kreeg ik de NOTICE OF RACE voor de 14e CAMR thuis gestuurd, een zeilrace die dit jaar op zaterdag 12 juli van start gaat. Sinds ik een keer aan de race heb meegedaan, zit ik bij de organisatie in het systeem en krijg ik de stukken voor de race, die om de twee jaar wordt gehouden, automatisch toegestuurd.

CAMR is een zeilrace van Lauwersoog naar Stavern in Noorwegen nabij Larvik, hemelsbreed een afstand van 360 nm, maar door het ronden van boei EF/B in de route voor de grote vaart, verrassende stroomeffecten in het Skagerrak en laveren, mag je er rustig 50 à 60 nm bij optellen. De Colin Archer Memorial Race is, zoals de naam aangeeft, vernoemd naar Colin Archer, een befaamde ontwerper en bouwer van sterke en zeewaardige schepen. Het poolschip FRAM van Amundsen was een speciaal ontwerp van zijn hand. Ik heb het schip gezien in het scheepvaart museum van Oslo, zeer de moeite waard.

Volgens de internationale bijzondere bepalingen van het Offshore Racing Council, afgekort ORC, is de wedstrijd geclassificeerd in categorie 2, d.w.z. de wedstrijd staat open voor deelnemers in de klassen ORC-club, IRC, Multihulls en ongemeten schepen. Tot deze laatste categorie behoorden wij in de 11e race van 2002.

De startschoten werden afgevuurd (er werd gestart in vier groepen tussen 12.00 en 12.30 uur) door het boordkanon van een tank van het leger. Wij waren met de "Swing" in startgroep twee ingedeeld. De start was een kleurrijk tafereel, bijna 120 schepen opweg naar de eerste boei onder spinaker, halfwinder of bollejan. Maar na ongeveer een mijl of zeven moesten we kruisen door de geul, en werd de halfwinder vervangen door een fok. Na de traffic line te zijn overgestoken, was de EF-B ton ruim te bezeilen. Rond een uur of tien 's avonds hadden we de ton achter ons liggen, en konden we de schoten aanhalen. Na een wachtschema voor de nacht van drie uur voor ons drieën te hebben ingesteld, zeilden we met een gangetje van 5 à 6 knopen scherp aan de wind noordwaarts. Natuurlijk moesten we een meer oostelijke koers aanhouden, minstens 25º, richting Hanstholm op de noordwestelijke punt van Denemarken, maar dan moesten we kruisen, en daar wilden we in dit stadium van de wedstrijd nog niet aan denken. Ons devies was, eerst maar eens zover mogelijk noord zien te komen. Maar in de loop van de nacht begon dat plan door regen en wegvallende wind heel anders uit te pakken.

De zondag was een drijfpartij midden in de duitse bocht, niet of nauwelijks een zuchtje wind was ons deel. Lekker rustig natuurlijk, maar knap vervelend als je de motor niet mag gebruiken, want dan ben je natuurlijk uit de wedstrijd. Ook maandag was het drijven, af en toe een zuchtje, maar het was ook zo weer voorbij. Voordeel van deze ellende was natuurlijk wel, dat je lekker relax in de kuip kon zitten ouwehoeren en we heerlijke maaltijden konden klaarmaken, de makrelen die we vingen smaakten dan ook verrukkelijk. Ook kregen we een kanjer van een geep aan de haak, die we met veel moeite binnenboord wisten te krijgen. Maar het feit dat de geep, nadat ik hem met veel beleid en zorg had geslacht, in een onbewaakt ogenblik door het jongste bemanningslid bijna met pan en al over boord werd gekieperd, had alles met de onwetendheid te maken over de bereiding van deze soort, erg jammer. Hij was nogal geschrokken van de blauwgroene kleur van de graten.

Op dinsdag hadden we in het Skagerrak even een goede wind. In een rechte lijn gingen we richting Stavern, zo blij waren we. Stom natuurlijk, we waren nog zo gewaarschuwd, we kregen volop met de tegenstroom langs de zuidoostkust van Noorwegen te maken. Bovendien viel de wind weer weg, op een gegeven moment voeren we met de finish in zicht door de stroming een tijdje achteruit. We konden de neiging om de motor in te schakelen maar nauwelijks onderdrukken, frustrerend, we hadden gewoon eerder en vooral beter na moeten denken. Er stond max. 110 uur voor deze wedstrijd, wij gingen na 110 uur en 18 minuten over de finish! 'Did not finish' heet het dan in zeilwedstrijden. Met de vermelding DNF Larvik, max time, kwamen we in de boeken van de wedstrijdorganisatie terecht. Niet iets om trots op te zijn, maar waarom zou je ûberhaupt trots zijn. Toch waren we blij dat er nog heel wat meer deelnemers waren in deze race, waar we onze treurige gevoelens mee konden delen. En last but not least, al hadden we er in de race niet veel van gebakken, over één ding waren we het met z'n drieën eens: het was evengoed een mooie toertocht.

Naturalis

Voor Thijs, onze oudste kleinzoon zit het eerste decennium erop. Dat hebben we natuurlijk wel even gevierd met z'n allen, onder het genot van heerlijk klaar gemaakte hapjes en drankjes. Maar voordat het voor ons zover was afgelopen zondag, dat we ons daar in Amsterdam aan Bacchus konden overgeven, zijn we eerst nog even bij Naturalis langs geweest. In museum Naturalis in Leiden wordt door meer dan tien duizend echte dieren, planten, stenen en fossielen uit de hele wereld het verhaal van onze planeet verteld. Je kan daar oog in oog staan met prehistorische dieren zoals een achttien meter lange dinosauriër of een wolharige mammoet, maar ook dieren uit onze tijd zijn van de partij, zoals bijvoorbeeld de orang-oetan.

Een leuke tentoonstelling over apen is "Zo apen zo mensen". Herken de aap in jezelf, het is een speelse en interactieve tentoonstelling over apen, mensen en hun sociaal gedrag. Aan de hand van herkenbare voorbeelden worden niet alleen de kleine verschillen tussen aap en mens duidelijk, maar worden vooral de grote overeenkomsten zichtbaar. Apen kennen ook een moraal, werken samen en troosten elkaar op z'n tijd. Verbaasd kijk je tijdens de tentoonstelling in de spiegel, om bij jezelf tot de conclusie te komen, dat je behalve mens ook aap bent.

Een bijzondere gewaarwording was ook, dat ik me tijdens de wandeling door dit museum als het ware dichter bij de natuur en mijzelf ging voelen. Terwijl daar toch ook het één en ander aan techniek is te bezichtigen. Achtergrondinformatie over DNA als code van het leven en spel over erfelijkheid. En de toepassingen van biotechnologie in onze maatschappij met de bijbehorende voor- en nadelen.

Naturalis is een bijzonder boeiend en leerzaam museum voor jong en oud, een museum waar je volgens mij niet zo gauw te vaak kan komen.

Herfstsonate

Gemengde gevoelens, want je zit naar een film te kijken uit 1978, 30 jaar geleden! Een film van één van de grote tobbers van de vorige eeuw, Ingmar Bergman. De film "Herfstsonate", een klassieker die in de Catharinakapel werd vertoont n.a.v. de vorig jaar op 30 juli overleden cineast, 89 jaar oud. Trouwens 2 van de 4 hoofdrolspelers zijn ook al niet meer in ons midden t.w. Ingrid Bergman (moederrol) en Halvar Björk (rol van echtgenoot dochter). En met Lena Nyman, de zieke dochter in de film, gaat het momenteel ook niet zo lekker las ik ergens. Alleen met de immer energieke en levenslustige Liv Ullmann, de gezonde maar o zo gefrustreerde dochter in de film gaat het kennelijk nog goed, op 16 december van dit jaar wordt ze zeventig.

"Scènes uit een Huwelijk" van dezelfde cineast uit 1974 staat mij nog helder voor de geest, maar van "Herfstsonate" uit 1978 is bij mij niets blijven hangen. Het gekke is dat ik zeker weet, dat ik de film destijds heb gezien. Bij de beelden die ik nu weer zag, dacht ik steeds, o ja, en dan was het weer weg. Ik kreeg er geen grip op, vreemd. Het drama waar ik mij kennelijk destijds al niet mee kon vereenzelvigen, anders was er ongetwijfeld iets van blijven hangen, was ook deze keer niet aan mij besteed. De ontroerende scenes van moeder en dochter ten spijt, vooral van Liv Ullmann, wat een acteerkanon. Maar het verhaal is en blijft treurigheid, er is geen moment van licht in de duisternis. Wat een ellende!

Tijdens een lang en pijnlijk nachtelijk gesprek in het stille huis van de dochter, wordt de vervreemding tussen dochter en moeder bloot gelegd. De moeder, een gevierd concertpianiste, beseft dat ze tijdens de opvoeding schromelijk tekort geschoten is, maar ze realiseert zich tegelijkertijd dat het voor verandering nu te laat is.

Overigens, met dat geportretteer van de vrouw als archetype van de mensheid, wat moet je daar nou mee.

