paspoortgedoe

Het ging wel lekker gistermorgen, ik had me tot taak gesteld om naar het gemeentehuis te gaan voor een nieuw paspoort. Aansluitend kwam Jo. gezien het mooie weer op het idee, dat te combineren met een fietstochtje in de omgeving. Mooi, goed idee, alleen stond wel m'n voorband praktisch plat. En een fietsbandje oppompen middels zo'n rottig Frans ventieltje is vaak een knap irritante bezigheid. Maar goed, op een gegeven moment zat de wind er in, en fietsten we richting gemeentehuis.

Na een nummertje te hebben getrokken, wachten we in de grote hal op m'n beurt. Belletjes gerinkel alom, oplichtende balienummers, mensen met het passende nummertje erop af. Eenmaal aan de beurt bij balie 8, was de ambtenaar snel met me klaar. Verkeerde pasfoto meneer! Hoezo verkeerde pasfoto, u ziet toch wel dat ik het ben. Ja, ja, maar met alle respect meneer, deze foto lijkt me niet recent, en belangrijker nog is, dat de foto niet recht van voren genomen is, en dat is wel een vereiste. Komt u s.v.p. terug met een goede en recente pasfoto!

Chagrijn diende zich aan, maar evengoed toch maar naar de fotograaf. Moet u uw haar nog kammen meneer, nee het is goed zo, zo loop ik er altijd bij. Oké, neemt u daar maar plaats, hoofd iets naar rechts, ietsjes terug en lippen op elkaar houden. Kunt u iets vriendelijker kijken, ja goed zo, daar komt ie, flits! Dat is twaalf euro meneer. Wat, twaalf euro voor m'n kop op zo'n klein stukje papier! U verdient ze ook gemakkelijk zeg, tjonge, niet te geloven.

Terug in het gemeentehuis, nummertje trekken en wachten maar weer. Deze keer wat langer, het was drukker geworden. Wederom balie 8 met dezelfde ambtenaar. Ha, ha, dat ziet er beter uit meneer. Ja zeg, dat mag ook wel voor twaalf euro. Ja het leven is duur, wilt u hier even tekenen, graag binnen de lijnen, mooi zo. Nu nog een vingerafdruk, wilt u de wijsvinger van uw linkerhand op dat apparaatje leggen, ja zo. Ambtenaar zucht hoorbaar na twee pogingen, dat gaat niet lukken meneer, probeer het eens met de middelvinger, ook niet, de duim, ook niet. Lekker apparaat zeg, gooi weg dat ding! Nee, nee, veegt u eens met de wijsvinger van uw rechterhand langs uw neus, ja, zo ja. Leg uw vinger nu nog eens op het apparaat. Bingo, een beetje neusvet doet wonderen! Herhaald u deze handeling nog een keer met de middelvinger van uw rechterhand, prima, goed zo. Dat is dan €. 48,70, na vrijdag a.s. kunt u uw paspoort komen afhalen.

De lust tot een eindje fietsen was bij Jo. die alsmaar had zitten wachten tot ik klaar was, kennelijk een beetje bekoeld, want ze kwam ineens met het plan om maar wat plantjes te gaan kopen voor op het terras. Ook goed, maar ja we zijn wel op de fiets, dus veel kunnen we niet meenemen. Geen punt, volgens haar nog meer dan genoeg. En zo liepen we ons even later te vergapen aan de bloemetjes in het tuincentrum. Met een paar dozen vol viooltjes en een zak potaarde achterop fietsten we een halfuurtje later huiswaarts.

Thuis aangekomen kwam ik er achter dat ik m'n sleutels kwijt was. Potverdorie, verloren dat kan niet anders, ik wist zeker dat ik ze bij me had toen we vanmorgen vertrokken. Jo. had haar sleutels thuis gelaten, dus daar stonden we dan voor een gesloten deur. Bloemetjes en potaarde achter het huis gezet, en terug maar weer over dezelfde route naar waar we overal geweest waren. In de buurt van onze oudste dochter haakte Jo. af, bij voorbaat zou ze daar de sleutel van ons huis maar even gaan lenen. Ik ben overal weer geweest, bij de fotograaf, in het gemeentehuis en in het tuincentrum. En allemaal waren ze behulpzaam en keken ze met me mee onder stoelen en banken, maar nergens een sleutelbos te bekennen.

Net toen ik op het punt stond om Jo. te bellen of ze geslaagd was met haar sleutelactie, belde zij mij. De sleutels waren terecht! Bij onze oudste dochter had ze niemand aangetroffen, dus bellen maar, ze zal haar telefoontje wel bij zich hebben. Was ze met hondje Teun aan de wandel en heel toevallig naar ons onderweg voor een kopje koffie. In de garage vond Jo. m'n sleutels naast de fietspomp, in gedachten neergelegd toen ik vanochtend met dat platte voorbandje werd geconfronteerd.
Ja, ja, wat kan een mens toch lekker bezig zijn, klein geld allemaal maar toch, voor je er erg in hebt ben je weer een ochtend verder, ik verveel me nooit, de dagen vliegen voorbij!

'Johannes Passion'

Nog twee weken tot aan Palmzondag, het begin van de laatste zeven dagen van de Vasten- of Veertigdagentijd. In de Goede- of Stilleweek en Pasen worden alle gebeurtenissen herdacht, die de kern van het christelijk geloof uitmaken. Met name het lijden, sterven en verrijzen van Jezus Christus. Traditiegetrouw is de Vasten- of Veertigdagentijd, ook wel Passietijd genoemd, in het christelijk deel van de wereld de tijd van de Passies, waarin het proces en het lijden, sterven en verrijzen van Jezus Christus wordt opgevoerd en bezongen. De bekendste Passies zijn de 'Johannes Passion' uit ca. 1724 en de 'Matthäus Passion' uit ca. 1728 van Johann Sebastian Bach (1685-1750).

Zaterdagavond zijn we naar de 'Johannes Passion' geweest. Een prachtige uitvoering van de Christelijke Oratorium Vereniging Putten. Het koor waarin vriend Roel O. bij mijn weten al sinds jaar en dag, samen met enkele donkerstemmige mede vocalisten, de bassectie succesvol overeind weet te houden. De uitvoering in Putten o.l.v. de jonge dirigent Gerben Budding (1987) m.m.v. het begeleidingsorkest Cappella Maria Barbara en de solisten Titia van Heyst, sopraan; Wouter van den Braak, countertenor; Frank Fritschy, tenor; Robert Brouwer, bas en Daniël Hermán Mostert, bas speelde zich af in de stampvolle Gereformeerde Kerk aan de Achterstraat.

De 'Johannes Passion' en de later door J.S. Bach geschreven 'Matthäus Passion' zijn beide muzikale vertellingen van de procesgang en het lijden, sterven en verrijzen van Jezus Christus. Echter de 'Johannes Passion' is alleen wat feller maar tegelijkertijd toch ook weer wat ingetogener, de J.P. volstaat met een veel kleinere bezetting. En al is het lot wat Jezus in beide passion's beschoren is even dramatisch, toch ligt het accent in de J.P. minder op het slachtofferschap van Jezus. In de J.P. komt hij in het proces van zijn veroordeling meer over als een revolutionair, een persoonlijkheid die ondanks het leed dat hem wordt aangedaan krachtig van zich laat horen.

Nevenstaande tekst (Duits-Nederlands) betreft bovenstaand, met m'n telefoontje opgenomen videofragment over het proces bij Pilatus.
De collage waarmee dit stukje begint, bestaat uit behalve een paar foto's van de COV Putten en de titel, uit het schilderij de 'Gele Kruisiging' van Marc Chagall (1887-1985) dat hij in 1943 heeft geschilderd. In het pittoreske eilandkerkje van Vlieland hebben we een paar jaar geleden een muzikale raamvertelling bijgewoond, genaamd 'Chagall, de schilder en de liefde' (zie m'n stukje 'Chagall' van 7 juli 2010). Ondanks de ellende die de gelovige Joods-Russische kunstschilder in zijn leven heeft meegemaakt, heeft hij de liefde voor de medemens die in hem besloten lag nooit opgegeven. Je ziet het in het kleurenpalet van zijn schilderijen, hoe verschrikkelijk ook de taferelen waren die hij schilderde, de kleuren bleven zingen! De kleuren van de 'Gele Kruisiging' getuigen daarvan. Jezus aan het kruis, een Russisch stadje in vlammen, bange mensen op de vlucht, dreiging en geweld overal. Maar ook een ladder die niet wordt neergehaald, maar naar men aanneemt wordt opgericht, een verbindend element met het bovenste deel van het schilderij dat hoop uitstraalt. Chagall hield in zijn werk altijd staande, dat er hoop is te midden van chaos, ellende en verdriet. Hij had de Paasboodschap denk ik goed begrepen!

Palladio & La Biennale di Venezia

Omdat het gros van de bekeken bouwwerken in Venetië door Palladio is ontworpen, refereer ik nog maar een keer aan een eerder door mij geschreven stukje over deze 16e eeuwse bouwmeester. In onderstaande passage uit 'Palladio' van 1 december 2009 gaat het meer over de mens Palladio en zijn betekenis voor de architectuur. Het ging ook met name over de vele villa's die hij in noord-oost Italie heeft ontworpen. Over de eveneens vele door hem ontworpen stadspaleizen en kerken die we toen gezien hebben in Venetië, heb ik het nog nauwelijks gehad. Maar eerst dus nog even Palladio, wie was hij ook alweer?

