het nieuwe oerbos

Passage uit mijn stukje 'Harderbos' van 2 september 2007:

Gisteren hebben we gefietst in het Harderbos. Het Harderbos behoort tot één van de meest gevarieerde en volwassen natuurgebieden in Flevoland. Bos, moeras, grasland en plassen, alles is aanwezig. In 1968 aangelegd als een productiebos, populieren, populieren en nog eens populieren. Maar sinds 1997 is Natuurmonumenten bezig er een soort van oerbos van te maken. Door de vruchtbare kleigrond gaat dit in een wonderbaarlijk snel tempo. Er is nu na ca. 10 jaar al weinig meer over van het saaie productiebos. Sinds de tijd dat ze het dode hout laten liggen, wordt de flora en uiteraard de fauna er met het het seizoen gevarieerder en mooier.
Op een keer toen ik daar fietste werd ik verrast door 3 spelende jonge vosjes aan een bosrand, iets wat ik zelf tot dan toe in de vrije natuur zo nog niet eerder had gezien. Prachtig! Volgens het boekje schijnen er meer dan 60 verschillende zang- en roofvogelsoorten te broeden, waaronder ook de prachtige ijsvogel. Behalve de aanwezigheid van diverse zoogdieren als reeen, vossen, bunzings, hazen en noem maar op, grazen er ook Schotse hooglanders die daardoor zo ook een steentje bijdragen in de voortgaande ontwikkeling van het nieuwe oerbos. Maar oerbos of niet, er lopen wel riante betonnen fietspaden doorheen.

Dat was in 2007, gisteren fietsten we sinds lange tijd weer eens in het Harderbos rond. Te gek eigenlijk, terwijl ons nieuwe oerbosje zo ongeveer om de hoek ligt. Wat ons opviel, is dat het bos er in onze ogen weer gevarieerder is gaan uitzien. Dat zal uiteraard mede te danken zijn aan de inzet van Natuurmonumenten. Het Harderbos maakt deel uit van een netwerk van natuurgebieden in Nederland, de z.g. Ecologische Hoofdstructuur. De toename en variatie in struweel en luwe- en natte plekken trekt steeds meer vogels en insecten aan. Het is een continue proces, steeds meer variatie in flora en fauna. Vogelsoorten als de grasmus en de spotvogel voelen zich thuis in zo'n omgeving, maar ook de grauwe klauwier en de karekiet. De processen in dit gebied schijnen zeer nauwlettend te worden gevolgd.

Hoe dan ook, het is een genot om door deze oase van rust te fietsen of te wandelen. Wel een beetje op afstand blijven van die malle Schotse hooglanders, want die kunnen soms raar uit de hoek komen!

'De eeuwige bron'

Gisteravond hebben we in A'dam in de stadsschouwburg 'The Fountainhead' gezien. (Zie als voorwerk mijn stukje 'klassieker uit 1943' van 15 juni j.l.) Een lange zit van halfacht tot kwart voor twaalf, inclusief pauze op een voor ons zo gedenkwaardige avond. Maar het was de moeite meer dan waard, geen moment hebben we ons verveeld. Van de Rabozaal, sinds 2009 de tweede theaterzaal in de stadsschouwburg, waren alle 500 zitplaatsen uitverkocht. Voordeel dat we de tickets in juni al gekocht hadden, was dat we op de tweede rij van voren voor ons gevoel soms tussen de acteurs zaten. Riant, geen detail ontging ons!

Ayn Rand schreef in 1943 ‘The Fountainhead’. Een verhaal over Howard Roark (door Ramsey Nasr), een jonge architect die na zijn afstuderen in de roaring twenties aan het werk gaat in New York. Hij heeft talent en een intrigerende kijk op de moderne architectuur. Hij is eigenwijs en verdomd het om betreffende zijn ontwerpen concessies te doen. Een manco dat hem door opdrachtgevers niet in dank wordt afgenomen. Hij is volgens deze lieden een onmogelijke figuur om mee samen te werken. Het gaat Howard Roark dan ook absoluut niet voor de wind. Opdrachten blijven uit of worden zelfs ingetrokken. Volgens de auteur van 'The Fountainhead' zijn er twee soorten mensen t.w. leiders en volgers. In dit verband mensen die creëren en mensen die daar op voort modderen. In 'The Fountainhead' zien we ene Peter Keating (door Aus Greidanus jr.) studiegenoot en voortmodderaar, en als zodanig dus een absolute tegenhanger van Howard Roark. Hij doet alles wat de opdrachtgevers van hem willen. Hij heeft nauwelijks een eigen inbreng, een typische volger, maar het levert hem in eerste instantie geen windeieren op.

Dominique Fracon (door Halina Reijn) een femme fatale, is in het stuk erg teleurgesteld door het volgzame gedrag van de mensen. Maar bij de onafhankelijke Howard Roark meent de kille Dominique Fracon een vorm van originaliteit en integriteit te bespeuren. Echter van liefde en passie tussen beide lieden is voorlopig nog geen sprake. Terwijl beiden op andere gebieden zo scherp zijn, speelt op dat gebied desinteresse en labiliteit een rol van betekenis.



Na de pauze deed projectontwikkelaar en opdrachtgever Gail Wynand (door Hans Kesting) zijn entree. Groots bracht hij de sfeer van Ayn Rand's 'The Fointainhead' in beeld. Er gebeurde teveel om in dit stukje verder in detail op in te gaan, maar ik vond het een feest om er bij te zijn. De slotscène van Ramsey Nasr was indrukwekkend, de zaal was al stil, maar nu kon je een speld horen vallen. Met een monoloog van zeker twee à drie minuten hield hij het publiek in de greep. Het thema van Ayn Rand's ‘The Fountainhead’, namelijk de strijd tussen individualisme en collectivisme, werd door hem nog eens even sterk uit de doeken gedaan, met een staande ovatie als gevolg. Toneelgroep Amsterdam bedankt, wat een avond!

literair tekenwerk

In het V-Katern van de Volkskrant las ik vanmorgen een interview met Stefan Verwey (1946). M'n favoriete maatschappij kritische cartoonist, waar ik wekelijks van genieten kan, en waarvan ik jaren geleden in de Kunsthal in Rotterdam ook eens een prachtige overzichtstentoonstelling heb gezien. Zijn favoriete onderwerpen zijn schrijvers, dichters, boeken en boekenverzamelaars. Kennelijk een onuitputtelijke bron voor Stefan Verwey.

Zijn cartoons in de Volkskrant gaan sowieso altijd over het literaire leven. Maar hij geeft in de media zijn kijk op de samenleving ook wel middels andere onderwerpen die hij belangrijk vindt, en waarvan hij vindt dat er over moet worden nagedacht. Door de individualisering van een samenleving, waarin de grootste schreeuwers het ook nog eens voor het zeggen hebben, is er genoeg stof tot nadenken. Hij maakt cartoons over zaken als oppervlakkigheid en over de vele ranzige flutprogramma's op tv, maar ook het consumptieve gedrag van de mensen stelt hij aan de kaak. Shoppers die van geen ophouden weten.

Hij is geen wereldverbeteraar zoals hij zelf zegt. Evenmin beweert hij dat vroeger alles beter was. Mensen die dat beweren zijn in zijn ogen echt oud. Het is ook gewoon niet waar! Neem bijvoorbeeld een stad als Amsterdam, die was in de jaren vijftig nog zo burgerlijk, dat schrijvers en kunstenaars als o.m. Campert, Kousbroek en Lucebert de stad ontvluchten. Weg van de spruitjeslucht, ze gingen naar Parijs, dat toen al een verlichte stad was.

Stefan Verwey probeert middels zijn tekentalent de vinger aan de pols te houden en ogen te openen, zonder al te cynisch te zijn. En dat gaat hem voor mijn gevoel goed af!

Zwolse romantiek

De Kromme Jak is volgens mij wel één van de meest pittoreske straatjes in de Zwolse binnenstad. Ik moest daar aan denken toen ik op facebook een foto van 'Kort Jakje' tegenkwam, een klein voormalig pakhuisje in de oksel van de Kromme Jak, dat is omgebouwd tot een Bed & Breakfast voor verliefde stelletjes. Dat maak ik er overigens zelf van hoor, want het is daar klein en knus.

Het lijkt erop of Zwolle, m'n geboortestad, in toenemende mate weer een prominent plekje in mijn leven inneemt. Beelden die ik vroeger niet zag, of mogelijk niet wilde zien, vind ik nu prachtig. De Zwolse binnenstad, die ik zo ongeveer ken als mijn broekzak, vind ik echt één van de meest romantische plekjes in de regio. Voor het overige is Zwolle topografisch gezien net zo ontploft als heel veel steden in Nederland. Mijn dochter woont in een groot stadsdeel waar nog geen twee decennia geleden koeien liepen.

Maar om even terug te komen op de Kromme Jak, die is zo uniek dat daar delen van de tv-serie over Johnnie Jordaan werden opgenomen. In Amsterdam was kennelijk nergens zo'n pittoresk en ongeschonden straatje te vinden als de Kromme Jak in de vroegere volksbuurt van de Zwolse binnenstad. Zwolle is ook een stad met behoorlijk wat monumenten, groot en klein. Om maar wat te noemen: de Grote Kerk, de Sassenpoort, eeuwen oude stadsmuren, gevelstenen en een beeld van Rodin, afgewisseld met teksten hier en daar over bijvoorbeeld het ontstaan van de SDAP in Zwolle en over bekende personen als Ter Borch, Brood, Potgieter en Thorbecke.

Boeiend allemaal, en er is nog veel meer te zien, teveel om in dit stukje op te noemen, dat zal ik dan ook zeker niet doen. Alleen dit nog: Wie Zwolle niet kent is niks gewend!

