architectuur rond het wezen

De kwintessens of het wezen van de zaak, daar gaat het om in het leven dacht Dom Hans van der Laan, toen hij in de jaren zestig de kapel ontwierp van klooster St. Benedictusberg in Lemiers bij Vaals. Ontwerp- en vaktechnisch gezien wist hij waarover hij het had, want voor hij het klooster in ging had hij in Delft een aantal jaren architectuur gestudeerd. Als benedictijner monnik wist hij bij wijze van spreken als geen ander, zijn kennis en vaardigheden middels contemplatie en arbeid in dienst van de sacrale architectuur te stellen.

De door Dom Hans van der Laan ontworpen kapel, vormt een vrijwel harmonieus geheel met het klooster, een gebouw uit 1923 naar een ontwerp van de Duitse architecten Böhm en Weber. De architectonisch internationaal geroemde kapel van steen, beton, uitgebalanceerde verhoudingen en genuanceerde grijstinten, ademt een sfeer van totale rust en harmonie uit. Ook het door Dom ontworpen meubilair past in het geheel als gegoten. Het is een opmerkelijk samengaan van massief en luchtig. Pure eenvoud, geen ornament, het is kaalheid tot sereniteit getransformeerd! Het leven van de benedictijnen bestaat uit contemplatie en arbeid, ora et labora. Essentieel daarbij is rust en eenvoud. Je zou de van alle toeters en bellen ontdane ontwerpen van Dom, de architectuur van de essentie kunnen noemen. De mis die ik een aantal jaren geleden in deze kapel heb bijgewoond, geprikkeld door architecturale nieuwsgierigheid, was voor mij een fascinerende ervaring van een haast contemplatieve spiritualiteit.



Een midweek 'Verwijlen bij je ziel' van C in het eeuwen oude Kapucijnenklooster Emmaus in Velp (gemeente Grave) was voor mij de aanleiding tot het schrijven van dit stukje. De spiritualiteit van de franciscaans geïnspireerde kapucijnen is een spiritualiteit van verbondenheid. Verbonden met de Schepper, de andere mens en de natuur. De eeuwenoude kapel (1645/1718) van dit klooster is qua architectuur uiteraard van een totaal andere orde, dan de hiervoor omschreven kapel van Dom Hans van der Laan, hoewel dat natuurlijk geen belemmering hoeft te zijn voor een eigentijdse mis of eucharistieviering. Hier juist wel veel ornament en toeters en bellen, een klassieke kapel waar we er meer van kennen.

'Verwijlen bij je ziel', ofwel: stilstaan en leren luisteren naar de signalen van je ziel. Aandacht las ik, voor zowel de fysieke, psychologische, sociale als wel de spirituele en religieuze dimensie van ons bestaan. Verder een leefgemeenschap creëren van franciscaans geïnspireerde mannen en vrouwen die de spiritualiteit, bezieling, waarden en schoonheid van dit eeuwenoude klooster wil behouden en doorgeven. Om gasten een plek te blijven bieden voor bezinning op levensvragen, verdieping en rust. Klinkt mooi allemaal, en dat is het mogelijk ook wel. Ieder mens zoekt het innerlijk evenwicht in de omgeving die bij hem of haar past, feitelijk al een zoektocht op zich. Rust en evenwicht vinden tussen de muren van een klooster of kapel is één ding. Mijn voorkeur gaat uit naar de zee, ik heb wat rust en evenwicht betreft, in m'n bootje op de cadans van de golven mooie ervaringen opgedaan tijdens meerdaagse zeiltochten op zee!

Eén ding is echter zeker, mocht je na het luiden van onderstaande klokken niet weten waar de klepel hangt, dan moet je nodig een bril!

veelzijdige kunstverzameling

Het in 1551 gebouwde Drostenhuis, dat deel uitmaakt van het Stedelijk Museum Zwolle, combineert cultuurhistorie met hedendaagse kunst. Het 16de-eeuwse Drostenhuis laat middels stijlkamers zien, hoe een streekregent van aanzien leefde in het Zwolle van weleer. Van salon, patriottenkamer en zilverkamer tot de keuken en keukenkelder is alles in originele staat te bezichtigen. Maar dat terzijde, want dat hadden we daar al eens gezien. (Zie mijn stukje 'vensters' van 12 januari 2011.) In aansluiting op ons bezoek aan de exposities Srijd! en Er was eens.... in het nieuwe deel van het Stedelijk Museum (zie mijn stukjes 'eeuwen aan kommer en kwel' en 'een feestje van papier en afval' van resp. 2 en 3 juni 2015), hebben we deze keer in de tuin- en achterkamer van het Drostenhuis de 'Schenking van Rabobank Salland' bekeken.

Het betrof 25 werken uit de periode 1980-2005 die het Stedelijk Museum Zwolle heeft gekregen van Rabobank Salland. Weer eens wat anders trouwens, een bank die wat weg geeft! Het was een veelzijdige verzameling met uiteenlopende technieken en stijlen. De schenking van hedendaagse kunst betrof werk van diverse kunstenaars t.w. Jan Bouman, Harrie Gerritz, Jeanette Hoekstra, Ivo Kamphuis, Anne Kreiter, Rudi Ludwig en Mieke Vahl. Ik weet eigenlijk nog niet goed of het aan de manier van exposeren lag, of aan een acute vlaag van desinteresse van mezelf, maar ik vond het jammer genoeg een enigszins tegenvallende expositie!

Maar evengoed toch een mooi sluitstuk van een boeiend en onderhoudend bezoek aan het Stedelijk Museum Zwolle op zondag 31 mei 2015.

een feestje van papier en afval

Na 'eeuwen aan kommer en kwel' (zie m'n stukje van 2 juni j.l.) verzeilden we op de 2e verdieping van het Stedelijk Museum in Zwolle in 'een feestje van papier en afval', een beduidend vrolijker onderwerp. Daar werden in de tentoonstelling 'Er was eens....' werkstukken van leerlingen van TalentStad (vmbo) geëxposeerd, die ze de afgelopen tijd hebben gemaakt aan de hand van de thema’s papier en afval. Ze werden geïnspireerd door de tentoonstelling ‘Paper Art’ in het Coda Museum te Apeldoorn (zie ook m'n stukje daarover in 'even Apeldoorn doen' van 4 augustus 2013) en het ‘MixMax Brasil’ project in het Tropenmuseum Junior in Amsterdam.

Altijd leuk natuurlijk, wat je allemaal nog met papier, plastic, blikjes, suikerlepeltjes, vorkjes en andere ouwe troep kan doen. Een stimulans vooral voor creativiteit en bewustwording van begrippen als milieu en duurzaamheid. Je vraagt je in de tentoonstelling 'Er was eens....' haast automatisch af, wat er allemaal nog meer mogelijk is met afval. Een vrolijk stemmende expositie!

eeuwen aan kommer en kwel

In de expositie Strijd! Oorlog en overleven in beeld, hebben ze middels schilderijen, prenten, posters en objecten in het Stedelijk Museum Zwolle ongeveer vijf eeuwen aan oorlog, onderdrukking en leed in beeld gebracht. Met werk van kunstenaars als o.m. Armando, Pascal Bastiaenen, Christian Boltanski, Pieter de Molijn en Patricia Steur worden deze thema's belicht. Hoe gingen kunstenaars daar zo'n 500 jaar geleden mee om, en hoe nu? De expositie gaf dus zowel een historisch als hedendaags beeld van strijd, onderdrukking en leed. De 80-jarige oorlog, de politieke strijd van de patriotten, de overheersing van de Fransen, de slag bij Waterloo, de koude oorlog en de acties tegen kruisraketten. Een beeld dus van de weerbare en strijdbare mens. Soms bestaat de strijd uit klein verzet, maar ook een klein verzet kan soms een grote golf van strijd ontketenen. Te zien was hoe de visie op oorlogskunst zich in de loop der eeuwen wijzigde. Van een feitelijke naar een meer emotionele, figuurlijke of zelfs abstracte verbeelding. De soms gruwelijke werken bezaten vaak een buitengewone schoonheid. Een bizarre controverse overigens!

Wij kennen in deze contreien al sinds mei 1945 vrijheid. Maar helaas is dat 70 jaar na de meest dodelijkste oorlog tot nu toe, lang niet overal in de wereld het geval. En recente ontwikkelingen laten zien dat de strijd om vrede en vrijheid zeer actueel blijft. Ik moest ineens denken aan de Russische schrijver Leo Tolstoj (1828-1910), aan zijn boek 'Oorlog en Vrede' uit 1869. Daarin hamert Tolstoj er volgens Bas Heijne in nrc steeds weer op, dat de mens een speelbal is van krachten waarvan hij zich maar nauwelijks bewust is, dat de geschiedenis één lange samenloop van omstandigheden is, dat onze neiging om te geloven in grote mannen die de wereld naar hun hand zetten, een pijnlijke illusie is, en dat de officiële geschiedschrijving waarmee de mensheid zichzelf in kaart brengt, niet meer is dan een etiket, waarachter duizenden onzichtbare handelingen en omstandigheden schuilgaan waarvan de betekenis nooit achterhaald zal worden. Tja!

Enfin, hoe je het ook bekijkt, de mens is en blijft een factor van belang, maar helaas wel een onvoorspelbare factor van belang!

een mooi stadje aan het water

Het is nog wel bescheiden allemaal, maar eindelijk begint het Waterfront in Harderwijk vorm te krijgen. Alle bedrijven zijn in de laatste jaren overgeplaatst naar het uitgebreide industrieterrein nabij de Lorentzhaven, dus fase 1 zit er nu wel zo'n beetje op. We konden er op eerste pinksterdag al fietsend nog niet bijkomen, maar vanaf de Burgemeester De Meesterstraat, en helemaal vanaf de Flevoweg, waren de ontwikkelingen op het enorme bouwterrein goed te zien. Het geheel zag er vanaf onze afstand veel belovend uit! Een gedeelte van de geplande woningen op het Noordereiland was zo te zien al praktisch klaar, en zal volgens mij zeker op korte termijn worden opgeleverd!

