Willem I, II en III

In Nationaal Museum Paleis Het Loo waren we zeker 3 jaar niet geweest, anders hadden we gisteren niet zo opgekeken van het nieuwe, reeds in 2011 opgeleverde entreegebouw. Het door architect Koen van Velsen ontworpen bouwwerk was volkomen nieuw voor ons. Een mooi helder transparant bouwwerk, en daarmee uiteraard het modernste gebouw van het paleisterrein. Vanuit het gebouw heb je een prachtig zicht op de omgeving en het paleis aan het eind van de lange oprijlaan. Ik las dat het entreegebouw in 2011 de Apeldoornse Architectuurprijs heeft gewonnen.

De tentoonstelling 'Wij Willem' in de westvleugel van het paleis, volgens ons terecht objecttheater genoemd, ging over koning Willem I, II en III. De koningen die Nederland bouwden. Met multimediale presentaties, theatrale effecten en filmscènes, werd het verhaal verteld over het leven van de koningen en de rol die zij speelden in de totstandkoming van de monarchie en Nederland. Wat waren de ambities en dromen van de koningen van Nederland, en hoe was hun relatie met de politiek en met de bevolking? Een geschiedenis van 200 jaar die tot leven werd gewekt in verschillende ruimtes met ieder een eigen aanpak. We liepen van scene naar scene door het leven aan het hof in de 19de eeuw. Na een introductie op de koningen en hun tijdgenoten, namen we plaats in een klein theatertje. Een multimediale voorstelling toonde ons daar de eerste periode van de monarchie t.w. de aankomst van Willem I in Scheveningen, de slag bij Waterloo, de afscheiding van België, de opbouw van Nederland en het huwelijk van Willem II. Vervolgens liepen we over een brug door de tweede helft van de 19de eeuw t.w. het aannemen van de grondwet, het overlijden van koning Willem II en de regeerperiode van koning Willem III. Tot slot werd in de laatste ruimte aan de hand van koningin Emma, de overgang gemaakt naar de moderne invulling van het koningschap.

Door het paleis zijn we vervolgens de achterliggende tuinen ingewandeld. Bekend terrein, we zijn er vaker geweest, maar nu zag het er toch anders uit. Of mogelijk moet ik zeggen, nog anders, want een gedeelte tuin lag volop op de schop. In verband met een vernietigende schimmel in de buxushaagjes (totaal 27 km) worden/zijn deze vervangen door Japanse hulst, die veel op buxus lijkt. En passant wordt het één en ander aan de tuin verbetert. Ik heb een poosje staan kijken hoe dat allemaal in z'n werk ging, een immense klus! Uiteindelijk zijn we tot achter in de tuin gewandeld en hebben we in de colonnades een poosje in de zon zitten niksen. We hadden het plan opgevat om ter afsluiting van deze leuke ochtend in de westvleugel van het paleis in restaurant 'De Balzaal' te lunchen. Dat konden we echter wel vergeten vanwege de grote drukte op dat moment, en in wachten hadden we geen zin. Maar gelukkig hadden ze een eindje verderop, in 'Grand Café Prins Hendrik Garage' nabij de stallen en de uitgang nog wel plek voor een paar gasten met trek.

opsporen roofkunst

Na een kwartiertje zat ik al te knikkebollen, slecht teken, dit wordt niks. Ik had veel meer spanning verwacht van 'The Monuments Men', de meest recente film van en met George Clooney naar de gelijknamige non-fictie bestseller van Robert M. Edsel.
Een ongewone groep Amerikaanse militairen - bestaande uit museumdirecteuren, curators en kunsthistorici - krijgt aan het eind van de Tweede Wereldoorlog de opdracht om door de Nazi’s geroofde kunstwerken uit Duitsland te halen om ze terug te kunnen geven aan de rechtmatige eigenaars. Een welhaast onmogelijke missie aangezien de mannen meer verstand hebben van Michelangelo dan van een semi-automatisch geweer.

Af en toe leek het wel of we naar een lachfilm zaten te kijken. Ik vond weinig samenhang in de film, a.h.w. een beetje hinken op twee gedachten. De separate avonturen van de heren kunstbeschermers oogden vaak als een kluchtige schelmenkomedie. Maar toen er doden vielen, werd het ineens serieus, en werd de film een plechtig eerbetoon aan de mannen die hun leven in de waagschaal stelden voor het achterhalen van historische kunstwerken. Anders dan de eerste helft van de film, maar ik vond het evengoed toch ook weer lachwekkend.

Ik had meer verwacht van deze film met George Clooney, Matt Damon, Bill Murray, Cate Blanchett en Jean Dujardin. Een z.g. sterrencast, maar ze slaagden er met z'n allen niet in om de juiste snaar bij mij te raken. Een slaapverwekkend middagje was me bespaard gebleven, als ik vooraf de recensies goed gelezen had. Enfin volgende keer beter!

'De Kievitsbloem'

Na een dag- en nachtopname in de Isala kliniek hadden we haar j.l. dinsdag naar zorgcentrum 'De Kievitsbloem' gebracht. Daar zat ze dan in haar nieuwste onderkomen, warrig, linker arm in een mitella en ondanks morfine nog steeds veel pijn. Geen beeld waar het geluk van af straalde, begrijpelijk, hoewel ze het fijn vond dat we er weer even waren. Als jullie thee willen moet je het zelf maar even zetten, en neem dan ook maar een stukje appelgebak van G uit de koelkast. Onwennig allemaal, maar ze probeert er wat van te maken ondanks de misère. Een gebroken sleutelbeen is geen pretje, sowieso niet met de broze botten van een ruim 90 jarige. Een déjà vu-gevoel overviel me, bijna vijf jaar geleden zaten we immers in 'Myosotis' in Kampen in een gelijksoortige situatie. (Zie o.a. m'n stukjes 'Myosotis' van 8 november 2009 en 'weer thuis' van 17 januari 2010) Al was het toen wel omdat ze nog nauwelijks kon lopen door malheur in haar bovenkamer. Een gebroken sleutelbeen is van een andere orde, maar evengoed denk ik dat ze er minimaal zes weken mee zoet zal zijn. En het zal me geenszins verbazen dat er daarna nog een periode van fysiotherapie op volgen moet om haar arm weer enigszins op gang te krijgen. Hoe dan ook, het is niet anders, voorlopig is rust en een beetje geloof in de toekomst voor haar van alle belang!

de trauma locatie

Haar opmerking dat 'De Kievitsbloem' wel haar laatste adres zal zijn, wijd ik aan de morfine en haar totale staat van verwarring. Inhoudelijk ben ik verder dan ook niet op haar opmerking ingegaan, maar evengoed ging het gesprek daarna wel over de diverse periodes in haar leven. Bekende verhalen voor mij, alle woonsituaties in het verleden passeerden de revue. Dat het de eerste twee jaar van haar huwelijk nog oorlog was, en ze bovendien geen woning hadden. Afwisselend woonden ze in Wapenveld en Wezep bij hun wederzijdse ouders in, en op het laatst nog een poosje in een gammel golfplaten zomerhuisje in Wezep. Direct na de oorlog konden ze gelukkig een tussenwoning huren waar ze 10 jaar met plezier in hebben gewoond. Mijn twee zussen en oudste broer zijn er geboren. De tijd in het nieuwe huis, dat ze een eindje verderop aan dezelfde weg hadden laten bouwen, duurde 40 jaar en was daarmee de meest ingrijpende periode in haar leven. Lange tijd hebben ze in dit huis, waarin m'n jongste broer geboren is, één van de meest schilderachtige uitzichten van de dorpskern gehad! Zie de foto van het winterlandschapje in de collage die ik rond 1960 vanuit de woonkamer heb genomen. Niet lang nadat ze alleen was komen te staan, is ze verhuisd naar een seniorenwoning elders in het dorp. Daar woont ze nu alweer 19 jaar. Een periode die één keer voor bijna drie maanden is onderbroken door opname in 'Myosotis' in verband met die beroerte van bijna vijf jaar geleden.

En nu zit ze dus voor een poosje in zorgcentrum 'De Kievitsbloem' waar ze voor zover ik het nu kan inschatten goed behandeld wordt. Aan alles komt een eind! In zover ga ik wel met M mee, maar voorlopig ga ik nog niet mee in haar ge-somber. Natuurlijk, ze kan zelf even helemaal niets, heeft bovendien pijn en is warrig van de morfine en de hele toestand. Dat je dan zegt, als het zo moet hoeft het voor mij niet meer, kan ik wel een beetje begrijpen. De wens is de vader van de gedachte, 't zou kunnen, maar m'n moeder enigszins kennende, denk ik dat als de pijn en de verwarring wat is weggeëbd, ze weer graag naar haar seniorenwoninkje terug zal willen!

International Abstraction 1949-1960

Ooit stonden we met onze oudste dochter voor het markante door Frank Lloyd Wright ontworpen Solomon R. Guggenheim museum in New York voor een gesloten deur vanwege verbouwingswerkzaamheden. (Zie m'n stukjes 'New York' van 12 september 2006, zie ook 'Guggenheim Museum New York' van 11 november 2011). Balen destijds, maar vandaag hebben we in het Cobra Museum in Amstelveen 51 schilderijen en sculpturen kunnen bewonderen die we destijds in New York zijn misgelopen. In de op j.l. 5 april geopende expositie, een keuze uit de kerncollectie 'midcentury art' van het befaamde museum, hebben we de radicale artistieke ontwikkelingen gezien, die in de jaren '50 van de vorige eeuw plaats vonden. We hebben werken gezien van wereldberoemde Amerikaanse grootheden als o.a. Pollock, Rothko, de Kooning en Francis. Maar ook de werken van minder bekende internationale pioniers uit die tijd zoals Baziotes, Guerrero, Mathieu, Marca-Relli en Okada waren zeer de moeite van het bekijken waard, evenals de werken van kunstenaars die destijds aan Cobra deelnamen zoals o.a. Alechinsky, Appel en Jorn.