Europese perikelen

De tentoonstelling 'Europe Me' in Kasteel het Nijenhuis is een bijzonder intrigerende expositie rond het thema Europa. Ik wist in eerste instantie niet waar ik in de kakofonie aan kleuren en vormen het eerst of laatst moest kijken. En de chaos in mijn hoofd werd er niet beter op toen een forse groep wandelaars vanuit het park ook even al kakelend binnen kwam kijken vanwege de regen.

David Bade (1970, Willemstad, Curaçao) laat z'n artistieke doolhof reeds buiten in de slotgracht beginnen met zijn object 'Schuitje varen, theetje drinken' Het symboliseert de reis van vele vluchtelingen die met gevaar voor eigen leven naar Europa komen. Verder heeft hij de vrije hand gekregen in Kasteel het Nijenhuis, een plek waar net als vele andere buitenhuizen van oudsher politieke ideeën ontstonden. Het één en ander heeft geleid tot een totale metamorfose van het interieur op de begane grond. Elke kamer van het kasteel voorziet min of meer in een onderwerp dat letterlijk of overdrachtelijk aansluit bij de oorspronkelijke functie. In de eetzaal gaat het over voedsel en gerechten, maar ook over eten als een daad van verovering, van opsouperen en verteren en de onvermijdelijke stank daarna. In de bibliotheek figureren de geleerden van Europa, de filosofen en rederijkers, kerkvaders en reformatoren, humanisten en anti-globalisten. Er wordt veel gepraat en weinig geluisterd. In de gangen en tussenruimtes zie je de verbeelding van de vele migratiestromen die Europa tot op de dag van vandaag kenmerkt. Gelukszoekers en vluchtelingen worden voortgedreven als vee. Mensen botsen hard op elkaar of wachten angstig en onwetend op wat komen gaat. In donkere achterkamertjes worden verboden afspraken gemaakt. Daar klinkt oorverdovend de stille diplomatie en is don’t ask, don’t tell de mores. Hoofdtoneel is de grote zaal, voor de gelegenheid getransformeerd tot een casino. Hier gaan de leiders van nu met kopstukken uit de Europese geschiedenis vrijwillig of zo nodig gedwongen in groepstherapie. Hier wordt gesproken en vergaderd, gebluft en gegokt, bedrogen en gevochten en met geld gesmeten. Verliezers worden winnaars en winnaars worden verliezers.

David Bade neemt met deze expositie de bezoekers mee op een reis door het Europa van verleden en heden las ik. Een mozaïek van tekeningen, schilderijen en sculpturen vertelt de geschiedenis van Europa, bezien door de ogen van Bade. Ik weet het niet! Het was goed dat we bij de kassa een beschrijving hadden meegekregen, zodoende meende ik nog iets van Bade's artistieke verbeeldingskracht te kunnen begrijpen, al was het met moeite. Ik las ergens, dat wie David Bade in huis haalt, zelf maar beter via de achterdeur kan verdwijnen. Daar zit wat in vind ik! Museum de Fundatie heeft Bade uitgenodigd op Kasteel het Nijenhuis, om in het kader van de Europese Verkiezingen j.l. 22 mei een kunstzinnige voorstelling te maken met als thema Europa. Het zou me echter niet verbazen, als ik te horen zou krijgen dat er in deze iemand van Museum de Fundatie middels de achterdeur vertrokken is.

(meerder)jarige kleindochter

Terwijl in 1996 in Nederland o.m. de dienstplicht werd afgeschaft, in Amsterdam de 'Arena' werd geopend, de eerste Thalys in een sukkeldrafje van Amsterdam naar Parijs reden, onze nationale vliegtuigfabriek Fokker failliet ging, met de Hubble ruimtetelescoop de eerste foto's van Pluto werden gemaakt, in een Schots laboratorium een schaap werd gekloond die ze Dolly (naar Dolly Parton) noemden, Guus Meeuwis met de spoorhit 'Kedeng, Kedeng' uitkwam, Jantje Smit op 10 jarige leeftijd met Carola Smit en de rest van BZN het nummer 'Mama' opnam en Arnon Grunberg voor zijn debuut roman 'Blauwe Maandagen' Het Gouden Ezelsoor ontving, kregen wij Jeanne, ons eerste kleinkind!

Gisteren hebben we met z'n allen haar 18e verjaardag gevierd. Nu is ze dus meerderjarig, een juridische term, niet te verwarren met volwassenheid. Volgens de grondwet mag ze vanaf nu dus meedraaien in het politieke circuit, en mag ze kiezen of gekozen worden. Een meerderjarige is in ons rechtsstelsel in principe handelingsbekwaam, en zal voor al zijn of haar rechtshandelingen moeten instaan. Als ze strafrechtelijke delicten begaat, zal ze dus in principe volgens het volwassenenstrafrecht worden berecht. Dat is in grote lijnen wel zo'n beetje de consequentie van meerderjarig zijn. Maar volwassenheid is weer wat anders, hoe anders dat weten zelfs geleerden niet altijd te duiden. De één is op z'n twaalfde al een behoorlijke wijsneus, terwijl de andere van z'n lang zal ze leven niet veel wijzer wordt. Maar hoe je het echter ook wend of keert, als ze gewoon lekker doorgaat op haar eigen ingeslagen weg naar volwassenheid, zal dat volgens mij ongetwijfeld goed komen!

Jeanne vertelde me dat ze vandaag, op haar verjaardag dus, haar eerste rijles heeft gehad. Ze kon al wel een beetje rijden maar nu was het menens. Best spannend natuurlijk, dat weet ik nog wel van toen ik zelf mijn eerste rijles nam. Van alles speelde er door mijn hoofd. Kan ik het wel, en wat gebeurd er als ik een ongeluk veroorzaak, daar kon ik destijds buikpijn van krijgen. Onnodige kopzorg natuurlijk, je neemt niet voor niets les van een ervaren rijinstructeur, die bovendien naast je zit en tijdig kan ingrijpen als het moet. Ben benieuwd hoeveel lessen ze nodig zal hebben, en dan ook nog die theorie. Ze doet haar best maar, ik ben blij dat ik in dit opzicht niet in haar schoenen sta. Ik denk dat ik het zeker met de theorie nog knap moeilijk zou hebben.

Maar wat zit ik te ouwenelen, daar heeft Jeanne geen boodschap aan. Die gaat het allemaal halen in het komende jaar, daar ben ik van overtuigd!

Het was een gezellig feestje. Wel een beetje jammer dat we vanwege de regen niet lekker buiten konden zitten. Ik kan me geen nattere Augustus herinneren dan de huidige. Ik heb het eens nagekeken, maar Augustus 1996 was sowieso een heel stuk droger. Ach ja, de tijd vliegt, je kan niet altijd alles hebben!

natuur & inspiratie

De tentoonstelling 'Natuurkracht - beeldende kunst en sieraden geïnspireerd door bomen en bos' in het CODA Museum te Apeldoorn, bestond uit werk van in totaal 39 kunstenaars. In de behoorlijk diverse tentoonstelling hebben we een brede selectie aan werken gezien, die allemaal de natuur als uitgangspunt of thema hadden. Schilderijen, tekeningen, foto's, sculpturen, installaties en sieraden, gemaakt in de afgelopen drie decennia door Nederlandse en Finse kunstenaars als o.a. Joost van den Toorn, Fons Haagmans, Frank van Hemert, Nik Christensen, Armando, Guido Geelen, Couzijn van Leeuwen, Terhi Tolvanen en vele anderen. Wonderlijk eigenlijk, de mens die in de kunst en literatuur de natuur betekenissen toedicht als o.a. sprookjesachtig, decoratief, dreigend of melancholiek, terwijl het enige dat telt in de natuur de cyclus van het leven is. Het zij zo, veel kunstenaars zijn en worden dus geïnspireerd door de natuur en haar eindeloze zeggingskracht die ze haar zelf toedichten.
Cultuur Onder Dak Apeldoorn, ofwel het CODA Museum. Een prachtige plek, gebouwd in 2003 naar een ontwerp van architect Herman Hertzberger. (zie o.a. ook mijn stukjes 'toneelthriller' van 12 december 2007 en 'CODA Paper Art' van 4 augustus 2013). In het CODA roepen wisselende exposities vol hedendaagse kunst, eigentijdse sieraden en nieuwe kijkjes in het verleden om de beurt om aandacht!

Zo hebben we daar ook nog 'De Kanalenkoning' gezien, een tentoonstelling over het verleden, heden en toekomst van het 'Apeldoorns Kanaal' die middels schilderijen, afbeeldingen, historische documenten, kaarten, voorwerpen en een digitale presentatie werd vertoont.
Om de Veluwe te ontsluiten voor de ontwikkeling van landbouw, handel en industrie werd het kanaal tijdens de regeer periode van Willem I gegraven. Hij bepaalde bij Koninklijk Besluit van 1 oktober 1824 dat de Grift vanaf Apeldoorn tot de IJssel bij Hattem bevaarbaar gemaakt moest worden. Enkele dagen voor de officiële opening op 13 april 1829 maakte Koning Willem I een proefvaart en passeerde als eerste de vijf sluizen en zevenentwintig bruggen van de 32 kilometer waterweg die het Griftkanaal werd gedoopt. Het zuidelijke deel naar Dieren werd tussen 1858-1875 aangelegd en het hele traject werd uiteindelijk het Apeldoornse Kanaal genoemd.