The "Braer"

Toen ik het in mijn stukje over de Shetlandeilanden van 16 januari j.l. even over de Liberiaanse olietanker de "Braer" had die daar op 5 januari 1993 is vergaan, stond de berichtgeving over deze ramp mij weer helder voor de geest, alsof het gisteren was gebeurd. Dat zal waarschijnlijk ook de reden zijn, waarom ik er de dagen daarna in mijn hoofd mee rond bleef lopen. Waarom? Ik zou het niet weten, misschien is het mijn interesse voor de zee en de wereld van varen en alles wat daar mee te maken heeft. Door vervolgens ook nog wat te googelen op het internet, werd het helemaal weer een actueel gebeuren, en zijn mijn herinneringen aan deze ramp natuurlijk ook nog eens gecompleteerd met allerlei nieuwe gegevens. Het is een lang verhaal, vooral over schuldvraag en schadeclaims, maar ik hou het hier kort.

De "Braer" was een in 1975 gebouwde 89.000 ton grote Liberiaanse olietanker, met een breedte van 38 meter en een lengte van 234 meter. Beladen met 84.700 ton Noorse Gullfaks ruwe olie, was de "Braer" vanuit Mongstad (nabij Bergen) in Noorwegen opweg naar Quebec in Canada. Om op de Atlantische Oceaan te komen, had de "Braer" vanuit haar vertrekpunt in rechte lijn een koers uitgezet, die leidde door het vrij smalle vaarwater tussen de Shetlands en de Orkneys door. Logisch, de kortste weg, maar daar is later veel over te doen geweest, het vaarwater tussen deze eilanden door is voor een dergelijk groot schip toch vrij smal als er wat gebeurd, zeker bij zwaar weer.

Door zeewater in de brandstoftanks van de "Braer" vielen op 5 januari 's morgens rond 04.40 uur de motoren uit, en daardoor ook de elektronische navigatiesystemen.
De geschatte positie van de "Braer" is dan zo 10 à 11 nm ten zuiden van Sumburgh Head, het zuidelijkste puntje van de Shetlands. In de zware storm, kracht 10 à 11 uit ZW richting ligt het schip stuurloos in de huizenhoge golven en geraakt ze uiteraard op drift richting de Shetlands. Kustwacht, sleep- en reddingsdiensten worden gewaarschuwd en komen snel in aktie. Met een helikopter worden de bemanningsleden van boord gehaald, een levensgevaarlijke aktie bij storm en hoge golven. Desalniettemin worden na verloop van enige tijd bij een sleeppoging de kapitein en enkele bemanningsleden weer even teruggezet aan boord. Maar alle pogingen mislukken! Aanvankelijk dacht men dat het schip op de rotsen bij Sumburgh zou lopen, maar door de sterke stroming en het tij, blijft de "Braer" nog even vrij van de kust en spoelt ze om Sumburgh heen over de Quendalebaai richting Garths Ness, om daar rond 11.19 uur bij zeer zwaar weer op de rotsen te slaan.

In ongeveer 12 dagen na dit moment kwam 84.700 ton Gulfaks crude oil (ruwe aardolie) en 1500 ton bunkers (zware stookolie) in zee terecht. In de zware storm werd het schip door de zeeën compleet kapot geslagen. Door het slechte weer kon alleen worden gewerkt met bestrijdingsmiddelen vanuit vliegtuigen. Het opmerkelijke aan deze ramp was dat nagenoeg alle olie was verdwenen, als het ware kapot geslagen door de zware zeegang. De oliedruppels bleken zich te hebben gebonden aan bodemsedimenten en waren gezonken. Ook werd veel olie, door de zware storm, over de rotskust verspreid. In zalmkwekerijen op zee moesten miljoenen vissen worden vernietigd, en moesten vele dode vogels, zeehonden en otters worden geborgen. Pas na 6 jaar was het maritieme leven weer normaal.

Desalniettemin schrijft op 31 december 1993, dus bijna één jaar later, een journalist van het dagblad TROUW het volgende:
De steile zwarte rotswand steekt hoog boven het wrak van de "Braer" uit. Rond de boeg van de olietanker, die op 5 januari op deze plek te pletter sloeg, zwemmen zeehonden en otters. Kuifaalscholvers, zilvermeeuwen en een enkele voor dit jaargetijde vroege Jan van Gent nemen de stormachtige wind voor lief en zingen een melodie, loflied op dit paradijs.
De boeg van de "Braer" is ogenschijnlijk het enige bewijs van de ramp, die zich bijna een jaar geleden in vliegende storm voltrok. Vier, hooguit vijf meter steekt dit deel bijna rechtstandig boven de zee uit. Alsof een druk op de knop voldoende is het groenbruine schroot te lanceren. Van de bijna 85.000 ton olie die uit de "Braer" stroomde, de zee besmeurde en alle leven in dit gebied leek te vernietigen, is nergens iets te ontdekken.

Kennelijk had de natuur zich voor het oog in nog geen jaar hersteld, sneller dan iedereen voor mogelijk had gehouden!

Eline Vere

Vanmiddag "Eline Vere" gezien, een z.g. overdagfilm uit het 1e halfjaarsprogramma 2008 van de Catharinakapel in Harderwijk. Op enkele scholieren na, die kennelijk een werkstuk over de film moesten maken, bestond zo te zien het overige deel van de bezoekers uit van arbeid vrijgestelde grijsaards. Het feest der herkenning zullen we maar zeggen.

De film, een product van Sigma Filmproducties, gebaseerd op het gelijknamige boek van Louis Couperus, is naar een scenario van Jan Blokker en Patrick Pesnot gemaakt onder regie van Harry Kûmel, met in de cast Marianne Basler (Eline Vere), Monique van de Ven (Betsy van Raat), Johan Leysen (Henk van Raat), Thom Hoffman (Vincent Vere), Mary Dresselhuys (mevrouw van Raat), Michaël Pas (Georges) en nog vele anderen. Toen de film op 1 maart 1991 in premiere ging trok ze bijna 110.000 bezoekers, waarmee ze destijds op de 33e plaats kwam te staan van de Nederlandse filmranglijst.

De schrijver Louis Couperus leefde van 1863 tot 1923 en was in Den Haag geboren. Hij woonde van 1884 tot 1891 in een pand aan de Surinamestraat bij zijn ouders. Reeds in 1887 tijdens zijn studie Nederlands was hij al begonnen te schrijven aan het feuilleton "Eline Vere", waarvan de afleveringen van 17 juni tot 4 december van dat jaar verschenen in het dagblad 'Het Vaderland'. In 1889 werd de roman in zijn geheel met veel succes in boekvorm uitgegeven.

Vertelt wordt het trieste levensverhaal van Eline Vere. Zij is een mooie jonge vrouw uit een aristocratisch milieu met een mooie toekomst voor zich. Maar door teleurstellingen in de liefde en het zich afzetten tegen haar omgeving, raakt ze vervreemd van haar milieu. Ze zet tevergeefs haar zoektocht naar romantiek voort en wordt tenslotte depressief. Omdat ze geen uitweg meer ziet maakt ze uiteindelijk een einde aan haar leven.

Toen we de film gezien hadden, waren we het over één ding eens, en dat was: Blij dat we in deze tijd leven!

Pierement

Een rondleiding door het vrolijkste museum van Nederland is natuurlijk helemaal een aanrader als het buiten somber en regenachtig is. Gisteren was het zo'n dag, regen, regen en nog eens regen, dus wij naar Utrecht toe, naar het Nationale Museum van Speelklok tot Pierement, gevestigd in de middeleeuwse Buurkerk, hartje binnenstad. Een museum vol met automatische muziekinstrumenten van de 15e eeuw tot heden, carillonklokken, speeldozen, pianola's, zingende nachtegalen, buikorgels, smartlappen, tingeltangels en hele orkesten in de vorm van straat-, kermis- en dansorgels. Het was inderdaad een vrolijke boel!

Overigens, wat heeft Utrecht toch een mooie binnenstad, vooral de omgeving van de Oude Gracht met z'n werfkelders is een plaatje, dat zie je bij mijn weten verder nergens zo in Nederland.
Bij restaurant brasserie Luden op het Janskerkhof hebben we geluncht. Een sfeervol restaurant, gevestigd in een eeuwenoud monumentaal pand, met fraaie historische ornamenten en plafondschilderingen.



Het was ondanks de regen een leuk middagje Utrecht.

Shetlandeilanden

De Shetlandeilanden vormen een archipel in de Atlantische Oceaan ten noordoosten van het vasteland van Schotland. Met de "Swing" waren we op zaterdagmorgen om 10.45 uur uit Den Helder vertrokken, ruim vier etmalen later legden we 's middags om 17.45 uur aan in de de haven van Lerwick, de hoofdplaats van de Shetlandeilanden. Honderddrie uur hadden we over de ca. 600 nm gedaan, gemiddeld ca. 5,8 nm per uur, bepaald geen snelheidsrecord maar de zeiltocht was er niet minder gedenkwaardig om. Borreltijd!

Om wat meer van de Shetlands te zien, huurden we de andere dag een auto. Het links rijden was even wennen, maar erg druk is het daar niet, dus dat scheelde. We reden zuidwaarts door een glooiend landschap zonder bomen maar met veel schapen. Eenmaal bij de vuurtoren aangekomen, die we eerder ook al vanuit zee hadden gezien, op het meest zuidelijke puntje van de Shetlands bij Sumburgh Head, konden we daar op de stijle rotsen genieten van een fris, wijds en majestueus landschap, dat letterlijk bruiste van het leven. Honderden zo niet duizenden vogels, Papegaaiduikers of Puffins zoals ze hier worden genoemd, Alken, Jan van Genten, Kuifaalscholvers, Zilver- en Mantelmeeuwen en Grote Jagers, en ook zagen we Otters en Zeehonden. Er worden vanaf dit punt ook wel Walvissen gespot, maar die hebben we jammer genoeg niet gezien. Maar het was prachtig allemaal!