Andrea Palladio (1508-1580) heeft wereldwijd generaties architecten beïnvloed. En nog is hij bij wijze van spreken de Mozart van de classicistische bouwstijl. Toen hij als jongeman een opleiding als steenhouwer volgde ergens in een restauratieatelier in Vicenza, ging er een wereld voor hem open. Hij ontdekte de antieke beeldhouwkunst van de Romeinen en de Grieken. Hij besefte wat de oude beelden de moeite waard maakte om te bewaren en te herstellen. Perfecte verhoudingen, rust, evenwicht en harmonie. Een principe dat nog tot op de dag van heden opgaat in welke kunstvorm dan ook.
Palladio die zich in toenemende mate met de bouwkunst ging bezig houden, paste deze principes hier ook op toe. Essentieel in zijn ontwerpen waren uitgangspunten als de vrouwelijke rondingen en mannelijke strakheid. Verder handteerde hij drie stellingen waaraan een bouwwerk moest voldoen wilde het volgens hem 'goed' zijn t.w.
a) nuttig en geschikt voor het gewenste doel (programma van eisen)
b) duurzaam en sterk (bouwtechniek incl. uitvoering, calculatie en planning)
c) mooi (vorm en idee).
Vicenza, stad van de renaissance is met deze uitgangspunten als basis vorm gegeven. En in de omgevingen rond Vicenza ontwierp hij een dertigtal villa's, maar ook stadspaleizen en kerken in Venetië, o.a. de kerk van San Giogio Maggiore (1566). Maar dat niet alleen, gebouwen in steden als Washington (het Witte Huis en het Capitool) en vele gebouwen uit de tijd van het Britse imperium in Londen ontstonden volgens deze principes. En ook de vormgeving van de stad van Peter de Grote, Sint Petersburg ontstond met dit uitgangspunt als principe. Veel zuilen, timpanen en bordessen, het classicisme is een bouwstijl die in grote mate met macht, status en gezag verbonden is. Een bouwstijl waarvan Palladio de grondlegger is.

Een aantal van de vele gebouwen en projecten in Venetië die we nader bekeken hebben tijdens de architectuurexcursie, heb ik aangegeven op de plattegrond in het hart van bovenstaande collage t.w. 1. Architectuur Biennale 2. Kunst Biennale 3. Theater del Mondo (architect Aldo Rossi) 4. San Giorgio Maggiore (1560-1562, architect Palladio) 5. San Francesco della Vigna (voorgevel, na 1562, architect Palladio) 6. Il Redentore (1576, architect Palladio) 7. Le Zitelle (verbouwd, 1579-1580, architect Palladio).

De Biënnale van Venetië die sinds 1895 om de twee jaar gehouden wordt, is een toonaangevende internationale kunstmanifestatie. De kunstbiënnale wordt op oneven jaren gehouden, de architectuurbiënnale op de even jaren. Ik las dat in 2010 het NAi bureau Rietveld Landscape gevraagd heeft om als curator invulling te geven aan de tentoonstelling in het Nederlandse paviljoen. Ronald Rietveld, die in 2006 de Prix de Rome Architectuur won, zoekt architectonische antwoorden op belangrijke maatschappelijke vraagstukken: overstromingen, de voortschrijdende verstedelijking, extreme regenval en droogte, ecologie en duurzaamheid, infrastructuur, de veranderende betekenis van de openbare ruimte. Rietveld omschrijft zijn ontwerpen als strategische interventies, zorgvuldig gekozen ingrepen in stad of land die gewenste ontwikkelingen in gang zetten. Rietveld Landscape benut de kracht van grootschalige ontwikkelingen en processen om bestaande kwaliteiten een nieuwe context en betekenis te geven. Door krachten te bundelen en disciplines te verbinden, brengen zij verandering tot stand. Aan Rietveld Landscape is gevraagd om in het Nederlands paviljoen een statement te maken over de potentie van landschapsarchitectuur, stedenbouw en het publiek domein. Het doel is om met de expositie zowel ontwerpers als opdrachtgevers en beleidsmakers te inspireren en te stimuleren om de potentie die het ontwerpvak heeft, ten volste te benutten en zo dichterbij de oplossing van grote maatschappelijke vraagstukken te komen. Een geometrisch lijnenspel en een hangend stadslandschap in tentoonstelling Vacant!
De installatie Vacant NL, where architecture meets ideas, roept de Nederlandse overheid op om het enorme potentieel aan inspirerende, leegstaande gebouwen uit de 17e,18e,19e ,20e en 21e eeuw te benutten voor creatief ondernemerschap en innovatie. Het Nederlandse paviljoen van blauw schuim moest te denken geven. De twaalfde editie van de architectuurbiënnale in Venetië heeft destijds van curator Kazuyo Sejima als titel gekregen: People meet in architecture.

Avondsfeer aan de 'Viale dei Giardini Pubblici' nabij de Kunstbiënnale.

Het drijvende Theater del Mondo tijdens de Biënnale van 1979 van architect Aldo Rossi (1931-1997). Het lichtgewicht bouwwerk uit steigerplanken en buizen, met zijn blauw geschilderde gevelbanden, is verloren gegaan na de Biënnale.

Kerk en klooster San Giorgio Maggiore op gelijknamig eiland ten oosten van Giudecca, architect Palladio, 1560/1566.

Voorgevel kerkgebouw San Francesco della Vigna, stadsdeel Castello, architect Palladio, 1562.

Il Redentore, kerkgebouw op eiland Giudecca, stadsdeel Dorsoduro, architect Palladio, 1576.

Le Zitelle, kerkgebouw op eiland Giudecca, stadsdeel Dorsoduro, toegeschreven aan architect Palladio (controversieel), 1579/1580.

Kleinkoor Vol-luid

Zaterdagochtend was het weer zover, het zoveelste optreden van het Puttense Kleinkoor Vol-luid in de Catharinakapel te Harderwijk. En iedere keer als ik het, in 1997 op initiatief van mijn schoonzus opgerichte Kleinkoor tijdens een optreden beluister, zijn ze volgens mij weer beter geworden dan de vorige keer. (Zie bijvoorbeeld ook m'n stukjes 'Vol Luid' van 2-3-2008; 'Advent met Vol Luid' van 17-12-2008; 'muzikaal weekend II' van 20-12-2010 en 'Frühjahrssingen' van 12-7-2011)

Overigens, de Catharinakapel moet met zijn perfecte akoestiek haast wel gebouwd zijn voor zanguitvoeringen. Ook de sfeer in die ruimte is onbeschrijfelijk mooi, helemaal als het zonlicht door de prachtige gebrandschilderde ramen valt. Wat dat betreft was het jammer dat het zaterdag wat miezerde. Goed, je kan niet altijd alles hebben, de kwaliteit van de uitvoering was er niet minder om.



Het thema van het o.l.v. Ria Bras gegeven koffieconcert van Vol-luid was 'een muzikale reis door de tijd' Het filmpje geeft slechts een gedeelte van het gezongen repertoire weer t.w. 'Ave verum corpus' van Wolfgang A. Mozart (1756-1791), 'Mailied' van Friedrich Kuhlau (1786-1832) en als laatst 'The Lindentree', een door de Britse musicus Tom Parker gearrangeert stuk van Franz Schubert (1797-1828).

Bijzonder mooi vond ik ook de intermezzo's in de pauzes. Het ingetogen optreden van Kees en Len Hellingman op de vleugel met walsen van Johannes Brahms (1833-1897) was een waardevol supplement die ochtend op Vol-luid's muzikale reis door de tijd.

de plataan

De machtige platanen achter onze tuin staan behoorlijk scheef. Omdat ze in hun jeugdjaren kennelijk niet of onvoldoende zijn begeleid middels boompalen en boombanden of hoe dat ook heten mag, neigen ze zich volgens mij al sinds die tijd van de dominante windrichting af. Ik kijk er al bijna 25 jaar tegenaan, en zo te zien zijn ze kerngezond en staan ze stevig verankerd in moeder aarde, bang dat ze zullen omvallen ben ik dus absoluut niet. Ik zou het een regelrechte ramp vinden, als vroeg of laat één of andere malle gemeenteambtenaar in dit dorp de scheve platanen als een gevaar voor de mensheid zou aanmerken. Want dan gaat in Harderwijk de zaag er nog al snel in weet ik inmiddels wel uit ervaring.