Aan dit kanaal heb ik aardige jeugdherinneringen: En dan was er het water. Oma en opa woonden vlak bij de Manenbergerbrug over het Apeldoorns Kanaal. Er voeren in die tijd nog schepen door. Als ik dan het getoeter van een schip hoorde rende ik naar de brug, en was ik er soms nog sneller dan de brugwachter die er vlak naast woonde. Op mijn fietsje volgde ik soms de schepen naar de Flessenbergerbrug of andersom naar de Kloosterbrug of zelfs tot aan de sluis bij Hattem, waar de schippers soms een praatje met je maakten. (Uit mijn stukje 'Wapenveld' van 4 september 2006)
Het kanaal uit mijn jeugd dat al sinds 1972 gesloten is, wordt weer bevaarbaar gemaakt voor met name de recreatievaart. De Stichting Apeldoorns Kanaal heeft al heel veel voorbereidend werk verricht. Zo zijn vier schutsluizen, één keersluis en acht bruggen al passeerbaar gemaakt. En zijn er zeven bestaande bruggen voorbereid op het beweegbaar maken terwijl de oude haven van Apeldoorn reeds is gerestaureerd. Ik las dat volgens planning het traject Hattem - Heerde in 2015 bevaarbaar zal zijn voor niet al te grote motorboten!

zomergast 2014-5

Dr. Ir. Ionica Smeets (1979), wetenschapsjournalist/wiskundige kende ik al een beetje van de rubriek 'De wiskundemeisjes leggen het nog één keer uit' in de Volkskrant, die ze samen doet met Drs. Jeanine Daems. Verder zag ik haar de laatste tijd op TV in het programma 'De slimste mens'. Maar gisteravond heb ik haar drie uur lang op TV kunnen volgen in het programma 'Zomergasten'. Aardig, ik heb me niet verveeld, een vrolijk mens ook, al begon die eeuwige smile op haar gezicht me op het laatst wel een beetje te storen.

Wiskunde is een vak vol symbolen en formules, waar de doorsnee wiskundige doorgaans stoïcijns en ondoorgrondelijk mee omgaat. Alles wordt rationeel benaderd en is in hun optiek te duiden en exact te verklaren. Eenvoudige onderwerpen als bijvoorbeeld het laden van een vaatwasser, de kortste weg naar een bepaald doel of de kans op geluk met iets of iemand, worden academisch benaderd. Typische gasten die wiskundigen, het is soms lastig om met ze om te gaan.
Maar behalve met die gebeitelde glimlach van haar, had ik met de in 'getaltheorie' gepromoveerde wiskundige Ionica Smeets weinig moeite. Integendeel, ik vond het vaak vermakelijk zoals ze de materie benaderde. Enthousiast en ongeremd werden priemgetallen, de Fibonacci-reeks en Euclides behandeld, en kwamen Torn, Feynman en Wertheim voorbij. Maar ook de structuren van een ananas en een dennenappel werden als pure kunst en noodzakelijke eyeopeners geanalyseerd, om zo de geheimen van het bestaan te ontrafelen.

Vermakelijk vond ik ook te merken, dat het Wilfried de Jong soms een beetje te snel ging. Dat hij in ieder geval met het één en ander niet goed raad wist. Dat ben ik niet van hem gewend, ik vind het doorgaans een hele goeie interviewer. De snelheid van het internet en de wereld van de getallen, voor Smeets peulenschilletjes, bleken voor de Jong erg abstracte begrippen, en niet alleen voor de Jong denk ik. Enthousiast kwebbelde Ionica Smeets er over door, maar Wilfried de Jong hoorde ik een tijdje nauwelijks meer. Het stoorde me niet, later ging het trouwens weer veel beter, vooral toen Leo Vroman en zijn vrouw ter sprake kwamen. Typische gasten die wiskundigen zei ik hiervoor, daar blijf ik bij, ik vind nerd Ionica Smeets haast zelf een wiskundige vergelijking. Ze kan denk ik middels haar benadering van de materie en haar manier van vertellen hele volksstammen enthousiasmeren voor wiskunde, maar wie er achter die eeuwige glimlach schuilgaat ben ik nauwelijks te weten gekomen! Maar evengoed heb ik gisteravond erg genoten van deze zomergast. Het ging met de bèta-wetenschapper allemaal een beetje anders dan anders, maar jong, passie, speels en snelheid is hoogst waarschijnlijk wel de toekomst voor programma's als 'Zomergasten'.

Haarlems centrum

Onlangs in museum De Hallen Haarlem LUCHT! gezien. Een tentoonstelling over luchten in de Nederlandse kunst vanaf 1850. Allerlei luchtbeelden van diverse kunstenaars, zo'n 150 in totaal. Luchten van laat-romantici als o.a. Schelfhout, via impressionisten als Weissenbruch en Mesdag, tot hedendaagse kunstenaars als Robert Zandvliet en Guido van der Werve. Een bijzonder inspirerende expositie, het inspireerde ons op de terugweg zelfs tot het fotograferen van een aantal prachtige wolkenluchten boven Flevoland.

Uitvinder van luchten in de schilderkunst was de 17de-eeuwse Haarlemse kunstenaar Jacob van Ruisdael. Deze liet als eerste de fabelachtige Hollandse wolkenluchten domineren in zijn landschapschilderijen. Nadat kunstenaars in de Romantiek een uitgesproken voorkeur hadden voor stormachtige wolkenluchten, zonsondergangen en bliksemschichten, legden impressionisten als Weissenbruch en Mesdag de nadruk meer op ruimte en sfeer. Buitenstudies vormde de basis voor deze 19de-eeuwse kunstenaars: op de tentoonstelling wordt ook daar een selectie van getoond. In de vroegmoderne tijd werd gezocht naar nieuwe stijlen en vormen (Jan Sluijters en Leo Gestel). Uniek is het landschappelijk werk van wolkenliefhebber bij uitstek Jan Voerman, terwijl ook Carel Willink geheel eigen, dramatische luchten schilderde. Later in de twintigste eeuw wierpen Cobra-kunstenaars en andere expressionisten (Corneille, Eugène Brands, Constant, Gerrit Benner) zich evenzeer op de lucht als thema. Meer recent nemen kunstenaars de lucht vaak als uitgangspunt voor werk met een conceptuele grondslag (Marinus Boezem, JCJ Vanderheyden, Guido van der Werve, Anne de Vries).

Omdat in het 'Frans Hals Museum' ook nog enkele 17de-eeuwse schilderijen te zien waren met lucht als onderwerp, zijn we daar ook maar gaan kijken. Maar er was uiteraard meer te zien daar. We zijn daar begonnen in het filmzaaltje, waar we in een kwartiertje op drie wanden een biografisch beeldverhaal van Frans Hals voorbij zagen komen. Gewapend met hernieuwde inzichten zijn we vervolgens verder het museum ingetrokken. Frans Hals (ca 1582 – 1666) was in de Gouden Eeuw de beroemdste Haarlemse schilder. Hij heeft heel wat vooraanstaande stadsgenoten uit zijn tijd geportretteerd. Maar ook de minder bedeelden bracht hij in beeld: dorpsgekken, drinkebroers, lachende vissersjongens, fluitspelende of rokende kinderen, allemaal heeft hij ze geschilderd. Hij was een meester in het uitbeelden van levendigheid en beweging. Hij schilderde mensen al pratend en durfde ze zelfs lachend af te beelden op formele portretten, uniek voor die tijd. Hij is daarnaast ook beroemd om zijn magnifieke kleurgebruik en virtuoze techniek. Toen we het allemaal gezien hadden in het 'Frans Hals Museum', zijn we naar Groot Heiligland 37 gewandeld, naar expositieruimte 37PK een eindje verderop in de straat.

De expositie 'Zon Maan Wolken' van Anke Roder (1964) in 37PK, Platvorm voor Kunsten, bestaat uit 365 schilderijen uitgevoerd in gepigmenteerde bijenwas en olieverf op houten paneeltjes. Ze geven een weerslag van een jaar, gezien door de ogen van Roder. Ze werkte in 2013 dagelijks aan het project, en schilderde het licht van de dag in en om Zandeweer, het dorp in de noordelijke kustgebied van Groningen waar ze woont en werkt. Alle schilderijen samen vormen een staalkaart van het licht gedurende dag en nacht en de seizoenen. Roder plaats zich zo in de traditie van Hollandse schilders van de 17e eeuw en van de Haagse School. Constante in de serie is de lucht! Door te werken met een telkens iets afwijkend blikveld en op variabele tijdstippen, ontstaat een ritmiek van horizonlijnen met allerlei variaties in licht en donker. De zon is opkomend, op volle sterkte of afnemend, er zijn heldere weersomstandigheden, er tekenen zich verschillende wolkenluchten af of het is een grauwe, grijze dag. En iedere maand is daar weer de maan, als teken van het verstrijken van de tijd.

Haarlem is een middelgrote stad, maar ik geloof dat er maar weinig steden in Nederland zijn, groot of klein, met zoveel musea en expositieruimten. In totaal 22 stuks las ik, waarvan de meeste in Haarlems centrum. Prachtig allemaal, maar voor ons was het nu wel even mooi geweest. En als reeds gezegd, op weg naar huis hebben we voor onszelf in Flevoland vanuit de auto een bescheiden wolkenlucht expositietje bij elkaar gefotografeerd.

kunst en techniek

Toen we de ondergrondse Pleingarage uitkwamen was de lange rij wachtenden voor het Mauritshuis zo ongeveer het eerste wat we zagen. We hadden gelijk de neiging rechtsomkeert te maken, maar we konden ons beheersen. Aansluiten dus maar, het viel mee achteraf, twintig minuten later waren we binnen in het onlangs geopende en vernieuwde c.q. uitgebreide Mauritshuis. Het totale oppervlak van het rond 1634 door architect Jacob van Campen (1596-1657) ontworpen Mauritshuis in Den Haag, is dankzij een ondergrondse verbinding waarin ook de foyer is gesitueerd, naar een gebouw aan de overkant van de Korte Vijverberg praktisch verdubbeld. Het één en ander naar een ontwerp van de Amsterdamse architect Hans van Heeswijk (1952). Mooi gedaan, heel transparant allemaal, vooral de hoeveelheid daglicht dat tot het ondergrondse gedeelte doordringt is opvallend. Jammer dat er naar ons gevoel toch een beetje te veel mensen rond liepen in het museum. Veel te druk, helemaal in het oude gedeelte. Toen we voornamelijk de nieuwbouw bekeken hadden hebben we de auto maar weer opgezocht, we komen nog wel eens een keer terug. Bovendien, het oude gedeelte met zijn vaste collectie zoals het meisje van Vermeer, de stier van Potter en nog veel meer, hadden we hier al vaker gezien.