Daar op de hoge rotskust, uitkijkend over die prachtige azuurblauwe zee vol hoop en leven, realiseerde ik mij ineens, dat dit ook de plek moest zijn waar een aantal jaren geleden de "Braer" in een vliegende storm op de rotsen te pletter moest zijn geslagen, een Liberiaanse olietanker met bijna 85.000 ton ruwe olie aan boord. Niet niks lijkt mij zo, maar waar ik ook keek, er viel geen spoor meer van deze ramp te bekennen, de natuur had zich zo te zien in dit paradijs volledig hersteld!

's Avonds hadden we een ontvangst in de beroemde Townhall van Lerwick met buffet en muziek, dat ons werd aangeboden door de plaatselijke hotemetoten. De reeds eeuwen oude handelsbetrekkingen die bestaan tussen Nederland en de Shetlands werden gekoesterd en in menig toespraakje aangehaald, en er werd natuurlijk ook gedanst. Na dit feestje zijn we met een paar mensen en veel bier nog een poosje wezen doorzakken in een plaatselijke pub. Toen we eindelijk de "Swing" weer opzochten om te kooi te gaan, was het schemer van de kortte zomernacht op 60º noorderbreedte reeds verdreven door het licht van een nieuwe dag op de Shetlands.

Liaisons Dangereuses

Door het Nationale Toneel werd gisteravond "Liaisons Dangereuses" gespeeld in de Stadsschouwburg in Utrecht. De oorspronkelijke tekst van het morbide machtspel dat zich afspeeld in de adelijke salons en slaapkamers van het 18e eeuwse Parijs, is in 1782 aan de vooravond van de Franse revolutie geschreven door ene Pierre Choderlos de Laclos. Het was een regelrechte aanval op de decadente levensstijl van de adel in die tijd.

In onze tijd, ruim tweehonderd jaar later, is het eigenlijk niet veel beter, opnieuw viert de zelfgerichte erotiek hoogtij. Reden voor Christopher Hampton om de beschrijving uit 1782 te vertalen en te bewerken voor toneel (1985) en film (1989). Nu, twintig jaar later, presenteert het Nationale Toneel onder regie van Johan Doesburg opnieuw de toneelversie, met in de hoofdrollen Gijs Scholten van Aschat en Ariane schluter.

Het stuk over het mijnenveld dat liefde heet, begint als een amoreel spel dat uiteindelijk ontaardt in een strijd op leven en dood. Graaf Valmont (Gijs Scholten van Aschat) en Markiezin de Merteuil (Ariane Schluter), beiden mooi, talentvol, rijk en verveeld, zijn gewezen minnaars. Hun hartstocht voor elkaar is niet gedoofd en vindt een uitweg in een ziekelijk spel: het corrumperen van onschuldige zielen. Valmont heeft zichzelf de uitdaging gesteld de meest zuivere, trouwe en vrome vrouw van Parijs te verleiden. Merteuil sluit hierop een weddenschap met hem af. Als hij in zijn opzet slaagt, zal zij nog éénmaal een nacht met hem doorbrengen. Valmont accepteert de uitdaging!



De in 1937 door architect Willem Marinus Dudok ontworpen Stadsschouwburg ligt op het Lucasbolwerk aan de rand van de oude Utrechtse binnenstad. De schouwburg is in de jaren 1995 en 2002 op diverse onderdelen verbouwd naar de eisen des tijds. De Douwe Egberts-zaal waarin wij zaten heeft 1000 zitplaatsen, ze waren zo te zien allemaal bezet. Een mooie zaal, maar aan de zaalakoestiek mag nog wel wat worden verbetert, sommige passages waren moeilijk verstaanbaar op de plek waar wij zaten, ongeveer op 2/3 afstand vanaf het toneel gezien. Maar het was desalniettemin een mooi avondje toneel, dat vooraf gegaan was door een gezellig etentje met W en A bij "Le Connaisseur" aan de Oudegracht.

Rond elf uur was het afgelopen, en zochten we de auto weer op in de nabij gelegen parkeergarage in de Kruisstraat. In de parkeergarage hebben we vervolgens drie kwartier vast gezeten, omdat veel schouwburggangers geen goede uitritkaart hadden! Wat een toestand, ik had natuurlijk al betaald (€. 14,-!) bij het betreden van de garage, je hebt dan een bepaalde tijd om uit te rijden, maar als die tijd wordt overschreden kan je weer gaan bijbetalen, en dat gebeurde tot mijn grote ergernis, weer €. 2,- in de automaat en nog steeds stonden we vast tussen die slome sukkels zonder goede uitrijkaart. Maar eindelijk kon de slagboom voor ons ook omhoog en waren we vrij!

Madurodam

Ondanks het koude weer zijn we vandaag toch met Thijs en Mink naar de kleinste stad van Nederland geweest. Madurodam, de stad waarin alles precies 25 maal kleiner is dan in werkelijkheid. Een stad die als elke stad in wijken is verdeeld, stedebouwkundig vorm gegeven door architect Siebe Jan Bouma. De stad heeft de vorm van een kwart cirkel. In de punt bevind zich de oude stadskern, en in de schil om het centrum zijn de nieuwbouwwijk, het haven- en industriegebied en het recreatiegebied gesitueerd. Madurodam is zo een taartpunt die uit elke willekeurige stad in Nederland gesneden had kunnen zijn.



Madurodam dat in 1952 is geopend, is vernoemd naar de oorlogsheld en verzetstrijder George Maduro, die op 9 februari 1945 in het concentratiekamp Dachau is omgekomen. De miniatuurstad is door de ouders van George Maduro gefinancierd, met als doel de opbrengst ervan te schenken aan een goed doel. Tot op de dag van vandaag worden door de Stichting Madurodam Steunfonds goede doelen voor de jeugd ondersteund. Prinses Beatrix was de eerste burgemeester van Madurodam, tegenwoordig is ze nog beschermvrouwe. Ze vervulde het burgemeestersambt vanaf de opening in 1952 tot haar troonsbestijging in 1980. Sinds die tijd wordt er elk jaar een nieuwe burgemeester gekozen door de Jeugdgemeenteraad van Madurodam, die bestaat uit 22 middelbare scholieren uit Den Haag. Tot de werkzaamheden van de burgemeester van Madurodam behoord bijvoorbeeld het openen van nieuwe maquettes en exposities.

Bij de kassa hadden we een aanbevolen wandelroute meegekregen, corresponderend met de genummerde volgorde van de maquettes. Maar daar trokken de jongens zich natuurlijk weer weinig van aan, kris kras gingen we in het miniatuurstadje op verkenning uit. De maquettes die veelal van kunstof zijn gemaakt, zijn stuk voor stuk juweeltjes van bouwkunst. Het groen, dat echt is, is ook bijzonder. Het zijn kleinbladige bomen en heesters, die door veel snoeien op 60 centimeter hoogte blijven, terwijl ze zonder dat vele snoeien wel 15 meter hoog zouden kunnen worden.

Door het koude weer waren we al vrij snel op zoek naar iets warms in de miniatuurstad, maar daar moesten we met z'n viertjes toch voor naar een passend optrekje in de periferie van Madurodam.

Mist

Zonde eigenlijk, we hoorden dat de vuurpijlen tijdens de jaarwisseling op korte afstand van ons afgeschoten werden, maar zien deden we ze niet. Mist, binnen een straal van tien meter zag je nauwelijks iets, en daar buiten helemaal niets. Zelden zo'n dikke mist meegemaakt, en door de smog van het vuurwerk werd het allemaal nog erger ook. Rond 01.00 uur wilden we eigenlijk toch wel naar huis, maar eenmaal achter het stuur waren we snel van gedachten veranderd, het enige wat we nog gedaan hebben, is de inrit bij G en C uitrijden en weer inrijden. Gekkenwerk, je kon net zo goed met je ogen dicht de weg opgaan, het was echt geen doen, we blijven hier lekker slapen!

Ik moest denken aan die keer dat we 's morgens vroeg in dikke mist voor de haven van Dover lagen, en ikzelf nog geen radar aan boord had. We hoopten maar dat het kleine bliebje van onze radarreflector te zien zou zijn op het radarscherm van de brullende in en uit varende Hovercrafts en Ferries die we om ons heen hoorden maar niet zagen, maar zeker weten doe je dat natuurlijk nooit. Een moment van onoplettendheid bij één van die gasten en je wordt naar de bodem gevaren door zo'n kolos. We vonden het geen van allen een leuke ervaring daar.

Of die keer van Harwich naar IJmuiden toen we in potdichte mist de Deep Water Route moesten oversteken, een snelweg van 6 mijl breed op zee voor de koopvaardij, de grote jongens dus. Met een gemiddeld zeilbootje doe je er ongeveer een uur over. Die grote jongens hebben allemaal radar aan boord, de ogen in de mist, ze minderen dan ook absoluut geen vaart. Ook toen weer, je hoopte maar vurig dat ze jou zagen, want zelf zagen we niets zonder radar.

Van de meeste belevenissen op zee in al die jaren dat we varen, verdwijnen vroeg of laat de scherpe kantjes wel uit je herinnering. Storm, zwaar weer, schade, moeheid of een navigatiefoutje, we hebben het allemaal wel gehad. Maar de mistavontuurtjes blijven mij onveranderd het helderst voor de geest staan. Ook nu we zelf al jaren radar aan boord hebben, blijf ik mist toch de meest beroerde weersoort vinden.