Toen ik onlangs de rommel in de tuin aan het opruimen was, vond ik behalve de kolossale hoeveelheid blad die er nog van de herfst lag, ook stukken schors van de platanen. De plataan heeft haar bonte aanzien namelijk te danken aan de grote plakken schors, die bij tijd en wijle van stam en takken los komen. Een beetje typisch misschien, maar ik heb iets met platanen. Behalve de prachtige exemplaren achter m'n tuin, waar ik dagelijks van geniet, associeer ik de plataan ook vaak met de vele genoeglijke momenten op schaduwrijke dorpspleintjes en terrasjes in de Haute-Provence. De dorpspleintjes bijvoorbeeld in Castellane en Aiguines. De sfeervolle terrasjes onder een dak van platanen, waar we vroeger na een fikse wandeling in 'Les Gorges du Verdon' (zie ook mijn stukje 'Tour du Mont Blanc' van 2 december 2009) neerstreken met het hele gezin om te genieten van de rust en al het lekkers wat ze daar te bieden hadden.
Je zou kunnen zeggen dat de plataan voor mij een beetje het synoniem is voor mooie momenten, momenten om nooit te vergeten! Daarin sta ik denk ik niet alleen, de dorpsbewoners die onder het schaduwrijke lommer van de plataan een potje jeu de boules spelen, beleven daar zo te zien ook keer op keer momenten van grote kwaliteit. En in de Griekse mythologie las ik, heeft de Griekse dichter Theokritos de plataan zelfs aan de mooiste vrouw op aarde gewijd.

rond Armando

Zondag j.l. stonden Jo en ik in Amersfoort voor het 'Rietveldpaviljoen' (voorheen De Zonnehof) voor een gesloten deur. Een overzichtstentoonstelling t/m 19 februari j.l. van de veelzijdige kunstenaar Joop van Kralingen (1916-2001) was voorlopig de laatste tentoonstelling daar geweest. En het daar, na de grote brand in de Elleboogkerk (zie m'n stukje 'Elleboog' van 23 oktober 2007) in 2008 gevestigde Armando Museum, met de tentoonstelling 'Het vuur voorbij - Armando en Raffael Rheinsberg' had zijn deuren al op 27 november 2011 gesloten. Ik heb begrepen dat het Armando Museum helemaal uit Amersfoort vertrekt. De verwachting is dat het nieuwe Armando Museum in 2013 gehuisvest zal zijn in Museum Oud-Amelisweerd bij Bunnik.

Dan maar naar 'Museum Flehite' waar op dat moment een omvangrijke collectie Nederlandse kunst te zien was uit de 20e eeuw van kunstverzamelaar Fransen. Van expressionistische tot constructivistische en van realistische tot abstracte schilderijen en werken op papier. Werk van bekende kunstenaars als Jan Sluijters, Leo Gestel, Jacoba van Heemskerck, Germ de Jong, Louis Saalborn en vele anderen.

Bij het verlaten van 'Museum Flehite' viel mijn oog op de grote gele bouwkraan om de hoek, die hoog boven het museum en de binnenstad uittorende. Mooi, ze waren zowaar de Elleboogkerk aan het herbouwen. Al heb ik wel begrepen dat de opdrachtgever (gemeente Amersfoort) eerst alleen het casco bouwt en dat later, als er een nieuwe bestemming c.q. gebruiker gevonden is, het interieur zal volgen. Toch jammer dat het 'Armando Museum' daar niet terug komt. Wat de reden is weet ik niet, maar die zal ongetwijfeld van financiële aard zijn.

De Elleboogkerk is voor mij in het verleden bijna tien jaar lang een werkplek geweest. Van der Grinten, Heijdenrijk en Manche, environmental design bv, het bureau dat zich in de Elleboogkerk aan de Langegracht tot midden jaren tachtig, toen ik er overigens al weer 12 jaar weg was, bezig hield met de dingen die tezamen de omgeving voor de mensen vormen, of dat nou een stuk gereedschap was, of een stadswijk, verkeersknooppunt of gebouw.
Na een restauratie van het pand, opende het 'Armando Museum' daar in 1998 zijn poorten, en waren we tot aan de grote brand op 22 oktober 2007, waarbij behalve de Elleboogkerk ook het grootste deel van zijn werk verloren ging, regelmatige bezoekers.

Na eerder genoemde openingstentoonstelling 'Het vuur voorbij' in 2008, was er elders in het land vrij recent de tentoonstelling 'Het ontembare vuur, keramisch werk van Armando' te zien. Kunstenaar Armando, in 1929 als Herman Dirk van Dodeweerd geboren, is in de kunst nog altijd vol vuur en vlam!

modernisme

De restauratie van de legendarische 'Villa Tugendhat' in de Tsjechische stad Brno heeft 7 miljoen euro gekost. Daarmee is de villa weer in zijn oorspronkelijke staat terug gebracht. De modernistische villa, in 1930 door de Duitse architect Ludwig Mies van der Rohe (1886-1969) ontworpen, is door de joodse familie Tugendhat maar kort bewoond, omdat ze in 1938 op de vlucht moesten voor de nazi's.
Villa Tugendhat met zijn gigantische glaspartijen ken ik tot op heden alleen vanuit de architectuurboeken. Het geld als een meesterwerk van modernistische architectuur en klassiek functionalisme. De villa is zelfs tot op de dag van heden nog modern en kan zo nog op de cover van Schöner Wohnen staan. De nu als museum toegankelijke villa ga ik misschien toch eens een keer bezoeken, ik ben door het artikel hierover in de Volkskrantbijlage van vrijdag j.l. best nieuwsgierig geworden. (Zie voor info e.d. www.tugendhat.eu)

Maar wat mij ook te binnen schoot, toen ik zo bezig was met het artikel over 'Villa Tugendhat', is een project uit de zelfde periode t.w. 'Maison de Verre' in Parijs, dat ik met een aantal collega's wel een keer heb bezocht. Een modernistisch en functioneel woonhuis met artsenpraktijkruimte op de begane grond, ontworpen en gebouwd in de jaren 1927-1931. 'Maison de Verre' (Het Glazen Huis) ook wel bekend als 'Woonhuis Dalsace' is een project van de Franse architect-decorateur Pierre Chareau (1883-1950) en de Nederlandse architect Bernard Bijvoet (1889-1979). Het drie verdiepingen tellende woon/werkhuis moest worden ingebouwd in een bestaand pand, waarvan de huurster van de bovenste verdieping weigerde te vertrekken. Dit deel moest dus behouden blijven, alleen de onderste lagen van het bestaande pand konden inclusief de draagconstructies worden gesloopt. De volledig nieuwe draagstructuur, bestaande uit stalen kolommen en liggers die er vervolgens voor in de plaats is gekomen, hebben ze zo ontworpen dat de ruimte geheel vrij in te delen was.



Door de grote mate van transparantie in het ontwerp, kregen de functionele elementen van de nieuwe draagstructuur inclusief diverse leidingen e.d. nu ook een decoratieve functie. De vele beweegbare elementen die het interieur bevatte, maakten van het huis een dynamisch geheel, waardoor het de bijnaam 'machine à habiter' ofwel woonmachine meekreeg. En sinds begin jaren tachtig staat in Parijs dit prachtige modernistische huis, reeds 81 jaar geleden opgeleverd aan de Rue Saint Guillaume, als historisch monument te boek.

Sonsbeek & Watermuseum

Park Sonsbeek in Arnhem behoord volgens mij tot de mooiste parken in Nederland. De flora in het 67 ha grote park lag er op schrikkeldag j.l. met dat grijze weer nog winters en mistroostig bij, maar aan het gedrag van de fauna te merken had die daar geen enkele boodschap aan. Het was tijdens de wandeling naar het in het park gelegen Watermuseum één en al reuring en gekwetter om ons heen.

Voor Thijs, Mink en E jr. was het Watermuseum nieuw, wij waren er al eens geweest, zie mijn stukje 'Sonsbeek' van 26 februari 2006. Het Watermuseum is een interactief doe-museum voor jong en oud. Het grootste deel van het museum, ca. 2000 m2, bevind zich ondergronds. Er bevinden zich daar meer dan vijftig interactieve presentaties waarmee je alles ontdekken kan over zoet water. Dijkbeheer, drinkwater, grondwater, riool- en waterzuiveringsinstallaties, water gebruik in Nederland en de rest van de wereld, diverse waterproefjes etc, etc. Maar we zijn daar begonnen met een bezoek aan de Watercinema, waar een korte film over de betekenis en vele facetten van schoon drinkwater in de wereld, onze nieuwsgierigheid aanwakkerde naar wat het museum in deze nog meer te bieden had. Nou dat was heelwat, o.a. de interactieve presentatie van werkzaamheden die in Nederland door Waterschappen of Hoogheemraadschappen worden verricht, hielden Thijs en Mink even goed bezig.



Tijdens de lunch in de serre van 'Brasserie Aquarium', het museumcafé, hadden we een prachtig uitzicht op het park. De boys zaten daar weliswaar met de rug naar toe, maar die vonden het uitzicht op de megatosti's ook mooi. Na de lunch hebben we nog even met z'n allen achter diverse computers zitten rommelen van het Water Informatie Centrum (WIC) op de eerste verdieping. Daar was veel informatie te vinden over allerlei waterwebsites met kleurplaten en spelletjes, maar ook actueel nieuws over water en het klimaat. Via de naast het WIC gelegen fototentoonstelling 'Water beweegt je' zijn we weer afgedaald naar de begane grond, en hebben we daar nog even een kijkje genomen in het Waterlab, waar je allerlei waterproefjes kan doen. Maar door de grote drukte hebben we daar maar van afgezien.