Een halfuurtje later zaten we niet ver van de z.g. zandmotor nabij Kijkduin in het zonnetje te lunchen bij Habana Beach. De zandmotor, (Zie mijn stukje 'Zandmotor' van 19 januari 2011) is nu ongeveer 3 jaar in werking. Afgelopen maart zijn de eerste bevindingen van ca. 2,5 jaar onderzoek naar de werking van de Zandmotor gepresenteerd. Ik las dat het zand van dit in 2011 aangelegde schiereiland zich inderdaad verspreidt zoals met behulp van de modellen is berekend. Ruim 2,5 miljoen m3 is al door wind en golven verplaatst langs de kustlijn, de Zandmotor is hierdoor in zijn geheel smaller en langer geworden. De kustveiligheid neemt toe doordat het zand wordt afgezet aan de noord- en zuidkant van de Zandmotor en zich verspreidt binnen het kustfundament. Ook de natuurontwikkeling laat positieve veranderingen zien in de vorm van een verscheidenheid aan (bodem)dieren in de lagune en het duinmeer en de eerste plantensoorten die opkomen zoals zeeraket, biestarwegras en gelobde melde. De Zandmotor is bovendien een geliefde plek om te recreëren. Het onderzoek naar de ontwikkeling van de Zandmotor loopt door tot 2021. In 2016 worden de eerste conclusies getrokken over dit pilotproject.



Het één en ander schijnt zich dus volgens plan te ontwikkelen. Prachtig, dat op zo'n manier de zee zelf nieuw land aanmaakt en bijdraagt aan de kustveiligheid. Maar dat niet alleen, ze schept ook meer ruimte voor natuur en recreatie. Een mooi innovatief pilotproject, een beter voorbeeld van bouwen in en met de natuur kan ik me nauwelijks voorstellen!

zomergast 2014-4

Gisteravond naar dirigent, pianist, componist, muziekpedagoog en hoogleraar Reinbert de Leeuw (1938) gekeken. Voor mij tot nu toe de meest interessante zomergast van dit seizoen. Wat kan die man boeiend over zijn vakgebied praten. Drie uur lang heb ik ademloos naar het voortreffelijke door Wilfried de Jong (1957) geleide interview zitten luisteren. Het komt natuurlijk ook doordat Reinbert de Leeuw op muzikaal gebied al decennia lang een plekje in mijn hart veroverd heeft.

De LP van hem uit 1975 met pianowerken van Erik Satie (1866-1925) heb ik in het verleden letterlijk grijs gedraaid. Ik moest aan deze LP denken toen hij verderop in de avond over het ingetogen spel van de Russische pianist Svatoslav Richter (1915-1997) begon. Tussen de piano en de muziek zat niet de barrière van het ego van de musicus. De enigszins bonkige Rus wist zichzelf op een ontroerende manier weg te cijferen. Met een fragment van een sonate van Franz Schubert (1797-1828) werd duidelijk wat precies werd bedoeld. Reinbert de Leeuw doet het volgens mij niet anders, luister maar eens naar zijn dromerige vertolkingen van Erik Satie.



Reinbert de Leeuw begon de avond met Igor Stravinsky (1882-1971). Met de première in 1913 van Stravinsky's 'Le Sacre du printemps' in Parijs, dat zich destijds ontpopte als het grootste schandaal uit de muziekgeschiedenis. Later componeerde Stravinsky in Amerika religieus getinte muziek, om zichzelf maar niet te herhalen. Verder kregen we een inkijkje in de muzikale opvattingen van Reinbert de Leeuw via Arnold Schönberg (1874-1951) en John Cage (1912-1992). Waarbij de laatste de lachers behoorlijk op de hand kreeg tijdens de serieus bedoelde première op TV in 1960 van 'Water Walk'.



Het is in dit bestek teveel om op te noemen wat er gisteravond allemaal voorbij gekomen is, maar enkele anekdotes wil ik toch aanhalen. Bijvoorbeeld het verhaal over de Franse componist Olivier Messiaen (1908-1992), die samen met zijn vrouw de bossen in trok om naar vogels te luisteren. En wanneer hij dan een interessante zangpartij hoorde, noteerde hij dat bliksemsnel op papier, en nam zijn vrouw dezelfde zangpartij op met een bandrecorder. In zijn werkkamer beluisterde hij dan de tape en schreef hij de zangpartij nog een keer uit. Zo had hij a.h.w. twee partituren van dezelfde zangpartij in het bos waarvan hij uiteindelijk een compositie kon maken. Aan het eind van zijn leven schreef de diep gelovige Messiaen ook nog een opera over St. Franciscus van Assissi, een middeleeuwse heilige die met vogels praatte. We kregen een stuk uit de opera te zien waarin Franciscus in katzwijm valt vanwege de schoonheid waarmee de aartsengel zingt. Prachtig om zo te kunnen geloven en te componeren volgens Reinbert de Leeuw, hij zou dat zo met zijn intellectuele bagage niet kunnen!

Verder maakten we o.a. kennis met de Russische componiste Galina Oestvolskaja (1919-2006), middels 'Schreeuw in het heelal' een stuk dat ze schreef in de jaren ’40 toen dictator Jozef Stalin (1878-1953) nog aan de macht was. Reinbert de Leeuw, die haar stukken heeft uitgevoerd, vertelde dat de pianopartijen regelmatig fysiek pijn doen, omdat je soms wel 48 keer achter elkaar met je knokkels op de toetsen moet rammen. Het leven is hard!
Over het persoonlijke leven van Reinbert de Leeuw kwamen we weinig te weten. Daar wilde hij voor de TV niets over loslaten. Heel even kwam zijn jeugd ter sprake en de vroege dood van zijn ouders, maar veel wijzer werden we daar niet van, prima. Naar aanleiding van een fragment uit de Leeuw's keuzefilm 'Europa' van Lars von Trier (1956), met daarin de mooie actrice Barbara Sukowa (1950), waarmee Reinbert kennelijk gewerkt heeft, bekende hij nog wel dat hij ooit verliefd op haar is geweest, maar daar bleef het bij!

Prachtige avond die besloten werd met een beroemde aria uit de Matthäus Passion van Johann Sebastian Bach (1685-1750) t.w. Erbarme dich, Mein Gott. Beetje wonderlijk na alle moderne klanken, maar volgens Reinbert de Leeuw het hoogste dat de menselijke geest tot nu toe ooit heeft voortgebracht in de geschiedenis. Waarom Bach? Dat blijft een raadsel waar hij in zijn lange zoektocht in de wereld van muziek nog niet achtergekomen is, en waarschijnlijk ook niet achter zal komen. Een kwestie van geloven misschien, zoals iemand eens zei: 'We kunnen niet allemaal in God geloven, maar wel in Bach'.

licht, lucht, ruimte

Gistermorgen zijn J en ik naar de tentoonstelling Wit-Rood-Zwart in museum Belvédère geweest in Oranjewoud. Een bijzondere tentoonstelling van vier belangrijke aan Zero gerelateerde kunstenaars t.w. Leo Erb (1923-2012), Bernard Aubertin (1934), Henk Peeters (1925-2013) en Jan Schoonhoven (1914-1994). Zero, in Nederland Nul-beweging, was een beweging in de kunst die behoorde tot de moderne- en hedendaagse kunst in de periode van 1958-1966. De beweging sloot aan bij het constructivisme en vertoonde verwantschap met de op-art (optical art).

De vele verstilde werken die we zagen speelden mooi in op de ruimtelijke werking die van het in 2004 door architect Eerde Schippers (Inbo) ontworpen Museum Belvédère uitgaat. Het strak symmetrisch vormgegeven museumgebouw is a.h.w. organisch verbonden met het landschap. De donkere basalt gevel valt bijna weg tegen de bosschages van het historische Oranjewoud op de achtergrond. Alleen de twee transparante openingen van de entree en het museumcafé lichten op. Het gebouw is dwars op het water van de Prinsenwijk gebouwd, in de achttiende eeuw als 'grand canal' aangelegd door architect en tuinarchitect Daniël Marot. Vanuit het transparante museumcafé, centraal gesitueerd tussen beide museumvleugels in en boven het 'grand canal', heb je naar beide zijden toe een fenomenaal uitzicht op het prachtige landschap.

Prachtig, maar in het museum prevaleert de kunst uiteraard boven de architectuur van het gebouw. Wit–Rood–Zwart is een bijzondere groepstentoonstelling De drie kleurrealiteiten staan symbool voor materie (zwart), geest (wit) en bezieling (rood). Wit-Rood-Zwart is een tentoonstelling waarin verstilde werken worden getoond die inspelen op ruimte en de werking van licht en schaduw, kwaliteiten die raken aan de uitgangspunten van Museum Belvédère. De (niet)kleuren zwart, wit en rood verbinden het werk met dat van de vooroorlogse utopische kunstenaars. De expositie Wit-Rood-Zwart vormt een prelude op de grote Zero-tentoonstelling die later dit jaar opent in New York en die vervolgens te zien zal zijn in Berlijn en Amsterdam.

Op weg naar huis hebben we een ommetje gemaakt, en zijn we via Hindeloopen gereden. In Hindeloopen heb ik op de Hylperhaven en bij de havenmeester, de vvv en in diverse café's onderstaande poster opgehangen, maar dan wel recht op, i.v.m. het aanstaande optreden daar met onze band 'Hodgepodge'. Of de poster effectief zal zijn voor het één en ander moeten we afwachten. We merken het wel, veel meer aan pr kunnen we toch niet doen. Wij hebben er in elk geval zin in, en niet geschoten is altijd mis! Alvorens naar huis te rijden, hebben we na de posteractie bij de havenmeester thuis nog een tijdje genoeglijk zitten kletsen over van alles en nog wat.

rondje Almere e.o.