Toen rond 02.00 uur de mist in Kampen toch iets minder dik werd, mogelijk door de afnemende smog, zijn we toch nog vertrokken. Het eigen bedje lonkte, bovendien strookte dat beter met de plannen voor overdag. We hebben ongeveer drie keer langer over de afstand gedaan dan normaal. Onderweg op de A28 bij Wezep zagen we op de andere rijbaan blauwe zwaailichten, schijnwerpers en schimmen van mensen en vele auto's. Kettingbotsing, als ons dat maar niet overkomt, we gingen nog voorzichtiger rijden. Maar bij Nunspeet werd het beter, toch blij dat we de route door de bossen van de Veluwe genomen hebben i.p.v. de kortste weg door de polder. Met een vrij normale snelheid hebben we het laatste stuk van het traject kunnen afleggen. Rond half vier lagen we klaar wakker van de spannende rit in bed.

Toen we 's middags weer over de A28 reden, maar nu in omgekeerde richting naar Wezep voor de traditionele nieuwjaarsborrel bij grandmama, was de plek waar we de blauwe zwaailichten en schimmen hadden gezien, gemarkeerd door vele remsporen. Brandmerken van een nachtelijk mistavontuur rond de jaarwisseling.

Oudejaarsdag

Eén en dertig december tweeduizendzeven, oudejaarsdag twee uur in de middag, nog tien uurtjes en dan is ook dit jaar weer verleden tijd. We vieren de jaarwisseling vanavond bij G en C in Kampen, maar naar de frequentie van het knalwerk buiten te oordelen, lopen er al heel wat mensen op dit gebeuren vooruit. Als ze vanavond nog maar wat vuurwerk over hebben, maar dat zal ongetwijfeld het geval zijn, want ik hoorde dat er dit jaar voor ruim €. 60.000.000,- aan is uitgegeven! Er zitten enorm zware dreunen tussen, alsof er een bom ontploft, je schrikt je voortdurend een bult.

Oudejaarsdag, de laatste dag van het jaar, is de dag van de weemoed. De dag van de ultieme melancholie! Of is dat overdreven? Misschien, maar ik weet niet anders dan dat deze dag bij bijna iedereen die ik ken als bijzonder wordt ervaren. En dat we aan het eind van deze dag, na de nodige glazen en vette happen te hebben genuttigd, dikwijls jankend achteruitkijken en lallend vooruitblikken. Het is niet anders, maar waar komt dat toch vandaan? Rationeel bekeken is het een dag als alle andere dagen. Goed, het begin van een nieuwjaar is een nieuw begin van alles, van beste wensen en goede voornemens. Maar na een paar dagen zit je doorgaans al weer in je gewone ritme, en vraag je je af wat die goede voornemens ook alweer inhielden.

Toch laat ik de ratio voor vandaag maar voor wat het is, en mag voor mij het gevoel zegevieren. Ik zie er naar uit om vanavond met een aardig stel mensen de jaarwisseling te vieren. En ik ga lekker eten en drinken vanavond, want voor de lijn hoef ik het niet meer te laten las ik vanmorgen in de krant, mannen met een buikje gaan langer mee! Ook neem ik mij voor het volgend jaar een meer optimistische kijk te hebben op van alles en nog wat, maar in het bijzonder op het doen en laten van de mensen waarvan ik zo hou!

Gelukkig Nieuwjaar allemaal!

Wintercircus

Op 2e kerstdag gaan we nog wel eens met kinderen en kleinkinderen naar het vrij kleine, en daardoor zo intieme Wintercircus in Apeldoorn. Ook deze keer, voor de derde keer alweer, waren we 's middags om één uur van de partij. In een afgeladen maar sfeervolle circustent zaten we met spanning te wachten op de dingen die gingen komen. En dan ineens is het zover: Hooggeëerd Publiek! Onder luid applaus kwam spreekstalmeester Wim Zomer met in z'n gevolg het hele internationale gezelschap aan artiesten op de piste zich voorstellen. Het was begonnen, de komende paar uur konden we genieten en huiveren van de bonte wereld van het circus. En genoten hebben we! De topacts werden gebracht door artiesten uit Rusland, Hongarije, Polen, Duitsland en Nederland. Trapezewerk, acrobatiek, clowns, jongleurs met paarden en honden, en niet te vergeten het beruchte dodenrad. Persoonlijk vond ik de prestaties van het twaalf jarige duitse jongleurtje Thomas Janke nogal indrukwekkend, als je op die leeftijd al zoveel ballen in de lucht weet te houden verdient dat volgens mij veel respect.

In de pauze stonden we in de rij voor een grote suikerspin. En Mink liep al een tijdje te zeuren om een kleuriglichtgevend handstakeltje, of hoe moet je zo'n ding eigenlijk noemen, maar daar wou ik niet aan beginnen. Dan zou ik er natuurlijk gelijk weer zes moeten kopen en dat was ik niet van plan. Want ik ken dat, na afloop is de batterij leeg en smijten ze die dingen toch weer van zich af. Maar de suikerspin maakte alles goed, al zat hij even later wel weer met beide pikhanden omhoog, die hij dan weer eerst wilde wassen, terwijl de voorstelling net weer was begonnen. Maar het mocht de pret allemaal niet drukken, dat beetje zeuren namen we maar op de koop toe. Na afloop waren we het er allemaal over eens, ook deze keer hebben we weer kunnen genieten van een prachtige voorstelling.

Tegen een uur of vijf zat het hele stel bij ons thuis bij het aperatief nog een poosje na te praten over dat leuke, kleine, lieve wintercircusje.

Jong Oranje

Op 1e kerstdag zijn we weer eens op Paleis Het Loo wezen kijken, dit lijkt bij ons wel traditie te worden met dit soort dagen. Je kan er altijd prachtige wandelingen maken door de tuinen, en er is in het paleis ook altijd wel één of andere tentoonstelling te zien. Niet dat we die altijd even boeiend vinden, maar dat maakt niet uit, we vinden het doorgaans so wie so al leuk om daar een beetje rond te banjeren. Deze keer was er "Vorstelijke kinderportretten, toen en nu" te zien, een tentoonstelling over kinderportretten uit de 16e tot en met de 20e eeuw. De prinsjes en prinsesjes van het huis van Oranje, werden om diverse reden van jongsaf aan veelvuldig geportretteerd, op schilderijen en tekeningen, en later ook in foto- en filmbeelden. De vele schilderijen, tekeningen, foto's en filmpjes vormden samen een aardige expositie, maar we waren er toch snel doorheen. We hadden meer zin in een wandeling door de tuin!

Na een prima lunch te hebben genoten in restaurant "Theehuis" nabij de koetshuizen en de stallen, hadden we het allemaal wel weer gezien. Snel de auto maar weer opgezocht, en rond half vier in de middag zaten we weer lekker thuis met een goed boek op schoot.

Ubiquitous

Zangeressen Henriëtte Kaal, Hinkegreet Leegwater en Jacqueline H. Foppen vormen samen met zanger/pianist Sander M. Worrell de basis van de Harderwijkse zanggroep U.Greenwich. Samen met The New Greenwich Backing Vocals, The Young Greenwich en een begeleidend orkest en ritmesectie, vormde de groep vrijdagavond een indrukwekkend gezelschap op het toneel van de Plantagekerk in Harderwijk. De U in de naam van de groep (afkorting van ubiquitous, wat alomtegenwoordig betekend) kwam daarmee figuurlijk gesproken aardig tot uiting.

"Christmas with U.Greenwich" er waren heel wat mensen op af gekomen, de zaal zat stampvol. Zelf had ik voor dit gebeuren niet gekozen, ik heb mij een beetje laten meetronen, in het volle bewustzijn dat het zo erg nou ook weer niet kan zijn. En inderdaad, zo erg was het ook niet, ik heb de hele uitvoering zonder problemen kunnen uitzitten. Maar daar is dan wat mij betreft ook alles mee gezegd. Ik ga niet meer naar uitvoeringen van dit kaliber en genre toe!

Uit 23 nummers bestond het kerstrepertoire voor die avond, 12 nummers voor de pauze en 11 nummers na de pauze. Maar alles leek op elkaar, te vlak en te lief allemaal, met weinig gevoel en dynamiek! Het lag volgens mij niet in de eerste plaats aan de technische kwaliteit en het enthousiasme van de zangeressen en het orkest, die vond ik best redelijk. Het was meer de manier van brengen, de passie, een arrangements probleem volgens mij! Ik zag in het programmablaadje dat bijna alle koor en orkestnummers mede door leider en zanger/pianist Worrell zijn gearrangeerd, nou dat heeft hij dan goed gedaan. Het gevoelige "Ave Verum Corpus" van W.A. Mozart werd min of meer als een schlager gezongen, maar ook het overbekende "Stille Nacht" heb ik zelden met minder passie horen uitvoeren. Een uitzondering wat mij betreft vond ik het nummer "Why do the Nations" uit The Messiah van G.F. Händel, gezongen door violist en zanger Roelof Klaassen, en natuurlijk de recht voor z'n raapse bijdrage van de doedelzak in een paar nummers door Dennis van Asselt.