Waterfront Harderwijk, een ambitieus en veel besproken plan dat de kustlijn langs het centrum van de stad in de komende jaren een compleet ander aanzien zal geven. Harderwijk wordt weer een echte stad aan het water met alle voorzieningen die daarbij horen. Harderwijk is onlosmakelijk met het water verbonden. In vroegere tijden bevoer de Hanzestad de Noord- en Oostzee om handel te drijven en brachten de vissers hier o.m. haring en paling aan land. Maar die tijd ligt al vele decennia achter ons, want sinds de opening van de Afsluitdijk in 1933 en de drooglegging van de IJsselmeerpolders daarna, ligt Harderwijk nog slechts aan het resterende randmeer.

En wel aan het prachtige Wolderwijd en Veluwemeer. Tot voor kort werd het beeld van Harderwijk vanaf het Wolderwijd voor een groot deel bepaald door oude industriële bebouwingen. Maar als gezegd, dat is weg, we brengen de stad en het historisch centrum nu weer bij het water. We zijn er nog lang niet, voor het helemaal zover is moet er nog giga veel gebeuren. Maar hoe dan ook, de contouren van het Waterfront in Harderwijk beginnen langzaam maar zeker meer vorm te krijgen. En bovendien heb het gevoel dat er ineens ook een beetje meer vaart in het hele project zit!

door polder en n.w. overijssel

Vanuit Wezep met Ma en Joke rond 11.00 uur vertrokken richting Kampen voor een kort patiënten bezoekje aldaar. Het ëén en ander ging voor Ma op enig moment gepaard met een pittige, om maar niet te zeggen zware traploop exercitie. Maar met behulp van wat trek- en duwwerk van Joke en mij werd het niveauverschil uiteindelijk overbrugt. Jeetje, zo erg hadden we het tot nu toe nog niet meegemaakt, de jaren hebben hun tol wel geëist! Maar zo rond een uur of halfeen waren we dan toch klaar voor fase twee die dag t.w. 'een eindje toeren'. Zelf heb ik geen hekel aan autorijden, en Ma doen we er doorgaans een groot plezier mee. Dan komt ze nog eens ergens zegt ze altijd. Een rondje noordwest Overijssel leek haar wel wat!

Via de N50 zaten we vanuit Kampen al snel in Ens, wat een gat trouwens. Vandaar via Kraggenburg en Vollenhove naar Blokzijl voor de lunch in Grand Café/Restaurant 'Prins Mauritshuis'. Ik had de auto dichtbij geparkeerd, maar het was voor Ma toch nog een moeilijke en te lange exercitie. Maar eenmaal binnen, buiten op het terras was te koud, kwam ze snel weer op adem. Door een misverstandje in de keuken moesten we vrij lang op onze bestelling wachten. Joke had enkel soep besteld, en dat hadden ze als een voorgerecht behandeld. Het desastreuze gevolg was dat Ma een beetje lang op haar uitsmijter ham/kaas moest wachten, en ik op m'n twee kroketjes met brood. Bijna 92 jaar, maar nog knap ongedurig, pa zou volgens haar allang zijn opgestapt! Wel lachen trouwens, want toen ze eindelijk achter haar fel begeerde uitsmijter zat, werd die met de grootst mogelijke moeite maar voor de helft weggewerkt. Maar goed dat ik nog een gaatje tussen de twee kroketten overgehouden had, anders had de andere helft daar nu nog gelegen. Tegen de regels in heb ik de auto daarna maar voor de deur gezet, kon ze zo instappen.

Het rondje Weerribben was genieten voor haar, en niet alleen voor haar trouwens. Wat een prachtig natuurgebied is dat toch. Met een rustig gangetje zijn we via Scheerwolde over een mooi schilderachtig, maar erg smal weggetje naar Ossenzijl gereden, en vervolgens verder over een dijkje via Blankenham terug, richting Blokzijl en Vollenhove. Daar hebben we de afslag richting Zwartsluis genomen, en zijn we verder via Hasselt, 's-Heerenbroek en Westenholte naar Katerveer bij Zwolle gereden, en vandaar over de A28 terug naar Wezep, waar we rond halfvijf aankwamen. En daar hebben we samen met Ma, die totaal uitgeteld maar toch ook voldaan volgens haar zeggen, in haar stoel was neergezegen, ter afsluiting nog maar een pikketanisje genomen.

(De berichten over de gezondheid van Ma werden bij mij gistermiddag, terwijl ik net dit stukje aan het schrijven was, geactualiseerd. Tijdens het haast reguliere bloedprikken van de laatste tijd, is gisteren vastgesteld dat ze een extreem laag HB-gehalte had. Bloedtransfusie was geboden, en wel direct! Haar ademtekort en totale vermoeidheid bij de geringste inspanning tijdens ons toertje eergisteren, lijkt me daarmee wel verklaard!)

bejaarde Plataan in Staverden

Uitgaande van het feit dat een boom gemiddeld ca. 2,5 cm per jaar in omvang groeit, schat ik de leeftijd van de imposante Plataan op landgoed Staverden, die volgens mij op ooghoogte wel een omvang heeft van 5,5 à 6 meter, op zo'n 220 à 240 jaar. Als we het zeker willen weten moeten we hem omzagen en de jaarringen tellen, maar dat zou een doodzonde zijn. Hoewel ze de Plataan in het verleden voor de zekerheid maar een steuntje hebben gegeven onder zijn enorme, tot ver over de gracht reikende zijtak, ziet de boom er nog goed uit. Die gaat nog vele jaren mee denk ik. In het midden oosten kunnen Platanen zomaar een paar duizend jaar oud worden, hoewel dat denk ik wel een ander soort Plataan is.

We hebben in alle jaargetijden al vele wandelingen gemaakt op landgoed Staverden, het is nooit hetzelfde daar, het blijft boeien. Maar de malle aap die ik vanuit het prieeltje op de stam van de Plataan zag zitten, ontdekte ik daar onlangs voor het eerst!

over architecturale misbaksels

Anders kijken naar architectuur, hoe doe je dat? Ik wil er eigenlijk helemaal niet aan. Het voelt een beetje als het over boord zetten van alle aangeleerde begrippen over esthetiek, volume's, verhoudingen, vormgeving, constructies, materialen, kleurstellingen en weet ik allemaal niet wat nog meer. Toch schijnt 'slechte' architectuur bezig te zijn aan een internationale opmars. Mislukt bestaat niet, want 'slechte' architectuur is altijd nog beter dan 'saaie' architectuur!? Slechte of saaie architectuur, sowieso een controversieel begrip lijkt me!

De Belg Hannes Coudenys ergerde zich aan alle architecturale misbaksels in zijn land, zelfbouwland pur sang, maar was er tegelijk door gefascineerd. In 'Ugly Belgian Houses' een onlangs door hem uitgebracht boekje, heeft hij de vijftig, volgens hem lelijkste huizen van België gebundeld. Een ode aan de bakstenen wanorde, aldus Hannes Coudenys, omdat lelijk dus nog altijd beter is dan saai! Het boekje is dan ook niet zomaar een verzameling lelijke huizen, maar tevens een reflectie op de soms surrealistische ruimtelijke ordening en architectuur in België en op de universele beleving van schoon- en lelijkheid.

Maar in Nederland kunnen we er ook wat van. Met de economische crisis is ook hier de fascinatie voor een scala aan architectonische en stedenbouwkundige mislukkingen gekomen. Vele miskleunen waar vaak ook niks meer in of mee gebeurd. Slopen is bij gebrek aan financiën doorgaans geen optie, de z.g. fascinatie lijkt dus ook een kwestie van opportunisme. De organisatie 'Failed Architecture' onderzoekt dit soort missers in de architectuur en stedenbouw. Met het onderzoek wil 'Failed Architecture' nieuwe perspectieven bieden op de onderzochte locaties. Het onderzoek doet ze o.m. ter plekke door middel van workshops en lezingen, waarbij de lokale gemeenschap wordt betrokken. Via de website failedarchitecture.com deelt ze de resultaten met de vak gemeenschap en een breed publiek. En omdat architectuur in de ontwikkeling van (grote)projecten slechts een component is, een radertje in een ingewikkeld mechaniek, biedt de site ook een platform voor bredere discussies over architectuur en stedenbouw.

Min of meer door overdaad gedwongen, zouden we moeten leren gebouwen als gebruiksobjecten te zien, waaraan je naar behoefte eindeloos aan kan blijven sleutelen. Dus niet streven naar volmaakte composities, op zich niet zo'n gekke gedachte. Het probleem schuilt in onze perceptie van een gebouw of buurt. Zolang we vinden dat een gebouw en/of buurt af moet zijn, en moet voldoen aan een universele beleving van schoonheid en geborgenheid, zijn er vele mislukkingen te melden. Laten we daarom maar leren lachen om lelijke projecten, door de potentie van lelijkheid te tonen. Moeilijk, de middelen ontbreken momenteel kennelijk om het één en ander goed en adequaat aan te pakken, en daarom kletsen we nu met z'n allen de nood maar om naar een deugd!

trouwe metgezel is niet meer

Elf jaar heeft Teun lief en leed in de familie, in de meest ruime zin van het woord, gedeeld. Praten kon hij niet, en blaffen deed hij slechts sporadisch. Toch had ik het gevoel dat we elkaar wel begrepen, als hij me aankeek met die prachtige trouwe bruine hondenogen. Vaak ontmoete we elkaar in de buurt van een koelkast, een plakje worst had hij dan doorgaans snel bij mij gescoord!

Op Hemelvaartsdag hoorden we van onze dochter dat Teun tijdens een boswandeling door z'n poten was gezakt. Zomaar, hoewel hij de laatste tijd wel een beetje aan het sukkelen was. Een nachtje aan het infuus bij de dierenarts bracht even wat soelaas, maar toen Joke en ik hem j.l. zondag even opzochten vertoonde hij niet of nauwelijks nog enige vorm van spirit. Als vanouds kwam hij ons zowaar nog wel even tegemoet lopen toen we binnenkwamen, maar hij lag even snel weer uitgeteld op z'n matje. Het zag er allemaal somber uit! Gekweld door inwendige bloedingen en meer ellende, is Teun gistermorgen bij de dierenarts uit zijn lijden verlost.