Heerlijk fietsweertje afgelopen zondag, derhalve samen met J en zus en zwager G en C vanuit het huis van hun zoon en schoondochter een rondje Almere gefietst. Een rondje is misschien niet het juiste woord, weliswaar hebben we een rondje gefietst, maar Almere is stedenbouwkundig gezien een aaneenschakeling van meerdere stadskernen die onderling verbonden zijn middels parkachtige tussenruimten. Het ene moment waan je je in een buitengebied, het andere moment fiets je weer door een stadskern. Maar hoe dan ook, bijna altijd fiets je op een vrijliggend fietspad!
Almere is een prima fietsstad, ik las dat ze daar maar liefst 500 kilometer aan fietsroutes hebben, waarvan 440 km bestaat uit geheel vrij liggende fietspaden, die voor een groot gedeelte zijn geasfalteerd en vrij van autowegen en busbanen liggen. Op het hoofdfietsnetwerk hebben fietsers voorrang en zijn alle kruisingen ongelijkvloers. De honderden bruggen en tunnels in Almere maken deze plaats super fietsvriendelijk. Door dit alles schijnt Almere één van de veiligste fietssteden in Nederland te zijn.

Enfin lekker gefietst dus, volgens de teller ruim 38 km. Het eerste pitstopje, na ons beginpunt in de Filmwijk, was bij het massief hardstenen beeld van staatsman Joop de Uyl (1919-1987) in het Dr. J.M. den Uylpark in Almere Stad. Gemaakt in 1992 door kunstenaar Kees Buckens (Breda, 1957). Vervolgens hebben we op een bankje in de schaduw, ergens in het grensgebied tussen Almere Stad en Almere Poort wat langer zitten kletsen. Uitgerust en bijgetankt ging de trip daarna verder richting IJmeer. Via de dijk en het Krommeslootpark kwamen we uiteindelijk op een gezellig terrasje in Almere Haven terecht. Maar goed dat we niet aan een wedstrijd deelnamen, want van een 'La Chouffe', een stevig Ardens biertje en een portie bitterballen ga je bepaald niet harder fietsen. Maar daar zaten we totaal niet mee, plezier en gezelligheid stond voorop. Via nog een stukje dijk langs het Gooimeer, kwamen we in het prachtige Waterlandse Bos terecht. Aan de overkant van de Lange Wetering zagen we op een gegeven moment de ruïne van 'Kasteel Almere' liggen. (Zie o.a. mijn stukje 'nieuwe ruïnes' van 14 april 2010) Doodzonde eigenlijk dat zo'n kapitaal plan daar nu al vele jaren staat te verpauperen.

Even verderop langs de Lange Wetering fietsten we onder de N305 door. Een eindje voorbij de luxueuze woonarken aan de overkant, fietsten we over de brug met een grote bocht linksaf Almere Stad weer in, en kwamen we uiteindelijk weer bij ons beginpunt in de Filmwijk terecht. Het rondje Almere e.o. was op zich al prachtig, maar het mooie weer, de gezelligheid, het zwembad, de koele wijn, de heerlijke pruimen en appels uit eigen tuin en last but not least de voortreffelijke door C verzorgde maaltijd, deden wat mij betreft deze dag absoluut in de categorie topdagen belanden.

nostalgisch Veere

Onlangs hoorde ik 'Het Veerse Gat' van Jaap Fisscher op de radio. Behalve dat ik nog in het bezit ben van een LP met dit nummer uit 1962, heeft de inhoud van de songtekst weinig of geen referenties met mijn persoonlijke herinneringen aan het Veerse Meer. Desalniettemin dwaalde ik daar gelijk, na het horen van dit lied, met mijn gedachten in het verleden rond. In het bijzonder in de tijd toen we ons daar in jachthaven Oostwatering een paar zomers lang met vrienden, tieners, kleine tentjes en zeilbootjes goed hebben vermaakt.

Dagelijks deden we zeilwedstrijdjes met z'n allen, de 420 met spinaker en trapeze ging meestal voorop, maar de Schakel deed het ook niet slecht. De Middellandse zeejol, de kleinste van het trio, kwam met z'n fraaie gaffeltuig meestal achteraan sukkelen. Hoe dan ook, we hadden veel lol en wisselden vaak van boot en bemanning. Dat ging door nonchalance soms ook wel eens een beetje fout. Toen ik een keer als fokkemaat in de trapeze hing van de 420, verloor ik door een bijzondere stuurmanoeuvre van de schipper de controle, en klapte ik met m'n ribbekast tegen de zijkant van het schip. Gevolg, een gekneusde rib, ik kon een aantal dagen nog slechts ingehouden lachen.



(Filmpje van William de Baets voor Alwin: Met 'Het Veerse Gat' van Jaap Fisscher geeft het een prachtig sfeerbeeld van Veere e.o.)

Maar het was niet alleen zeilen wat we daar deden. De prachtige wandel- en fietstochten daar staan me ook altijd nog bij. Met z'n allen barbequeën en drinken bij de tent of op Aardbeieneiland, de verhalen en fantasieën, de avondjes in 'De Kemel', het clubhuis van watersportvereniging 'Arne', het gedoe met jongens en meiden, wat wil je ook, het waren allemaal tieners, enfin teveel om op te noemen. Toen we jaren later daar kwamen met de 'Felis Onca IV' of nog weer later met de 'Swing' was het ook prachtig. Maar toch kon de luxe van een kajuitzeiljacht in mijn beleving niet tippen aan het vermakelijke gerommel in de tentjes en open zeilbootjes van weleer!

deux fin de siècles

De tentoonstelling Droomkunst 1900 & 2000 in Museum Singer Laren aan de Oude Drift, behelst zeven thema's verdeeld over acht zalen t.w. 1) Paradijselijke stemmingen 2) Tegenstellingen van het leven 3) Bezielde abstractie 4) Religie en mystiek 5) Goden, helden en martelaren 6) Literaire inspiratiebronnen en 7) Bezielde werkelijkheid. Bij elk thema worden twee kunstwerken uit de periode rond 1900 en 2000 met elkaar vergeleken. De paren illustreren overeenkomsten in de kunst rond beide eeuwwisselingen. Er waren inderdaad parallellen te zien, zij het wat mij betreft met een flinke dosis fantasie. Logisch, beoordeling van kunst is sowieso subjectief, niet iedereen heeft dezelfde eigenzinnige smaak als de verzamelaar van de getoonde Droomkunst collectie. Maar het bezoek was zeer de moeite waard, evenals het rustmoment op het fraaie terras van restaurant George L.A. tegenover Singer aan de Naarderstraat in Laren.

een bizarre week!!

Het trieste nieuws over de vliegramp in het oosten van de Oekraïne is de afgelopen week het gesprek van de dag. Terecht vind ik, desalniettemin gaat het leven door, en maken we er ondanks de somberheden maar het beste van. En dat lukt wat mijzelf betreft aardig moet ik zeggen. Een fietstochtje door het prachtige Gooi bij mooi weer is een goeie remedie tegen het zuur, dat je in dit verband constant te grazen wil nemen. Je fietst het getob aangaande de misère niet weg, dat hoeft ook niet, dat moet zelfs niet. Maar alles wordt wel even wat lichter in de bovenkamer. Even de ellende een poosje parkeren en afstand nemen van die enorme tsunami aan sombere berichten op TV, radio en in krant, over het onnoemelijke leed dat zo veel mensen met het neerhalen van vlucht MH 17 getroffen heeft. Ik vraag me overigens af of ik ook zo op de ontstane situatie zou reageren, als er mensen in mijn directe familie- of vriendenkring te betreuren zouden zijn geweest. Ik durf het haast te betwijfelen. Trouwens fietsend langs het Gooimeer gingen m'n gedachten even terug naar de Boeing 747 van El Al, die daar in 1992 twee motoren verloor, en zich even later in een flat in de Bijlmer boorde.

Daags daarop zijn we naar Dieren gereden voor een rondje fietsen nabij de Veluwezoom. Mooi tochtje ook, Doesburg, Angerlo, Giesbeek, Rheden, De Steeg en door de Middachterbossen en het Onzalige Bos terug naar Dieren. Zeldzaam mooi landschap, de IJsseldelta met op de achtergrond de heuvelachtige bossen van de Veluwe. Eenmaal in de bossen trap je je wel een bult tegen die heuvels op, maar dat is goed voor de lijn zal ik maar zeggen, alhoewel de vermeende winst waarschijnlijk alweer verdampt tijdens de afdalingen.
In de auto hebben we geluisterd naar de reportage van de aankomst van de eerste 44 slachtoffers vanuit Charkov op Eindhoven Airport, en de ceremoniële plechtigheden op deze 'dag van nationale rouw'. Even voor vieren waren we thuis, en hebben we op TV het vervolg gezien. Het trompetsignaal, de één minuut stilte, de haast Felliniaanse beelden van de dragers met hun kist, de lijkwagens, de colonne naar Hilversum, de vele toeschouwers langs de weg en op de viaducten, de vele bloemen en aankomst in de Korporaal van Oudheusden Kazerne in Hilversum. Alles bij elkaar een bijzonder respectvolle en emotionele gebeurtenis!

zomergast 2014-1

Gisteren de hele avond naar Freek de Jonge en Wilfried de Jong gekeken. De eerste zomergast uitzending van dit seizoen. Drie uur lang TV kijken, altijd een hele zit. Maar als het tweegesprek me boeit, wat vaak het geval is, gaat het me moeiteloos af. (Zie ook m'n stukje 'zomergast-kunst' van 29 augustus 2011) Zo ook gisteravond weer met Freek en Wilfried, resp. gast en presentator, al leek het in het begin vaak andersom, wat ik eerlijk gezegd knap irritant vond. Behalve de gastenrol, vervulde hij op dezelfde stoel met verve de rol van regisseur en presentator. Maar gaande weg het gesprek ging het gelukkig beter en verdwenen mijn irritaties.