Bizar eigenlijk, dat juist in de grauwe jaren '50 van de vorige eeuw de wereld van de kunst zo in beweging was. Ondanks of misschien juist dank zij de vele beperkingen van die tijd, die in alle geledingen van de samenleving voelbaar was, ontstond aan beide zijden van de Atlantische Oceaan een grote verscheidenheid aan gewaagde kunststijlen en avant-garde initiatieven. Van abstract expressionisme en Art Informel tot kunstenaarsgroepen als Cobra en het Spaanse Dau al Set. De experimentele kunst beleefde een grote opleving, er ontstond hernieuwde belangstelling voor vrijheid van individuele expressie en spontaniteit. Kunstenaars experimenteerden met onorthodoxe materialen, technieken en onderwerpen. Tegelijk was er aandacht voor eerdere kunststromingen, zoals het Surrealisme. De Franse schrijver Michel Tapié sprak van un art autre - een radicale breuk met alle traditionele ideeën over stijl en compositie en een verschuiving naar iets totaal anders.

International Abstraction 1949-1960; From the Guggenheim Collection to the Cobra Museum Amstelveen is in menig opzicht sowieso een kleurrijke tentoonstelling. Maar de zichtbare zoektocht naar vernieuwing, en bovenal de vitaliteit die na ruim een halve eeuw nog altijd van de werken afspat, stemden me pas echt vrolijk!

een tuinwandeling

Aanvankelijk wilden we afgelopen dinsdag na ons bezoek aan de NedSpine kliniek in Ede, doorrijden naar de expositie 'Surreële Werelden' in Centraal Museum Utrecht. Maar vanwege het mooie weer hadden we daar ineens geen zin meer in. De expositie over 'het zien versus ervaren van de werkelijkheid' het stokpaardje van de surrealisten, loopt nog tot begin juni a.s. dus we hebben nog even de tijd. Al rijdend namen we ad hoc het besluit een wandeling te gaan maken in de tuin van Kasteel Amerongen. De intrigerende stelling van de surrealisten dat de werkelijkheid geen objectief, rationeel gegeven is, maar dat het erom gaat hoe je die ervaart, wilden we bij wijze van spreken buiten in de natuur gaan toetsen. Eens kijken wat de ontluikende natuur in die mooie tuin met ons doet. Hoe we die gaan beleven met al onze emoties, angsten, droombeelden en onderhuidse driften. Vermoedelijk zeer positief, we konden ons geenszins voorstellen dat die prachtige tuinwereld in ons brein door alle gevoelens zou transformeren in een vreemde, unheimliche realiteit, zoals die ons vaak door surrealistische kunstenaars als Dali, Picasso, Ernst, Escher, Diepstraten en vele anderen wordt voorgespiegeld.

De tuinen rond Kasteel Amerongen.

Rond een uur of elf liepen we in een kasteeltuin rond die we praktisch helemaal voor onszelf hadden. Alleen vogels waren hier onze medebezoekers. Op één van de schoorstenen van het kasteel stond een Ooievaar te klepperen dat het een lieve lust was. Even later kwam haar of zijn eega erbij staan, zo te zien hadden ze amoureuze plannen daar hoog boven op de schoorsteen. Kasteel Amerongen ligt op een bijzonder fraaie plek, het is ook één van de weinige kastelen in Nederland las ik, die buiten de dijken in de uiterwaarden ligt. Het kasteel is rond 1680 in een sobere Hollands classicistische stijl gebouwd. Kasteel en omgeving passen goed bij elkaar. Zowel het bosrijke gedeelte aan de zuidzijde, als de neorenaissancistische en neobarokke siertuin gekenmerkt door rechte vakken, terrassen en vormsnoei aan de noordzijde van het centraal liggende, door een gracht omgeven kasteel. Verder is er ook nog een grote moestuin, en staat er op het terrein een oranjerie, een koetsierswoning, een stal en een koetshuis met dienstwoning. Aardig, die wetenswaardigheidjes, maar daar waren we tijdens de tuinwandeling niet of nauwelijks mee bezig. Het voorjaarsgevoel overheerste! Wat dat ook zijn mag, of hoe je dat gevoel verder benoemen kan zou ik niet weten, maar we genoten er volop van. Het gevoel van onverbrekelijk verbonden te zijn met de natuur in al zijn geledingen. De opgewonden sfeer, de frisse kleuren, een onverwoestbaar gevoel dat alles nieuwe kansen krijgt. Alles wordt opnieuw geboren, en wij delen daar in mee!

Na de tuinwandeling zijn we voor de lunch naar Wijk bij Duurstede gereden. Een tochtje van een kleine tien kilometer westwaarts over de prachtig meanderende Lekdijk. Daar hebben we buiten op het terras van café-restaurant 'De Engel' aan de Markt een broodje gegeten. Via Amerongen, Leersum, Woudenberg en Amersfoort zijn we vervolgens over de A28 huiswaarts gereden. Een vlot ritje, zo rond een uur of halfvier zaten we weer op ons eigen terrasje aan de thee. Einde van een klein maar prachtig tripje naar het rivierengebied, volgens mij één van de mooiste gebieden van Nederland!

boomkathedralen

In de Flevopolder nabij Almere staat de 'Groene Kathedraal', een uniek stukje landschapskunst in Nederland. Een project van kunstenaar Marinus Boezem (1934) in de vorm van de plattegrond van de gotische kathedraal van Reims op ware grootte. De 'Groene Kathedraal' bestaat uit 178 Italiaanse populieren die in 1987 zijn aangeplant. De populieren zijn geplant op de punten waar in de echte kathedraal de zuilen ook staan. De betonnen paden verbeelden de kruisribben van de gotische gewelven. Toen rond 1996 de populieren hoog genoeg waren, is het project voor het publiek opengesteld. Omdat populieren uiteraard niet het eeuwige leven hebben, zal de 'Groene Kathedraal' geleidelijk aan verruïneren. Italiaanse populieren worden niet oud, hoogstens 40 jaar, met nog ca. 13 jaar te gaan is het verval inmiddels op geheel natuurlijke wijze ingetreden. In het bos ernaast is echter eenzelfde plattegrond vrijgelaten om met behulp van eiken- en beukenhagen een nieuwe kathedraal te vormen.

De 2e keer hadden we koffie bij ons.

Tot voor kort wist ik echter niet, dat de 'Groene Kathedraal' in de Flevopolder niet het enige kunstwerk van Marinus Boezem was, dat aan de gotische kathedraal van Reims was gerelateerd. Al sinds 1999 staat in het bos van Kroondomein Het Loo nabij Apeldoorn de z.g. boomstronkenkathedraal. Een eigentijds kunstwerk in de klassieke natuurlijke omgeving van Het Loo, bestaande uit veertig bronzen boomstronken van ca. 1 meter hoog, die als zuilenrijen het grondplan van de gotische kathedraal van Reims volgen. Een geschenk destijds aan het Kroondomein van koningin Beatrix ter ere van haar zestigste verjaardag. Het groen uitgeslagen brons dat de stronken een natuurlijke kleur geeft, doet het kunstwerk in de omgeving opgaan. De platte bovenzijden van de stronken zijn echter gepolijst en weerspiegelen zodoende het zonlicht, dat door de de takken van de bomen piept.

Kennelijk is de boomstronkenkathedraal in het Kroondomein nabij Apeldoorn niet erg bekend. Op zoek naar het kunstwerk afgelopen zaterdag, vroegen we in het bos regelmatig aan voorbijgangers de weg. Niemand kon ons echter van dienst zijn, ze hadden er zelfs nog nooit van gehoord, terwijl ze uit de buurt kwamen en hier vaak wandelden en fietsten. Je ziet die bronzen natuurgekleurde stronken uiteraard snel over het hoofd, helemaal als je geen weet van het kunstwerk hebt. Jammer, kunst is voor de mensen, maar dat ze met al die bronzen elementen in het bos bewust niet zo aan de weg timmeren kan ik ook begrijpen.

risicomanagement

Gisteravond in brasserie 'De Bank', voor de gelegenheid omgedoopt tot 'Science Café Harderwijk' een lezing over 'het dreigend gevaar van overstromingen' bijgewoond van prof. dr. Jeroen Aerts, hoogleraar risicomanagement klimaat en water bij het Instituut voor Milieuvraagstukken aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Hoe het zo gekomen is weet ik niet, maar onderwerpen over watermanagement e.d. hebben altijd mijn volle interesse. (Zie o.a. mijn stukjes 'Afsluitdijk' van 5/10'08; 'Zandmotor' van 19/1'11; 'Afsluitdijk II' van 12/3'11 en 'IJsselmeer, 80 jaar' van 29/4'12).

Als gevolg van klimaatveranderingen nemen wereldwijd de aantallen heftige stormen en overstromingen toe. En daarmee de risico’s op catastrofes in kustgebieden. prof. dr. Jeroen Aerts doet al bijna twintig jaar onderzoek naar methoden om met name stedelijke gebieden beter te beschermen tegen deze natuurrampen. Hij geeft uitleg over maatregelen die steden aan het water zullen moeten treffen om de risico’s te verkleinen. Daarbij deinst hij niet terug voor een pleidooi voor een ingrijpend andere invulling van de infrastructuur. In binnen- en buitenland wordt vaak een beroep gedaan op zijn deskundigheid. Zo schakelde New York hem in om een plan te ontwerpen dat de stad kan beschermen tegen toekomstige stormen. Hij bedacht tevens constructies waarbij Nederlanders zich weer kunnen verzekeren tegen overstromingen. Een mogelijkheid die na de watersnoodramp van 1953 lange tijd niet bestond.