Het is absoluut niet mijn bedoeling U.Greenwich cynisch te beoordelen, verre van dat zelfs, want daar is de groep echt tegoed voor. Maar de groep verdient volgens mijn bescheiden mening wel een andere leiding, die indien nodig ook beter kan arrangeren.
Rond half elf stond ik weer buiten in de vrieslucht, en dat luchtte lekker op!

toneelthriller

Gisteravond "Arsenicum en Oude Kant" van Joseph Kesselring in Orpheus in Apeldoorn, een toneelklassieker uit 1941. Klucht en thriller samengebracht door het Thriller Theater met Hetty Heyting, Truus te Selle, Marnix Kappers, Han Oldigs, Hans Breetveld, Laus Steenbeeke, Wouter ten Pas en Alyt Damstra.
"Arsenicum en Oude Kant" ("Arsenic and old lace") is over de hele wereld opgevoerd en zelfs verfilmd. Het is een knotsgek verhaal van twee oude dametjes die eenzame heren vergiftigen met hun vlierbessenwijn. Het aardige van de dametjes (gespeeld door Hetty Heyting en Truus te Selle) is dat ze dit als een volstrekt normale hobby beschouwen.

Ik vond het een lange zit daar in Orpheus, veel te lang. Als je dan toch zo'n gedateerd stuk van stal haalt, doe er dan iets mee, actualiseer het dan zo dat het ook in 2007 nog waardevol kan worden gevonden. Maar de keuze van regisseur Bruun Kuijt was anders, hij heeft er voor gekozen las ik, om de onvermijdelijke gedateerdheid juist niet weg te poetsen, maar ze juist uit te buiten door de acteurs minstens zo vet aangezet te laten spelen als ze in de jaren '40 ook deden. Het zij zo!
Het decor vond ik trouwens mooi opgezet, een met grote bomen omzoomde tuin, een kerkhof eigenlijk, dat bijzonder realistisch was uitgelicht, alsof het echt leefde. Maar nogmaals als gezegd, het stuk duurde mij veel te lang. Een slappe klucht, een stuk van bijna twee en een half uur teveel opwinding, gezeul met lijken en geklapper met deuren, ik was blij toen het afgelopen was. Tijdens het slotapplaus zaten de acteurs elkaar uitgelaten achterna op het podium, het was net of zij ook blij waren dat de voorstelling er op zat!



Maar goed dat we vóór de voorstelling ook nog andere dingen hebben gedaan. Het CODA museum, in 2003 gebouwd aan de Vosselmanstraat in Apeldoorn naar een ontwerp van architect Herman Hertzberger, is een prachtig gebouw. Het is een museum voor hedendaagse kunst en streekhistorie, van dit laatste onderwerp is er een vaste tentoonstelling van woudreuzen en fluisterheggen te zien. De hedendaagse kunst in dit museum spits zich in het bijzonder toe op sieraden en papierkunst. Momenteel is er een tentoonstelling over behang! Waar houden we ons nu weer mee bezig, denk je in eerste instantie, maar het is boeiender dan je denkt. Ook grote kunstenaars en ontwerpers hebben zich bezig gehouden met dit fenomeen. In de schaduw van hun bekende werken hielden kunstenaars als Salvador Dali, Roy Liechtenstein, Le Corbusier en William Morris zich ook bezig met het ontwerpen van behang!

Het aperitief na het museumbezoek in het trendy ingerichte stadscafe "van Kinsbergen" aan de Nieuwstraat was prima, maar de maaltijd in restaurant "De Wilde Pieters" aan de Hoofdstraat was mieters.

ontroering

De ruitenwissers zwiepten op z'n hardst, het regende zo hard dat ze nauwelijks een bijdrage leverden aan beter zicht op mijn omgeving. De borden boven de weg adviseerden snelheid te minderen, ik naderde de stad en reed de fuik in, file, even nog ging het een poosje stapvoets maar toen stond ik stil, samen met al die andere weggebruikers. Melancholisch zat ik voor mij uit te staren, denkend aan niks en van alles. De prachtige muziek op de radio van het programma "De Klassieken" was tot dan toe nog nauwelijks tot mij doorgedrongen. Maar dat veranderde toen Maartje van Weegen de aria "Lascia ch'ío pianga" uit de opera "Rinaldo" (premiere 1711) van Georg Friedrich Händel aankondigde.
In deze aria bezingt de ontvoerde Almirena, die de geliefde is van Rinaldo, haar schrijnende lot in de betoverde tuin van Armida (de bongenote van Rinaldo's rivaal Argante). Van de ontroerend mooie melodie van deze aria krijg ik kippevel, om nou te zeggen dat ik er van in tranen uitbarstte is overdreven, maar veel mankeerde daar niet aan. Ik kan mijn ogen bij het horen van deze aria moeilijk droog houden, het drukt kennelijk een stevig accent op de stemming waarin je op dat moment verkeerd. Ik was even blij dat ik alleen in de auto zat. In onderstaand filmpje wordt de aria gezongen door de Italiaanse mezzosopraan Cecilia Bartoli (4-6-1966). Ik ken nog zo'n prachtige en ontroerende aria, en dat is de aria "Casta Diva" uit de opera "Norma" van Bellini uit 1831. Die heb ik ter voorbereiding op ons bezoek aan de operaliefhebbers in de gelijknamige villa "Casta Diva" onlangs in Pretoria, de laatste tijd vaak beluistert. Norma, een druidische hogepriesteres in het Gallië ten tijde van de Romeinse overheersing, onderhoudt een foute relatie met Pollione, een proconsul van de vijand. Wanneer blijkt dat de Romeinse schooier ondertussen op een jongere collega verliefd is, bidt zij in een lyrische 'canzone' de kuise godin (Casta Diva) om vrede op aarde. Vervolgens smeekt zij in het snellere gedeelte van de aria - de 'cabaletta' - om de terugkeer van haar ontrouwe geliefde. Hoe vaak ik deze aria ook beluister, gevoelens van weemoed vallen mij telkens weer ten deel. Deze aria wordt in onderstaand filmpje gezongen op 19 december 1958 in Parijs door de legendarische Amerikaans/Griekse sopraan Maria Callas (1923-1977)

Pretoria

Van oorsprong heeft Pretoria zijn naam te danken aan de twee Boerenpioniers Andries en Wessel Pretorius. Tegenwoordig heeft het ook de Sotho-naam Tshwane, waarmee de stad wil aantonen dat het na de Apartheidsperiode een nieuwe weg is ingeslagen. Het is de bestuurlijke hoofdstad van Zuid-Afrika en een vooraanstaande universiteitsstad. De stad ligt op ca. 55 km ten noorden van Johannesburg in een gebied dat ca. 1450 meter boven de zeespiegel ligt, en is op twee na de grootste stad van het land met goede musea, mooie gebouwen en lommerrijke parken en boulevards. Het is een rijke stad, dat ze voor een groot deel te danken heeft aan de nabij gelegen diamantmijnen. Ons bezoek aan Pretoria j.l. oktober was van korte duur, bovendien leende doel en karakter van ons bezoek aan deze stad zich moeilijk voor uitgebreide excursies.
Huize "Casta Diva" onze verblijfplaats aldaar lag in de heuvels van Pretoria-Noord, vrij ver buiten het centrum van de stad. Als je wat hoger de heuvel achter ons huis op klom, kon je van daaraf wel het centrum met z'n hoge gebouwen in de verte zien liggen. Verder heb ik alles in de stad vanuit een rijdende auto gezien, overigens heb ik wel gelezen dat het gebruik van een auto in deze stad bijna onvermijdelijk is gezien de verspreiding van de historische bezienswaardigheden. Het echte hart van de stad wordt praktisch helemaal ingenomen door overheidsgebouwen en kantoren, en is daardoor in meerdere opzichten een weinig aantrekkelijk gebied voor de argeloze wandelaar.

Wat bij mij in het bijzonder op het netvlies is blijven staan, zijn de weelderig bloeiende lanen, parken en boulevards in de stad. In de lente, en dat was het daar, staan de tien duizenden Jacaranda's in de stad in volle bloei, alles was lila gekleurd. Maar ook zagen we groepen bloeiende Jacaranda's samen met knalrood bloeiende Koraalbomen en het geel van Goudenregens, alhoewel ik twijfel over de naam van de laatste, maar prachtig geel was ie wel. Op veel plekken in de stad zag je alleen maar een overweldigende bloesempracht zonder een enkel blaadje groen daartussen, dat gaf in combinatie met de diffuse lichtval een wel heel bijzondere sfeer.
In de verte heb ik ook nog een glimp kunnen opvangen van het Voortrekkers Monument, een imposant vierhoekig gebouw van graniet, dat bij mij gemengde gevoelens oproept. Het monument herdenkt de Afrikaner pioniers, de Boeren, die vanaf 1836 de Kaap verlieten. Ze trokken naar de Zuid-Afrikaanse binnenlanden om aan de Britse overheersing te ontsnappen.

Ik weet niet of ik hier nog eens terug kom, het heeft niet mijn prioriteit. Maar als het onverhoeds nog wel een keer mocht gebeuren, moet ik beslist de stad beter gaan verkennen.

Oostinjevaarders

De film "De Scheepsjongens van Bontekoe" die onlangs in Hoorn in premiere is gegaan, was voor mij de aanleiding om dit stukje te maken. Een totaal kapot gelezen met plakplaatjes geillustreerd album uit mijn jeugd over Bontekoe, dat ik nog steeds in de kast heb staan kwam weer tot leven. Al lezend en bladerend in dit album heb ik er in het verleden wat over afgefantaseerd.