Met Wilfried de Jong, volgens mij één van de beste interviewers van Nederland, kon het ook haast niet misgaan. Die man kan niet alleen goeie vragen stellen, maar op z'n minst ook zo goed luisteren. Eigenschappen die je bij Freek de Jonge, spraakwaterval en grondlegger van het hedendaagse cabaret, absoluut nodig hebt. In zijn eerste soloprogramma, in 1980, introduceerde Freek de rode draad. Eén overkoepelend verhaal met wat vrolijke terzijdes. Sindsdien is dat door de meeste nieuwe generaties nagevolgd. Nu, in zijn zeventigste jaar, staat zijn grote eerzucht nog immer overeind. Geen enkel onderwerp is bij voorbaat uitgesloten. Het kan over politiek gaan, over wetenschap, over kunst of over wat dan ook.

Ik las ergens dat vooraf enige angst over de eerste aflevering van Zomergasten bestond. Dat Freek's geklaag en vermeende miskenning en gebrek aan zelfspot weleens zou kunnen uitdraaien op een drie uur durende onemanshow, waarin hij zichzelf op het schild zou hijsen en luidkeels zijn eigen verdiensten zou bezingen. Maar die angst bleek achteraf ongegrond. Het ging minder over Freek de Jonge dan verwacht. Behendig laveerde hij tussen grote en kleine thema's. Zijn zelfverzekerdheid bleef binnen de grenzen.

Een breed scala aan onderwerpen en filmfragmenten passeerde de revue. Van Charlie Chaplin's 'Kidauto races at Venice' tot supergolfer Tigerwoods, of een gedicht wat Freek geschreven had naar aanleiding van de dood van zijn kleinkind. Over The Choir, Danny Kaye, Pina Bausch, Vlaamse velden, Bob Dylan at Newport uit 1963, enfin teveel om op te noemen. En o ja, natuurlijk ook het NOS journaal, waarin de recente gebeurtenissen in de Oekraïne onder de loep werden genomen. Het was een erg warme, maar zeer onderhoudende avond met Freek en Wilfried, die voorbij was voor we er erg in hadden!

jarige kleindochter

Bericht op facebook gisteren rond 09.20 uur van de moeder ofwel mijn dochter: Kim jarig alweer 16 jaar!!! De slingers hangen, de cadeautjes liggen te wachten, de taarten zijn gebakken, de wijn ligt koud en de jarige slaapt nog!

Ja, dat heb je met die tieners, helemaal als ze vakantie hebben, niks mis mee toch? Zelf lag ik op m'n 16e met het grootste gemak vaak tot halverwege de dag te ronken. 'k Wou dat ik dat nog kon, ben nu al blij als ik in één ruk halverwege de nacht haal! Oké, genoeg er over, toen we aan het eind van de middag onze opwachting maakte bij de jarige, was ze sowieso klaar wakker en werden we blijmoedig welkom geheten met een door haar zelf gebakken appeltaart. Het feest was begonnen!

Beetje warm was het trouwens wel, maar met koele wijn en een grote parasol was het aangenaam. Langzaam druppelden de gasten binnen, het werd steeds gezelliger op de binnenplaats. En toen op een gegeven moment ook pa Brend van de partij was, koud en wel terug van een vlucht uit Nairobi, kon de dag voor Kim eigenlijk niet meer stuk. Toen iemand, die kennelijk een tijdje met z'n telefoontje had zitten rommelen, wat je tegenwoordig vaak ziet in gezelschap, riep dat er een vliegtuig van 'Malaysian Airlines' was gecrasht boven het oosten van Oekraïne met veel Nederlanders aan boord, werd het even stil. Zo gaat dat met nieuws tegenwoordig, of je nou wil of niet, het komt uit alle hoeken en gaten in no time op je af. De verworvenheden van de social media! De crash hield ons vanaf dat moment allemaal een tijdje aardig bezig, maar niet in die mate dat er ineens een grote domper op de feestvreugde drukte. Het was nog niet echt doorgedrongen, we wisten op dat moment sowieso nog amper wat er nou echt gebeurd was. Het was verder dan ook in vele opzichten een genoeglijk verjaardagspartijtje!

Toen ik thuis het nieuws op de TV zag, besefte ik eigenlijk pas goed wat er gebeurd was. Een passagiersvliegtuig met 298 mensen aan boord, waaronder veel Nederlanders, was zeer waarschijnlijk door pro-Russische separatisten uit de lucht geschoten. Misschien per ongeluk, maar dan nog, hoe komen ze aan die geavanceerde wapens? De tijd zal het ons wel leren, en ook wat de gevolgen zullen zijn.

Vandaag rijden Christa en Kim voor een aantal dagen naar Parijs. Even doorbijten tot aan 'Gare du Nord' en de auto zo snel mogelijk stallen lijkt mij. Ik hoop dat ze daar met z'n tweetjes een mooie tijd hebben, waar ze straks met plezier op kunnen terug zien.

Veluws fietstochtje

Lekker handig zo'n knooppuntentochtje, je afvragen waar je bent is amper van primair belang. Niet dat je ineens als een kip zonder kop rond kan fietsen, maar het heeft iets weg van de gps in de auto. Daarbij vraag ik me zo af en toe ook wel eens af waar ik eigenlijk zit. Dat overkwam me vroeger met dat ouderwetse kaartlezen zelden of nooit. Enfin, beetje overdreven gepraat misschien, maar ik zoek en bepaal altijd liever een beetje mijn eigen koers. Die voorgeprogrammeerde fietsroutes hebben amper nog verrassingen in petto. Het avontuur zal ik maar zeggen, is er op deze manier een beetje vanaf.

Desondanks hebben we gisteren met het mooiste weer van de wereld heerlijk van het ene naar het andere vooraf bedachte knooppuntje gepeddeld. Ondertussen 43,3 km lang genietend van een mooi gevarieerd landschap, dat met zo'n 15 km per uur aan ons voorbij gleed. Er waren overigens vele grijsaards die aanmerkelijk harder gingen hebben we gemerkt, maar die hadden iets met elektrisch. Het is een vrije keuze natuurlijk, maar persoonlijk heeft een fiets met batterijen niet mijn voorkeur. Gewoon lekker fietsen, een heerlijk en ontspannen tochtje was het. En knooppunten? Ach, misschien toch ook zo gek nog niet!

romantisch parkje

Afgelopen zondag waren we weer eens op Paleis Het Loo. J wilde graag de tentoonstelling over prinses en stijlicoon Grace Kelly (Gracia) (Philadelphia, 1929 - Monaco, 1982) zien in de westvleugel. Persoonlijk vond ik het helemaal niks, wat ik natuurlijk had kunnen weten. Vitrines vol japonnen, baljurken, schoenen, kroontjes, juwelen en foto's zijn aan mij niet besteed. Ik heb zelden zo snel een expositie afgewerkt! Gelukkig was J het zelfs een beetje met me eens, zodoende stonden we na een kwartiertje wel weer gezellig samen buiten.

Via een wandeling door de barokke tuinen achter het paleis, kwamen we middels een tourniquet achter de Colonnades in het Paleispark terecht. Voor ons een geheel nieuwe ontdekking! De wandeling van ongeveer een uur, voerde ons door een zeldzaam mooi romantisch landschap uit het begin van de 19e eeuw. Met ook nog een aantal aardige bouwwerkjes uit de tijd van Willem III (1817-1890) zoals een badpaviljoen, een theepaviljoen en een botenhuis.

We hebben erg genoten van de wandeling, die Willem wist wel wat mooi was! (Zie ook mijn stukje 'Willem I, II en III' van 18 april 2014). Ik denk dat we daar in een ander seizoen vast nog wel eens een keer een wandelingetje zullen maken.

een sloopscheepje

De 'Pieter Schelte', één van de grootste schepen ter wereld, zo niet de grootste, wordt in het z.g. binnenmeer van Maasvlakte 2 in een periode van ongeveer vier maanden afgebouwd, las ik onlangs in de Volkskrant. Daarvoor moet i.v.m. een diepgang van 25 meter, het binnenmeer verder worden uitgebaggerd. De 'Pieter Schelte', een uit de kluiten gewassen catamaranachtig schip van 382 meter lang en 124 meter breed, maximum snelheid 14 Kn (25,9 km/h) is voor het grootste deel gebouwd op de Zuid-Koreaanse Deawoo-werf.

Tijdens de afbouw periode worden o.a. de 65 meter lange balken van het hefsysteem geïnstalleerd, die per schip uit Italië worden aangevoerd. De 'Pieter Schelte', een investering van zo'n 2,3 miljard euro, is bestemd voor het verwijderen en installeren van onderstellen tot 25.000 ton en bovenbouwen tot 48.000 ton van olie- en gas-platformen op zee. Het schip kan door haar dubbele boeg de platformen a.h.w. in z'n geheel omvatten en optillen en er mee weg varen. Maar behalve als mammoetheffer, zal het schip straks ook als pijpenlegger functioneren, en ook in die hoedanigheid is het tot op heden de grootste ter wereld. Overigens zal dat niet al te lang het geval zijn, want het Nederlands offshorebedrijf 'Allseas' heeft ook nog plannen voor de bouw van de 'Ingenieur', een werkschip met een breedte van rond de 160 meter dat tot 72.000 ton uit zee kan tillen. Met beide mammoetheffers speelt 'Allseas' in op de verplichting van de oliemaatschappijen om olie- en gasplatforms die niet meer in productie zijn van zee te verwijderen. Dit betreft de komende tijd alleen al in de Noordzee vele tientallen exemplaren.