Het was een leerzaam avondje. Het water komt volgens Jeroen Aerts van alle kanten op ons af. Vaker plensbuien, langdurige regen, gezwollen rivieren mede door de smeltende gletchers, en last but not least, een stijgende zeespiegel door uitzetting van het zeewater en het smeltende landijs in de poolgebieden. Het één en ander in combinatie met bodemdalingen alom in deltagebieden en polders kan uiteraard funest uitpakken. Zeker in een landje als Nederland waarin economisch gezien het belangrijkste deel ver onder de zeespiegel ligt. Maar gelukkig hebben we de Waterschappen die de vinger aan de pols houdt, en waar nodig maatregelen treffen in de vorm van dijkverhoging, zandsuppletie of meer ruimte voor water creëren. Wat ook meer en meer moet en gaat gebeuren in de toekomst, is dat we met onze (stede)bouwplannen rekening houden met overstromingen. Bijvoorbeeld woningen die kunnen drijven, we zullen wel moeten!

Eye in Amsterdam

We hadden de auto weer achter de Sixhaven geparkeerd, volgens mij zo ongeveer de enige plek nabij het centrum van Amsterdam, waar je nog even gratis kan parkeren. Van daaraf een kwartiertje lopen en je bent in het filmmuseum, een korte maar leuke wandeling langs het water. Tenminste als je niet languit op straat komt te liggen, zoals me vanmorgen overkwam. Waarover ik struikelde weet ik niet, maar het gebeurde gewoon, knap gênant. Op wat ontvellingen na aan m'n handen, ben ik er redelijk vanaf gekomen. 't Was even schrikken, maar voor m'n gevoel was de situatie weer vrij snel genormaliseerd. Verder maar weer, op naar het Eye!

De tentoonstelling 'Cinema Remake' die er momenteel te zien is gaat over remakes in film en beeldende kunst. Vooral in Hollywood schijnen regisseurs regelmatig 'remakes' te maken van bestaande films. Dat een film geen origineel idee hoeft te zijn om een succes te worden, bewijst bijvoorbeeld de film 'King Kong' uit 1933. De film is in een vernieuwde versie ook weer in 1976 en 2005 uitgebracht. In de tentoonstelling was allerlei werk te zien van filmmakers én kunstenaars die teruggrepen naar filmklassiekers om zo nieuwe films, video-installaties en soundtracks te maken.

Om eerlijk te zijn had ik de expositie snel gezien. Dat zal ongetwijfeld te maken hebben met het feit dat ik absoluut geen grote cinefiel ben. In mijn ogen was de tentoonstelling meer een studieproject voor gevorderde cinefielen, dan een interessante tentoonstelling voor de gemiddelde film- en kunstliefhebber. Jammer, maar de linzensoep en het broodje gerookte zalm smaakte er tijdens de lunch in het Eye-café niet minder om!

de jarige dochter

Al doe je het tegenwoordig met gemengde gevoelens, je hebt altijd jou verjaardagen gevierd, schrijf je. Vieren wat er te vieren valt! Een mooie eigenschap vind ik, die je het hele jaar door moet koesteren. Dat houdt volgens mij impliciet in, dat je dat vieren niet perse op je geboortedag hoeft te doen. Laten we vanaf heden accepteren dat het leven niet wordt opgedeeld in een in mootjes van één jaar gehakte lijn, maar gewoon één lange rechte lijn is van wieg tot graf. Hoe lang die lijn is weet gelukkig niemand, daarover maken we ons vanaf heden dan ook niet druk meer. Vanaf vandaag kijken we alleen naar de leuke dingen die we meemaken, en die vieren we uitbundig in ons eentje of met wie dan ook!

Mocht dat toevallig toch ook weer een viering van je geboortedag zijn, dan ben ik uiteraard graag van de partij!

de jarige kleinzoon

Mink, onze jongste kleinzoon is onlangs jarig geweest. Als gewoonlijk hebben we dat met z'n allen in Amsterdam, thuis bij zijn vader gevierd. Iedereen, nou ja bijna iedereen was er weer. Pa, ma, neefje, nichtjes, ooms, tantes, de nieuwe vriend van ma, opa's, oma maar spijtig genoeg voor hem en iedereen geen oma van moeders kant meer. Voor het eerst in zijn jonge leven, heeft hij het afgelopen jaar te maken gekregen met het verlies van een geliefde. De tragiek van het het leven zal ook bij Mink vroeg of laat ten volle doordringen. Maar nu was het feest, want het leven gaat ook door. En dat hebben we gevierd, het was gezellig, en er was weer volop te eten en te drinken!

Ik vraag me trouwens wel af, of Mink en Daan, zijn enige neefje, er veel van hebben meegekregen. Die gasten kropen in de kamer van Mink met een zak chips gelijk achter de computer. En daar bleven ze zitten tot het feest praktisch voorbij was. Pogingen van die en gene om beide knapen enigszins te betrekken bij het feestje, nota bene Mink's eigen feestje, hadden weinig resultaat. De computer games slokten al hun aandacht op! Een fenomeen van deze tijd? Ik zie het meer om me heen, en zal er mee moeten leren omgaan. Echter aan het gerommel met telefoontjes, tablets, laptops en pc's in gezelschap kan ik moeilijk wennen. Maar laat ik ophouden te zeuren over het vermeende social media virus, want het was gewoon hardstikke gezellig op Mink's feestje. Bovendien vond ik het weer een genoegen om Annet, mijn ex-schoondochter en haar familie weer eens gesproken te hebben!

een leuk weekend

Van Warfstermolen in Friesland, een streekdorp in de gemeente Kollumerland en Nieuwkruisland met nog geen 200 inwoners, had ik nog nooit gehoord. Maar op mijn zoektocht naar een leuk en betaalbaar onderkomen voor een familieweekend met dertien personen kwam ik daar zowaar terecht, de zegeningen van het Internet zal ik maar zeggen. Van 'Logement Doosje', een voormalige kop-hals-rompboerderij, is een bijgebouw, waarschijnlijk een voormalige stal, tot een groot familiehuis getransformeerd. Een familiehuis met een redelijke mate aan privacy, voldoende slaapkamers, goeie sanitaire voorzieningen, een eigen keuken, en last but not least, een behoorlijke woonruimte!

Aanvankelijk dacht ik dat ze zich met de naamgeving van het logement hebben laten inspireren door de fors gebouwde doos binnen het oppervlak van het oorspronkelijke rompgedeelte van de boerderij, waarin ze een restaurant met een grote open haard hebben gesitueerd. Een plausibele gedachte misschien vanuit architectonisch oogpunt gezien, maar wel helemaal fout. Toen ik het aan Dina en Bennie de Ruiter, de eigenaars van 'Logement Doosje' vroeg hoe het zat, bleken ze uit Doosje te komen, een buurtschap in de gemeente Steenwijkerland in Overijssel. Hoe verzin je het, maar zo'n naam blijft wel hangen!

Het meest kenmerkende van de autorit naar het hoge noorden in ons landje, is de toenemende leegheid van het landschap. In het grootste deel van ons land kan je dagelijks om de één of andere reden wel getuige zijn van een aanslag op de open ruimte. Door de alsmaar toenemende bebouwing, wordt de open ruimte versnipperd tot kleine gebieden of fragmenten die omsloten worden door andere functies zoals bedrijventerreinen, wegen en woonwijken. Maar in de omgeving van Warfstermolen hebben ze daar absoluut geen last van, daar is het landschap door de langdurige afzondering al vele decennia onveranderd gebleven. En daarin ligt volgens mij ook de charme van dit opmerkelijk lege gebied.

Enige dissonant in dit gebied is misschien het onlangs nog veel besproken Satellietgrondstation NSO (Nationale SIGINT Organisatie) in Burum. Maar je kan ook zeggen dat de schotels het gebied letterlijk en figuurlijk een ruimtelijk accent geven. Hoe dan ook, je kijkt hier echt kilometers van je af, heerlijk alsof je op zee zit!

Toen Joke en ik vrijdagmiddag rond vier uur als eersten arriveerden, werden we opgevangen en rondgeleid door Dina en Bennie de Ruiter, en kregen we over van alles en nog wat tekst en uitleg. Toen dat eenmaal achter de rug was, en we ons hadden geïnstalleerd was het tijd voor een wijntje. We zaten echter net een beetje uit het raam te staren naar het weidse landschap, toen Christa, Jan, Jeanne en Kim uit Harderwijk al kwamen binnenwaaien, een uurtje later gevolgd door Simone, Wilco, Roos en Daan uit Zwolle. Op Evert, Thijs en Mink uit Amsterdam zouden we nog een poosje moeten wachten, die konden pas rond half tien van de partij zijn. Nadat iedereen zich had gesetteld werd er uiteraard eerst een flesje ontkurkt. Gezellig, en door de grote open keuken in het midden van de woonruimte, konden Joke en ik al kokkerellend nog van de partij zijn, want er moest natuurlijk nog wel gegeten worden. De overheerlijke witlof/tonijnsalade van Joke en mijn macaronischotel ging er in als koek. Toen rond half tien ook de Amsterdammers gearriveerd waren was de club compleet. In de loop van de avond taaide de één na de andere af naar zijn of haar kamer, maar een paar doordouwers hebben echter nog tot in de kleine uurtjes zitten ouwehoeren.