Na vervolgens nog een bezoekje aan de even verderop in het park gelegen Witte Watermolen, alwaar we de molenaar nog net even aan het werk zagen, hebben we park Sonsbeek via de vele trappen van de Steile Tuin verlaten. Via Apeldoorn, Uddel en Staverden zijn we terug gereden naar Harderwijk, waar we met een wijntje in de hand, want van water hadden we even genoeg, de vijf in het uur hebben gevierd.

Deunen & Deinen

Voorjaar in de lucht, prachtig dat licht ook! Maar toch, aan de Markerwaardzijde van de dijk Lelystad-Enkhuizen was afgelopen zaterdag tot aan de horizon nog niet veel anders te bekennen dan ijs. Bizar, want aan de IJsselmeerzijde zagen we al enkele zeilboten in de verte. Daar was tot zover je kon kijken juist geen ijs te bekennen, dat zal analoog aan de situatie hier onder Gaasterland dan ongetwijfeld wel het geval zijn. Ik vind het altijd een prachtig ritje over de dijk, die grote vlaktes aan beide zijden blijven aantrekkelijk. Ik raak er niet op uitgekeken, jammer dat je juist op die dijk zo op het verkeer moet letten. Het centrum van Enkhuizen is niet autovriendelijk, trouwens welk centrum wel? We zijn dan ook gelijk naar de Compagnieshaven gereden, waar ik nog altijd een geldige parkeerkaart van op zak had. En zo rond het middaguur zaten we in het centrum aan de lunch in Grand Cafe Bleiswijk aan de Westerstraat.

En tegen enen hadden we een mooi plekje bemachtigd in de kleine zaal van 'Die Port van Cleve' nabij de Oude Haven. Deunen en Deinen, het Enkhuizer winterfestival dat staat voor shanty's, seasongs en folkmuziek uit Nederland, Frankrijk en Engeland kon wat ons betrof beginnen. En dat liet inderdaad niet lang meer op zich wachten, de spits werd afgebeten door 'Trim Rig and a Doxy' een Engels duo uit Liverpool, en twintig minuten later was het de beurt aan 'Paddy's Passion' uit Harderwijk. En zo ging dat de hele tijd door 'Armstrong's Patent' uit Appingedam, 'B & A Express met EH 3 + 1' uit Lemmer/Enkhuizen, 'Onstuimig Schuim' uit Workum, 'O'Conan Quartet' uit Bretagne, 'Kapriol' uit Haulerwijk, 'Les Souillés de Fond de Cale' uit Bretagne, 'Stowaway' uit Appingedam, 'Pekel' uit Mijnsheerenland, 'Denain Trio' uit Normandië en 'Seyl en Treyl' uit Oudewater. Een lijst die wat mij betrof wel even respect afdwong, en dat was nog maar alleen het middagprogramma. En het liep als een trein, als de ene groep zijn twintig minuten sessie er op had zitten, stond de andere al weer in de startblokken. En ondertussen liep het publiek vrolijk heen en weer te banjeren met grote glazen bier, wijn en lekkere hapjes, werden er loten verkocht en werd er in het bijzonder op de Bretonse muziek zo hier en daar gedanst.



Het was een gezellige boel daar in Enkhuizen, maar aan het eind van de middag hadden we het gezien. We moesten bovendien weg want we hadden 's avonds nog weer wat anders te doen in Zwolle. Fascinerend, die zacht deinende ijsmassa in dat diffuse licht van de namiddag, waar af en toe nog een dun zonnestraaltje doorsijpelde. Mooi, de rustgevende, haast sacrale sfeer op de dijk, stond voor ons a.h.w. symbool voor een passend slotakkoord van een dynamische muziekmiddag in Enkhuizen.

Art Deco

Onlangs kregen we van onze kleinkinderen en ex-schoondochter uit Amsterdam een leuk cadeautje in de vorm van een paar podium cadeaukaarten. Kaarten voor theater, concert & festival, hoe en waar we ze gaan verzilveren weten we nog niet, maar ik kan me er nu al op verheugen. Ik heb de Amsterdamse Uitkrant voor Maart al binnen zien komen, dus lang zal het niet duren voor we iets gevonden hebben.

De romantische verpakking van de podiumkaarten bezorgde me al een uitgaansgevoel. Een kopie van een affiche uit 1924 van Jean van Caulaert. Het figuratieve ontwerp van een 'Romance in Art Deco' was destijds het omslag-titelblad voor bladmuziek van R. Demaret met tekst van Ch. Tutelier, genaamd 'Pour te charmer'. Art Deco, een stijlbeweging tussen beide wereldoorlogen in, was eigenlijk een mengelmoes van diverse kunststromingen uit de eerste paar decennia van de 20e eeuw. Art Deco was feitelijk een meer geabstraheerde uiting van bekende kunststromingen als bijvoorbeeld het Franse Art Nouveau en het Duitse Jugendstil. Meer strakke lijnen en geometrische motieven toepassen, inplaats van golvende lijnen en krullenkitsch. Het vond van architectuur tot mode, kortom in alle kunstuitingen, zijn weerslag.

Tuschinski

In de Nederlandse architectuur was destijds veelal sprake van een combinatie van stijlen. Het in 1921 gebouwde Tuschinski theater in Amsterdam (architect Hijman Louis de Jong 1882-1944) is daarvan een mooi voorbeeld. Het is een combinatie van Art Deco en Amsterdamse School. Maar ook het in 1923 op de Veluwe gebouwde Radio Kootwijk (architect Jules Maria Luthmann 1890-1973) is daarvan een mooi voorbeeld. En wat te denken van die prachtige lampen van het nog steeds in orginele staat verkerende Art Deco restaurant van het in 1902 gebouwde Hotel American in Amsterdam. Opvallend ook was de Art Deco architectuur van de wolkenkrabbers in de grote Amerikaanse steden. Erg bekend zijn natuurlijk het 381 meter hoge, in 1931 gebouwde Empire State Building, en het 319 meter hoge, in 1930 gebouwde Chrysler Building in New York. De resp. architecten Shreve, Lamb & Harman en William van Alen hebben met deze bouwwerken met hun spitse torens, getrapte opstanden, decoratieve lofwerk en geometrische friezen schoolvoorbeelden van Art Deco architectuur geleverd. Het zijn maar enkele voorbeelden, maar in de meeste grote steden van Amerika en Europa zijn wel Art Decogebouwen te vinden. Veelal utilitaire bouwwerken als warenhuizen, bioscopen en kantoorgebouwen.

Radio Kootwijk

De prachtige Art Decoliften in de lobby van het Empire State Building brengen je in 45 sec. naar het hoogst begaanbare punt van het gebouw. Toen wij daar samen met onze oudste dochter eens een keer stonden, keken we nog uit op het 417 meter hoge, in 1973 geopende World Trade Center (arch. Minoru Yamazaki en Emery Roth & Sons). De modernistische, strakke doosvormige architectuur, met op neogotiek geïnspireerde façades, staat in geen verhouding tot de Art Deco architectuur.  Andere tijden, de Art Deco periode lag ruim 30 jaar achter ons toen de Twin Towers gebouwd werden. Ze stonden symbool voor de moderne tijd, en of ze nou mooi of lelijk waren, doet er niet toe. Ze hoorden als symbolen van de nieuwe tijd in en bij het stadsbeeld van New York.

Maar goed, laat ik stoppen, want ik begin een beetje van m'n onderwerp af te dwalen. Te gek eigenlijk, tot welke gedachtenspinsels een beetje romantische cadeauverpakking al niet toe kan leiden. Overigens een dansmuziekje uit de tijd van R.Demaret moet er nog wel bij, zien we gelijk dat Art Deco ook in de mode zijn weerslag had. Wel een beetje jammer dat ik geen opname van Demaret's 'Pour te charmer' heb kunnen vinden.


Empire State Building, 11-9-2001

  

Top Chrysler Building 

 

't Vinkennest

Het was gisteren ondanks de winterse buien her en der, samen met J even lekker wandelen in 't Vinkennest in Wezep. Een bomentuin die ik al sinds mijn jeugd ken, al was het destijds wel verboden gebied voor ons. 't Vinkennest is een z.g. pinetum-arboretum, een botanische tuin met hoofdzakelijk winterharde houtige gewassen, in het bijzonder naaldboomachtigen. Het ligt aan de overkant van de Zuiderzeestraatweg (N308) schuin tegenover het in 1824 door Richard Andreas Ludolphi Nobel (1777-1839) in neoclassicistische stijl gebouwde landhuis IJsselvliedt. 't Vinkennest is in 1927 aangelegd door Mr. J.P.Graaf van Limburg Stirum, de toenmalige eigenaar van Landgoed IJsselvliedt. In het weiland aan de zuidkant naast 't Vinkennest staat een duiventil van het z.g. hooibergtype met een fraaie windwijzer op de nok. De duiventil is zeer waarschijnlijk in dezelfde tijd gebouwd als landhuis IJsselvliedt.