Hoewel Teun niet de hond van Joke en mij was, voelen we het gemis. Teun zit in ons hart en blijft in ons hart, net als elke andere dierbare. De band en de herinneringen die we aan hem hebben, zullen we denk ik niet snel vergeten. Het slijt ongetwijfeld, maar er zullen zich altijd momenten of situaties voordoen dat we met weemoed aan Teun terug zullen denken. (Zie trouwens ook in mijn blogarchief een stukje over 'Teun' van 12 augustus 2006).
Vanmorgen hebben we Teun met enig gevoel voor pathos in onze tuin begraven. Daar liep hij vaak enthousiast te darren en het hondje van de buren te sarren. De meest betrokkene waren aanwezig, of zoals gezegd, de familie in de meest ruime zin van het woord. Een mooi en waardig afscheid van Teun, die elf jaar lang sowieso de trouwe en lieve metgezel is geweest van Christa, Jeanne, Kim, Brend, Jan, Joke, ondergetekende en weet ik allemaal niet wie nog meer!

Veluwse verjaardagssmikkels

Wel lachen natuurlijk als iedereen iedereen voor de gein feliciteert met zijn of haar verjaardag. Daar kon je uiteraard op wachten als je een familiebijeenkomst een familieverjaardag noemt. Een enigszins typisch verschijnsel binnen de familie v.D. waar we vorig jaar na enig gesoebat mee begonnen zijn. (Zie in mijn blogarchief stukje 'Gein in de Betuwe' van 26 mei 2014). Niet meer de verjaardag vieren bij de persoon in kwestie thuis, maar gewoon één keer per jaar voor iedereen ergens in één of andere horecagelegenheid.

Gisteren was dat dus in Putten in het Hampshire Hotel 'Mooi Veluwe' nabij de buurtschap Koudhoorn, alwaar we rond 11.00 uur werden verwelkomd met koffie of thee en gebak. Na dit gebeuren, het zal een goed uurtje later geweest zijn, verhuisden we voor de brunch naar een lange tafel in het restaurant, alwaar we met genoegen tot een uur of drie hebben zitten smikkelen en ouwenelen. Jammer trouwens dat we vanwege de regen niet op het terras terecht konden, maar het was niet anders.

Na drieën hebben we buiten, het was inmiddels droog geworden, wat foto's gemaakt en nog een poosje staan keuvelen. Maar even over halfvier was het voorbij en ging een ieder weer zijns weegs. Het was best wel gezellig, maar wat mij betreft houden we de verjaardagen weer gewoon als vanouds bij iedereen thuis! Voor mij hoeft dat geregel op deze manier niet, niets is verplicht, als je geen zin hebt om je verjaardag te vieren of fysiek op een verjaardag te verschijnen, dan doe je dat toch lekker niet. Geen probleem, even goede vrienden!

Zeenatuurgebied Klaverbank!

Greenpeace heeft deze week weer tientallen loodzware keien op de bodem van de 'Klaverbank' gestort, las ik in de krant. Ze willen met deze actie afdwingen dat Nederland het zeeleven beter beschermt. De 'Klaverbank' is een belangrijk natuurgebied in de Noordzee, het wordt gezien als de kraamkamer voor het leven in zee. Het is een z.g. habitatrichtlijngebied dat valt onder de ‘riffen van open zee’. Het is een zeegebied van circa 1.235 km² op circa 160 km ten noord­westen van Den Helder. In de Staatscourant van 12 september 2014 staat over dit zeenatuurgebied het volgende:

Dit gebied zal als speciale beschermingszone in de zin van artikel 3, eerste lid, en artikel 4, vierde lid, van Richtlijn 92/43/EEG (Habitatrichtlijn) worden aangewezen als Natura 2000-gebied onder de naam ‘Klaverbank’.

In genoemde artikels inzake de instandhouding van de natuurlijke habitats en de wilde flora en fauna volgens Richtlijn 92/43/EEG ofwel de Habitatrichtlijn, las ik het volgende:

Artikel 3
Lid 1. Er wordt een coherent Europees ecologisch netwerk gevormd van speciale beschermingszones, Natura 2000 genaamd. Dit netwerk, dat bestaat uit gebieden met in bijlage I genoemde typen natuurlijke habitats en habitats van in bijlage II genoemde soorten, moet de betrokken typen natuurlijke habitats en habitats van soorten in hun natuurlijke verspreidingsgebied in een gunstige staat van instandhouding behouden of in voorkomend geval herstellen.
Het Natura 2000-netwerk bestrijkt ook de door de Lid-Staten overeenkomstig Richtlijn 79/409/EEG aangewezen speciale beschermingszones.

Artikel 4
Lid 4. Wanneer een gebied volgens de procedure van lid 2 tot een gebied van communautair belang is verklaard, wijst de betrokken Lid-Staat dat gebied zo spoedig mogelijk, doch uiterlijk binnen zes jaar, aan als speciale beschermingszone en stelt hij tevens de prioriteiten vast gelet op het belang van de gebieden voor het in een gunstige staat van instandhouding behouden of herstellen van een type natuurlijke habitat van bijlage I of van een soort van bijlage II alsmede voor de coherentie van Natura 2000 en gelet op de voor dat gebied bestaande dreiging van achteruitgang en vernietiging.

Een beetje normaal spreektaal gebruik is meestal niet aan de orde in dit soort ambtelijke stukken. Mogelijk draaien ambtelijke molens daarom ook vaak zo traag. De eerste keer dat ik over de 'Klaverbank' schreef was op 8 oktober 2011 (Zie mijn blogarchief). Het Ministerie van Economische Zaken is alle goede bedoelingen ten spijt, na bijna 4 jaar nog niet veel verder gekomen dan een z.g. mariene ontwerpaanwijzingsbesluit Natura 2000. Als ze in het bedrijfsleven met zo'n tempo zouden werken zaten we allemaal al aan de bedelstaf. Maar goed, ondanks de stroperige aanpak lijken de ontwikkelingen rond de 'Klaverbank' en Natura 2000 me niet ongunstig!

De actie van Greenpeace lijkt me deze keer echter een beetje zinloos, al vestigen ze zo uiteraard wel weer even de volle aandacht op de 'Klaverbank'. Maar grote stenen dumpen in een gebied dat al vergeven is van stenen in allerlei formaten, lijkt me niet echt zinvol. De commotie onder de vissers begrijp ik dan ook niet echt, die moesten in het gebied van de 'Klaverbank' immers altijd al rekening houden met gevaren van grote obstakels op de zeebodem. Bovendien heeft Greenpeace ook de coördinaten van de gedumpte stenen publiekelijk gemaakt. Ik heb begrepen dat een Urker visser inmiddels aangifte heeft gedaan, ben benieuwd wat er op korte termijn uit de gerechtelijke hoed komt. Volgens advocaat en hoogleraar Internationaal strafrecht Geert-Jan Knoops, maken de vissers die aangifte doen of een kort geding aanspannen tegen Greenpeace vanwege de stenendump in de Noordzee, een reële kans die zaken te winnen.

Maar hoe dan ook, het is me zo langzamerhand wel duidelijk dat het voor iedereen, zowel vissers als natuurorganisaties, het beste is, dat de 'Klaverbank' met zijn specifieke leefomgeving z.s.m. als een volwaardig Natura 2000 gebied wordt gezien.

Kruishaarse- of -haarder Berg

Het is zondagochtend vroeg stil op het Kruishaarderpad nabij Driedorp, strak blauwe lucht, geen zuchtje wind en vogelzang alom. Vreemd, het gefluit, getjilp en gekwetter lijkt de stilte te accentueren. De mooiste stilte draagt altijd het geluid van verre vogelzang las ik eens ergens. Helemaal mee eens, maar ook vogelzang van nabij doet de stilte voor mijn gevoel intenser beleven. Wel een totaal andere sfeer op het Kruishaarderpad dan een paar dagen geleden, toen hier de dreiging van onweer, regen en wind de dienst uitmaakte. (Zie m'n stukje 'attracties en beslommeringen'). Eens kijken of we deze keer iets meer van de Kruishaarse- of haarder Berg te zien krijgen.

Nou dat viel ons eerlijk gezegd tegen. Natuurlijk, de omgeving van de berg en het Kruishaarderpad is prachtig, maar we wilden de berg zien. Wat het is wisten we zo ongeveer wel, daar heb ik het in eerder genoemd stukje al over gehad. We wilden nou gewoon door of om de berg heenlopen. Maar dat ging niet, de berg bevindt zich op een volledig afgesloten terrein. Er staat enkel alleen een informatiebord over de berg aan het Kruishaarderpad, verder niks. Ja een hoop bomen en ondoordringbaar struikgewas achter de omheining, en verderop een plasje en iets dat wat van een glooiing in het maaiveld weg heeft. Dat was het, verder viel er niets van de berg of een toegang tot het gebied van de berg te ontdekken. Tegen beter weten in, zijn we nog een eind het Kruishaarderpad op gewandeld, nogmaals prachtig daar, maar de Kruishaarse Berg of hoe het ook wordt genoemd, geraakte tijdens de wandeling alsmaar verder achter ons!

attracties en beslommeringen

De ooit enkel als zussen- en schoonzussendag begonnen combi, werd na verloop van tijd een zussen-/schoonzussen- en broersdag. En inmiddels heb ik voor de tweede keer op rij de combi zussen-/schoonzussen-/broers- en zwagerdag meegemaakt. (Zie voor de 1e keer in mijn blogarchief stukje 'tijdreis met boot en stoomtram' van 11 mei 2014). Het is dus nu gewoon een familiedag zal ik maar zeggen, waar we er jaarlijks nog een paar van hebben. 't Was heel gezellig, maar ik kan me toch ook voorstellen dat de dames aanvankelijk wat anders voor ogen stond. Het bijzondere van zussendagen lijkt mij, is dat je als meiden onder elkaar vaak tot heel andere gesprekken komt. Voor jongens onder elkaar geldt dat in ieder geval, weet ik uit ervaring door mijn vele zeilweekendjes. Maar goed, het gaat zo als het gaat, ook een familiedag is oké, helemaal als zo'n dag enigszins hilarisch verloopt, zoals dinsdag j.l. 5 mei het geval was.