In "Oostinjevaarders" beschrijft D.M. Huizinga de verbinding tussen Nederland en Indonesië in de loop der eeuwen. Het boekje bestaat uit drie delen t.w. de zeilvaart, de stoomvaart en de luchtvaart. Het is het eerste na-oorlogse album van de stoomkoffiebranderij en theehandel KANIS & GUNNINK uit Kampen en uitgegeven op 1 september 1949. De plaatjes in het boek heb ik er vroeger zelf ingeplakt, die zaten destijds verpakt bij de koffie. Als ik nu nog door het boek blader ruik ik bij wijze van spreken nog de geur van koffie, en voel ik de weer de opwinding van het zes- of zevenjarige jongetje dat ik destijds was, wanneer mijn moeder een nieuw pak koffie aanbrak. Je hoopte natuurlijk op een plaatje dat je nog niet had, dan kon je weer plakken en je album een stukje mooier maken. Het kwam natuurlijk ook voor dat er een plaatje tevoorschijn kwam dat je al had, de teleurstelling was dan even vrij groot. Dan moest je wachten tot het volgende pak koffie werd aangebroken, en dat duurde natuurlijk altijd veel te lang. Maar uiteindelijk is het helemaal goed gekomen met het album.

Het deel over de zeilvaart gaat over de VOC periode in de 17e eeuw. Hier wordt de Oost-Indische Reyse van Willem IJsbrantsz. Bontekoe beschreven. Het scheepsjournaal van het schip de Nieuw-Hoorn, eigendom der Oost-Indische Compagnie en bestemd om een grote lading buskruit naar Batavia te brengen begint als volgt "In 't Jaer ons Heeren 1618 den 28 December ben ick, Willem Ysbrantsz. Bontekoe, van Hoorn, Tessel uytgevaren voor Schipper, met het schip genaemt Nieu-Hoorn, ghemant met 206 eeters, groot 550 lasten".
Verderop in het journaal wordt de dramatische kruitontploffing op de Indische Oceaan beschreven, door onachtzaamheid van de bottelier vliegt het schip met 200 man de lucht in. Als door een wonder overleefden 54 zeelieden de explosie, onder wie Bontekoe zelf. Dagenlang dobberen ze uitgeput en wanhopig rond, uiteindelijk bereiken ze de kust van Batavia.

Het legendarische scheepsjournaal uit 1618 van Bontekoe, is voor de schrijver Johan Fabricius in 1924 aanleiding geweest hierover een roman te schrijven die we allemaal kennen onder de naam "De Scheepsjongens van Bontekoe". Johan Fabricius voegt aan het oorspronkelijke waargebeurde verhaal uit de 17e eeuw in elk geval de jongenshelden Hajo, Ralf en Padde toe. In het oer-Hollandse verhaal is het illustere drietal de omringende vijandige wereld als maar weer te slim af. Een klassieker binnen de Nederlandse jeugdliteratuur!



Gisteravond hebben wij de film gezien in de bioscoop. "De scheepsjongens van Bontekoe" is een ouderwetse avonturenfilm. Regisseur Steven de Jong pakt het niet subtiel aan, voor een afgewogen visie op het VOC-verleden hoef je bij hem niet aan te komen. Om met zijn eigen woorden te spreken, het was een harde tijd toen, dus de schouders eronder en knallen met die hap. Simpel en doeltreffend, zoals hij destijds ook de succesvolle verfilming van "De Kameleon" heeft aangepakt. De film met o.a. acteurs Peter Tuinman als schipper Bontekoe, Pim Wessels, Martijn Hendrickx en Billy Zomerdijk als de scheepsjongens Hajo, Ralf en Padde duurt twee uur en een kwartier, maar die waren sneller voorbij dan ik dacht. Ik vond het een aardige film.

de IJoevers

Woensdag 21 november j.l. heb ik, samen met een paar oude vrienden in Amsterdam doorgebracht. Als geïnteresseerden in architectuur en stedebouw wilden we de spectaculaire ontwikkelingen rond het IJ, het Stationseiland en het Oosterdokseiland wel eens wat meer van nabij bekijken, want doorgaans sjees je er aan voorbij. In stadsdeelhuis Noord hebben we ons 's morgens eerst eens wat verdiept in de plannen en de maquette. Vervolgens zijn we naar de voormalige NDSM-werf op de noordelijke IJoever gereden, en hebben daar de auto geparkeerd. De rest van de dag zouden we ons tevoet of met het openbare vervoer verplaatsen.

Ik had met m'n bootje alwel eens in de haven achter de enorme NDSM-loods gelegen, maar nog nooit in de loods gekeken. Je kijkt je ogen uit, het hele voormalige NDSM terrein wordt herontwikkeld als z.g. Kunststad, een centrum voor kunst, cultuur en ambachten in de breedste zin van het woord. Daartoe zijn allerlei kunstenaars en ambachtslieden bedrijfjes aan het opzetten in en buiten de loods. Iedereen is praktisch vrij om hierin zijn eigen vorm te kiezen. Je huurd alleen het aantal benodigde vierkante meters, en bouwd daarop naar eigen inzicht en keuze je werkplek. Een boeiend en dynamisch proces op deze voormalige scheepswerf, dat op deze manier als een historisch industrieel monument overeind blijft. Op het terrein is verder ook een wijkje van containerwooneenheden voor o.a. studenten gerealiseerd.

Na een broodje in één van de aanwezige restaurants op het terrein, zijn we voor het volgende onderdeel van de dag met het IJveer naar het Centraal Station, oftewel het nieuwe Stationseiland gevaren, een tochtje van ca. tien minuten. Het besluit om de metrolijn Noord/Zuid te gaan bouwen, een tracé van 9,5 km, van Buikslotermeerplein in A'dam-Noord naar station Zuid/WTC, was de directe aanleiding om eens goed te kijken naar dit gebied. Er komen nu al een kwart miljoen reizigers per dag op het Stationseiland en over een paar jaar zal dat aantal zijn gestegen naar 300.000. Om dit eiland in de toekomst ook een goed knooppunt te laten blijven voor de reiziger, bleek een grootscheepse verbouwing noodzakelijk. De stadzijde van het Stationseiland krijgt daarom een nieuwe inrichting. Het Open Havenfront wordt vergroot, de faciliteiten voor rondvaartrederijen worden vernieuwd en het verkeer krijgt een andere route over een nieuwe brug. Ook het stationsgebouw wordt aangepast aan de eisen van de moderne reiziger, met oog voor de monumentale architectuur. Aan de IJzijde rijdt het verkeer straks door autotunnels, er komt een nieuwe stationshal op straatniveau en een busstation ter hoogte van de sporen. De kade langs het IJ wordt opnieuw ingericht, het wordt een fiets en wandel boulevard die deels onder de nieuwe stationskap zal liggen. Kortom op het Stationseiland staat zo ongeveer alles op z'n kop, het gebied ondergaat een ingrijpende metamorfose. Er wordt aan dit moois al sinds 2003 volop gewerkt, in 2014 moet het allemaal klaar zijn.

Vervolgens hebben we de onlangs geopende, en door architect Jo Coenen ontworpen nieuwe bibliotheek op het naast gelegen Oosterdokseiland van binnen en van buiten bekeken. De Openbare Bibliotheek Amsterdam (OBA) is met een oppervlak van 28.000 m2 de grootste van Nederland. Het is een gebouw vol prachtige plekken met vele diverse sferen. Zakelijke ruimtes, verblijfsruimtes, contemplatieve ruimtes en gebruiksruimtes. De ruimtelijkheid en het samenspel van al deze ruimtes is zo perfect dat de bezoeker zich al snel gaat hechten aan dit gebouw. Een prachtig gebouw!

Het gebouw wat we na de OBA hebben bezocht gaat een stukje verder terug in de tijd enwel tot 1913. Het voormalige Scheepvaarthuis aan de Prins Hendrikkade, tot 1983 het gemeenschappelijke hoofdkantoor van zes Amsterdamse rederijen dat destijds volledig in de stijl van de Amsterdamse School is uitgevoerd. Ontworpen en getekend door de gebroeders Van Gendt en J.M. van der Mey, ook de architecten M. de Klerk en P.L. Kramer hebben er aan meegewerkt alsmede vele beeldende kunstenaars. Het gebouw doet aan de buitenkant denken aan een enorm schip. Het voormalige Scheepvaarthuis is momenteel als hotel in gebruik t.w. Grand Hotel "AMRATH" een vijf sterren hotel. Maar de overdadige symbolisering van de Amsterdamse scheepvaarttraditie is zowel binnen als buiten het gebouw intact gebleven. Alle glas-in-loodramen in het gebouw hebben een zeevaartafbeelding, net als alle deuren. Na ook dit moois uit de oude doos van binnen en van buiten eens goed te hebben bekeken, liep het tegen zessen en werd het hoog tijd voor iets anders n.l. het aperitief en de maaltijd.