 Kijkend vanuit 't Vinkennest richting het dorp Wezep, dat behalve een aantal industriële bouwwerken die net boven de A28 uit pieken, niet meer te zien is,  was ik met mijn gedachten even een stuk terug in de tijd. Niets is meer herkenbaar. Als een kolossale gletsjer hebben de veranderingen en uitbreidingen het vroegere weidegebied weggevaagd en versnipperd!
Het is natuurlijk al begonnen met de aanleg van de A28. Die deelde het landschap in tweeën, waardoor het legitiem werd bevonden om de akkerstrook en het weidegebied ten zuiden van de A28 te bestemmen voor uitbreiding van het dorp. Jammer, maar het is niet anders, en in veel gevallen kan het ook moeilijk anders, we moeten ergens naar toe met z'n allen.

Vanuit de achtertuin van mijn grootouders, die toen in het dorp aan de noordkant van de Zuiderzeestraatweg woonden, zagen we in de verte voorbij De Bulten (een smalle akkerstrook en een paar boerderijtjes) en het enorme weidegebied, 't Vinkennest liggen. Gewapend met een polsstok trok ik samen met m'n vriendjes regelmatig het weidegebied in, met zijn prachtige sloten en weteringen om kievitseieren te zoeken, visjes te vangen of gewoon om slootje te springen. Eén van de grotere avonturen was eigenlijk wel om de laatste brede sloot te slechten die ons nog scheidde van 't Vinkennest, en daarna het verboden gebied in te trekken. Niet zelden kwamen we zeiknat met nog een restje eendenkroost achter de oren thuis.

De wandeling gisteren in die oude bomentuin was uiteraard van een andere orde als destijds. Bovendien betraden we het gebied nu via de normale entree met die fraaie beukenhagenpoort. Een andere fase ook, je bekijkt de omgeving nu met andere ogen dan toen. Maar waar we gisteren vooral van genoten, was dat we ondanks de nog winterse sfeer, toch al een beetje het voorjaar konden ruiken!

Perpetuum Jazzile met de Avsenik Medley

Gisteravond kreeg ik van m'n zus en brother-in-law in Kampen een stuk muziek te horen waar ik even helemaal blij van werd. De 'Avsenik Medley', een eerbetoon van het Sloveense koor Perpetuum Jazzile aan de Sloveense componist en muzikant Slavko Avsenik (1929). Ik had er nog nooit van gehoord, maar dat zegt meer over mij dan over de groep, want die bestaat in de huidige vorm al sinds 2001 las ik. Vorig jaar zijn ze zelfs op 'World Tour' geweest o.a. naar de Verenigde Staten en Canada. Het koor, dat zowel uit vrouwelijke als mannelijke zangers bestaat, maakt gebruik van een breed spectrum van jazzy stijlen in de volksmuziek. Polka's, walsen, Bossa nova, swing, funk, gospel, pop noem maar op. Ze hebben een zeer uitgebreid repertoire, covers van songs van o.m. de Beatles, Van Halen, maar ook van meer hedendaags als bijvoorbeld Lady Gaga. Wat mij vooral zo trof was het jeugdige elan, de dynamiek en het aanstekelijke enthousiasme van de groep.

In de 'Avsenik Medley', als gezegd een eerbetoon aan Slavko Avsenik & seine Original Oberkrainer, nemen de zangers en zangeressen van Perpetuum Jazzile a.h.w. de plaats van het orkest in. Het hele stuk wordt a capella gebracht, waarbij de instrumenten vocaal worden verbeeld en geïmiteerd tot aan de percussie sectie toe.

Mozart in de Dominicanenkerk

Het concert van The Bach Choir & Orchestra of the Netherlands gisteravond in de Dominicanenkerk in Zwolle vond ik ongeëvenaard mooi, en op het applaus afgaande ik niet alleen. In een stampvolle kerk werd door koor en orkest o.l.v. Pieter Jan Leusink o.m. het Requiem en de Krönungsmesse van Wolfgang Amadeus Mozart (1756-1791) ten gehore gebracht. Van de toch vrij ongemakkelijke zithouding op die steile harde houten banken heb ik in die paar uurtjes nauwelijks iets gemerkt. De prachtige ambiance van de Dominicanenkerk gaf de sacrale composities van Mozart a.h.w. een haast natuurlijke meerwaarde.

De Dominicanenkerk en -klooster in Zwolle, een neogotisch in baksteen opgetrokken complex, ontworpen door architect Johannes Kayser, is tussen 1890 en 1901 gebouwd. De enorme kruisbasiliek en het kloostercomplex dat in carrévorm is gebouwd, omsluiten een binnentuin waar ondanks het hedendaagse drukke stadsverkeer nog absolute stilte schijnt te heersen.

Het concert begon met het spectaculaire 'Miserere Mei' van Gregorio Allegri (1582-1652). Een werk dat ooit alleen in het bezit was van het Vaticaan. Daarbuiten mocht in opdracht van Paus Urbanus VIII, die erg gesteld was op deze compositie, het stuk door niemand worden uitgevoerd op straffe van excommunicatie. De hoge C voor de sopraan in het solisten kwartet, bestaande uit de sopranen Olga Zinovieva en Rachel Nicholls en de alt Sytse Buwalda en bas Ben Bevan, maakt het stuk vooral zo bijzonder.



Bij het zien van dit filmpje gaan m'n gedachten ver terug. Terug naar een concert van het King's College, op die vroege Paasmorgen in 1973 in de kapel van Cambridge. Ontroerend mooie musicale momenten waren dat. Momenten van een orde die je met z'n tweeën veel vaker mee zou willen maken. Ze zijn me tot op heden bijgebleven als de dag van gisteren!

Na dit stuk kwam Mozart aan de beurt met Exsultate, Jubilate (kv 165) en de Krönungsmesse (kv 317). En na de pauze kregen we het Requiem (kv 219) te horen. En zoals gezegd, alles van een ongeëvenaarde schoonheid, geen kuchje was te horen in die immense kerk.

sprokkelmaandparty

De sprokkelmaandparty zaterdagavond was natuurlijk weer voorbij voor we er goed en wel aan begonnen waren. Ging het met de voorbereiding ook maar zo, dat zou naar m'n gevoel denk ik een hoop gedoe schelen. Sprokkelmaandparty, een naam die ons wel toepasselijk leek in februari, al is het natuurlijk niet bijster origineel. Maar goed, zoals Shakespeare al zei: What's in a name? Het gaat om wat het is, en dat viel mee!

Want ondanks het treurige feit, dat wegens ziekte en andere geoorloofde absentiereden 15 vrienden en vriendinnen het hebben moeten laten afweten, en ondanks het feit dat toen de laatste gasten zich melden, de eersten alweer opstapten, en de meeste gasten er kennelijk geen weet van hebben gehad, dat er boven ook van alles te genieten viel en er bovendien lekker bij gezeten kon worden, heb ik me ondanks de gebrekkige regie onzerzijds in deze, dankzij alle goedgeluimde gasten bijzonder goed vermaakt.

Bijna ging het mis toen good old Margje me de dansvloer opsleepte. Met haar, 60+ er en oma, maar nog steeds een notoire rock 'n rollster, verzwikte ik bekant m'n enkel met die rubberen zooltjes op het projecttapijt. Maar met een time out en een biertje kwam ik er gelukkig snel weer bovenop!
Tot slot hebben we met ons Ierse muziekgroepje 'Hodgepodge' en aanhang, nog tot in de kleine uurtjes zitten ouwehoeren en stokbrood zitten eten met van alles en nogwat erop.

fotografie, waarom?

De zwart-wit foto van die grote paddestoel op z'n kop, heb ik in 1966 van dichtbij genomen met een eenvoudige kleinbeeld zoekercamera m.b.v. parallax opheffer en duimstok. De foto vond ik zo goed gelukt, dat ik er een vergroting van heb laten maken van ca. 1050 x 700 mm. Jarenlang heeft de foto in ons huis aan de muur gehangen. (zie ook de collage van m'n stukje 'architectuur' van 16 december 2009) De foto van de stapel betonstenen, waarmee we ons huis eind jaren zestig hebben gebouwd, is met dezelfde camera gemaakt. En ook van deze zwart-wit foto heeft jarenlang een forse vergroting bij ons aan de muur gehangen.

Al vanaf mijn pubertijd maak ik foto's. Eerst alleen zwart-wit foto's, maar later ook kleurenfoto's en dia's. Om weer later, toen ik een eigen doka had, me weer helemaal op de zwart-witfotografie te concentreren. En sinds het digitale tijdperk zijn entree gemaakt heeft, zijn bij mij de remmen helemaal los. Duizenden foto's heb ik in de loop der jaren al gemaakt. Maar al te vaak heb ik moeite ze terug te vinden op m'n computer. Waarom, vraag ik me vaak af, fotografeer ik eigenlijk?

In het Nederlands Fotomuseum in Rotterdam las ik een keer het volgende:
Zonder fotografie is de huidige wereld ondenkbaar. Hoe vreemd het ook mag klinken, zonder fotografie is de huidige wereld zelfs grotendeels onzichtbaar. Want al zijn we nog zo reislustig, het meeste wat wij van de wereld zien, zien wij via foto's: in kranten, tijdschriften, boeken en sinds kort internet. Televisie, film en video spelen anno 2012 weliswaar ook een grote rol in het zichtbaar maken van de wereld, maar de fotografie ging aan deze media vooraf. Zij is de oudste van de 'nieuwe media' en zij heeft sinds de officiële bekendmaking van de uitvinding ervan, in 1839 aan de Franse Academie van Wetenschappen in Parijs, ons wereldbeeld fundamenteel veranderd.