Maar goed, eerst krijgen we de 'Pieter Schelte' dus nog. Eind 2014 zal het schip naar verwachting op de Maasvlakte 2 arriveren. Ik ben benieuwd welke vaarroute zo'n kolos vanuit Zuid-Korea gaat nemen. De sluizen in zowel het Suezkanaal als het Panamakanaal zijn te smal, dus zullen ze onder 'Kaap de Goede Hoop' of onder 'Kaap Hoorn' door moeten. Ik las dat de 'Pieter Schelte' door 80 cm dik ijs kan ploegen, waarmee ze inspelen op boorontwikkelingen in Arctische wateren. Ik kan me echter, ondanks de smeltende ijskappen, nog niet voorstellen dat ze via de Beringstraat voor een Noordelijke route zullen/kunnen kiezen. Ben zeer benieuwd, één ding lijkt me erg leuk, namelijk weer eens een dagje fietsen op Maasvlakte 2 (zie o.a. ook mijn stukje 'Maasvlakte 2' van 27 juli 2009) wanneer de 'Pieter Schelte' daar enkele maanden in het z.g. binnenmeer ligt afgemeerd!

Reflectie in leegte!

Ik was met mijn zeilscheepje op zee, en
zat in de kuip met m'n rug tegen het schot.
Mijn geliefde met wie ik was, knapte binnen
een uiltje dat vaag te horen was, terwijl
de stuurautomaat deed wat het moest doen.
In de verte rondom de horizon, verder niets.
Heerlijk de frisse bries te voelen, te horen
het geruis van de golven langs de romp
en af en toe het kraken van een schot.
De schitteringen van zon en water, de lucht
trekt dicht, maar m'n ogen zijn nog spleetjes.
Het was puur genieten van alles, van bolle
zeilen en grootse leegte om me heen!

hemelse duisternis

In ons sterk verstedelijkte landje is het 's nachts bijna nergens meer écht donker. Altijd en overal is er wel z.g. lichtvervuiling middels straatverlichting, verkeer, kassen, kantoren, woningen, reclameborden, sportvelden noem maar op. Alle lichtbronnen samen veroorzaken een lichtkoepel die de nachtelijke hemel boven stedelijke gebieden en ver daarbuiten vele malen lichter kan maken. Bijvoorbeeld zoiets als het verschil tussen volle en nieuwe maan. De sterrenhemel vervaagd in al dat extra licht, even als het verschil tussen dag en nacht.

Als onze nationale astronaut André Kuipers in het Internationale Ruimtestation ISS boven Spanje vloog, zag hij de verlichte kassen in Westland soms liggen. Maar ja, hij vloog dan wel op ongeveer 400 km boven het aardoppervlak. Overigens vond André Kuipers Zuid-Holland sowieso de sterkste lichtbron van West-Europa. Ik weet niet of en hoe ze dit in de ISS gemeten hebben, maar ik kan het me voorstellen. Aan de andere kant kan ik me ook voorstellen, dat twee uitersten, de enorme lichtbron pal naast de donkere Noordzee, in dit opzicht een enigszins vertekend beeld oplevert.

Maar goed, sterkste lichtbron van West-Europa of niet, door al dat omhoog lekkende licht worden we 's nachts verstoken van een waardevolle oer-beleving. Wie één keer 's nachts op zee vanuit een zeilbootje een tijdje naar het zwerk heeft liggen staren, weet absoluut wat ik daarmee bedoel. Omdat de nacht op zee ver van de kust en buiten de olieplatformen nog echt donker is, openbaart zich een sterrenhemel die je in ons verstedelijkte landje nergens meer te zien krijgt. Ja op z'n hoogst mogelijk nog vanaf één of andere donkere uithoek op een Waddeneiland, maar daarmee houdt het wel op. Prachtig, de ontelbare hoeveelheid sterren en planeten waar onze aarde een eindeloos klein onderdeel vanuit maakt. De Melkweg in al zijn glorie als een lichtende band in het zwerk!

Verwondering, de aanblik, de ontzagwekkende dimensies, het besef zelf een minuscuul klein onderdeel te zijn van het universum relativeert en geeft troost. Een waardevolle oer-beleving op zee, ofwel een existentiële beleving van niveau!

schone fluistertour

Gedurende de hele wandeling door 'De Tuinen van Appeltern' heb ik met een apparaatje om m'n nek gelopen waarmee, als ik wilde, onderweg informatie ingefluisterd kon krijgen van wat ik allemaal zag. De 'Appeltern Fluistertour' werd het in de folder genoemd. Over een paar jaartjes noemen ze het waarschijnlijk de 'Appeltern Google-Glasstour', lopen we daar allemaal met zo'n computerbril op. Dan weten we al van de hoed en de rand als we alleen maar naar een bloemetje of een tuinontwerpje kijken. Leuk hoor allemaal, maar ik heb eerlijk gezegd weinig gebruik gemaakt van m'n fluisterapparaatje. Al die info leidt alleen maar af, daar kwam ik niet voor. Bovendien kan ik de info, mocht ik die ooit nodig hebben, op enig ander moment ook elders wel vinden. Nee, het was vandaag voor mij daar pure ontspanning in die prachtige, van strak tot wild ontworpen sier- en speeltuinen. De enorme diversiteit aan planten, struiken, bloemen, tuinornamenten en waterpartijen was een lust voor het oog. En verder heb ik naar de vogels geluisterd en samen met J van de wandeling en het mooie weer genoten in het ruim 20 hectare grote tuingebied!

The ball is round!!!

Inderdaad, de bal is rond en kan alle kanten oprollen. Dat die in drie wedstrijden in totaal zeven keer meer het doel van de tegenstander is ingerold dan in eigen doel, komt volgens kenners door het z.g. poldercatenaccio voetbal van de ploeg van Louis van Gaal. Wat een term trouwens, ik had er tot voor kort nog nooit van gehoord maar het staat voor zoiets als afbraakvoetbal. De stijlprijs zal ons nationale elftal er niet mee winnen, maar daar zijn ze ook niet op uit. Ze gaan hoe dan ook voor de titel las ik. Ik heb geen verstand van voetbal, maar ik kijk er vaak met plezier naar. Ik zie dus ook wel dat het z.g. poldercatenaccio voetbal niet de leukste beelden oplevert. Maar daar gaat het bij Oranje dus niet om. Punten moet het opleveren! En dat lukt aardig tot nu toe, voorlopig is het Nederlands elftal met negen punten groepswinnaar, en kunnen ze met hun ontregelende speelstijl hopelijk de volgende ronde ook naar hun hand zetten.

Normaliter repeteren we op maandagavond met de band 'Hodgepodge' van acht tot elf in mijn werkruimte. Maar afgelopen maandag hebben we daaraan vooraf samen met de eega's uiteraard wel eerst voetbal gekeken. Een gezellige boel, een juichpak zat er (nog) niet tussen, maar iedereen toonde evengoed in zijn of haar dress wel het nodige support middels één of ander oranjeachtig attribuutje. Krankzinnig eigenlijk, het lijkt wel of we in dit land massaal debiel aan het worden zijn. Zelf was ik niet van plan om aan oranjeachtige spullen ook maar één cent uit te geven, maar toen ik in de supermarkt een oranje opblaaskroon voor €. 1,50 zag liggen, dacht ik ach waarom ook niet, doe eens leuk! We hebben na afloop Nederland - Chili inderdaad nog een poosje gemusiceerd. Maar om de één of andere reden waren we het vrij snel zat, en hebben we ons heil maar weer boven bij de dames gezocht. Het werd uiteindelijk nog een doldwaas avondje dat tot in de kleine uurtjes heeft geduurd!

Hitler's aquarellen

Op de expositie 'Meer macht' in 'Museum de Fundatie' in Zwolle is veel te zien. We hebben werk gezien van o.a. Steve McQueen, Ai Weiwei, Anselm Kiefer, Constant, Anri Sala, Yael Bartana, Deimantas Narkevicius, Joseph Beuys, Renzo Martens, Gert Jan Kocken, Raphaël Zarka, Andres Serrano, Alec Soth, Asger Jorn, Hans van Houwelingen en Roy Villevoye. Teveel eigenlijk om in dit bestek verder op in te gaan, maar dat hoeft ook niet. De centrale vraag was of kunstenaars in deze tijd nog idealen kunnen nastreven. Is er voor kunstenaars nog macht weggelegd? Of is de kunstwereld definitief in de klauwen van het geld beland? En als kunstenaars hun idealen inderdaad kunnen verwezenlijken, zit de wereld daar dan wel op te wachten? Een interessante expositie die te denken gaf!

Op een gegeven moment stuitte ik op een viertal foto's van aquarellen van niemand minder dan Adolf Hitler. De foto's waren een bijdrage van de Nederlandse fotograaf/kunstenaar Gert Jan Kocken (1971). Hij heeft in 2005 de vier originele aquarellen gefotografeerd in Washington, waar ze bewaard worden in de archieven van het U.S. Army Center of Military History. Een rechter heeft ooit bepaald dat ze daar nooit meer uit mogen. Door de foto's, die praktisch identiek zijn aan de originele aquarellen, in deze expositie te tonen, kwam Gert Jan Kocken tot het stellen van intrigerende vragen. Of we bijvoorbeeld aan de werken konden zien wat voor geest er in Hitler huisde? Of kunst sowieso een adequate verbeelding is van de geest van de maker? Of het schadelijk is om deze werken nu nog te tonen? Van dat soort vragen.