Zaterdagmorgen, rustig wakker worden, rond 10 uur zouden we ontbijten was de afspraak. En zowaar dat lukte, een enkeling moest nog wel even wat extra gepord worden, maar dat is normaal. Vers brood, croissantje, eitje, lekkere kaas en vleeswaren en nog veel meer, het ging er in alsof we met z'n allen de hele nacht in de haven hadden gewerkt. Gezellig, ook dat, zo vaak maak je de hele club niet mee op de vroege ochtend! En na het ontbijt waren we aan de koffie toe, en toen dat was verwerkt zat de zaterdagochtend er alweer op. Tijd om eventjes naar de geiten en de scharrelkippen te kijken, prachtige beestjes, iets anders dan de plofkippen uit de supermarkt. Alhoewel, er liepen wel een paar hele mollige sierkippen rond, koddig om ze te zien rennen. Iemand kwam op het idee om een visje eten in de haven van Lauwersoog, een ander wilde naar Oostmahorn, en dan met name naar Esonstad, dat merkwaardige door Landal gebouwde vestingstadje in oud Friese stijl, met een eigen havencafé en een waaggebouw.

Daarna nog even Dokkum aandoen en dan zit de vijf wel weer in het uur. Zogezegd zo gedaan, een uurtje later liepen we in Esonstad, mooi, alleen de mensen ontbraken. Snel door naar de haven van Lauwersoog voor een visje, de kibbeling liet wat lang op zich wachten, maar we hadden de tijd. Uitkijkend over de haven en het wad moest ik denken aan de keer dat ik met de 'Swing' meedeed aan de Colin Archer Memorial Race. Een zeilrace van Lauwersoog naar Larvik in Noorwegen.

Met een kanonschot over de haven vertrokken we destijds onder vol tuig. Dat waren andere tijden, gauw terug in het nu, ook leuk, en het visje smaakte heerlijk, nog bedankt Wilco. In Dokkum scheen het zonnetje inmiddels weer volop, tijd voor een terrasje bij 'De Posthoorn' aan het Diepswal. Prachtig stadje ook, waar we in het verleden wel met de 'Swing' gelegen hebben. Terug in ons familiehuis werd er paard gereden op Kwiebus, een 27 jaar oude knol. Erg dynamisch ging het er niet aan toe, maar het was voor met name Kim een geinig tijdverdrijf, ze genoot ervan en wij ook. Rond zes uur kwamen Dina en Bennie bij ons de tafel dekken, we hadden met ze afgesproken dat ze voor ons rond zeven uur in het familiehuis een 3 gangen diner zouden verzorgen.

Spannend, wat zou het worden! Daar kwamen we vrij snel achter, Italiaans, wederom pasta dus, ze konden natuurlijk niet ruiken dat we de vorige avond ook al een eigen gemaakte macaronischotel hadden genuttigd. Geen probleem, de sfeer was goed en het was evengoed weer heel smakelijk. Al werkte de amuse in de vorm van een soort kaasballetje op een lepeltje wel een beetje op onze lachspieren. Met name Daan en Mink begonnen een beetje met het balletje te rotzooien. Maar uiteindelijk hadden ook zij het balletje achter de kiezen zitten, en mocht wat ons betrof de soep wel doorkomen. Na het vermelde hoofdgerecht kregen we uiteraard het toetje. Een variatie van kleine hapjes, voor ieder 3 stuks, die we van een soort meertraps bonbonnière moesten afnemen.

In een mum van tijd was de fraai opgemaakte snoeptoren, of hoe heet zo'n ding eigenlijk, van zijn heerlijkheden ontdaan. Toen we vervolgens ook de koffie met al of niet een pikketanisje hadden weggewerkt, waren we klaar en was de avond al aardig gevorderd. De één dook met een boek of krant de zithoek in, de ander installeerde zich voor een tijdje voor de TV en weer een ander dook z'n kamer in of verdween voor een poosje in één van de badkamers. Even na middernacht werd het stil in huis, van de enkele diehards die wederom tot in de kleine uurtjes zijn doorgegaan heb ik in ieder geval niets meer gehoord. Ik ben kennelijk als een blok in slaap gevallen. Zondagmorgen hebben we de tafel maar weer gedekt en een grote omelet gebakken, waarna de één na de ander uit z'n doosje kwam. Klokslag tien uur zat iedereen weer aan het ontbijt, keuvelend over van alles en nog wat, gezellig!

Zo'n ochtend vliegt voorbij, voordat je er erg in hebt is het alweer twaalf uur. Rond twee uur moesten we het huis verlaten, veel tijd om samen nog iets te doen hadden we dus niet. Dat hebben we dan ook niet gedaan, iedereen deed waar hij of zij zin in had, en dat was prima. Kim heeft Kwiebus nog maar weer eens gezadeld voor een ritje, maar erg enthousiast ging dat wat Kwiebus betreft niet. Ze was zo te zien niet vooruit te branden, toen Kim haar vervolgens weer terug in de wei wilde zetten, lukte dat slechts met de grootst mogelijke moeite. Het gezegde 'Trekken aan een dood paard' was hier uiteraard niet aan de orde, maar het leek er wel een beetje op. We hebben er weer smakelijk om kunnen lachen.

En ineens was iedereen aan het inpakken en werden de auto's voorgereden. Nog even langs Dina en Bennie gelopen om ze te bedanken voor de goede zorgen, en toen zat ons familieweekendje erop. Nog een knuffeltje hier en een knuffeltje daar, en weg was iedereen. Een tijdje reden we nog achter elkaar aan, maar op een gegeven moment was iedereen uit het zicht verdwenen. We waren weer helemaal met z'n tweetjes. 's Avonds bij 'Monopole' een visje gegeten en genoten van een werkelijk prachtige zonsondergang. Het toetje als het ware op een leuk weekend!

eventjes naar zee

De zee en de duinen wilden we proeven met dit prachtige weer. Vanuit Amsterdam naar IJmuiden, echter bij nader inzien toch maar naar Bloemendaal gereden. Wandeling gemaakt over en nabij de Eerebegraafplaats in de Kennemerduinen tussen Overveen en Bloemendaal aan Zee. Weer even stilgestaan bij de 41 grafvakken waarin totaal 329 verzetsstrijders uit de Tweede Wereldoorlog liggen begraven. Doodstil was het, alleen het zachte suizen van de wind. Genietend van de stilte, hebben we daar een tijd op een bankje gezeten, en de koffie gedronken die we van huis uit hadden meegenomen. Als ik daar ben sta ik altijd even stil bij vak 22 waarin Hannie Schaft begraven ligt. De film 'Het meisje met het rode haar' van Ben Verbong uit 1981 heeft destijds nogal indruk op mij gemaakt.

De laatste keer daar was ik samen met mijn moeder, zo'n zes jaar geleden, zie mijn stukje "Kraantje Lek" van 4 juni 2008. Aangrijpend, voor haar nog meer dan voor mij, bizar om een mensenleven later tussen de graven te lopen van de vele vermoorde generatiegenoten. Jonge mensen, allemaal zonder enige vorm van rechtspraak in de duinen geëxecuteerd! En waarom, omdat ze voor de vrijheid opkwamen. Ze hadden het besef dat vrijheid niet iets vanzelfsprekends was, maar dat je die moest bevechten en beschermen! Gelukkig leven we nu wat vrijheid betreft in betere tijden, althans in onze contreien, maar laten we alert blijven.

Terug in de auto zijn we over de Zeeweg naar Bloemendaal aan Zee gereden. Dakje open, wat een weer, en wat een prachtig gebied toch die Kennemer Duinen. In Bloemendaal aan Zee hebben we geluncht in strandpaviljoen Lido, één van de weinige strandtenten die al volop draaide, en dat was te merken gezien de drukte. De meeste strandtenten zaten nog volop in de opbouw. Alvorens na de lunch de auto weer op te zoeken, hebben we nog een strandwandelingetje gemaakt. Heerlijk weertje, maar ik kreeg kippenvel bij het zien van de kinderen in zee. De temperatuur van het zeewater is volgens de tabellen die ik zag zo rond de 8º C, maar die gasten hadden het nergens over. Wim Hof, beter bekend als 'de IJsman' zou erom lachen, maar ik wacht toch liever nog een maandje of wat voor ik de zee in duik.

muziek-anhedonie

Muziek laat sommige mensen echt volkomen koud, las ik afgelopen vrijdag in de Volkskrant. Enkele Spaanse- en Canadese biomedici en neurologen hebben voor het eerst aangetoond, dat er een specifieke anhedonie voor muziek bestaat. Het gaat waarschijnlijk om een hele kleine groep mensen, hooguit 2 à 3 procent van de bevolking. Geen vreugde (meer) kunnen beleven aan muziek was al wel een bekend verschijnsel, maar ging altijd gepaard met een totaal gebrek aan vreugde. Anhedonie, het algehele onvermogen om plezier te halen uit welke prettige ervaring dan ook. Maar nu weten we dus, dat er mensen zijn die overal plezier aan kunnen ontlenen, behalve aan muziek! De wetenschappers hebben het gepubliceerd in 'Current Biology', maar ik vind het onvoorstelbaar. Voer voor muziekpsychologen lijkt mij!

