gezien in het CODA

In het CODA Museum in Apeldoorn hebben we 'Ik ga naar bed' gezien, een expositie van werk van kunstenares Lily van der Stokker ('s-Hertogenbosch, 29 maart 1954). Ze was in 2021 winnaar van de Wilhelminaring, een tweejaarlijkse oeuvreprijs voor Nederlandse beeldhouwers ouder dan 50 jaar. Het is een prijs die bestaat uit een speciaal ontworpen ring, een expositie in CODA Museum, een opdracht voor een beeldhouwwerk in het Sprengenpark in Apeldoorn en een gedicht bij het betreffende beeldhouwwerk. 

Het werk van Lily van der Stokker wordt radicaal alledaags genoemd en neemt in binnen- en buitenland een uitzonderlijke plek in. De beknopte teksten in haar muurschilderingen gaan over alledaagse zaken als schoonmaken, een bezoek aan de huisarts of een opknapbeurt van bijvoorbeeld de keuken. De expositie bestaat uit werken uit diverse periodes van haar. Werken die er vaak luchtig en vrolijk uitzien, maar juist over vaak heel herkenbare en diep menselijke zaken gaan.

'Behind the screens-50 jaar computerkunst' was de tweede tentoonstelling die we in het CODA zagen. Ruim 50 werken van 29 kunstenaars geven een beeld van de verschillende vormen van digitale kunst en de ontwikkelingen vanaf de jaren zeventig tot heden. Meest intrigerend vond ik 'Macabre' een multi-screen installatie van de Turkse kunstenaar Özgür Kar (1992). 

De allegorische 'Danse Macabre' uit de Middeleeuwen drukt de gelijkmakende macht van de Dood over de mensheid uit: uiteindelijk moet iedereen met hem meedansen. Het video- en geluidswerk 'Macabre' daarentegen presenteert de Dood als een bijna introverte figuur, liggend op zijn rug, geabsorbeerd in een soliloquy. Hij mijmert over eenzaamheid en fataliteit, maar lijkt evenzeer vertrouwd met de huidige Netflix-programmering en wat trending is op sociale media. De vraag riep zich op: Is dit skelet, gevangen in het kader van een flatscreen tv, beschermd tegen de buitenwereld of juist verstrikt geraakt in technologie?

een moderne uitbreiding

Vorig jaar waren we al bij de gedeeltelijke heropening van Paleis Het Loo wezen kijken (zie mjn stukje 'Over Paleis het Loo' van 19/4'22). Een leuk dagje, maar wat we toen zagen viel ons een beetje tegen. Dat konden we niet zeggen van ons recente bezoek aan de op j.l. 22 april geopende uitbreiding van ca. 5000 m2. Prachtig wat ze daar naar een ontwerp van KAAN Architecten uit Rotterdam onder het voorplein van het oude paleis hebben gefikst. Een ronduit meesterlijk ontwerp!

van Pinetum tot Arboretum

Veel bomen die ontsproten zijn uit de diverse zaden die stichter Mr.J.H.Schober al in 1848 van heinde en verre naar Landgoed Schovenhorst in Putten liet komen, zijn sindsdien uitgegroeid tot ontzagwekkende reuzen. Waarbij de enorme Mammoetboom, ofwel de Sequoiadendron giganteum wat mij betreft de kroon spant. Maar ook de Japanse Kransspar (Sciadoptytis verticillate), de Corsicaanse Den (Pinus nigra subsp. Laricio) en vele andere bomen uit de meer gematigde klimaatzones mogen er zijn. Alles bij elkaar genomen is in de loop der tijd op Landgoed Schovenhorst een prachtige verzameling (naald)bomen bijeen gebracht, een oase van biodiversiteit!

Heerenleed in Harderwíjk

't Was onlangs in het zonnetje op het terras van 't Huus van Guus heel gezellig met ons Heerenleedclubje, ook al moeten we er erg aan wennen dat het oude clubje alsmaar kleiner wordt. Het is niet anders, we vinden het sowieso een klein wonder dat ons clubje na ruim 42 jaar nog bestaat.