Op Jan uit Leiden na, onze geliefde maar notoire 'te laat' komer, deze keer maar drie kwartier, had het hele gezelschap zich rond halfelf 's morgens voor de koffie verzameld op het terras van Landwinkel 'De Maaneschijn' in buurtschap Appel. Landwinkel is een coöperatie van samenwerkende boeren met een boerderijwinkel, met pure en (h)eerlijke streekproducten. De familie van Maanen verkoopt daar zijn eigen producten en de producten van de aangesloten boeren. Ze hebben vooral veel aandacht voor duurzaamheid, dier welzijn en uiteraard de smaak. Ze weten waar het product is gemaakt, door wie en op welke manier!
De weersverwachting voor de komende uren was belabberd. Een blik in het zwerk en de kolkende cumulus bewolking, deed ernstig vermoeden dat er een vloot met zure appels in volle vaart op ons afkwam. Maar voorlopig zaten we op ons terrasje nog droog en lekker uit de wind, piepte er zelfs zo af en toe een vrolijk zonnetje door het wolkendek, en smaakte de koffie met appelgebak ons uitstekend.

Bijgaande tekening van de Kruishaarderberg is door Heleen Bijvank (Nijkerk, 1966) gemaakt. Het monumentale werk in gemengde techniek is door zijn gelaagdheid een transparante verbeelding een mooie artistieke impressie van de berg. Een wandeling om en nabij de Kruishaarderberg, zuidoostelijk van het centrum van Nijkerk nabij Driedorp, was de volgende attractie. De meesten van ons hadden uit hun kinderjaren nog mooie herinneringen aan dit raadselachtige puistje in het landschap.

Het is eigenlijk geen berg maar een omwalde ruitvormige akker van ongeveer anderhalve hectare groot. Aan de zuidzijde van de akker zijn de wallen het hoogst (tot maximaal 6 meter boven het maaiveld). Over het ontstaan en de functie van de Kruishaarderberg zijn diverse studies en theorieën in omloop. Een tijdelijk militair kamp, een veekraal of een omheinde akker. Wie het weet mag het zeggen, maar ik ga er in dit stukje maar niet verder op door. De oudste vermelding van het zand van 'Cruyshaer' schijnt terug te vinden te zijn in een bron uit 1560! Maar goed, wat het ook mag zijn, we zullen het gaan zien.

Het was knap lastig parkeren op de Deuverdenseweg, en toen we al het blik eindelijk her en der in de berm waren kwijtgeraakt, durfden we vanwege de dreigende lucht niet aan de wandeling te beginnen. Enkele waaghalzen zijn nog wel een eindje het Kruishaarderpad opgelopen, maar toen het steeds dichterbij begon te donderen, waren ze snel weer terug bij de achterblijvers. Jammer, niks aan te doen, dan maar gauw naar de volgende attractie. Daar zitten we binnen en zijn we in ieder geval niet gevoelig voor weersbeslommeringen.

Aangekomen bij het 'Oude Ambachten en Speelgoedmuseum' in Terschuur, werden ons op een enigszins tenenkrommende manier een aantal huisregeltjes meegedeeld door een aardige, maar beetje pedante kletsmajoor achter de kassa. Hij wenste ons verder overigens ook nog veel kijkplezier. Dank je, maar we willen hier om te beginnen eerst een hapje eten. Dat kon, hij zou voor ons wel een paar tafeltjes aan elkaar schuiven. De bestelling ging een beetje chaotisch, maar uiteindelijk hadden we allemaal wat we wilden. Buiten was het aangekondigde noodweer inmiddels losgebarsten!

Na de lunch begonnen we allemaal in ons eigen tempo aan de tocht door het museum. Een behoorlijke tocht kan ik wel zeggen, het museum heeft in totaal ruim 4000 m2 expositieruimte, bestaande uit een oude ambachtengedeelte en een antiek speelgoedgedeelte. Werkelijk duizenden aan oude ambachten gerelateerde voorwerpen als gereedschappen, werktuigen en huishoudelijke artikelen. Ik las dat er in totaal ongeveer 160 ambachten zijn opgenomen, zoals o.m. een kaasmaker, oude smid, meubelmaker, scharensliep, mandenvlechter, leerlooier, kantkloster, zilversmid. En de verzameling van oud en antiek speelgoed deed er weinig aan onder, ook hier was het één en al nostalgie wat de klok sloeg. Meccano, bootjes, poppenhuisjes, stoommachientjes en ga zo maar door. Ergens zag ik een bordje hangen met de tekst: Hoe meer je herkent, hoe ouder je bent! En zo is het maar net. Maar naar een paar uurtjes hadden we het wel gezien daar. Het was inmiddels weer bijna droog geworden, dus allee, naar de auto's en de volgende attractie.

Het bevrijdingsconcert in de Kruiskerk in Nijkerk zou halfvier beginnen. Maar bij binnenkomst kregen we te horen dat het nu slechts de generale repetitie van het projectkoor betrof. Het echte concert samen met het Nijkerks Stedelijk Fanfarecorps, zou 's avonds pas zijn. Maar als we wilden mochten we de repetitie rustig bijwonen. Mooi, we waren er nu toch eenmaal. En daar zaten we dan in die grote lege kerk, later kwamen er trouwens nog wel wat meer mensen bijzitten. De repetitie o.l.v. Bart Houtman uit Nijkerk begon met wat gebruikelijke inzingoefeningen, waarna met een paar coupletten van het lied 'Vrijheid' van R. Stoop & H. Reinold het echte werk begon. Regelmatig werd er afgeslagen en weer opnieuw begonnen, het had meer van een reguliere repetitie weg dan van een generale. Collectief waren we dit gedoe na een goed kwartiertje helemaal zat, ze doen hun best maar, maar wij gaan er vandoor. Bovendien was het zonnetje inmiddels ook weer lekker doorgebroken, tijd dus voor een attractieve versnapering op een leuk terrasje!

Het zonnetje was weliswaar mooi doorgebroken, maar het waaide nog als een gek. Evengoed hebben we op het Plein toch een tijdje op het terras van 'Eight' gezeten. Maar echt aangenaam was het nog niet. Hoop herrie, alles stond te klapperen en te rammelen in de wind, en je glas moest je goed vasthouden. Een paar diehards bleven nog een tijdje zitten, maar de meesten zaten al snel weer binnen. Toch was het ons 'finest hour' zal ik maar zeggen, gewoon eventjes gezellig ouwenelen met een drankje en een beetje naar het diner toegroeien.

In Restaurant/Grand Cafe 'Peacock's' in de Kolkstraat, even om de hoek, lag de slotattractie van de dag beschoren t.w. het gezamelijke diner. Vanaf onze zitplaatsen aan een lange tafel voor het raam, zagen we aan de overkant van de Kolkstraat het huis waar onze (schoon)moeder in 1918 ter wereld kwam en waar ze haar jeugd heeft doorgebracht. Het staat te koop zagen we, we vroegen ons af voor de hoeveelste keer dat wel niet voor het meer dan een eeuw oude huis zou zijn.

Het was ontzettend druk in het restaurant, veel te druk kwamen we later achter. Wachten en nog eens wachten, we hebben daar dik 3,5 uur gezeten voor een eenvoudige maaltijd. Het was trouwens lekker allemaal en ook best gezellig, maar toch vonden we het allemaal te lang duren. Op een gegeven moment konden we natuurlijk nog moeilijk terug krabbelen. Bovendien zagen we dat de bediening zich een slag in de rondte werkte. Het was niet anders!
Toen we hadden afgerekend en eindelijk weer buiten stonden met z'n allen, hebben we Christien bedankt voor de organisatie en afscheid genomen van elkaar. De meesten moesten nog een stukje rijden, Aalten, Amsterdam, Harderwijk, Nijkerk, Leiden en Zaltbommel. Maar ach, wat is nou ver na zo'n leuk dagje met z'n elfen vol attracties en beslommeringetjes?

over een kleurrijke kakofonie

Over het bijzondere gebouw van Beeld & Geluid in Hilversum heb ik al vaker wat geschreven. Zie o.m. in mijn blogarchief stukje 'beeld en geluid' van 13 december 2006, een kleine 2 weken na de opening door koningin Beatrix. Sindsdien ben ik vaker in dit prachtige gebouw geweest. Het is een soort museum waar ze ons collectieve audiovisuele geheugen bewaren en onderhouden van meer dan een eeuw Nederland in beeld en geluid. Het is uiteraard ook het enige voorbije tijdperk dat tot nu toe in bewegend beeld en geluid bestaat. Een bron van informatie en vermaak voor de professionele gebruikers, het onderwijs en het algemeen publiek. De enige plek in Nederland die letterlijk dienst doet als monument voor de media en de makers. Waar momenten en gebeurtenissen worden bewaard die we niet mogen vergeten, en waar bezoekers een onvergetelijke dag kunnen gaan beleven!

Een onvergetelijke dag heb ik daar tot dusver nog niet beleeft. Integendeel zou ik bijna zeggen, ik ben er tot op heden geloof ik 4 of 5 keer geweest, maar ik heb het evenzo vele keren een min of meer teleurstellende ervaring gevonden, met name de attractie Experience. Daar is gewoon teveel van alles, behalve structuur. Altijd druk en chaotisch. Ik zie, zal ik maar zeggen door de bomen het bos niet meer. De capaciteit van de attracties is vaak zo ontoereikend, dat als je zou willen, je eigenlijk nergens goed aan kunt deelnemen. En dan de alom knipperen schermen en lichtjes in die schemersfeer, om scheel van te worden. Bij elk gepland bezoek heb ik steeds gedacht dat de kermisachtige sfeer inmiddels wel verdwenen zou zijn, maar niks hoor, het blijft in mijn beleving een kermis. Maar voor ik helemaal als een verzuurd fossiel wordt versleten, wil ik toch ook wel iets positiefs melden over Beeld & Geluid. Ze hebben daar uiteindelijk heel wat meer te bieden dan alleen maar dat amechtige Experience!

Het gebouw is bijvoorbeeld ook voorzien van een paar theaterzalen, en dat zijn oases van rust in deze malle toko. Gewoon lekker kijken naar een tekenfilmpje van Buurman en Buurman, of naar iets serieuzer's van Andere Tijden, bijvoorbeeld over ons koloniale verleden in Indonesië. Maar ook een eeuw Nederland in vogelvlucht was prachtig. Over geschiedenis en de z.g. vooruitgang gesproken! En zo heb ik afgelopen zondagmiddag in Beeld & Geluid toch weer enkele uren met plezier doorgebracht.

florissant rondje in het zadel!