We hadden kaartjes gekocht voor het stuk "April is the cruellest month" een voorstelling van het theatergezelschap 't Barre Land in Frascatie in de Nes, dat om half negen zou beginnen. In restaurant "Mappa" dat eveneens in de Nes praktisch naast theater Frascatie ligt, hebben we ons een paar uurtjes tegoed kunnen doen aan het aperitief en al het heerlijks wat ze daar in de Italiaanse keuken aan eten voor ons hadden bereid. Het stuk "April is the cruellest month" (April is de gruwelijkste maand) is eigenlijk een toneelvoorstellingen-voorstelling, die zijn naam ontleent aan de beginregel van T.S. Eliot's beruchte gedicht "The Waste Land". Het is een hilarische assemblage van brokstukken tekst, beeld en muziek. Een assemblage van kansloze toneelstukken, onvertoonbaar en onvertaalbaar, stukken die te klein zijn voor het tafelkleed van de schouwburg maar te groot voor het servet van de schuifdeuren. Nietszeggende stiltes worden gevolgd door ontluisterende wartaal. Als nietsbevroedende toeschouwer wordt je vanuit de coulissen een blik gegund op de machinaties van de toneelspeelkunst in haar minst gekende vorm.
De voorstelling werd regelmatig onderbroken voor een aperitief, waartoe we als publiek bij wijze van completering van deze mallotige toneelvoorstelling, door de spelers zelf op het podium werden uitgenodigd, om het daar samen met hun te nuttigen. Op deze manier participeerden we als publiek in de toneelvoorstellingen-voorstelling.

Het was een bijzonder avondje daar in Frascatie. Tegen een uur of twaalf namen we afscheid van elkaar en ging een ieder weer zijns weegs. Rond één uur was ik thuis en kon ik terug zien op een mooi en leerzame dagje stad aan het IJ.

Townships

Soweto (voluit South West Township)in de schaduw van Johannesburg is denk ik wel de bekendste en grootste township in Zuid-Afrika. Met drie en een halfmiljoen inwoners op ca. 150 vierkante kilometer is het een stad op zich. Ook Soweto bestaat grofweg uit drie wijken t.w. arm, midden en rijk, maar het grootste deel wordt bewoond door arme zwarten die leven in containers of hutten van metalen golfplaten waarvan sommigen zelfs nu nog niet zijn aangesloten op stromend water en elektra.

De townships in Zuid-Afrika kennen een lange en treurige geschiedenis waarvan de oorsprong is te vinden in de apartheid. De zwarte Afrikanen werden gedwongen om zich te vestigen buiten de steden in de z.g. townships. Nu het land al een tijd een democratie is en de apartheid is afgeschaft wonen ze er nog steeds. De kloof tussen zwart en wit en arm en rijk is nog volop aanwezig. En dat zal nog wel een tijdje zo blijven ook, ondanks het feit dat Soweto, ooit de aard van het verzet tegen de apartheid, inmiddels één van de belangrijkste toeristische trekpleisters van Johannesburg is geworden. Want al het geld dat dat ongetwijfeld opleverd, wordt gezien de huidige toestand in de townships zo te zien niet aangewend tot verbetering. Of zouden ze de situatie voor het toerisme bewust zo in stand houden?

Vanavond gaan we naar "Blessed" van Soweto Gospel Choir in theater Orpheus Apeldoorn, een show die speciaal is gemaakt om tien jaar democratie in Zuid-Afrika te vieren. Volgens het programma een feel good-belevenis, ik ben benieuwd want het bezoek aan Soweto j.l. oktober heb ik nog niet bepaald als een feel good-ervaring beleefd, maar dat kwam mogelijk ook doordat ik er tekort was.



Het Soweto Gospel Choir is inderdaad een belevenis, het is voor velen misschien wel dé ultieme feel good-belevenis. Energiek en spiritueel, wat een zinderend en hartverwarmend schouwspel! De oerritmes en opzwepende melodieën getuigden van een onweerstaanbare vrolijkheid en aanstekelijke levenslust. Ik las dat het koor voor het gelijknamige album "Blessed" een Grammy Award in de categorie Best traditional world music heeft gekregen, volkomen terecht lijkt mij. Prachtig! Het koor schijnt ook al jarenlang het favoriete koor van Nelson Mandela te zijn, en is bovendien ambassadeur van diens Aids Foundation. De Zuid-Afrikaanse pers schreef: "Blessed are those who hear this choir". Het koor dat voortdurend op wereldtournee is, brengt een boodschap van hoop en passie voor iedereen, een ode aan de goede krachten in het leven.

Toen we na afloop weer naar huis reden door het donkere bos, stak in de omgeving van Uddel vlak voor ons een kudde damherten de weg over en even later een vos, ook dat was mooi!

Pilanesberg

Op ca. 150 km ten westen van Pretoria ligt Pilanesberg, Pilanesberg National Park is doordat het in een reeds lang uitgestorven vulkaan (1200 miljoen jaar geleden) ligt bijna helemaal rond. Het park dat in 1979 is geopend, heeft een oppervlak van ca. 572 km2, ter vergelijking de provincie Utrecht heeft een oppervlak van ca. 1449 km2. In het park leven momenteel in totaal ca. 6000 dieren waaronder de z.g. Big Five. Verder zijn er in het park meer dan 360 vogelsoorten geteld.

Omstreeks halfnegen 's morgens vertrokken we vanuit ons onderkomen huize "Casta Diva" in Pretoria. In het minibusje dat kwam voorrijden zaten buiten de chauffeur om al twee wat oudere Engelse dames die elders waren opgepikt, waarmee het totaal aantal personen waar we deze safaridag mee door moesten brengen kwam te staan op elf. Na een kleine twee uur rijden kwamen we aan op de plaats van bestemming en werden we in de gelegenheid gesteld om ons voor een halfuurtje buiten het minibusje te verpozen. Immers voor een groot gedeelte van de rest van de dag, zouden we met gevaar voor eigen leven ons busje niet kunnen verlaten.

Vervolgens reden we het park in en begon het grote om ons heen kijken. Vermoedelijk door een te hoog gesteld verwachtingspatroon valt het in eerste instantie een beetje tegen wat je aan wild te zien krijgt, maar na een paar uurtjes rijden moet je deze mening bijstellen, een kwestie van goed kijken. Het is natuurlijk ook een enorm groot gebied waar je doorheen rijd. In Pilanesberg Centre, een voor de wilde dieren ontoegankelijke eetgelegenheid midden in het reservaat, kregen we van onze chauffeur een eenvoudige lunch aangeboden. Die hebben we ons lekker laten smaken, ondertussen genietend van het landschap en de in mijn ogen meest exotische vogels die er rond vlogen, en die soms ook nog een graantje van onze tafel probeerden mee te pikken.

Eén van de olifanten die we tegenkwamen op ons pad bleef staan, keek ons aan en zette nogal bedreigend zijn oren wijd. Kennelijk reden genoeg voor onze chauffeur om in een reflex de versnelling in z'n achteruit te zetten. Gelukkig bleef het daarbij en hoefden we niet echt achterwaarts weg te vluchten, stel je voor. Het zijn enorme beesten die respect afdwingen, ze kunnen zonder twijfel ook al zit je in de auto met je doen wat ze willen.



Aan het eind van de middag hadden we alles bij elkaar opgeteld toch aardig wat wild gezien. Het was een mooie belevenis, maar ik was ook blij dat we het park weer uitgingen. Het voortdurende gestuiter in die auto op die slechte wegen is uiteindelijk enorm vermoeiend voor het vege lijf. Na een autorit van een paar uur waren we weer thuis in huize "Casta Diva" en zaten we even later heerlijk te dineren. Een mooie afsluiting van een bijzondere dag.

Bioscoop

De eerste film die ik ergens rond mijn 15e jaar samen met een vriendje in een echte bioscoop heb gezien was "The Man Who Knew Too Much" een misdaadthriller van Alfred Hitchcock uit 1956. Tot op de dag van heden staat die eerste keer mij nog voor de geest, temeer omdat we het ook nog een beetje stiekum hebben gedaan, omdat we wel aanvoelden dat onze ouders het zouden afkeuren. Want die vonden ons te jong in die tijd voor van alles en nog wat, en zeker voor het uitgaansleven in de grote stad. De film draaide in bioscoop De Kroon in de Diezerstraat in Zwolle. Een bijzondere en spannende ervaring zo'n eerste keer.

De oorzaak dat ik ineens met deze oude koeien aan kom zakken, ligt in het feit dat ik onlangs op de radio onderstaande evergreen uit 1956 "Que sera sera" hoorde, geschreven door Jay Livingston/Ray Evans en gezongen door Doris Day in genoemde film. En altijd als ik dit liedje hoor gaan mijn gedachten terug naar mijn eerste bioscoopbezoek, vandaar.



In de film waar behalve Doris Day o.a. ook James Stewart, Brenda De Banzie, Daniel Gélin en Bernard Miles in mee spelen, wordt een gezinnetje op vakantie in Marokko betrokken bij een internationaal complot. Om hen het zwijgen op te leggen, wordt het zoontje uit het gezinnetje ontvoerd door de boeven, en raakt de rest van de familie verstrikt in een net van intriges en moord. We vonden het allemaal heel spannend! Toen de bioscoop uitging staken we allebei heel stoer een North State sigaret op, en voelden we ons heel wat!

2 MOVE

2 MOVE is een video art tentoonstelling in het Zuiderzeemuseum in Enkhuizen. Toen 75 jaar geleden de Zuiderzee veranderde in het IJsselmeer en er nieuwe polders kwamen, leidde dat tot een migratiegolf in Nederland. Noord-Holland kwam gemakkelijk naar Friesland en andersom. In de opzet van de tentoonstelling 2 MOVE migratie+video worden verbanden gelegd tussen de migratiegolf van toen en de hedendaagse migratie. In totaal zevenentwintig videokunstenaars uit heel de wereld geven hier hun visie op dit fenomeen in de wereld dat van alle tijden is.