In mijn stukje Een beter oord! van 4 januari j.l. schreef ik: Muziek verbind mensen en kan van dit ondermaanse voor iedereen een beter oord maken! Jammer, maar voor 2 à 3 procent van de mensen gaat dat kennelijk niet op.

stevige wandeling

Als we naar het Eye gaan, parkeren we de auto altijd achter de Sixhaven in Amsterdam Noord. Zo ook gisteren, hoewel we deze keer niet naar het Eye gingen maar naar het City Theater aan het Kleine Gartman Plantsoen. Een aardig eindje uit de buurt dus, maar het was mooi weer, we hadden wel zin in een wandeling. Inmiddels was het echter ook lunchtijd geworden, dus zijn we eerst maar even café De Pont ingedoken. Tijd zat, de film '12 Year a Slave' begon pas om 13.40 uur. Broodje makreel, uitsmijtertje, glaasje erbij, het is daar altijd een gezellige drukte. We vergaten de tijd, maar ineens realiseerden we ons dat we ons moesten haasten, wilden we nog op tijd in het City Theater zijn. We hadden nog drie kwartier om helemaal naar de andere kant van de binnenstad te wandelen, maar we moesten uiteraard eerst nog met de pont naar de overkant van het IJ.

Het Centraal Station aan de overkant zijn we dwars doorgestoken, een drukte van belang, we konden over de koppen lopen. Vervolgens via het Stationplein, Damrak en Dam de Kalverstraat in tot aan het Spui. Overal druk, druk, druk, en nog eens druk, het schoot niet op. Via het Spui en de Huidenstraat naar de Keizersgracht, Leidsegracht en Prinsengracht naar de Leidsestraat, en via het Leidse Plein naar het Kleine Gartman Plantsoen. Daar als de bliksem een ticket gekocht en zaal 5 opgezocht. De vertoning van de voorfilms was reeds begonnen, maar in de voor onze ogen op dat moment nog pikdonkere zaal hebben we evengoed een prima plekje gevonden voor de eerst komende uren.

Voor de verfilming van 'Twelve Years a Slave', het autobiografische verhaal dat Solomon Northup ruim 150 jaar geleden schreef, heeft de Britse, in Amsterdam woonachtige beeldend kunstenaar en filmregisseur Steve McQueen (1969) afgelopen zondag de Oscar voor de beste film van het afgelopen jaar gekregen. Ik las dat hij deze belangrijkste Oscar voor een deel aan zijn echtgenote, de Nederlandse Bianca Stigter te danken heeft. Stigter, journaliste bij het NRC, had op enig moment het verhaal van Solomon Northup op de kop getikt. Ze las het meedogenloze drama over de zwarte Northup, die in 1841 werd ontvoerd en 12 jaar als slaaf werd uitgebuit, in één adem uit. Ze adviseerde haar man vervolgens, om dit verhaal als scenario voor zijn geplande film over slavernij te gebruiken. McQueen, die inmiddels ook door het verhaal gegrepen was, kon haar daarin alleen maar gelijk geven. Hij maakte er met behulp van het productiebedrijf van Brad Pitt de beste film van het afgelopen jaar van. Nu we de film zelf gezien hebben, kunnen we ons goed vinden in de beslissing van de jury!

Op de terugweg hebben we in café van Puffelen aan de Prinsengracht even wat gedronken. Een café waar ik vroeger vaak kwam en mooie herinneringen aan heb. Via de Raadhuisstraat en de Spuistraat zijn we weer naar het Centraal Station gewandeld. Even weer doorsteken, aan de andere kant lag de pont al op ons te wachten. Een kwartiertje later waren we in de auto op weg naar E in Amsterdan-Zuidoost. Rond zes uur zaten we daar aan de borrel, en liet E ons een stukje 'Gravity' zien, de film die het afgelopen jaar naast '12 Year a Slave' ook lange tijd een serieuze kandidaat voor de belangrijkste Oscar was.

'spelen en werken'

'Spelen en werken', ik had het stukje ook 'brood en spelen' kunnen noemen, maar spelen stond voorop, pas daarna kwam werken en brood, vandaar. Het in vorige eeuw door mijn opa opgerichte familiebedrijf VEKA was voor mij in mijn kindertijd één grote speelplaats. Het enorme terrein in mijn kinderogen, lag er weliswaar redelijk gestructureerd bij, maar was op bepaalde plekken evengoed knap rommelig. Met name achter op het terrein bij de houtzagerij. Daar lagen de grote boomstammen vaak zolang te wachten om tot hapklare brokken te worden verwerkt, dat je ze door het welig tierend onkruid nog nauwelijks zag liggen. Een prachtige plek om hutten tussen te bouwen. Met de (zaag)lorrie voerden we dan voor ons bruikbare restanten aan uit de houtzagerij. Wat we over hielden gooiden we dan op het permanent smeulende vuur op de (vuilnis)belt. En we hadden altijd wat over, want vuurtje stoken was één van onze vele liefhebberijen.

Als het regende speelden ik vaak met m'n neefje(s) en/of een paar vriendjes bakkerijtje in de houtzagerij, of we waren aan het figuurzagen in de werkplaats of aan het lood smelten in de grote potkachel (zie o.a. mijn stukje 'vloeien en stollen' van 11 maart 2006). Praktisch nooit werd me een strobreed in de weg gelegd, alhoewel een werknemer soms wel eens tegen me zei, als ik hem vroeg om een gaatje te boren of wat dan ook, dat ik meer vroeg dan hij verdiende. Het was niet anders. En als ik als jong knaapje eigenhandig machines, zoals o.a. een cirkel- of lintzaag inschakelde kreeg ik ook tegengas. Dat vonden ze te gevaarlijk voor me, alhoewel toen ik een jaar of 12 was, hadden ze het nergens meer over. Ook als m'n opa zag, dat we in de fruitbomen zaten te rommelen om een paar appels te plukken die vaak nog niet rijp waren, kon hij furieus worden. Het waren nog van die ouderwetse hoge fruitbomen waar je als jongetje echt in moest klimmen, om een appeltje te kunnen bemachtigen. Mijn opa heeft me een keer met een hark uit de boom getrokken!

Gaten graven, bessen plukken, kikkers vangen, eieren rapen in het kippenhok, vogeltjes vangen voor in de volière en muziek maken met oude instrumenten van mijn opa. We waren de fanfare, in ganzenpas sjouwden me neefjes en ik dan bonkend en tetterend rond het werkplaatscomplex. We werden daarna vaak door oma getrakteerd op een heerlijk sneetje witbrood met pindakaas. Het was een speelplek zoals de kinderen van nu ze nu niet vaak meer zullen treffen, dat weet ik wel zeker. Later deed ik vaak klusjes als vakantiewerk, samen met m'n neefje(s). Bijvoorbeeld molentjes schilderen d.w.z. de boven- en onderkanten. Voor 100 stuks, waar je ongeveer een halfuur over deed als je een beetje doorwerkte, kregen we een kwartje. Zeilbootjes maken deden we ook, driemasters, we zetten 3 op lengte geknipte fietsspaken in een houten romp en tuigden het geval met witte kunststofzeiltjes op. Leuk werk, het was een beetje spelen en werken eigenlijk, zo verdienden we als scholier een zakcentje voor de vakantie bij elkaar!

Voorjaar!

Hoera ik hoor de lijsters weer zingen, en dat op 26 februari! Het scala aan gevoelens in mij laat zich op zo'n moment moeilijk duiden, maar het maakt me in ieder geval erg blij! Ik zag de laatste tijd uiteraard meer reuring in m'n tuintje, de rumoerige mussen in de haag, de koolmeesjes, de vlaamse gaaien en niet te vergeten de eksters, die zo te zien hun nest weer aan het bouwen zijn in de hoge platanen. Maar toen ik vanavond de lijsters hoorde met hun melodieuze maar dominante gezang, drong het echt tot me door: het is weer voorjaar! Kriebels, tijd voor plannen maken, heerlijk!

mooi Veluwezoom

Voorjaar in de lucht! In de krant las ik dat alles in de natuur zich ongeveer een volle maand te vroeg aandient. Wat is daar mis mee, trouwens wat is te vroeg? Het zij zo, tijden veranderen al sinds mensenheugenis, we gaan er lekker op uit! Naar de Veluwezoom, we hadden ineens zin in een wandeling nabij Kasteel Doorwerth. De zone tussen de Veluwe en de Betuwe behoord volgens mij tot de mooiere, zo niet de mooiste gebieden van ons land. En gezien de drukte vanmorgen nabij Kasteel Doorwerth, wordt deze mening door veel mensen gedeeld.

Kasteel Doorwerth, een van de mooiste en oudste kastelen van Gelderland, is gebouwd op een strategische plek in de uiterwaarden van de Rijn. Men zag de aanvallers uit het zuiden destijds al van verre aankomen. De eerste woontoren uit 1280 bood goed uitzicht op de uiterwaarden en de rivier de Rijn. In de loop der tijd werd de woontoren uitgebouwd tot een volwaardig middeleeuws kasteel. Het oudste behouden deel van het kasteel, de oostelijke vleugel met de ridderzaal, stamt uit de veertiende eeuw. Doorwerth werd ook uitgebreid in de vijftiende eeuw. In de zestiende eeuw kreeg het kasteel een voorburcht. In de negentiende eeuw raakte het kasteel in verval. Maar door toedoen van ene generaal F.A. Hoefer is het kasteel in de vorige eeuw gerestaureerd, en wordt het sindsdien goed beheerd door de Stichting Vrienden der Geldersche Kasteelen.