Een mooie voorjaarsdag, wat doet dat eigenlijk met je? Veel, en daar voel ik mij heel senang bij. Toen ik gisteren met mijn geliefde een stukje achter m'n neus aan fietste, speelde me geregeld het refrein van 'Wie döt mie wat' door het hoofd. Een prachtig liedje in het Drents van Daniël Lohues (1971) over een genoeglijk fietstochtje waarvan het refrein als volgt gaat:

wie döt mij wat, wie döt mij wat
wie döt mij wat vandage 'k
heb de banden vol met wind
nee ik heb ja niks te klagen
wie döt mij wat, wie döt mij wat
wie döt mij wat vandage
'k zol haost zeggen, jao het mag wel zo.

Voorts kreeg ik op enig moment een visioen van een lekker boutje aan het spit, toen ik de vele wroetplekken van Everzwijnen langs ons pad zag. Eigenlijk een visioen dat voor m'n gevoel meer bij de herfst past, maar ja het was niet anders. Ik moest een beetje aan Astrix en Obelix denken, die wisten wel raad met de zwijntjes. Maar gelukkig kwam ik door het kwetteren van de vogeltjes weer snel bij zinnen! Stil op een bankje hebben we even zitten luisteren naar de ruisende voorjaarszang van het woud. Pedaleren in de natuur, wat is er nog mooier?

hoogbouw architectuur in Vals

Naast vele architectuur prijzen heeft de Amerikaanse architect Thom Mayne (1944) in 2005 ook de prestigieuze 'Pritzker Prize' gewonnen. De Nobelprijs voor de architectuur zal ik maar zeggen. Geen kleine jongen dus in zijn vakgebied, een heuze starchitect!
Gisteren las ik in de Volkskrant in een stukje van de buitenlandredactie, dat zijn bureau 'Morphosis Architects' in Los Angeles middels een prijsvraag, waaraan acht architectenbureaus deelnamen, de ontwerpopdracht heeft verkregen voor een hotel in het Zwitserse dorpje Vals.

In Vals, een afgelegen dorpje in een dal op ongeveer 1250 meter hoogte in het Zwitserse kanton Graubünden, ben ik wel eens geweest. Het dorpje telt ongeveer duizend inwoners en duizend schapen. Daarnaast hebben ze daar nog kuuroord 'Therme Vals', een architectonisch juweeltje, in 1986 door de Zwitserse architect Peter Zumthor ontworpen. Hij heeft daar destijds in opdracht van de gemeente Vals een modern, in het landschap passend bouwwerk laten verrijzen. Een bouwwerk dat zich als het ware organisch gevoegd heeft in de hellingen.

Mooi allemaal, maar wat een paar Zwitserse vastgoedmagnaten daar kennelijk nog schijnen te missen zijn ongeveer duizend hotelbedden! Het moet lux, ze mikken n.l. op een schatrijk publiek uit Azië en de Golfstaten, dat zich niet laat afschrikken door prijzen van een kleine 1.000 euro tot zo'n 24 duizend euro per kamer per nacht! Absurd? Ik vind van wel ja, kijk eens om je heen in de wereld denk ik dan. Aan de andere kant verbazen me dit soort ontwikkelingen nauwelijks. Trouwens je zal als architect maar zo'n opdracht krijgen, een uitdaging om je vingers bij af te likken!

Starchitect Thom Mayne heeft een ontwerp gepresenteerd dat door critici al als een 'spiegelende middelvinger' is omschreven. En ook dat verbaast me nauwelijks. Starchitect of niet, hoe haal je het in je hoofd om in zo'n afgelegen dorpje een hotel van 381 meter hoog te ontwerpen, nota bene even hoog als het Empire State Building in New York. Wat een megalomaan gepruts, zeker slecht geslapen!
Thom Mayne omschrijft zijn ontwerp in lyrische bewoordingen. 'Het hotel is een minimalistisch werk dat de omgeving herhaalt en de toeschouwer een gespiegeld, gefragmenteerd beeld op het landschap biedt.' De toren gaat met 'een reflecterende huid en rank profiel' op in de rustieke omgeving, en 'keert de vallei en de hemel om'.
Door al dat gespiegel van de omgeving in de gevels van de 381 meter hoge wolkenkrabber, zou je het gebouw dus nauwelijks als zodanig ervaren, het lost op in de omgeving. In eerste instantie dus gewoon ram-bam, en vervolgens de ontkenning! Het is niet zo moeilijk om deze gedachtengang te volgen. Uiteraard oogt een zwaarmoedig gematerialiseerd en gedetailleerd bouwwerk van dergelijke afmetingen prominenter in de omgeving. Maar welke materialen en detaillering je ook toepast, een megalomaan bouwwerk van deze orde kan je in een dergelijke omgeving niet of nauwelijks minimaliseren. Alleen al door de enorme slagschaduw zal dit om en nabij de 300 miljoen euro kostende hotelletje in het afgelegen dorpje Vals blijven detoneren!

Er is veel kritiek en weerstand tegen dit plan las ik. Begrijpelijk en terecht lijkt mij. De inwoners van Vals kunnen het project nog middels een referendum tegenhouden. Het plan schijnt te zijn vervat in een bestemmingsplan waarover de inwoners van Vals zich in de herfst mogen uitspreken. 't Zal mij benieuwen wat het wordt!

onthullende kijk op de wereld

Het levensmotto van Jan Cremer is: Verruim je blik! Daarom heeft hij veel gereist en doet hij dat volgens mij nog regelmatig. Hij heeft vele grote steden en uithoeken van de wereld gezien. Dat doet de fotoexpositie 'Jan Cremer-Unseen eye' in kasteel 'Het Nijenhuis' in ieder geval sterk vermoeden. Foto's genomen in de jaren zestig tot begin jaren tachtig van straattaferelen in steden als o.m. Amsterdam, Parijs, Londen, Berlijn, New York en Hongkong. Maar ook foto's van eindeloze steppes en het noordpoolgebied, van rivieren, berglandschappen, eilanden en weet ik allemaal niet wat nog meer. In plaats van overal notities van te maken, legt hij alles op de gevoelige plaat vast. Veel details ook van straatnamen, etalages, opschriften, reclameborden, uithangborden, aanplakbiljetten enz, enz. Pretenties heeft hij niet met zijn foto's. Hij is het oog dat onopgemerkt waarneemt. Een onzichtbare observator, de titel van de expositie deed zoiets uiteraard al vermoeden.

We hebben daar ook een tijdje naar 'The long white trail' zitten kijken. Een bijzonder fascinerende film die Jan Cremer in 1972 gemaakt heeft tijdens een trip met o.a. eskimo's en sledehonden in het noordpoolgebied.

Boeiend allemaal die foto's van 'all over the world'. Blik verruimend voor Jan Cremer, maar voor wie eigenlijk niet? Dat de kunstenaar er zich door laat inspireren is evident. Dat hebben we trouwens al in de expositie 'Cremer in verf' reeds ervaren. Zie in mijn blogarchief o.a. stukje 'zestig jaar in de schilderkunst' van 24 april 2015.

zestig jaar in de schilderkunst

In Zwolle hebben we in museum 'De Fundatie' onlangs de expositie 'Cremer in verf' gezien. Een mooie tentoonstelling over 60 jaar schilderkunst van Jan Cremer (1940). Het is een uitgebreid overzicht, vanaf zijn vroegste periode in de jaren vijftig tot aan nu toe. In de expositie is goed te zien, dat felle kleuren en grote gebaren al die tijd immer de basis vormen van zijn schilderkunst. Zijn schilderij 'La Guerre Japonaise' vind ik wat dat betreft een aardig voorbeeld, een vijfluik uit 1960 van 160 x 560 cm, het wordt tegenwoordig beschouwd als de climax van Cremers vroege periode. Prachtig, maar zijn schilderijen van de zee spreken me nog meer aan. De golven worden door de verflagen niet alleen in kleuren weergegeven, maar vooral ook in dikte. Kijkend naar zo'n schilderij waan je je door de centimeters dikke verflklodders haast fysiek aanwezig op een eindeloos kolkende zee. Fascinerend, in het Groninger Museum had ik enkele zeegezichten van hem al eens eerder gezien, (zie in mijn blogarchief 'museumweekend' van 9 april 2006) maar ze blijven me boeien. Grote, centimeters dikke doeken, een genre waar Cremer in het eerste decennium van 2000 mee begonnen is. Jan Cremer, grensverleggende vechtersbaas met verf, maar ook met de pen! We zullen denk ik nog regelmatig van hem horen, hij is per slot van rekening nog lang geen honderd.

Cover 'Ik Jan Cremer' 1964

In zijn beroemde autobiografie 'Ik Jan Cremer' uit 1964, las ik destijds o.m. dat het leven volgens hem een eenmansguerrilla is. Jan Cremer gedijt bij tegenstand en strijd is kennelijk zijn motto. De commotie die 'Ik Jan Cremer' in ons brave landje veroorzaakte toen het werd uitgebracht, was destijds voor mij sowieso een reden om het te lezen! Jan Cremer is een jongen, die zich vanaf zijn prille jeugd al afzet tegen mensen en instanties die proberen gezag over hem uit te oefenen. Door zijn recalcitrante gedrag komt hij veel in aanraking met het gezag en diverse inrichtingen. Aan de andere kant wordt hij zo snel wereldwijs. Hij gaat al op z'n dertiende met een meisje naar bed, waarna hij de smaak goed te pakken heeft. En op zijn veertiende vertrekt hij in z'n eentje naar Parijs en schilderd hij reeds. Maar hij wordt vrij snel door de gendarmerie opgepakt en op de trein naar huis gezet. De inrichtingen waar hij vervolgens in terecht komt, maken van hem geen beter mens. En ook van de kunstacademie, waar hij een tijdje later op terecht komt, wordt hij na een poosje weer afgegooid. Echter de levenswijze van Jan Cremer slaat hem uiteindelijk overal door heen. Geld heeft hij (nog) niet, maar hij weet zich evengoed steeds te redden middels allerlei baantjes of rijke dames. Maar geleidelijk aan wordt hij een beetje bekend in het kunstwereldje, en begint hij geld te verdienen met zijn schilderijen. Berlijn, Parijs, Marseille, Ibiza, na veel omzwervingen komt hij terug in Nederland, waar zijn naam als een tegendraadse beroemdheid gevestigd is! 'Ik Jan Cremer', er waren mensen die het boek walgelijk en fascistisch vonden, maar desalniettemin is dit boek, zoals Jan Cremer het zelf al aankondigde, een bestseller gebleken en werd het boek het grootste verkoopsucces van uitgeverij De Bezige Bij. 'Ik Jan Cremer' dat uiteindelijk is vertaald in 12 talen en in 30 landen is uitgekomen, deed in 1964 veel stof opwaaien, en heeft destijds in veel gezinnen een generatiekloof blootgelegd. Mede door publiciteitsstunts van Jan Cremer zelf, heeft de heisa rond zijn autobiografie lang stand gehouden.