Ik kan min of meer begrijpen dat Adolf Hitler (1889-1945) met z'n clichématige en zielloze kunstwerkjes werd afgewezen op de kunstacademie. Maar tegelijkertijd kwam de vraag bij me boven: Hoe zou de geschiedenis van de twintigste eeuw zijn verlopen, als in 1908 de toen 19 jarige Adolf Hitler wél was aangenomen? Het verhaal is immers dat Hitler, die graag kunstenaar wilde worden, nogal verbitterd raakte toen hij tot twee keer toe op de kunstacademie werd afgewezen. Mogelijk dat hij daarom uiteindelijk in 1914 als vrijwilliger in dienst trad van het Duitse leger. Daar raakte hij in 1917 twee keer gewond tijdens de slag om het Belgische Ieper in de Eerste Wereldoorlog. Maar of je met deze wetenswaardigheden ook kan zeggen dat Hitler's aquarelletjes het grootste kwaad van de twintigste eeuw vertegenwoordigen is de vraag.

ms HYDROGRAAF

We kwamen de voormalige ss Hydrograaf zo af en toe nog wel eens tegen toen we nog zeilden. Afgelopen weekend lag ze in Harderwijk tijdens de Aaltjesdagen. Een prachtig schip dat zeer tot de verbeelding spreekt, wat heeft ze niet allemaal meegemaakt in de dikke eeuw van haar bestaan. (Trouwens waarom ik een schip, wat een onzijdig woord is, altijd vrouwelijk benader weet ik eigenlijk zelf niet goed, temeer de meningen van taalkundigen daarover ook verdeeld zijn.) Maar ach wat maakt het ook uit, als de boodschap maar goed over komt. De in 1910 in de vaart genomen ss Hydrograaf, stond ten dienste van natuurkundigen die de leer van de zeeën onderzochten met het oog op de belangen van de scheepvaart. Als zodanig is de bij scheepswerf Feijenoord in Rotterdam gebouwde 'Hydrograaf' tot 1962 in actieve dienst geweest bij de Koninklijke Marine, waarbij ze met haar vrij geringe diepgang van 1,80 meter heel wat zeemijlen ondiepe Nederlandse kustwateren in kaart heeft gebracht!

De 'Hydrograaf' werd echter ook diverse keren gebruikt als koninklijk jacht tijdens bezoeken van koningin Wilhelmina, prins Hendrik en prinses Juliana aan plaatsen in de Zuid-Hollandse en Zeeuwse wateren. Maar in mei 1940 week de 'Hydrograaf' uit naar Engeland, waar ze gedurende de 2e Wereldoorlog werd gebruikt als logement voor o.a. de mijnenveegdienst. Na de oorlog heeft het kolen gestookte stoomschip zoals gezegd nog tot 1962 dienst gedaan bij de Hydrografische Dienst van de Koninklijke Marine.
Na een enigszins rommelige periode in haar bestaan, werd de 'Hydrograaf' in 1983 volledig gerestaureerd en van 2 dieselmotoren voorzien. Tijdens de zeilmanifestatie Sail Amsterdam 1985 maakte het schip haar debuut als een lux salon- en partyschip voor maximaal 150 opvarenden. Overigens wordt de 'Hydrograaf' in de rol van Pakjesboot 12 sindsdien ook gebruikt tijdens de jaarlijkse intocht van Sinterklaas! Wat ik als fervent Sinterklaas-hater natuurlijk wel een beetje een afgang vind voor een stoer schip als de 'Hydrograaf'.

Maar goed hoe dan ook, de 104 jaar oude 'Hydrograaf', 40,5 meter lang, 6,70 meter breed en een waterverplaatsing van 297 ton, zal denk ik in de hoedanigheid van lux salon-partyschip nog een aardig tijdje kunnen meedraaien op de Nederlandse binnenwateren.

klassieker uit 1943

Vrijdag j.l. las ik in de Volkskrant een stuk van Karin Veraart over 'The Fountainhead'. De in 1943 verschenen bestseller van Ayn Rand (1905, Sint-Petersburg - 1982, New York) pseudoniem van de in 1926 uit Rusland geëmigreerde schrijfster Alisa Zinovjevna Rozenbaum. Want in de ogen van de jonge schrijfster was Amerika immers het land waar een individu zichzelf kon zijn. Toneelgroep Amsterdam brengt de komende weken 'The Fountainhead' van Ayn Rand in de Amsterdamse Stadsschouwburg onder regie van Ivo van Hove op de planken. In het Nederlands is Rand's bestseller in de zeventiger jaren vertaald onder de titel 'De eeuwige bron'.

'The Fountainhead' op toneel, dat wil ik zien, het stuk in de Volkskrant van Karin Veraart maakte me zo enthousiast dat ik het boek weer even uit de kast heb gehaald. 'The Fountainhead' is het verhaal van Howard Roark, een jonge architect die weigert concessies te doen aan zijn opdrachtgevers en toonaangevende commissies. Roark is een architect die tegen alle conventionele standaarden en normen in blijft ontwerpen waar hij zelf achter staat en bovenal gelooft in zichzelf...Maar het is ook het verhaal van een hartstochtelijke liefdesrelatie met een mooie, geheimzinnige vrouw die haar liefde voor Roark ontkent door hem te proberen te vernietigen...
Zelf zegt Ayn Rand over de roman en haar denkbeelden: 'Mijn filosofie is het concept van de mens als een held. Met zijn eigen geluk als de morele zin van zijn bestaan. Productieve prestaties als zijn eervolste activiteit en logica als zijn leidraad.'

Gisteren was de try-out in de Stadsschouwburg, vandaag de première. Volle bak, en voor de rest van de week ook, ben benieuwd naar de recensies! Maar gelukkig speelt Toneelgroep Amsterdam het stuk ook weer in augustus en september a.s. en heb ik voor begin september een paar tickets kunnen bemachtigen. Dat duurt nog wel even, maar ik verheug me er nu al een beetje op!

bizarre picnic

Gisteravond weer samen met Joke, Jeannette, Hans en Carla naar Vis à Vis geweest, een theatergezelschap nabij het Almeerderstrand. De vorige keer met hetzelfde gezelschap was met de voorstelling 'HaRT', bijna twee jaar geleden (zie mijn stukje 'Theaterspektakel' van 27 juli 2012.). Een uitgelezen avond was het, prachtig weer, feestelijke stemming en lekker eten en drinken, het kon niet op. Rond halfnegen begon de voorstelling 'PICNIC' van regisseur Arjen Anker. 'PICNIC', een theaterhit van Vis à Vis uit 1999, is een verhaal over een enigszins truttig stelletje dat gedurende een weekendje kamperen hilarische maar knap bizarre dingen meemaakt. Maar aan de achterkant van het toneel, bij de technici zal ik maar zeggen, speelde zich ondertussen een heel ander leven af. Het openluchttheater was echter zo opgebouwd, dat we als toeschouwers beide kanten te zien kregen, de ene kant voor de pauze, de andere kant erna. Je was vrij in de keuze welke kant eerst en welke laatst. Wij zijn vóór de schermen begonnen, waar we achteraf blij om waren!



Maar aan welke kant je in feite ook begon, allemaal kregen we uiteindelijk te zien en te horen waar ze bij Vis à Vis beregoed in zijn: theaterspektakel in de open lucht, met de nadruk op visuele humor en technisch vernuft. Zowel aan de ene als aan de andere kant van het decor waren de achtervolgingen, ontploffingen en verkleedpartijen niet van de lucht. De dialogen, die doorgaans kennelijk bewust onverstaanbaar waren, waren van ondergeschikt belang. Het was een voorstelling die vijftien jaar na de première nog liep als een trein! Amusant, ik heb zeer genoten, toch vond ik de voorstelling 'HaRT' van bijna twee jaar geleden geloof ik iets boeiender.

een toekomstvisie

'De toekomst is ondenkbaar zonder robots' las ik vanmorgen in de krant. Een uitspraak onlangs van Neelie Kroes in München, die ze als Eurocommissaris voor de Digitale Agenda deed bij de opening van een Robotica evenement. Helemaal mee eens, kan goed uitpakken voor onze welvaart lijkt me, mits we er goed mee om leren gaan. Maar haar bewering dat de onmisbare apparaten ons op termijn geen banen gaan kosten, maar juist gaan opleveren vanwege de verwachte productieverhogingen, is op z'n minst twijfelachtig te noemen gezien de ervaringen in het vrij recente verleden met automatiseringsprocessen versus arbeidsplaatsen.



Er zijn economen die beweren, dat als economische groei bepaald wordt door technologische innovatie middels vervanging van de mens door een robot, deze geen enkele garantie biedt voor meer arbeid. Een structurele afname van vraag naar arbeid ligt sowieso in het verschiet, de zogenaamde middenklasse ligt zwaar onder druk. Politici en beleidsmakers zouden moeten anticiperen op deze afname van de vraag naar arbeid. Links- of rechtsom, er zal een manier gevonden moeten worden, hoe we in de nabije toekomst moeten omgaan met begrippen als basisinkomen en een arbeidsloze samenleving! Een utopie? Mogelijk, maar ik denk het niet! Dan hier, dan weer daar, en nu ook in Europees verband, als een ondergrondse veenbrand laaien de discussies over dit fenomeen al sinds de jaren zestig om de haverklap op. Neem even tijd en luister in dit verband ook maar eens naar wat de jonge historicus en schrijver Rutger Bregman (1988) te vertellen heeft in bovenstaande opname van VPRO's Tegenlicht.

meditatief tempo

De Estse componist Arvo Pärt (1935) heeft mooie muziek geschreven en doet dat nog steeds. Maar één van zijn mooiste composities voor viool of cello en piano vind ik 'Spiegel im Spiegel' uit 1978. Minimalistische muziek in een langzaam meditatief tempo. De zeggingskracht van 'Spiegel im Spiegel' ervaar ik als de ultieme muzikale vertolking van het oneindige. Steevast geraak ik als het ware in een tijdloze dimensie als ik deze muziek hoor. In een gemoedsstemming van harmonie en verstilling die ik op zee zo vaak heb ondervonden. Echter niet alleen op zee, het kan me op elk moment waar dan ook overkomen. (Zie o.a. mijn stukje 'silence' van 8 april 2013) Maar hoe dan ook, minimalistische muziek als 'Spiegel im Spiegel' maakt de momenten van harmonie en verstilling in mijn beleving vaak intenser.



Tijdens een zeiltocht met de 'Swing' van Den Helder naar Lerwick naderen we 's morgens in alle vroegte de Shetland Eilanden. Na bijna vier dagen en nachten op zee doemden ze op in de heiigheid. Een haast hallucinerende beleving toen we na een stormachtig nachtje aan kwamen zeilen. Vanuit de kajuit klonk 'Spiegel im Spiegel' zachtjes op de achtergrond. Momenten om nooit te vergeten!