Het is een prachtig wandelgebied daar. Een tijdje hebben we op een bankje bij de rivier van het prachtige panorama zitten genieten. Op een weiland even verder op stikte het werkelijk van de grauwe ganzen, het was een drukte van belang daar. Of zouden die beesten mogelijk zo opgewonden zijn, omdat ook zij denken dat ze een maand te vroeg aan het rommelen zijn? Ze zijn slim die ganzen, ik denk dus van niet! Na de lunch in 'Theeschenkerij De Zalmen' op de binnenplaats van het kasteel, hebben we de auto maar weer opgezocht.

de aardige flutfilm

Toscaanse bruiloft vind ik eigenlijk een flut-film, maar af en toe kon ik er toch ook om lachen, vandaar 'de aardige flutfilm'. De romantisch komische film Toscaanse Bruiloft van regisseur Johan Nijenhuis is wat mij betreft een mix tussen vet aangezette onderbroekenlol en humor verpakt in een meer theatrale fijnzinnigheid.

Ergens in een pittoresk dorpje in Toscane, botst Sanne (Sophie van Oers) één van de hoofdrolspeelsters, (ze organiseert trouwerijen in een prachtig idyllisch gelegen villa in de omgeving) tegen het open zwaaiende portier van Jeroen (Jan Kooijman) een automobilist, die echtscheidingsadvocaat blijkt te zijn, en op weg is om te getuigen bij het huwelijk van een bevriend stel. En hoe is het mogelijk, een toevallig door haar georganiseerde trouwerij in eerder genoemde villa. Uiteraard worden de twee verliefd op elkaar, maar het loopt allemaal niet echt gesmeerd, ook al komt het aan het eind van de film uiteindelijk wel goed met die twee.

De hele film speelt zich min of meer af in een vakantieachtige sfeer. Er gebeurt van alles in Toscane, volgens mij één van de mooiste decors van de wereld. Jachtpartijen, ballonvaarten, fotosessies, vrijpartijen, eet- en drinkgelagen, vechtpartijen, noem maar op. De hele cast heeft het daar kennelijk goed naar de zin. Ze rijden rond in leuke cabriootjes en kleine Fiatjes, en iedereen wordt volgens Bella (Martine Sandifort, die we nog zo goed van vroeger kennen) in de rol van moeder van één van de bruiden, alleen al van de lucht van Prosecco enigszins licht in het hoofd!

De hele bioscoopzaal zat vol met hoofdzakelijk jonge mensen. De stemming was vrolijk, en dat is natuurlijk altijd mooi. Maar kennelijk heeft regisseur Nijenhuis met de deelname van wat oudere acteurs, zoals o.a. Simone Kleinsma en Ernst Daniël Smid met deze film toch ook wel een oudere doelgroep op het oog. Het zal allemaal best, maar aan mij is het niet besteed. Leuk, maar ik weet zeker dat ik deze aardige flut-film snel vergeten ben!

een zwart-wit film

In 'Eye' in Amsterdam gisteren 'Die Andere Heimat - Chronik einer Sehnsucht' van de 81 jarige Duitse schrijver/regisseur Edgar Reitz gezien. Een 4 uur durende historische film over het straatarme Duitsland rond 1842. Het in zwart-wit gefilmde geschiedverhaal speelt zich af in Schabbach, een fictief Duits stadje in de wel bestaande Hunsrück, de glooiende streek tussen Rijn en Moezel, ongeveer ter hoogte van Luxemburg. Ik kan me niet herinneren dat ik ooit zo'n lange film gezien heb, en dan ook nog in zwart-wit. Geweldig, erg veel duidelijker lijkt mij de wereld van ca. 180 jaar geleden moeilijk voor de geest te halen!
Een kroniek van een verlangen naar een andere wereld, met in de hoofdrol puber Jakob, die een beetje anders is dan de anderen in het Schabbachse gezin Simon. Als er gewerkt moet worden in de smederij van zijn vader, en iedereen z'n steentje moet bijdragen, knijpt Jakob er meestal tussenuit. Dan zit hij ergens stiekem in een hoekje te lezen in een boek dat hij via zijn oom heeft weten te bemachtigen. Of hij zwerft dromerig door de golvende velden rond Schabbach, terwijl langs de horizon hoog bepakte wagens en huifkarren worden voortgetrokken door paarden of ossen. Volksverhuizers die de straatarme omgeving verlaten, en op zoek gaan naar betere oorden.



'Die Andere Heimat - Chronik einer Sehnsucht' is feitelijk een aangrijpend familiedrama. Het laat het reilen en zeilen van de familie Simon rond Jacob zien in de jaren veertig van de negentiende eeuw. Over zijn moeder, die naarmate de jaren vorderen steeds meer last van haar longen krijgt. Over zijn zus die het in haar hoofd haalde om met een katholiek te trouwen, en door haar vader verstoten werd. Ze volgde haar man naar zijn wijngaard in het naburige dorp, dat in een totaal andere wereld leek te liggen. En dan waren er nog een paar aardige meisjes, die zich op een dag, buiten het dorp, zomaar naakt aan hem vertoonden. Ze waanden zich onbespied en rolden bloot door het natte gras de heuvel af, om zo van hun vermeende huiduitslag af te komen. Verder de lange barre winters, waarin ze hun doden niet konden begraven, een en al ellende. Kortom het was een tijd dat het absoluut niet goed ging in Schabbach en omgeving. Veel families vertrokken en maakten de grote oversteek naar het verre en zonnige Brazilië in de hoop op betere tijden. Ook Jakob verlangde naar het grote avontuur aan de andere kant van de oceaan. Maar zijn dromen mochten kennelijk geen plek hebben binnen zijn nuchtere familie. En tot overmaat van ramp viel zijn pragmatische broer Gustav ook nog voor hetzelfde meisje. Echter ondanks, of misschien wel dankzij alle tegenslagen, kwam Jacob uiteindelijk tot het rustgevend inzicht, dat zijn roots en geluk gewoon in Schabbach lag!

Eenmaal buiten werden we na de intrigerende 4 uur durende zwart-wit sfeer van de 19e eeuw, even overvallen door de kleuren en het tempo van onze tijd. Knap hoe Edgar Reitz ons met zijn geschiedverhaal een middag lang in de tijd heeft weten te verplaatsen.

berg en dal op zee

Gisteren was er sprake van een zuidwesterstorm langs de kust, windkracht 8 tot 9. Maar in mijn werkkamertje had ik daar geen last van. Wel zag ik bij vlagen de bomen en struiken in de tuin heftig heen en weer zwiepen, maar dat was het wel zo'n beetje. Prachtig zo'n storm, lekker uitwaaien op het strand, een boeiend fenomeen, ook op zee. Alleen op zee beleef ik een storm heel anders. Weliswaar vind ik in een zeiljachtje windkracht 8 tot 9 nog steeds een boeiend fenomeen, maar wel graag in de haven. Maar ondanks de kwaliteit van de weerberichten, heb ik in al die jaren zeilen vaak zat gemerkt dat je evengoed door zwaar weer kan worden overvallen, zeker bij een wat langere oversteek. Als ik daar aan denk komen in mijn geheugen een paar aardige zeiltochtjes boven drijven!

Zomer 1989, Portsmouth - Brighton, ca. 42 mijl met 'AURORA' (Jaguar 25') bemanning: Jo. en ondergetekende.

Droog maar somber weer bij vertrek 's morgens, wind ZW 5 Bft. De weerberichten repten over een stormachtige wind tegen de avond, ca. 8 Bft. Met wind en stroom mee zouden we volgens onze berekening voor dit zeiltochtje maximaal 6 uur nodig hebben, dus tegen de avond zouden we al lang en breed weer in de veilige haven liggen. Met gereefd zeil spurten we met ruime koers comfortabel richting Brighton, prachtig! Echter al na een paar uur moesten we onze zeilvoering aanpassen aan de snel verslechterende weersomstandigheden. De vlagerige wind trok aan, de golfen werden hoger en de lucht achter ons begon er steeds dreigender uit te zien. Maar we gingen als een speer, ondanks de drastisch verminderde zeilvoering, en dat was mooi en maar goed ook. Want toen we na enige tijd in de verte de zware brekers tegen het westelijk havenhoofd van Brighton zagen slaan, leek ons het nu al een crime om straks dwars op de golven goed door de vrij smalle haveningang te komen, laat staan als het nog harder gaat blazen. Het was inderdaad even knap spannend, maar eenmaal binnen, afgemeerd achter de hoge muur, was het voorbij ook al kletterden de over de muur slaande brekers met veel geweld op het dek. Heerlijk, wij lagen net op tijd binnen, de windmeter gaf inmiddels 9 Bft. aan. Dat is niet stormachtig, dat is een heuse storm!

Voorjaar 1992, IJmuiden - Woolverstone, ca. 130 mijl met 'Felis Onca IV' (Jaguar 30') bemanning: Jo., Ejr., A, S, W en ondergetekende.

Zeilend op de Noordzee hoorden we ergens tussen IJmuiden en Harwich in de verte gerommel en zagen we het weerlichten. Nog ver weg voor ons gevoel, toch haalden we het grootzeil maar alvast omlaag, en rolden we de fok een stukje in. Want het was wel duidelijk dat de donderbui niet aan ons voorbij zou gaan. De ontladingen kwamen dichter bij, het begon te regenen en een paar flinke rukwinden waren de voorbode van wat op ons af kwam. En ineens was het zover en zaten we midden in de shit. Ook het kleine puntje voorzeil dat nog stond werd snel ingedraaid, maar zelfs alleen op romp en mast maakten we nog een respectabele slagzij. Voor zover we de ogen door de hevige regen en wind open konden houden, zagen we de zee fel oplichten door de vele blikseminslagen om ons heen, alsof het overdag was. De donderslagen waren boven het gebulder van de wind en het geraas van de regen nog oorverdovend. Een boeiend fenomeen!