Schilderen en schrijven zijn voor dubbeltalent Jan Cremer twee verschillende manieren om datgene wat hij om zich heen ziet gebeuren vast te leggen en te verwerken. De ene keer met kwast en verf, de andere keer met pen en papier. Cremer maakt z'n leven lang al veel mee, periodes van vrijwillige opsluiting waarin hij zich vastbijt in zijn werk, wisselt hij af met periodes waarin hij het leven lustig tot zich neemt. Daarnaast doet hij tot op de dag van heden veel inspiratie op tijdens zijn rusteloze zwerftochten, expedities naar vaak barre oorden, waar hij zich overgeeft aan de natuur. Als gezegd, we zullen hopelijk nog regelmatig van hem horen. Trouwens jammer dat de realisatie van het 'Cremer Museum' in Enschede passé is.

10e zondag p.m..

Afgelopen zondagmiddag zijn we met z'n allen bij A en M geweest in Zwolle. Nou ja met z'n allen, C en G ontbraken jammer genoeg, die konden om begrijpelijke reden niet van de partij zijn. De weergoden waren ons goed gezind, we konden er dus een mooi buitengebeuren van maken. En dat hebben we gedaan ook, maar we zijn begonnen en geëindigd in de prachtige tuin van A en M met thee, koffie of anderszins. Uiteraard hebben we daar ook een fors deel van de middag zitten teuten over dit en dat, en hebben we er met z'n allen, buiten allerlei lekkere versnaperingen om, ook nog een heerlijke maaltijd genoten!

Maar we hebben ook erg genoten van een wandelingetje van ongeveer 4 km om en nabij 'Den Alerdinck'. 't Was effen een kwartiertje rijden, maar toen stonden we dan ook te midden van een prachtig landgoed, met een grote verscheidenheid aan landschapselementen als houtsingels, waterpartijen, fraaie lanen, weilanden en oude boerderijen. Aan havezate 'Den Alerdinck' in Laag Zuthem, een dorp bij Heino in de gemeente Raalte, hebben J en ik trouwens aardige herinneringen. Ooit liepen we elkaar daar tegen het lijf, we hebben elkaar daar ontdekt zal ik maar zeggen. Ik las ergens dat de naam Alerdinck rond 1500 voor het eerst is genoemd. Ze is waarschijnlijk afkomstig van twee boerenerven, t.w. het Groot- en het Klein Alerdinck. De havezate is ruim 200 jaar in handen geweest van het oud adellijke riddergeslacht Van Voorst tot Voorst. Mooi, een stukje geschiedenis, dat geloof ik allemaal zo. Belangrijk is dat het ondanks alle veranderingen in de tijd, een prachtig gebied gebleven is, of mogelijk zelfs wel mooier geworden is!

Het was een gezellig middagje daar in Zwolle en omstreken. Rond een uur of negen waren we weer thuis. De volgende zondag p.m. de elfde dus, zal over 3 à 4 maanden weer door ons worden georganiseerd.

de kolonie van weldadigheden

Vrijdagavond j.l. hebben we op tv weer een aflevering van de 'IJzeren Eeuw' gezien. Deze keer geheel gewijd aan het verhaal van ene Johannes van den Bosch en zijn 'Maatschappij van Weldadigheid' op het Drentse platteland in de negentiende eeuw. Johannes van den Bosch (1780-1844), prominent armoedebestrijder, had kennelijk visionaire inzichten over de invoering van een vooruitstrevend sociaal stelsel en de 'verheffing van paupers uit hun miserabele bestaan'. Het één en ander was voor ons de aanleiding, om daags na de uitzending eens naar Frederiksoord te rijden voor o.m. een bezoekje aan museum 'De Koloniehof'.

Museum 'De Koloniehof'

Bijna 200 jaar geleden, om precies te zijn in 1818, begon het verhaal van de 'Maatschappij van Weldadigheid'. Generaal Johannes van den Bosch kreeg van koning Willem I carte blanche om zijn vooruitstrevende plannen ten uitvoer te brengen. De enorme armoede in Nederland na de Franse overheersing wilde hij bestrijden middels het stichten van landbouwkoloniën. Nieuwe leefgemeenschappen die hun eigen voorzieningen kenden in de vorm van o.a. leerplicht, ziekenfonds en ouderenzorg. De 'Maatschappij van Weldadigheid' liep daarmee ver vooruit op de landelijke ontwikkelingen. Veel van de opgenomen stedelijke paupers wisten zich zo te ontworstelen aan de armoede, en keerden als zodanig kansrijk terug in de reguliere maatschappij.

Museum 'De Koloniehof' brengt het kolonieverleden en zijn bewoningsgeschiedenis op een heldere manier in kaart. Prima, maar wat ons nog meer boeide was de wandeling in de omgeving van het museum. De wandeling door het mooie karakteristieke landschap met zijn vele tientallen monumenten in de vorm van verschillen in bebouwing. Ze vertellen het kolonieverhaal op hun manier. Grappig, hoe idealistisch van opzet ook, verschil moest er wezen! Een boeren koloniehuisje was natuurlijk niet geschikt voor een opzichter of een ambtenaar, laat staan voor een dokter!

Monumenten, sporen van een invloedrijke geschiedenis. We lazen dat het culturele erfgoed van de 'Maatschappij van Weldadigheid' in 2011 op de voorlopige lijs van Werelderfgoed projecten van Unesco is gezet, om zodoende in 2018, het jubileumjaar, de definitieve status te bereiken. Of dit ook gebeuren gaat moeten we nog zien, maar het lijkt mij wel terecht.

in havenmond de 'flipperkast'

In 'De Reddingboot' een uitgave van de KNRM' waar ik donateur van ben, las ik onlangs een artikel over de Vlielandse haveningang. Ik durf te beweren, dat ik de Vlielandse havenmond in vrijwel alle weersomstandigheden behoorlijk heb leren kennen. Mogelijk niet helemaal als mijn broekzak, maar dat zal wellicht ook niet gebeuren. Het blijft dan ook boeiend om daar iets van andermans ervaring over te lezen. En zeker als dat de ervaringen zijn van de Vlielander reddingbootschipper Wim Molog, die de havenmond daar in die hoedanigheid uiteraard heel wat vaker in en uit gevaren is dan de meeste jachtschippers. In de Vliesloot dwars op de 16 meter brede havenmond loopt meestal een flinke getijdestroom die tot zeker 4 knopen kan oplopen. Als het dan ook nog flink waait, en stroom tegen wind de golven opklopt, is het daar goed opletten geblazen.

Zelf is me daar tot nu toe nog nooit wat overkomen, maar het remmingwerk in de havenmond heeft het, als ik de havenmeesters moet geloven, regelmatig zwaar te verduren. De havenmeesters noemen de de haveningang gekscherend 'de flipperkast'. Al stuiterend komen sommige jachten heel lelijk naar binnen. Ook ervaren schippers die hier al honderden keren naar binnen gekomen zijn kan het zelfs overkomen. Daar moest ik aan denken toen ik met een sleepje, die ik op de Blauwe Slenk, ergens halverwege Harlingen-Vlieland had opgepikt, de Vliesloot opvoer. Een zeiljachtje met motorpech bij windstil weer laat je nou eenmaal niet aan z'n lot over. (Zie in mijn blogarchief 'Vlieland' van 28 juni 2009) Het was afgaand tij, dus we hadden de ebstroom in de Blauwe Slenk en de Vliestroom lekker mee. Maar die kregen we op het laatste stuk in de Vliesloot uiteraard net zo hard tegen.

In eerste instantie was ik van plan om op eigen houtje met mijn sleepje de havenmond in te varen, het was rustig weer dus dat moest kunnen. Maar daar zag ik bij nader inzien toch vanaf. Mijn sleepje, een praktisch stuurloze Dehler Delanta 80 lag nu al regelmatig achter me te gieren als een gek. Het zou straks voor de smalle havenmond door de sterke dwarse ebstroom, mogelijk wel eens als een balletje in een flipperkast aan zijn weg door de havenmond kunnen beginnen. Stuiterend tegen het remmingwerk, van stuurboord naar bakboord. Dus toch maar de havendienst opgeroepen, want dat moesten we uiteraard zien te voorkomen. We werden bij de ingang dan ook keurig door de havendienst opgewacht. Door met hun schip naast mijn sleepje te gaan liggen, aan loefzijde zal ik maar zeggen, werd de druk van de ebstroom daarop sterk verminderd. En zo voeren we zonder slag of stoot uiteindelijk met de hele handel mooi door het midden van de z.g. flipperkast naar binnen. Een kind kan de was doen!

'Team Vestas Wind' op een rif

Het moet een verschrikkelijke klap zijn geweest, en dan ook nog in het donker! Een navigatiefout werd de de 'Vestas' in de nacht van 29 november j.l. fataal. Met een snelheid van om en nabij 22 knopen (ca. 40 km/u) liep de Volvo Ocean deelnemer tijdens de 2e etappe op een koraalrif bij Cargados Carajos, een eilandengroepje in de Indische Oceaan op ca. 430 km ten noordoosten van Mauritius. Hoewel de boot van ca. €. 4.500.000,00 praktisch total loss was, is er wonder boven wonder niemand van de negenkoppige bemanning gewond geraakt. Ik denk dat het versplinterde achterschip van de 'Vestas' mogelijk als een soort kreukelzone heeft gewerkt, waardoor de directe reactie op de klap wat afgezwakt werd.