Migratie is beweging, daarom is gekozen voor videokunst. Beelden die bewegen en die bij de toeschouwer iets in beweging zetten. In de tentoonstelling zijn individuele verhalen het uitgangspunt. Migranten hebben altijd een noodzaak om weg te gaan of een behoefte om ergens naar toe te gaan. De hierbij gepaard gaande emoties van opnieuw beginnen, gemis, solidariteit en eenzaamheid zijn altijd en overal op de wereld hetzelfde. Of het nu gaat om een Nederlander die van Amsterdam naar Almere verhuist of een Marokkaanse migrant die in Spanje een nieuw leven begint.

De tentoonstelling, opgesteld in totaal 8 zalen van begane grond tot 2e verdieping is onderverdeeld in 11 items of thema's zo je het noemen wil t.w. TV Lamp, Oppervlaktespanning, Reizen, Experiment/Ervaring, Stemmingen, Inter-Vieuw en Inter-Face, Kleine daden van verzet, Intimiteit, Asynchroon, Extimiteit en Vidéau. Het één en ander is zoals gezegd door 27 verschillende kunstenaars vormgegeven, ik noem er een paar. In de film "Oppervlaktespanning" van de kunstenaars Zen Marie en Thomas Sykora uit resp. Zuid-Afrika en Oostenrijk is het thema migratie verbonden aan het Zuiderzee- en IJsselmeergebied. Vanuit verschillende perspectieven en locaties wordt hier het verhaal rond dit gebied verteld. Een hele grappige film over het thema reizen vond ik "Shadow Procession" van William Kentridge, een eveneens Zuid-Afrikaanse kunstenaar. In deze film staat de beweging van het reizen centraal, niet het doel van de reis. Dit wordt goed benadrukt door een onophoudelijke stroom van mensen, die in de film als een aaneenschakeling van bizarre silhouetten aan het oog voorbij trekken. Waar ze vandaan komen weten we niet, en waar ze naar toe gaan evenmin.

Er is over de tentoonstelling uiteraard veel meer te vertellen, maar dat zou hier een te lang verhaal worden. Ik las ergens dat het Zuiderzeemuseum zich in toenemende mate wil richten op verbanden en interpretatie, in de overtuiging dat geschiedenis alleen een betekenis heeft in relatie tot het heden. (Terwijl ik dit opschrijf hoor ik net op de radio iemand zeggen: 'Het leven moet voorwaarts geleefd worden, maar achterwaarts begrepen worden' ja, zo ongeveer kan je het ook zeggen) Afgezien de eigen collectie van dit museum, vind ik deze tentoonstelling een bijzondere en boeiende bijdrage van hedendaagse vormgeving, beeldende kunst en debat.

Wijnmaand

Oktober, de tiende maand van het jaar, ook wel wijnmaand, zaaimaand of zoals voorheen hersel- of aarselmaand genoemd, twijfeling tussen herfst en winter. Het is een echte overgangsmaand, soms nog zomers maar soms ook sneeuw en matige vorst. Ik ben gek op het voorjaar, maar ik hou minstens zoveel van het najaar, althans van de maand oktober. Het is één van de minst statische periodes van het jaar, er gebeurd van alles en nog wat in de natuur en in onze hoofden. Oktober 2007 spant hierin bij mijn weten tot nu toe de kroon, die was in vele opzichten buitengewoon bijzonder. Een maand die ook nog wel een tijdje in mijn herinnering zal blijven hangen denk ik. Mijn gemoedsstemmingen in deze maand gedroegen zich bij tijd en wijle omgekeerd evenredig aan de afgelegde reisafstanden. Al blijft het natuurlijk een bijzondere belevenis om in één maand zowel de herfst als het voorjaar te voelen.

Een formele en informele trouwceremonie van E/T in respectievelijk Amsterdam en Pretoria, een lange vliegreis, een lux verblijf met aardige mensen in de prachtige villa Casta Diva, op safari in natuurreservaat Pilanesberg, een bezoek aan Soweto in Johannesburg en het huis van waaruit Nelson Mandela zijn strijd tegen de apartheid is begonnen, een bezoek aan de beroemde Cullinan diamantmijn waar in 1905 de grootste diamant (3106 Karaat) ooit is gevonden en is verwerkt in de Britse kroonjuwelen. Een paar dagjes werken, dan weer een weekje in een huisje met de hele familie in park Mont Royal, waar we hebben gevaren over de Moezel, waar we tijdens de verjaardag van S vuurtje hebben gestookt en lekker hebben gegeten en waar we met kinderen en kleinkinderen in bomen hebben geklommen. De formele echtscheiding van E/T, een mooie wandeling nabij het opgeknapte landgoed Staverden, discussies over de recente gebeurtenissen, musicerende kinderen en kleinkinderen en een etentje wat ons door C/B werd aangeboden in een goed restaurant aan de Vischmarkt in Harderwijk.

Het was alles bij elkaar genomen een roerig wijnmaandje, geef mij maar een pilsje.

Atlantic

Gezien in Harderwijk op dinsdagavond j.l. in bioscoop Atlantic zaal 1 "Alles is liefde". De film beleefde de premiére op 8 oktober j.l. in Pathé Tuschinski in Amsterdam en landelijk op 11 oktober j.l. in 92 theaters. En nu al is de status van Platina Film (meer dan 400.000 bezoekers) reeds bereikt. Terecht vind ik, het is lang geleden dat ik zo'n prachtige en blij stemmende film heb gezien, topklasse!

Een romantische komedie, sprankelend, trefzeker, humoristisch en tegelijkertijd gek genoeg toch ook een beetje weemoedig stemmend. Geschreven door Kim van Kooten en geregisseerd door Joram Lûrsen. In welke situatie of combinatie je ook verkeerd, het maakt niet uit, in de film draait alles om de liefde. Ondanks allerlei liefdesperikelen komen zes totaal verschillende koppels toch tot de conclusie "dat liefde overal is". Rond Sinterklaastijd (de Sinterklaasfiguur wordt prachtig gespeeld door Michiel Romeyn die we nog zo goed kennen van Jiskefet) komen alle liefdeslijnen bij elkaar en worden alle liefdesperikelen overwonnen.

In de film wordt prachtig geacteerd door bijna allemaal jonge, energieke mensen van deze tijd. Een lust om naar te kijken, Carice van Houten als Kiki Jollema en Paul de Leeuw als broer Victor Jollema, maar ook Wendy van Dijk, Thomas Acda, Anneke Blok, Jeroen Spitzenberger, Marc-Marie Huijbregts en nog vele anderen spelen de sterren van de hemel.
Ondanks de kanttekening die ik ergens las over de kleur van de stad, dat de film bepaald geen afspiegeling is van de hedendaagse multiculturele samenleving, vind ik het een topper. Altijd zijn er wel weer zwartkijkers die op van alles en nog wat iets hebben aan te merken. En daar valt zo hier en daar natuurlijk ook best wel weer iets voor te zeggen. Maar in dit geval kan ik er niet zo goed tegen, daarvoor vind ik de film gewoon te leuk. Trouwens waar hebben we het over, het verhaal speelt rond Sinterklaas, van de goedheilig man heb ik in de film heel wat knechten zien rond huppelen, en die waren allemaal zwart. Dus, hoezo niet multicultureel?

Nogmaals "Alles is liefde" is gewoon een prachtfilm!

Elleboogkerk

Het enige kerkgebouw waar ik in het verleden 10 jaar lang met plezier 5 dagen per week naar toe ging (zie ook mijn stukje over Kerken van j.l. 7 maart) is niet meer. De Elleboogkerk in hartje Amersfoort, waarin in de jaren '60 en '70 van de vorige eeuw architectenbureau v.d. Grinten, Heijdenrijk en Manche was gevestigd waar ik toen werkte, is gisteren in vlammen opgegaan! Het is allemaal nogal somber de laatste week, eerst gaat Jan Wolkers al dood, wat ik persoonlijk beleef als afscheid nemen van een icoon in mijn leven, en nou dit weer. Het ergste is dat met de verdwijning van dit mooie stukje tastbaar verleden, ook nogeens de boeiende en onvervangbare kunstverzameling van het daarin gevestigde Armando Museum in vlammen is opgegaan.



Ik ben blij dat we het museum recentelijk nog hebben bezocht. Daar hebben we tenminste nog een goede herinnering aan over gehouden. Het zal uiteraard nooit meer worden zoals het was, wat weg is is weg, maar ik mag toch hopen dat het museum snel zal worden herbouwd. En dat er in de nabije toekomst weer kunst te zien zal zijn van m.n. Armando. Armando (geboren als Herman Dirk van Dodeweerd, Amsterdam 18-9-1929) die we ook zo goed kennen van de TV serie Herenleed waarin hij ons tot groot genoegen samen met Cherry Duyns 25 jaar lang de meest absurde en bizarre taferelen heeft voorgespiegeld. We vonden het zo leuk destijds, dat we er in 1982 ons nog steeds bestaande Amsterdamse praat- en eetgroepje naar hebben vernoemd. Armando is een fenomeen, van die man hebben we nog lang niet alles gezien, hij heeft in zijn lange leven bijzonder veel gemaakt wat de moeite van het beleven waard is, bovendien is hij als kunstenaar ook nu nog, op zijn 78 ste, actief bezig.