(Een polyester schip is geen 'Kooi van Faraday', het nut van een ankerketting of dikke koperdraad aan de verstaging of beter nog aan de mast, en dan overboord voor een eventuele ontlading betwijfel ik. Mogelijk dat het werkt bij een luttele 230 Volt, maar bij een blikseminslag kan de spanning wel 400.000 keer hoger zijn! Toch had ik op dat moment spijt dat ik mijn ankerketting niet buiten boord had gehangen, want 'Baat het niet dan schaadt het niet').

Op een gegeven werd het in de kuip zo gortig dat ik het werk maar even helemaal aan de stuurautomaat overliet, en ook bij de anderen in de kajuit ben gaan zitten, bovendien wilde ik een beetje uit de buurt van de verstaging blijven. De automaat had het er erg moeilijk mee, gierend van bakboord naar stuurboord schoten we als een zuipschuit door het water. Spannend, maar wonderlijk, zo snel als het gekomen was, zo snel was het weer over ook. Hooguit een uur heefd het hele feest geduurd, opluchting alom. Buiten het monotone geronk van de motor heerste er ineens een oorverdovende stilte. De atmosfeer was helemaal opgeknapt, windstil en glashelder zicht, beter dan we de hele dag hadden gehad. In de verte zagen we de navigatieverlichting van enkele schepen in de shipping lane. Toch mooi dat we daar niet zaten toen we door die donderbui werden overvallen!

Zomer 2001, Den Helder - Lerwick, ca. 600 mijl met 'Swing' (Catalina 34') bemanning: Ja., P, R en ondergetekende.

Deze keer een wat langere oversteek, ca. vier etmalen. Prachtige zeiltocht naar de Shetlandeilanden. Voorbij Schotland veranderd het karakter van de Noordzee gelijdelijk aan, en wordt de invloed van de Atlantische Oceaan aan merkbaar. Op een gegeven moment waanden we ons door de lange oceaandeining als het ware in de Ardennen of de Eifel. Een eindeloze cadans van berg op, berg af, prachtig. Echter de laatste nacht op zee trok de wind uit ZW richting aan tot 8 Bft. De bergen werden hoger, de dalen dieper, verschillen van meer dan 10 meter, heftig. In de kajuit klapte Ja. met z'n gezicht tegen de wand en brak z'n neus. Met de ruime koers die we voeren was het opletten geblazen om niet te gijpen. Maar toch gebeurde dat in de consternatie van de gebroken neus, op een gegeven ogenblik kwam de giek door een stuurfout met een vernietigende klap over. Door als de bliksem de motor bij te zetten en het voorzeil in te rollen, hadden we de 'Swing' in de enorme golven vrij snel weer op het goede oor liggen. Maar bij aankomst in Lerwick 's morgens vroeg, zagen we pas hoe hard de klap was aangekomen, tijdens de terugtocht via de Noorse fjordenkust, zouden we genoegen moeten nemen met een enigszins kromme giek. Hoog aan de wind zeilen konden we wel vergeten!

Voorjaar 2002, Larvik - Den Helder, ca. 420 mijl met 'Swing' (Catalina 34') bemanning: Ja., R en ondergetekende.

In de Duitse Bocht, even boven de shipping lane en de waddeneilanden diende de storm zich in de namiddag aan met 8 Bft. WNW. De hele dag was het al rumoerig geweest in het zwerk, maar dat was slechts de opmaat geweest voor het grotere werk. Even hebben we met de gedachten gespeeld om uit te wijken naar Helgoland, maar bij nader inzien leek ons dat toch geen goed plan. Doorgaan dus, grote warrige golven en pikkedonker, sowieso zagen we niks als we in een golfdal zaten. En aan de radar had ik ook even niks, het was één en al clutter. Om dat te kunnen zeven moest ik één hand vrij maken voor de knopjes, maar dat lukte me van geen kant. M'n stuurautomaat kon het natuurgeweld niet aan, en ik had beide handen nodig aan het roer om op koers te blijven. Stom, ik had het één en ander natuurlijk moeten instellen toen het nog kon. Met gekrulde teentjes van spanning, stoven we beide shippinglanes over op een puntje voorzeil en de motor bij, met een zicht van nul komma nul meter in de golfdalen. Het is goddank allemaal goed gegaan, maar toen we in de vroege ochtend in de verte de gigantisch wit schuimende zeeën boven de Gronden van Stortemelk zagen breken, leek het ons ondanks de afnemende wind maar beter deze afslag niet te nemen, en door te varen naar Den Helder waar we in de vroege ochtend aankwamen. Eenmaal afgemeerd in de haven, zijn we met z'n drieën onder invloed van een pikketanisje en een vriendelijk louterend ochtendzonnetje in de kuip, voor een paar uurtjes totaal van de wereld geweest!

H.L. in de Jordaan

Woensdagavond hadden we met z'n vijven weer eens een Herenleedje in Amsterdam. In het verleden was dat standaard zo, maar omdat de heren niet allemaal (meer) in Amsterdam wonen, houden we tegenwoordig de leedjes ook wel in Weesp, Almere en Harderwijk. Maar deze keer zaten we weer eens in café Hegeraad aan de Noordermarkt, al decennialang ons stamcafé. Het was druk en erg gezellig, en de biertjes en bitterballetjes smaakten weer als vanouds. Maar desalniettemin diende op een zeker moment de vraag zich op, wat en waar gaan we eten. Gelegenheden zat in de buurt, maar een blik door het raam deed ons al snel besluiten de wandeling in ieder geval kort te houden, hondenweer, het stormde en regende pijpenstelen!

Het was amper vijf minuten lopen naar restaurant "De Twee Grieken" in de Prinsenstraat. We hadden niet besproken, dat doen we trouwens maar zelden, maar ondanks een volle bak hadden ze toch nog een mooie ronde tafel voor ons klaar staan. Een prima plekje in de hoek! De juiste wijnkeuze hadden we vervolgens snel gemaakt, en met de menukaart waren we ook zo klaar. Proost jongens, op het leven maar weer. We hebben daar een paar genoeglijke uurtjes doorgebracht, lekker sfeertje en een perfecte bediening. Maar rond een uur of halfelf was het evengoed toch mooi geweest. Vroeger gingen we dan doorgaans nog een afzakkertje nemen in één of andere kroeg, maar dat doen we niet meer. De groeten thuis jongens, en tot de volgende keer maar weer.

My great plumbers

Kom eens even kijken riep J, allemachtig lekkage, en zo te zien is dat al een tijdje aan de gang ook. Het plafond in het slaapkamertje vertoonde recht onder de cv ketel die op zolder staat, een grote, enorm smerige vochtplek. Eigenlijk is het hele plafond naar de ratsmodee, dat wordt slopen want met een sausbeurtje los je dat niet op. Maar laten we eerst onze loodgieter maar weer eens bellen. Want volgens mij is de condensafvoer van de CV ketel verstopt. Hoe kan dat nou, die hebben we toch juist een maand of drie geleden i.v.m. die lekkage beneden in de keuken over de parketvloer laten maken en verleggen? Ja dat is zo, maar ik zou niet weten wat het anders zou kunnen zijn.

Nog dezelfde dag hadden we onze man over de vloer. Zijn conclusie was dat een verstopping in de standleiding, waar de nieuw aangelegde condensafvoer van de CV ketel op aangesloten was, de boosdoener was. Samen met een collega zou hij de andere morgen komen om het euvel adequaat te verhelpen. Met een grote compressor, slangen, trekveren, een waterstofzuiger en weet ik allemaal niet wat nog meer, waren ze 's morgens al vroeg van de partij. Na enkele uren vergeefs porren, blazen en zuigen in en om de bewuste standleiding op zolder, verplaatste het werkterrein van de boys zich voor een kijkoperatie ineens naar de kruipruimte onder de begane grondvloer. En wat bleek, de standleiding was nergens te vinden. Waarschijnlijk ooit in één of andere verbouwing in het verleden ontkoppeld van de hoofdafvoerleiding en nooit meer aangesloten omdat hij toch geen dienst meer deed. Stom, de CV ketel was enkele maanden geleden dus aangesloten op een loze standleiding! Toen die na verloop van tijd over de volle drie verdiepingen was gevuld met condenswater, begon de boel bij de ketelaansluiting over te stromen!

Toen ze eenmaal door hadden hoe de vork in de steel zat, was het euvel snel verholpen. Een nieuwe condensafvoer werd middels een soort van bypassconstructie aangesloten op een andere bestaande standleiding. Wat een gedoe! Loodgieter is volgens mij een bijzonder vak, en vermoedelijk moeilijker dan menigeen denkt. Hielden ze zich vroeger enkel bezig met het gieten van lood om gebouwen waterdicht te krijgen of loden pijpen te verbinden, tegenwoordig moeten ze ook verstand hebben van sanitair, warmtepompen, digitaal aangestuurde verwarmingsinstallaties, ingewikkelde rioleringsconstructies en weet ik wat nog meer. Geen sinecure, maar wel een dankbaar beroep lijkt me. Echter ondanks het feit dat het gros van de loodgieters z'n vak waarschijnlijk wel verstaat, in ieder geval de onze, gaat het evengoed wel eens mis. Waar gehakt wordt vallen spaanders!

Kawah Ijen

'Vuurblauwe gloed' las ik zaterdag in een artikel van Martijn van Calmthout in Wetenschap, een bijlage van de Volkskrant. De fascinerende kleurenfoto van de Kawah Ijen vulkaan op Oost-Java, Indonesië, die was toegevoegd, maakte duidelijk wat Calmthout met de titel van zijn stukje bedoelde. De overkokende krater van de Kawah Ijen niet in het min of meer bekende geel en/of rood van vloeibaar lava, maar in een mysterieus diep intens blauw, prachtig!