Zelf ben ik met m'n bootje op de Nieuwe Waterweg eens aan de grond gelopen (zie in mijn blogarchief 'Felis Onca IV' op de klippen! van 30-1-'15). We liepen op z'n hoogst 8 knopen (ca. 15 km/u) toen we plotseling tot stilstand kwamen. Mijn vrouw die juist op het trapje stond, werd door de klap ruggelings door de hele kajuit heen tegen het middenschot gekatapuleerd, maar kwam er wonder boven wonder enkel met de schrik en een paar blauwe plekken vanaf. Zelf kwam ik in de kuip zo hard met de stuurstand in aanraking, dat ik er een gekneusde rib aan over hield. De 'Vestas' ging bijna 3 keer zo hard, het is echt een godswonder dat die jongens er zo van af gekomen zijn!

De Nederlandse zeiler/meteoloog Wouter Verbraak (1975) heeft (had?) een goede naam in zijn vakgebied. Hij is een zeiler die meteologie aan de Universiteit van Utrecht heeft gestudeerd, en daarom 'all over the world' als navigator wedstrijden meezeild. Als zodanig heeft hij in het recente verleden de nodige successen geboekt, en een dijk aan ervaringen opgedaan. Maar mogelijk heeft hij in de 2e etappe van de Volvo Ocean 2014-2015 toch net iets teveel aandacht besteedt aan de meteologische gegevens, en iets te weinig aan de gegevens op de zeekaarten. Hoe dan ook, terwijl hij sliep, wat uiteraard zo af en toe ook gebeuren moet, liep de 'Vestas' op de klippen!

Treurig voor iedereen natuurlijk, maar bovenal voor Wouter Verbraak. Enorm spijtig zelfs, het had niet hoeven, maar ook niet mogen gebeuren. Waar heb je anders een navigator voor aan boord? Een domme fout met grote gevolgen, al zijn er gelukkig geen slachtoffers gevallen. Juist in dat eilandengebiedje met al die ondiepten had hij niet ver genoeg op de zeekaart ingezoomd, zodat de koraalriffen niet op zijn scherm verschenen waren, terwijl ze er wel degelijk opstonden! Een fout die je als navigator echt niet maken mag, en die hem denk ik in zijn carriere lang zal worden nagedragen.

Je zou kunnen zeggen dat ook de schipper als eindverantwoordelijke een fout heeft gemaakt, en dat is op de keper beschouwd ook zo. Want de schipper dient als eindverantwoordelijke de grote lijnen te controleren. Echter mag hij daarbij voor mijn gevoel vertrouwen op de kennis en de details van zijn navigator. Je kan moeilijk van de schipper verlangen dat hij of zij constant over de schouders van de navigator meekijkt. Zo werkt dat natuurlijk niet op zee, waar heeft hij anders een navigator voor? De schipper is overal aan boord en heeft de algehele leiding, hij of zij moet daarbij kunnen vertrouwen op de aangeleverde gegevens van zijn mensen, die stuk voor stuk op hun eigen gebied specialisten zijn. En trouwens los daarvan, ook de schipper zal sowieso eens op zijn tijd moeten slapen.

De 'Vestas' wordt momenteel op de Italiaanse werf Persico herbouwd. Vanuit Lissabon wil Team Vestas Wind, onder leiding van schipper Chris Nicholson, weer meedoen aan de race voor de twee laatste etappes naar de finish in Göteborg. Wouter Verbraak zal dan o.a. op verzoek van de schipper niet meer van de partij zijn. Erg zuur voor hem, maar een begrijpelijke beslissing lijkt mij!

muziek in de Achterstraat

Floor van Til is een klein meisje van bijna 5 jaar die j.l. begin december te horen gekregen heeft dat ze kinderkanker, Neuroblastoom categorie 4 heeft. Ze heeft al enkele chemokuren ondergaan, maar om de overlevingskans van Floor te vergroten is immunotherapie nodig, die tot op heden alleen nog in Philadelphia (VS) wordt gegeven. Waarom, is mijn eerste gedachte, kan dat hier nog niet, we zijn toch verdomme geen derde wereldland! Maar goed, het zij zo, het schijnt er trouwens aan te komen. Floor kan de immunotherapie in Amerika, die ongeveer een halfjaar gaat duren uiteraard niet alleen aan, haar ouders, zusje en broertjes zullen haar daar in die periode bijstaan. Om het één en ander te kunnen betalen is de Stichting 'Floor for Life' opgericht, die tot op heden al vele acties georganiseerd heeft. Op de site www.floorforlife.nl zag ik dat de acties tot j.l. 3 april € 75.002,95 hebben opgebracht. Mooi, maar er is meer nodig!



En zo kan het inloopconcert zondagmiddag in de Gereformeerde kerk aan de Achterstraat in Putten, ook worden gezien als een actie in het kader van 'Floor for Life'. Het bekende 'Kleinkoor Vol-Luid' uit Putten verleende daartoe met een mooi gevarieerd repertoire haar medewerking, samen met de jonge tiener Ment Reeze die op de vleugel voor enkele prachtige intermezzo's zorgde. De opbrengst van het één en ander is mij niet bekend. Maar ik kan me voorstellen dat het hoogst waarschijnlijk meer had kunnen zijn, als juist die middag de zon niet zo uitbundig geschenen had. Maar goed, alle beetjes bij elkaar helpen de kleine Floor hopelijk haar genezingskans te vergroten!

de etsen van de oude meester

De unieke tentoonstelling 'Late Rembrandt' in het Rijksmuseum te Amsterdam, die gewijd is aan het late werk van Rembrandt, wil ik nog wel graag gaan zien. Er hangen daar meer dan 100 schilderijen, tekeningen en prenten die Rembrandt in de laatste periode van zijn leven gemaakt heeft, afkomstig van musea en privé-verzamelingen uit de hele wereld. De expositie loopt nog tot 17 mei a.s. dus het kan nog!

Maar wat ik inmiddels wel gezien heb is de tentoonstelling 'Rembrandt in zwart-wit' in het stadsmuseum van Harderwijk. Ruim honderd etsen van de oude meester afkomstig uit een verzameling van ene Jaap Mulders. Ook in deze tentoonstelling is m.n. aandacht besteed aan de late Rembrandt, d.w.z. etsen uit de periode 1652 tot 1661. Portretten, landschappen, bijbelse voorstellingen en genretaferelen, stuk voor stuk meesterwerken op klein tot zeer klein formaat. Rembrandt maakte naast olieverfschilderijen ook heel veel etsen, een techniek die hij volgens bartjens beheerste als geen ander. Mooi allemaal, maar ik beleef aan zijn olieverfschilderijen toch iets meer kijkplezier!

over een wachtkamergesprek

Gisteren zat ik met mijn oude moeder in het Isala ziekenhuis in Zwolle in een wachtkamer van de afdeling Radiologie. In een wachtkamer moet je sowieso wachten, anders zouden ze het geen wachtkamer noemen. Wachten duurt lang, maar toen ik verzuchtte dat we er ook nog eens een half uur te vroeg zaten, ontlokte dat de opmerking bij één van de wachtenden, dat de wachttijden hier wel meevallen. De man sprak uit ervaring. Het was de opmaat voor een praatje over van alles en nogwat. Over banken en zakkenvullers, over politiek en zorgkosten, over jeugd, manieren en gescheurde spijkerbroeken en 'last but not least' over de architectuur van het Isala ziekenhuis. Alles had met elkaar te maken volgens hem, een zooitje was het. Neem dit ziekenhuis, kennelijk zijn stokpaardje, wat moet dit allemaal wel niet hebben gekost? Alles is hier scheef, krom en anders van kleur en materiaal, nergens is een spoor van gelijkvormigheid te ontdekken, (waar ik het trouwens niet mee eens was) klauwen met geld moet het gekost hebben. En dan praat zo'n staatsecretaris over vermindering van zorgkosten. Hij heeft het over 'zorg op maat' leveren! Aan wie, welke maat, wie zijn maat? Wat een gelul! De man bracht zijn grief met verve, maar met een twinkeling in zijn ogen. Hij kon er om lachen, door zijn lichaamstaal kwamen al zijn grieven gevoelsmatig wat genuanceerder over. En eerlijk gezegd was ik het af en toe nog met hem eens ook. Maar jeetje wat een discussie, wel een beetje jammer dat we niet aan een resumé zijn toegekomen. Hij was ineens aan de beurt en weg was ie, hoezo wachten duurt lang?



Of het Isala ziekenhuis in Zwolle, zoals ze zelf zeggen, het mooiste ziekenhuis van Nederland is, kan en wil ik niet beoordelen, maar mooi is het zeker. De insteek van de architecten was om een beter-huis te ontwerpen, in plaats van een zieken-huis. De organische bouwstijl en de groene omgeving moeten het genezingsproces van patiënten versnellen. En dat scheelt uiteraard in de kosten! Architectenbureau Alberts & Van Huut ontwierp al eerder spraakmakende, organische gebouwen, zoals o.a. het hoofdkantoor van ING Bank in Amsterdam, de Gasunie in Groningen en Museum de Buitenplaats in Eelde. De z.g. organische bouwstijl van deze gebouwen is eveneens kenmerkend voor het ontwerp van Isala. De z.g. organische architectuur van Alberts & Van Huut is op antroposofische leest geschoeid. (Denkwijze waarin de geestelijke wereld en het innerlijk erg belangrijk zijn). Toen ik nog op de Academie van Bouwkunst zat in Amsterdam heb ik een aantal keren een college bijgewoond van Ton Alberts (1927-1999). Het ging dan o.a. over Rudolf Steiner (1861-1925) een Oostenrijkse schrijver, esotericus, filosoof en architect. Over het door Rudolf Steiner ontworpen 'Goetheaneum' in de Zwitserse plaats Dornach vlak bij Bazel, een schoolvoorbeeld van organische architectuur. Een monumentaal bouwwerk voor conferenties en tentoonstellingen, maar het is vooral ook een theater en internationaal centrum voor antroposofie.