Mooi gezegd, maar veel wijzer wordt ik er niet van. Eind jaren zeventig heb ik van Susan Sontag (1933-2004) 'Over fotografie' gelezen. Een reeks essays waarin zij zowel vanuit esthetisch als ethisch oogpunt de alomtegenwoordige fotografie aan de kaak steld. Ze behandelt de verhouding tussen enerzijds fotografie en anderzijds kunst, kennis en zelfervaring. Hoewel ze het fenomeen 'fotografie' vanuit diverse oogpunten benaderde, werd ik toch ook van haar niet veel wijzer. Eigenlijk vond ik het maar een lastig boek om te lezen.

Recensent Achilles van den Branden beschouwt 'Over fotografie' van Susan Sontag als een lappendeken met losse uitspraken, hij biedt een selectie uitspraken aan die het overdenken waard zijn.

1. Een foto is niet alleen het resultaat van een ontmoeting tussen een gebeurtenis en een fotograaf; het nemen van een foto is een gebeurtenis op zichzelf.
2. Door de krachten van de fotografie is ons realiteitsbesef eigenlijk gedeplatoniseerd, want ze hebben het steeds minder aannemelijk gemaakt over onze ervaring na te denken volgens het onderscheid tussen beeld en ding, tussen kopie en origineel.
3. Door foto's wordt gesuggereerd dat de tijd bestaat uit interessante gebeurtenissen.
4. Een foto verbergt meer dan hij onthult.
5. De rol van de camera bij het mooier maken van de wereld heeft zo’n succes gehad, dat foto’s meer een norm voor schoonheid zijn geworden dan die wereld zelf.
6. Voorbeeld: mensen die overvoerd zijn met plaatjes vinden een zonsondergang vaak sentimenteel, omdat die in onze tijd helaas te veel op een foto lijkt.
7. Veel mensen zijn bang om fotografeerd te worden omdat ze vrezen dat de camera hen zal afkeuren.
8. Fotografisch kijken staat gelijk met een talent om schoonheid te ontdekken in de dingen die iedereen ziet, maar veronachtzaamt.
9. Fotografie heeft aangetoond dat schoonheid overal bestaat; voor een fotograaf is er geen verschil tussen het streven de wereld mooier te maken en het tegengestelde streven om de wereld te ontmaskeren.
10. Hoewel de fotografie op zichzelf geen kunstvorm is, bezit ze de merkwaardige eigenschap dat ze al haar onderwerpen tot kunstwerken maakt.

Inderdaad 10 quotes die de moeite van het overdenken waard zijn. Maar van een onbekende (of was het misschien de Franse fotograaf Henri Cartier-Bresson 1908-2004) las ik één van de mooiste uitspraken over fotografie t.w. Fotografen zijn als jagers met een geweer. Van veilige afstand schieten ze leven dood. Tegelijkertijd kunnen fotografen jagers met een geweer tot leven schieten!

Hoe dan ook, voor mij is en blijft fotograferen gewoon een leuke hobby!

microscopisch landschap

Er zit een wereld van verschil tussen een foto van een ver zonnestelsel, genomen door de WISE-infrarood telescoop of de Hubble-ruimtetelescoop, en een foto van bijvoorbeeld koolstof nanobuisjes van ongeveer 4 miljoenste millimeter dik, die onder je neus door een microscoop is genomen. (Zie over nano's ook m'n stukje 'Nano' van 24 januari 2011) Maar ze hebben gemeen dat het spectaculaire beelden zijn. Steeds vaker tref ik ze in de krant aan, de één nog mooier en raadselachtiger dan de andere. Ze zijn met de nieuwe opnametechnieken tot steeds meer in staat. Nooit eerder vertoonde beelden, boeiend, maar als je niet een beetje in de materie bent ingewijd, weet je eigenlijk niet wat je ziet!

In 'Microscopisch kleine wereld', onderstaand artikel van Maarten Keulemans in de Volkskrant afgelopen vrijdag, stonden enkele topfoto's van het beste wetenschappelijke beeld. Resultaat van een door het blad 'Science' uitgeschreven fotowedstrijd. Ze deden me inderdaad soms aan de psychedelische vloeistofdia's denken die we vroeger vaak met feestjes maakten en op de wand projecteerden. (Zie mijn stukje 'vloeistofdia's' van 26 september 2006)



Rotskliffen, satellietfoto's? Nee hoor. Deze landschappen zijn detailfoto's van bijvoorbeeld een komkommer en een muizenoog. Donderdag werden ze bekroond.
 

Diep daarbeneden, waar de millimeters reusachtig worden en de stofjes als bergen zijn, ontvouwt zich een schoonheid die maar weinigen kennen. Neem die rotspunt hier boven. Niets rots. De laagjes 'gesteente' zijn in het echt zo'n vijf atomen dik en gemaakt van ti­taankoolstof, een exotisch materiaal dat wordt onderzocht vanwege mogelijke toepassingen in zonnecellen of sensoren. De microscoopfoto viel, net als de andere beelden op deze pagina, donderdag in de prijzen bij de negende 'visualisatiewedstrijd' van het wetenschapsblad Science en de Amerikaanse National Science Foundation.

Zie de kleurrijke cirkel. Het is het netvlies van een muizenoog, geschaafd in een plakje 500 keer dunner dan een mensenhaar dik is. Hersenwetenschapper Bryan Jones besprenkelde het weefsel met speciale stoffen die de afzonderlijke celtypen in verschillende kleuren laten oplichten: de gele vezels links zijn spiertjes, het diepblauwe midden is de oogzenuw, het groen rondom het oogwit. Liefst 70 soorten cellen zitten er in zo'n netvliesje verwerkt, kunnen wetenschappers zo vaststellen.

Die rare mutsjes? Dat zijn nu de ruwe haartjes die je kunt voelen op een jonge komkommer, honderden keren vergroot. Voor de komkommer vormen ze een verdedigingslinie tegen ongedierte: de haartjes hebben een venijnige punt van boven en daaronder een zakje vol met het bitter smakende gif cucurbitacine.

De psychedelische dia deed mee in de categorie 'illustratie'. Het betreft hier een nieuwe manier om complexe wiskundige functies te tekenen, waarbij kleur en helderheid twee grafiek-assen vervangen. Zodat zich een nieuwe getallenwereld ontvouwt.

Nederrijn

Dinsdag 31 januari j.l. was het 'Kasteel van Amerongen' gesloten, jammer andere keer beter. De autorit naar Wijk bij Duurstede over de dijk door de karakteristieke rivierennatuur was er niet minder om. Het feeërieke en oer-Hollandse landschap ademde een weldadige rust onder een glashelder zwerk! Halverwege de route, ongeveer ter hoogte van het 'Eiland van Maurik' passeerden we het in 1965 gebouwde stuwcomplex 'Amerongen'. De kolossale betonnen constructies in het weidse landschap, deden me in mijn fantasie een beetje denken aan prehistorische dino's. Met dit waterstaatkundige kunstwerk kan in de meeste gevallen de waterstand in de Nederrijn tussen Amerongen en Driel voor scheepvaart en de zoetwaterwinning op peil worden gehouden.

In de verte zagen we Wijk bij Duurstede al liggen met de karakteristieke silhouetten van de in 1648 gebouwde molen 'Rijn en Lek', de onvoltooide toren van de 15e eeuwse 'Oude Kerk' en de restanten van het 13e eeuwse 'Kasteel Duurstede'.
Wijk bij Duurstede kreeg in 1300 stadsrechten. In de Romeinse tijd stond er een fort, het was de noordelijke grens van het Romeinse rijk. Dorestad, zoals Wijk bij Duurstede bij de splitsing van Rijn en Lek in de vroege middeleeuwen genoemd werd, is ooit door de Vikingen aangevallen en geplunderd. Op één van de bekende schoolplaten van Isings kunnen we nog zien, hoe dat er destijds in zijn fantasie aan toe gegaan moet zijn. Dorestad was in die tijd één van de belangrijkste en succesvolste internationale handelssteden.
Behalve de kennis van dit roerige en roemrijke verleden, doet het huidige stadje buiten eerder genoemde zaken daar nog weinig aan denken. Maar een aantal vondsten uit tijden van weleer zijn nog te zien in het plaatselijke museum 'Dorestad'. Er heerste tijdens onze wandeling door het oude centrum van het stadje een haast doodse stilte, bijna niemand te zien op straat. En in restaurant 'Pippijn' aan de Markt waren we tijdens de lunch de enige gasten. Maar de soep van de dag en de sandwich pippijn en geitekaas smaakten prima.