Echte lava komt op de min of meer inactieve vulkaan niet voor. De blauwe vlammen zijn afkomstig van zwavel, een mineraal dat onder invloed van stoom uit de berg al bij 115 graden celsius over de kraterrand vloeit, waar het in de buitenlucht al snel weer tot vaste stof overgaat. Om het stollingsproces echter te vertragen wordt het zwavel dicht bij de kraterrand in brand gestoken, waardoor het langer vloeibaar blijft en naar de lagere regionen op de berghelling kan druipen om daar, een beetje uit de buurt van de verstikkende zwaveldampen in gestolde toestand gewonnen te worden.

Het is daar geografisch gezien een bizar gebied, een soort van maanlandschap. We hebben eens op een vroege ochtend, nog voor zonsopkomst, op de kraterrand van de Bromo gestaan. Een in activiteit onvoorspelbare vulkaan op ca. 200 km ten westen van de Kawah Ijen. (zie mijn stukje 'Bromo' van 16 augustus 2007) We waanden ons daar inderdaad min of meer op de maan. Indonesië, onderdeel van de z.g. 'Ring van Vuur' rond de Stille Oceaan kent veel van dat soort landschappen. De Indonesische archipel telt zo'n 400 vulkanen, waarvan er 129 nog actief zijn. Onlangs hebben we in de krant nog kunnen lezen dat de 'Sinabung' op Sumatra na 400 jaar rust weer tot leven is gekomen. Sinds september vorig jaar spuwt de berg bij tijd en wijle grote hoeveelheden lava, as en verderf over de omgeving.

Behoorlijk link allemaal! Alhoewel, een groot deel van ons kleine kikkerlandje ligt ver beneden zeeniveau, daar staan we gelukkig niet altijd bij stil maar dat is eigenlijk ook behoorlijk link!

Opgestoken in SM

Marcel Wanders (Boxtel, 1963) is één van de meest toonaangevende ontwerpers van de afgelopen decennia. Hij is rond 1996 tijdens de meubelbeurs in Milaan internationaal doorgebroken met 'Knotted Chair', een stoel van versterkt touw die hij (in samenwerking met de Technische Universiteit Delft) voor Droog Design ontwierp. Duurzaamheid vormt als regel de rode draad in het oeuvre van Marcel Wanders. Over de 'Knotted Chair' schijnt hij destijds te hebben gezegd: 'Ik wilde een stoel maken die zegt: "Ik ben met liefde ontworpen, ik ben met aandacht gemaakt, het was niet gemakkelijk maar de moeite waard. Ik zal je dienen voor de rest van je leven".' Wanders vind het belangrijk om mensen en producten te verbinden. Een product moet vertrouwd voelen. Daarom kiest hij voor elementen die voor iedereen herkenbaar zijn, bijvoorbeeld omdat ze op historische inspiratiebronnen zijn gebaseerd. Hij wil daarmee waardevolle ontwerpen vervaardigen, producten voor het leven.

Nou dat is hem tot nu toe goed gelukt. Zijn expositie 'Pinned Up, 25 jaar vormgeving' in het Stedelijk Museum in Amsterdam dwingt respect af. Temeer daar de uitleg van zijn creaties een belangrijke factor van de expositie is. De visie erachter blootleggen, laten zien hoe rijk het inhoudelijk is. Een lust voor het oog allemaal!



Toen we vandaag rond het middaguur onze auto weer wilden opzoeken in parkeergarage Museumplein, liepen we voor het Concertgebouw Thijs, onze 16 jarige kleinzoon tegen het lijf die daar in die buurt op de middelbare school zit. Hij had pauze en wilde net met een paar klasgenoten, ook al van die lange kornuiten, bij AH naar binnen stappen voor een (gezonde?) snack neem ik aan. De ontmoeting was dan ook van korte duur maar wel even leuk!

Onderweg naar huis kregen we allebei zo'n trek in iets, dat we toch maar besloten om in Muiden even een pitstop te maken bij Brasserie & Wijnbar Fort H voor een gezond broodje waldkorn, nou ja gezond? Maar wel heel lekker!

kasteel 't nijenhuis

Zondagmorgen waren we er vroeg bij, we waren zelfs een tijdje de enige bezoekers in kasteel 'het Nijenhuis'. En zo konden we het werk van kunstschilder Jan Voerman (Kampen,1857 - Hattem,1941) in alle rust bekijken. Ongeveer 60 schetsen (uit de nalatenschap van acteur Henk van Ulsen) en ruim 100 schilderijen en aquarellen waren er van 'de IJsselschilder' te zien. Een prachtig oeuvre van weidse landschappen, stille wolkengezichten, grazende koeien en lieflijke bloemstillevens.

Prachtige stapelwolken boven eindeloze verten, het was het handelsmerk van Voerman. Zijn IJssellandschappen zijn ongeëvenaard. Jan Voerman werkte praktisch zijn hele leven aan de IJssel. In zijn omvangrijke oeuvre komen de tradities van de Hollandse 17de-eeuwse landschapsschilderkunst en het 19de-eeuwse impressionisme van de Haagse School in een oorspronkelijke beeldtaal samen.

Ondanks de grote bekendheid van zijn werk, in het Voerman Museum in Hattem hebben we ook al het één en ander van hem gezien, blijft zijn werk ons boeien. Buiten gebeurden er echter ook boeiende dingen, we kregen er de voorjaarskriebels van. We hebben ons bezoek aan 'het Nijenhuis' dan ook maar afgerond met een heerlijke wandeling door de beeldentuin!

een filmfestivalhit

Gisteren in film instituut Eye in Amsterdam 'The Selfish Giant' gezien, een festivalhit in Rotterdam op het Internationaal Film Festival. En met recht, de volle 93 minuten hield de Engelse regisseuse Clio Barnard ons met deze prachtige maar hartverscheurende film bij de les. In het kort: Jonge tiener Arbor (Conner Chapman) uit de Britse onderklasse wordt van school getrapt, en begint samen met zijn goedmoedige vriendje Swifty (Shaun Thomas), die eveneens van school is gestuurd, in de arme buurten van Bradford een handeltje in schroot. Met paard en wagen, zoals dat traditiegetrouw gebeurt in Bradford, een stad in het noorden van Engeland, waar de economische crisis flink heeft huisgehouden, trekken ze er dagelijks op uit. Ze stelen alles wat los en vast zit, veelal op aanwijzingen van Kitten (Sean Gilder) de schroothandelaar die hun waar opkoopt. De jongens scharrelen rond in een desolate, maar schitterend in beeld gebrachte omgeving.

Het meest verdienden de jongens uiteraard aan koper, ze presteerden het om een gigantische rol koperdraad achter de rug van een wegwerker op hun wagen te laden. In het open veld werd vervolgens het omhulsel eraf gebrand, waarna Kitten de kale draad voor een paar cent van ze overnam. Maar het ging goed mis toen ze een dikke hoogspanningskabel probeerden te jatten. Daarbij kwam de goedmoedige Swifty door elektrocutie om het leven.

De film liet feilloos zien wat het lot van kinderen doorgaans is in armoedige achterbuurten. In de angstaanjagende aso buurt van Bradford hadden de jongens door gebrek aan rolmodellen geen schijn van kans om iets van hun leven te maken.
'The Selfish Giant' is prachtig qua beeld, zelfs de grimmige koeltorens van een kolencentrale hebben in het desolate landschap nog een zekere schoonheid. Het verhaal echter is wreed, hartverscheurend en ontdaan van welke vorm van schoonheid dan ook. Een zeer indrukwekkend verhaal, we waren er stil van!

vitaal oud worden

De oudste mens aller tijden is 122 geworden. En de eerste die 135 wordt, is al geboren. Wat betekent dat voor de kinderen van nu? Weten zij dat ze eeuweling worden? Beseft een 70-jarige dat hij nog maar net komt kijken? Op deze vragen en vele andere geeft Rudi Westendorp antwoord in 'Oud worden zonder het te zijn'. Hij legt hierin uit waarom we ouder en ouder worden en hoe we dat lange leven de baas kunnen blijven. Oud worden zonder het te zijn is hét boek over hét onderwerp van de 21ste eeuw. Het belicht onze levensloop van alle kanten - van biologie en geneeskunde tot zorg en maatschappij.

Het was donderdagavond mudjevol in 'Brasserie De Bank', voor deze avond weer omgedoopt tot 'Science Café Harderwijk'. Genoemd onderwerp spreekt een massa mensen blijkbaar erg aan. Na het welkomstwoord van Jan Douwe Kroeske, nam Prof. Dr. Rudi Westendorp, hoogleraar Interne Geneeskunde bij het Leids Universitair Medisch Centrum het woord. Tegenwoordig is volgens Westendorp oud het nieuwe jong! De tijd dat pensionado's achter de geraniums verdwenen ligt al een tijdje achter ons. Tegenwoordig worden er tot ver na het met pensioen gaan nog allerlei activiteiten ontwikkeld, van lange reizen maken tot dansen bij een ouderensoos. En de gemiddelde levensverwachting blijft maar toenemen, de eerste mens die 135 jaar oud wordt is volgens Westendorp nu al geboren. Zijn boek 'Oud worden zonder het te zijn' heb ik gekocht, ben benieuwd, alhoewel hij die avond uiteraard al een behoorlijke tip van de sluier heeft opgelicht. Maar over de mogelijk fysieke en maatschappelijke consequenties van het één en ander is overigens niet of nauwelijks nog gesproken. Problemen waar we ongetwijfeld mee te maken zullen krijgen, voer lijkt mij voor filosofen en demografen!