Rudolf Steiner karakteriseerde de antroposofie als volgt:
Antroposofie is een weg naar inzicht die het geestelijke in de mens met het geestelijke in de kosmos wil verbinden. Zij maakt zich in de mens kenbaar als een behoefte van het hart en van het gevoel. Zij moet haar rechtvaardiging vinden in het vermogen deze behoeften te bevredigen. Alleen diegene die in de antroposofie vindt waar hij vanuit zijn gemoed naar zoeken moet, kan haar waarde erkennen. Daarom kunnen antroposofen alleen mensen zijn die bepaalde vragen over het wezen van de mens en wereld even existentieel ervaren als zij honger en dorst ervaren.

Ik heb nooit afwijzend gestaan tegenover op antroposofische leest geschoeide organische architectuur. Integendeel, ik heb me er in een bepaalde periode zelfs aardig in verdiept. Desalniettemin is het toch nooit echt mijn gedachtengoed geworden, teveel ratio denk ik! Maar mijn verdieping destijds heeft uiteindelijk wel geresulteerd in meer begrip voor deze vorm van architectuur. Vandaar dat ik het gisteren in de wachtkamer van het Isala op dit punt mordicus oneens kon zijn met mijn onbekende gesprekspartner, die echt geen enkele boodschap had aan vormgeving en architectuur-filosofie.

heerlijke Champagne-Brunch!

Hoera...ik word 65, en daarom nodig ik jullie uit voor een gezellige Champagne-Brunch, stond er op de uitnodiging van zus J! Nou gezellig was het zeker, en lekker ook trouwens. Iedereen was er en zette zijn beste beentje voor, onze oude moeder, kinderen, schoondochters, zus, zwager, broers en schoonzussen, 14 in totaal incl. onze gastvrouw en kersverse pensionado. Geweldig zoals ze had uitgepakt, maar eerlijk gezegd hadden we van haar ook niet veel anders verwacht, ongekend zoals zij dat kan. De lange tafel boog door onder een scala aan lekkernijen, heerlijke amuses, fruit, cocktails, garnalen, gerookte zalm, paling, allerlei knapperige broodjes, diverse vleeswaren, vrolijk opgemaakte eitjes, kazen, heerlijke spooms het kon niet op. En bij dit alles was daar de rijkelijk vloeiende champagne, we konden kiezen, brut, sec of demi sec, het was feest, een heerlijk feest! Maar ja, op zeker moment begon ik toch wat klem in mijn broek te zitten. Ik wou nog wel, maar het ging gewoon niet meer. Er was van alles nog genoeg, meer dan genoeg zelfs, maar vol is vol, het was niet anders. Maar ondertussen was zowaar de zon heel uitnodigend achter het wolkendek vandaan gekomen, en dat was natuurlijk weer heel mooi. En zo kon het gebeuren dat we even later met z'n allen buiten zaten te genieten van een vriendelijk voorjaarszonnetje!

En toen we daar in dat warme voorjaarszonnetje een beetje waren uitgebuikt, kwam er ook weer een fles op tafel. En ook dat was weer mooi, prima sfeertje. Ernst en luim wisselden elkaar af, want onvermijdelijk kwamen we natuurlijk ook op de zware operatie die zwager C a.s. woensdag in het Isala Ziekenhuis in Zwolle te wachten staat. Want hoe gezellig het ook was, ook daar was toch iedereen in zijn achterhoofd behoorlijk mee bezig. Het kwam voornamelijk door de positieve grondhouding van C zelf, dat we die middag in ons doen en laten de ongerustheid niet de boventoon hebben laten voeren. Maar we zullen voor hem duimen, duimen voor een alleszins succesvolle operatie, en we wensen C, G, kinderen en kleinkinderen de komende tijd heel veel sterkte toe!

Geleidelijk aan werd het een beetje fris buiten. Het was ook wel mooi geweest, tijd om afscheid te nemen, aldus geschiedde. J nogmaals bedankt voor het lekkers en alle moeite die je hebt genomen om het ons zo naar de zin te maken. Maar ja zoals je zelf al zei, je word ook maar één keer 65. Desalniettemin, op naar een volgend jubileum, en nog vele gezonde jaren toegewenst!

Pasen, feest van nieuw leven.

Vandaag precies 293 jaar geleden t.w. op paaszondag 5 april 1722, ontdekte Jacob Roggeveen (1659-1729) bij toeval een eilandje ter grote van Texel in de Grote Oceaan, 3400 km verwijderd van het vaste land van Zuid-Amerika en 2560 km van het eerst volgende eiland. Het geïsoleerde eilandje, door het handjevol lokale bewoners 'Rapa Nui' genoemd, gaf hij i.v.m. paaszondag de naam 'Paaseiland'. Een naam die het eilandje tot op de dag van heden behouden heeft. 'Pasen, het feest van nieuw leven, maar ook van nieuw land' zal de toen 62 jarige, in 1690 aan de Universiteit van Harderwijk tot doctor in de rechten gepromoveerde Jacob Roggeveen mogelijk hebben gedacht. Het is maar een ideetje, het blijft gissen wat Jacob Roggeveen werkelijk heeft gedacht, toen hij op die bewuste paaszondag in de onmetelijke Stille Zuidzee bij toeval dat minuscule stipje met al die malle beelden ontdekte. Maar goed, hoe of wat dan ook, wat Paaseiland betreft laat ik het hier maar bij!

Pasen, het feest van de wederopstanding van Jezus vieren we altijd op z'n paasbest met paaseieren, paashazen, paasbrood, paastakken, paasvuren en weet ik allemaal niet wat nog meer. De christelijke boodschap heeft onze samenleving tweeduizend jaar gekneed en gevormd, dat geloof ik zeker. Maar hoe moeten we al die aardige tradities contextueel eigenlijk plaatsen?

Ik heb eens ergens gelezen dat het een soort combinatie is van voor-christelijke vruchtbaarheidssymbolen en Germaanse verhalen. We vieren met Pasen dat Jezus uit de dood is opgestaan en wat is nou een mooier symbool van nieuw leven dan een ei? We eten natuurlijk niet alleen eieren, we verstoppen ze ook. En ook dat heeft met vruchtbaarheid te maken. Vroeger verstopten ze eieren op de akkers, of beter gezegd, ze werden er begraven. Het idee daarachter was dat de akkers dan weer vruchtbaar zouden worden. Het was een soort van gebed. En met die feestelijke broden in allerlei vormen tijdens Pasen, waar van oudsher ook nog eens dure ingrediënten als o.a. spijs in werden verwerkt, wilde men laten zien dat Pasen een heel belangrijk feest was. Verder verwijzen de broden naar Pesach, ook wel bekend als het lentefeest. Dan vieren de Joden dat ze door Mozes uit Egypte zijn geleid en dat er een einde kwam aan de slavernij.
De z.g. paasvuren her en der in het land moeten worden gezien als voorjaars- of lentevuren, weg met het oude, we gaan opnieuw beginnen. Toch leuk, overleveringen en oude tradities!

leefmilieu beneden zeeniveau

De expositie 'Pompen of Verzuipen' in het 'Nieuw Land Erfgoedcentrum' in Lelystad, toont in vogelvlucht het hele waterverhaal van Nederland vanaf het verleden tot aan het heden. En voorts geeft het een aardig beeld van de maatregelen die Nederlanders nu en in de toekomst treffen tegen een stijgende zeespiegel aan de voordeur, en middels de grote rivieren een groeiende toevoer van water aan de achterdeur. Een interesante expositie! We hebben in de lage landen een eeuwenoude haat liefde verhouding met het water. Vanaf het bouwen van boerderijen op terpen, het aanleggen van dijken en de ontginning van veengebieden, tot grootse inpolderingsprojecten aan toe. Een behoorlijk groot deel van bewoond Nederland bevindt zich onder de zeespiegel. We zijn er echter nooit klaar mee, het water blijft ons uitdagen. Telkens weer moeten we ons bezig houden met nieuwe oplossingen zoeken tegen wateroverlast. Dat we daar onderhand aardig goed in geworden zijn, bewijst het internationale aanzien wel dat we op dat gebied verworven hebben.

Alhoewel, het kunstwerk 'Boven Water' op de Lelybaan nabij het 'Nieuw Land Erfgoedcentrum' geeft wel te denken. Bij dit kunstwerk van de Friese kunstenaar Henk Hofstra (1952) staat het water wel tot aan de lippen! Maar kennelijk heeft het mannetje op het hoofd van de ongelukkige (ir. Cornelis Lely?) op het nippertje erger weten te voorkomen!

Het huidige 'Nieuw Land Erfgoedcentrum', gebouwd in 2004 naar een ontwerp van 'atelier PRO architekten' uit Den Haag, is aanvankelijk in de beginjaren negentig door 'Benthem Crouwel Architekten' uit Amsterdam ontworpen, en op 2 maart 1994 door Prins Claus geopend als het 'Nieuw Land Poldermuseum'. Het museum op de grens van land en water had een bijzondere vormgeving met een 60 meter lange ovaal vormige buis op een fragment van een dijklichaam. De buis verbeelde een grote verrekijker waardoor men enerzijds uitzicht had op het land (de Flevopolder) en anderzijds op het water (de Markerwaard). In 2004 is de z.g. verrekijker ook in het (uitbreidings)ontwerp van 'atelier PRO architekten' een markant onderdeel blijven uitmaken van het museum. Een blikvanger van niveau, want hoevaak ik er sinds 1994 van of op weg naar de Houtribsluizen langs gevaren ben zou ik niet meer weten, vele keren in ieder geval. Maar telkens weer valt mijn blik wel op de z.g. verrekijker! Het oorspronkelijke fragment van een dijklichaam, waarop de verrekijker lag is sinds 2004 echter vervangen door een breed plintgebouw met diverse voorzieningen.

Ach ja, kunst en architectuur, maar ik dwaal een beetje af. We kwamen voor de expositie 'Pompen of Verzuipen' en die hebben we gezien. Nogmaals een boeiende expositie. Een geschiedenis over waterbeheersing in Nederland, vanaf de prehistorie tot nu en in de toekomst!