Huiswaarts rijdend over de meanderende dijk terug naar Amerongen en verder, vormden in de verte de contouren van de ruim 69 meter hoge Amerongse Berg en andere toppen van de Utrechtse Heuvelrug een markante begrenzing met het rivierenlandschap van de Nederrijn.

koffieconcert

Gisteren, zaterdag 28 januari zijn we 's morgens samen met Daan, onze op één na jongste kleinzoon naar een koffieconcert geweest in de Catharinakapel. De kapel met die prachtige gebrandschilderde ramen was de gastlocatie voor het duo Professor Peter & Doctor Dick.
Sinds de zomer van 2005 zijn Peter van Alphen en Dick Heijmans als resp. Professor Peter & Doctor Dick actief in de muziek van de jaren '20 en '30 met als grote voorbeelden de Bill Brookers Jugband, Robert Crumb, The Singing Detective en Boulevard of Broken Dreams.
Hun keuze van het muziekinstrument lag voor de hand, toen ze van elkaar vernamen, dat ze al jaren een ukulele in huis hadden en daar ook nog goed mee overweg konden. In combinatie met de leuke, grappige en soms toch ook wel kritische teksten uit tijden van weleer, maken ze dus alweer een aantal jaren doorgaans grappige muziek die lekker in het gehoor ligt.
Momenteel worden voor elk optreden minstens vier verschillende ukuleles meegenomen, en ook nog een banjolele en een bas-o-lele (uitvinding van de Doctor). Verder bespelen ze ook nog een mandoline, zingende zaag, kazoo's, jug, washboard, mondharmonica's en een minidrumstel, die met één voet te bedienen is.



Op hun visitekaartje staat de vermelding Professor Peter and Doctor Dick, Members of the Small Instrument Society; Twenties and Thirties Swing On Ukulele and other Small Instruments. Leuk, alleen van de aanblik dat die twee opa's zo vrolijk tekeer gingen op die mini instrumentjes werd ik al blij, de muziek deed daar nog eens een schepje boven op!

lunchprogramma

Al heel wat jaartjes luister ik vaak op de radio rond het middaguur naar 'Licht op Vier'. Een opgewekt programma van de AVRO dat onder redactie van Monique Meeuwis op werkdagen bij toerbeurten wordt gepresenteerd door Hans van den Boom en Maartje Stokkers.
Behalve een Prijs-CD kent dit programma ook het spelletje 'Nootschieten'. De luisteraars krijgen een zeer kort muziekfragment te horen uit een bepaald stuk, waarvan componist en naam van het stuk moet worden geraden. Elke middag komen er maximaal tien bellers door, de beller met het goede antwoord krijgt het geldbedrag uit de pot in CD-bonnen, waarna het spel de andere dag weer opnieuw begint met een muziekfragment en een tientje aan CD-bonnen in de pot. Wordt het stuk niet geraden, dan komt er een tientje in de pot bij, en kunnen de luisteraars de andere dag een nieuwe poging wagen.

Het spelletje kent een enthousiast groepje serieuze deelnemers. Maar één deelnemer die het in bijna elke uitzending lukt om door te komen is 'Kees uit Bloemendaal'. Een irritante flapdrol, een mannetje die zichzelf kennelijk heel graag op de radio hoort praten. En nooit heeft hij het goede antwoord, maar wel altijd maar weer dat geneuzel over de Spiegelzaal in het Concertgebouw, dat hij daar de afgelopen zondag weer zo ontzettend genoten heeft, van die dingen.
De tijd is echter beperkt in het spelletje 'Nootschieten'. Om maximaal tien bellers per keer aan de lijn te krijgen moeten de antwoorden daarom kort en bondig zijn, willen de overige bellers ook een kans maken om door te komen. Weliswaar doen Hans van den Boom of Maartje Stokkers altijd hun uiterste best om het met 'Kees uit Bloemendaal' zo kort mogelijk te houden, maar dat lukt vaak maar amper. Een irritante stoorzender, eigenlijk zouden ze hem moeten kunnen belemmeren nog langer mee te doen met 'Nootschieten'!

Maar mijn mening over 'Kees uit Bloemendaal' is een beetje veranderd, toen hij eindelijk een keer als winnaar uit de bus kwam. Er ontpopte zich een bijna kinderlijk emotionele Kees. Kees, de notoire praatjesmaker, bleek een bijkant ontroerend emotioneel mannetje te zijn. Spontaan brak hij in snikken uit toen hij gewonnen had, en ik voelde dat het niet gespeeld was. Allemaal een beetje overdreven, dat wel, maar toch vind ik sindsdien 'Kees uit Bloemendaal' een stukje sympathieker overkomen. Oordeel zelf maar door onderstaand fragment te googelen op Internet en te beluisteren.

http://www.radio4.nl/pip-nieuws/lichtopvier/2025/kees-uit-bloemendaal-wint-nootschieten.html

De oplossing was dus 'Agnus Dei', een deel uit het requiem "Messe des Morts" van Marc-Antoine Charpentier (1643-1704) door koor/orkest Concert Spirituel o.l.v. Hervé Niquet.
Ik denk dat erbij de componist in z'n graf ook wel een minzaam glimlachje vanaf zou kunnen, als hij zou horen hoe 'Kees uit Bloemendaal' aan de goede oplossing gekomen is. Gewoon van een lijstje uit 2008 waar allerlei componisten op stonden. Zucht, buitengewoon knap aldus Hans van den Boom, nou dat lijkt mij ook, hoe is het mogelijk!

Mantelmeeuw

Dat een meeuw grote afstanden kan afleggen wist ik al wel. Zeilend op de Noordzee ergens halverwege IJmuiden-Harwich of Great Yarmouth, kruisten we doorgaans wel een keer het pad van een eenzame meeuw. Maar dat ze in één werkdag 332 km uit en thuis vliegen om voedsel voor hun jongen te zoeken, had ik niet gedacht. Hoewel, ik moet ineens wel denken aan die keer op de Afsluitdijk, toen een mantelmeeuw moeiteloos naast m'n auto mee zweefde, terwijl ik toch rond de 100 km per uur reed. Zo bezien is een afstand van 332 km weer een peuleschilletje voor zo'n beest.
Maar toch, het prachtige fragment 'Meeuw doet een dagje Amsterdam' uit de aflevering 'Natuur van Nederland' van docu-serie 'Nederland van Boven' is indrukwekkend.



Om de mantelmeeuw tijdens haar zoektocht naar voedsel te kunnen volgen, hebben ornitholoog Kees Camphuysen en de zijnen een meeuw met drie jongen uitgerust met een elektronisch enkelbandje. Op die manier konden ze middels GPS de hele zoektocht op de voet volgen. Verbluffend, ik wist niet wat ik zag! Zo'n beest wat even van Texel via Hoorn naar Amsterdam vliegt voor een patatje nabij de Dam, vervolgens via Zaandam de Noordzee op vliegt, en daar achter een kotter nog een maaltje vis probeert te verschalken. Aan het eind van de middag vliegt ze eindelijk terug naar de Razende Bol voor Texel, naar het nest met haar hongerige jongen. Prachtig die natuur!

Achterhoek

Eenmaal over de IJssel bij Arnhem ben je in de Achterhoek aanbeland. Maar voor je zover bent moet je vanuit Harderwijk wel eerst de Veluwe hebben doorkruist. Leuvenum, Staverden, Uddel, Apeldoorn, Hoenderloo, Deelen, Arnhem en vandaar via de A12 en de A18 richting Doetichem, om vervolgens via Varsseveld, de geboorteplaats van onze beroemde voetbaltrainer Guus Hiddink (1946) uiteindelijk bij schoonzus Alida (1943) in Aalten te belanden. Geen punt, ik hou van autorijden, en helemaal als ik rustig door kan rijden en een favoriet concert op heb staan. Ultieme momenten van genieten zijn dat! En de heer had het afgelopen zondag kennelijk ook goed met me voor, want hij liet eindelijk het zonnetje weer eens schijnen!

Maar die scheen natuurlijk ook voor de honderden mensen die ik onderweg in het bosrijke gebied van de Veluwe was tegengekomen. Wandelaars, fietsers, hardlopers, noem maar op, iedereen genoot van deze eerste zonnige, zachte dag in januari. Gevoelsmatig was het al een beetje voorjaar, maar dat moet je in januari natuurlijk niet te hard roepen. Voor je er erg in hebt wordt je dan afgestraft met een winterperiode, en daar zit ik eigenlijk niet op te wachten. Maar goed, hoe dan ook die zondag pakken ze me niet meer af!

doelstellingen KK

Het liep de laatste tijd niet echt lekker meer bij de Krasse Knarren. Het Shantykoor van de Knarhaven dat nu zo'n jaar of zeven bestaat. Er was zo'n beetje gedoe over van alles en nog wat, over het repertoire, over de dirigent, over de muzikanten en over optredens. Maar verder ging het prima, vooral aan de bar. Maar toch, de onvrede bleef knagen, en toen er mensen dreigden af te haken, was de maat min of meer vol. Er moest maar eens een doelstellingenenquête gehouden worden onder de koorleden. Dan zouden we tenminste te weten komen hoe de vlag er echt bij hing, en dat zou ongetwijfeld soelaas bieden!

Na de repetitie gisteravond, werden op basis van de ingeleverde enquête formulieren (ca. 85%) de conclusies bekend gemaakt. Maar veel nieuws kwam daar niet uit. We willen allemaal wat meer discipline opbrengen en beter naar de dirigent luisteren. We willen ons repertoire uitbreiden en we willen als dat zo uit komt ook best eens wat meer optreden hier en daar. En de muzikanten deden het bij nader inzien ook zo slecht nog niet. Kortom, allemaal zaken die we wel wisten van elkaar, en waar we het onderling eigenlijk allang over eens waren. Maar nu gaan we er ook echt aan werken, het is immers ook de uitkomst van de enquête, het staat nu op papier. Een goed voornemen zo aan het begin van het jaar, niks mis mee.

Maar wat nadien aan de bar in mijn achterhoofd bleef hangen na al deze mooie voornemens van ons, is het gezegde: 'Ze hieven het glas, deden een plas en alles bleef zoals het was.' We zullen zien!

in vogelvlucht

Gisteravond stond het water centraal in 'Nederland van Boven', het boeiende documentaireprogramma van de VPRO. Na programma's als 'Europa' en 'De Beagle' wederom een kijkcijferkanon las ik in de krant, en dat geloof ik graag! Alle facetten van strijd en omgaan met water werden belicht. We kregen unieke beelden van dijken en andere spectaculaire waterwerken te zien. Prachtig, alles onder controle zo te zien!

Maar dat we evengoed niet vergenoegd achter over kunnen leunen staat ook vast! Want afgelopen week bleek maar weer eens dat we het zee- en rivierwater goed in de gaten moeten houden. De dijken in Groningen en Friesland hadden het zwaar te verduren na de langdurige regenval en het hoog opgestuwde zeewater. En door wateroverlast in bepaalde gebieden moesten mens en dier zelfs tijdelijk worden geëvacueerd!
En het wordt allemaal nog veel erger volgens historicus Paul Gerbrands. Het staat haast wel vast dat de zeewaterspiegel deze eeuw minimaal 50 centimeter zal stijgen. Er zit een grens aan het ophogen van duinen en dijken en het inrichten van z.g. calamiteitenpolders. De strijd tegen het water is daarom niet meer te winnen, schreef een sombere Paul Gerbrands gisteren in de Volkskrant.

Dat de toenemende problematiek in de waterhuishouding onze kijk op een maakbaar Nederland ingrijpend zal veranderen staat buiten kijf. Dat doet het al, kijk maar eens naar mijn vorige stukjes hierover t.w. Balgstuw 1 oktober 2008; Afsluitdijk 5 oktober 2008; IJsseldelta 7 april 2009; Oterdum 14 april 2009; Maasvlakte 2 27 juli 2009; Zandmotor 19 januari 2011 en Afsluitdijk II 12 maart 2011. Om dan te zeggen dat de strijd tegen het water niet meer te winnen valt is eigenlijk ongehoord. Er valt trouwens niks van het water te winnen, hoe arrogant kan je zijn. We moeten er mee leren leven! Dat we dat kunnen, hebben we in de loop der eeuwen wel laten zien. Ook al gaat het tijdens een superstorm soms wel eens goed mis, denk maar aan de 'Stormvloedramp' van 1 februari 1953 (zie mijn gelijknamige stukje daarover van 22 september 2009). Maar ja, als de hemel naar beneden komt hebben we allemaal een blauwe pet.
Maar in 'Nederland van Boven' konden we gisteren eens goed zien wat we op het gebied van omgaan met water nog leren en al geleerd hebben, en hoe we die voortschrijdende kennis nu en in de toekomst in praktijk brengen of denken te brengen. Een prachtig programma!

Hodgepodge in Wezep

Het was zeer tot zeer zeer rumoerig tijdens ons optreden eergisteren in zaal 2 van restaurant Coelenhage. Naar mijn gevoel werden de prachtige door 'Hodgepodge' gebrachte Ierse Ballads en Folksongs zo onbedoeld gedegradeerd tot nietszeggende en onopvallende achtergrondmuziekjes. Behangmuziek was het, we hoorden onszelf amper, ondanks de versterking. Desondanks gingen we stug door en verliep ons optreden zelfs gesmeerd tijdens de nieuwjaarsreceptie en het aansluitend diner van onze gastheren en -dames van de Rotary Club Oldebroek-Wezep. Het liep gewoon als van een leien dakje. En tot m'n grote verrassing werd er op een gegeven moment zelfs gedanst, kregen we van links en rechts complimentjes en werden er visitekaartjes gevraagd. Dus mijn eerste inschatting dat we maar behangmuziek waren heb ik gelukkig moeten heroverwegen in de gunstige zin. Maar het was toch een merkwaardige ervaring, alsof we een stelletje heilsoldaten waren die in een tochtige, overvolle en lawaaiige vertrekhal van de NS stonden te musiceren.

Restaurant Coelenhage! Oude herinneringen komen nogal eens boven als ik daar loop. Rond m'n vijfde met mijn moeder voor de eerste keer naar tandarts van Dijk. Ergens in een kamertje bezigde hij daar destijds met harde hand een paar ochtenden in de week z'n praktijk met nijptang en mobiele boormachine. Later verhuisde hij met z'n handeltje naar huize Jeugdvreugd. Ik herinner me de filmavonden die daar vroeger regelmatig werden georganiseerd in het restaurant, en waar ik met m'n moeder wel eens naar toe ging.

En toen ik een jaar of 16, 17 was behoorde zoon Harry van de toenmalige eigenaar een tijdje tot m'n vriendenclubje. We hebben destijds in café-biljart-restaurant Coelenhage, zoals het toen heette, heel wat afgebiljart, en m'n eerste biertjes heb ik daar ook leren drinken. Harry, was een jaar of 18, 19 en had al een rijbewijs, regelmatig reden we met de auto van z'n vader, een Citroën Traction Avant, naar Zwolle om te gaan stappen, spannend hoor!

En weer jaren later was Coelenhage de locatie voor enkele bruiloft- en jubileumfeestjes in de familie- en vriendenkring. En ook toen heb ik daar wel eens opgetreden, maar dan met het hele gezin. We gingen toen te keer op fluit, klarinet, saxofoon en gitaar, en dat was ook mooi.

Het huidige Coelenhage is fysiek onherkenbaar veranderd. Dinners-events-meetings-party's-weddings staat er op het kaartje, en het bouwvolume is meer dan verdubbeld. Mooi allemaal, van alle markten thuis, moet ook wel anders overleef je het niet in de huidige samenleving. Maar toch, met enige weemoed moet ik af en toe wel denken aan de gemoedelijke sfeer van vroeger als ik daar loop!

familiefilm

Al een aantal jaren gaan we tijdens de kerstvakantie een keertje met onze kleinkinderen op stap. Deze keer zijn we 's middags met z'n allen naar de Meerpaal gereden in Dronten, waar we in de NOVON zaal de Nederlandse jeugdfilm Dolfje Weerwolfje hebben gezien. Mijn angst dat we met ons clubje, in leeftijd variërend tussen bijna tien en ruim vijftien jaar, al eigenlijk niet meer tot de doelgroep van deze film zouden behoren bleek ongegrond. Unaniem verkondigden ze na afloop erg te hebben genoten van de film, al was hij misschien af en toe wat kinderachtig volgens de oudsten. Een gevoel en beoordeling, die we als hun mecenas op deze middag wel konden delen.

Dolfje Weerwolje is de verfilming van een boek van Paul van Loon. Leuk gedaan, maar nogal tweeslachtig in opvattingen. Ik las ergens, dat het grootste euvel van de film de dubbelzinnige moraal is. Dolfje krijgt enerzijds te horen dat niemand gewoon is en dat het oké is om anders te zijn – maar dan wel alleen als je bovengemiddelde dingen kunt (lees: als snelste in de touwen klimt of het hardste terugbijt). Anderzijds wordt hem geruststellend te kennen gegeven dat hij eigenlijk best wel normaal is. Die tweeslachtigheid is illustratief voor de hele film, die wel erg hengelt naar de gunst van het publiek: anders zijn mag, maar binnen aaibare kaders. En daar ben ik het helemaal mee eens.

De pannenkoeken na afloop gingen er ondanks de forse porties genuttigde popcorn en cola tijdens de film nog goed in. Ik denk niet dat ze dat te vaak doen, anders zouden ze er ongetwijfeld minder afgetraind uitzien lijk mij. Maar na de pannekoeken had iedereen het even gehad, er kon niets meer bij in. Ons voorstel om het toetje dan maar even uit te stellen, viel dan ook in goede aarde. Maar toen we een uurtje later weer thuis waren ging het ijs- en slagroomtoetje er toch weer in als koek!

Het was een gezellig achternamiddagje daar in Dronten.

Nieuwjaarsdag

Het is stil en grauw buiten, maar grauw buiten is het al meer dan een maand lang. Ik wou dat de Chinese draken alvast begonnen met eerst die grauwsluier maar eens te verdrijven. Ze kunnen veel, want samen met het vuurwerk staan tijdens de Chinese nieuwjaarsviering de draken symbool voor het verdrijven van de boze geesten. Maar het Chinese nieuwjaar begint altijd op de 2e nieuwe maan na de zonnewende van 21 december, dit jaar op maandag 23 januari. We moeten dus nog een poosje geduld hebben.
En Rob du Jardin zingt over veel Heil en Zegen in het nieuwe jaar voor ons allemaal. En dat vind ik dan ook weer leuk, vooral omdat hij het lied met humor en een knipoog brengt!