 

Intermezzo in Zalk

Op de meanderende IJsseldijk toonde Zalk zich vanuit de verte idyllisch. Een landschap van daken en bomen net boven de kruin van de dijk uitkomend, met de kerk en de molen als belangrijkste blikvangers, wachters van dit karakteristieke esdorp. De openheid van de omringende weilanden maakt dat Zalk zich als een compact geheel van merendeels agrarisch ogende bebouwing en hoog opgaande beplanting aftekent in het landschap. Prachtig, we besloten een wandeling te maken door het dorp. Wat een rust rond het historisch centrum aan het Kerkplein, met als belangrijkste monumenten de Romaanse Sint-Nicolaaskerk en het naastgelegen Schultehuis, de vroegere schoutenzetel. De tijd lijkt hier te hebben stilgestaan, lekker sfeertje. Tenslotte hebben we daar ons dorpswandelingetje besloten met een lunch op het zonnige terras van café eethuis 'De Oase' aan het Kerkplein.

Duiventil IJsselvliedt

Het begrip duiventil heeft twee verschillende betekenissen. Het is een hok waarin duiven worden gehouden of het is een plaats waar mensen komen en gaan. Het mag duidelijk zijn dat duiventil IJsselvliedt een hok is waarin duiven worden gehouden, hoewel ik daar op dat gebied nooit veel activiteiten heb kunnen ontdekken. Maar ik kan het mis hebben natuurlijk. 

Het oprichten van een duiventil en het in het bezit hebben van een vlucht duiven was vroeger niet zomaar aan eenieder toegestaan. Het was een zogenaamd 'heerlijk recht', hetgeen betekende dat het voorbehouden was aan de adel en aan de hoge geestelijken, voor zover die grootgrondbezitters waren. Er werd een landgoed van een bepaalde oppervlakte vereist. De bepalingen hieromtrent verschilden echter van gewest tot gewest. 

De fraaie, naar alle waarschijnlijkheid in 1825 gebouwde duiventil nabij de historische buitenplaats IJsselvliedt in Wezep, staat sinds een jaar of vijf op de rijksmonumenten lijst als volgt omschreven:

De vrij in het weiland staande duiventil uit het midden van de 19de eeuw staat recht tegenover de tuinmanswoning. De til bestaat uit een onderstel en een vierkant bakstenen duifhuis onder vrij plat overstekend tentdak op consoles. Hierop een vierkant torentje eveneens onder tentdak met windvaan. 

Het duifhuis rust op vier houten L-vormige staanders die zijn voorzien van horizontale plankdelen. Zij suggereren daarmee natuursteenblokken. Hierachter gaat de constructie van drie houten palen schuil. Deze staan op gemetselde poeren, waarop een hardstenen plaat. De hoekkolommen zijn door een schoor aan weerszijden verstijfd en dragen de vier gecementeerde gevels van het duifhuis. Deze zijn aan de voet door een keerbord omgeven. Het duifhuis bevat op de hoeken lisenen met verdiepte velden. De velden zijn gecementeerd. De voorzijde van de duiventil heeft een verdiept rondboogvormig afgesloten veld met achttien invlieggaten. In het midden van het gedrukte tentdak staat een vierkant torentje met aan vier zijden piramidaal uitgespaard, zes duivengaten. Een windwijzer met vaan waarin een wapen, is als bekroning op het eveneens van een tentdak voorziene torentje geplaatst. De twee zijden van het huis zijn blind uitgevoerd. De achterzijde bevat een houten deurtje. 

Waardering: 

De duiventil behorend tot de historische buitenplaats IJsselvliedt is van cultuurhistorisch belang: 

- wegens de ouderdom; 

- wegens het type; 

- wegens de relatie met de overige onderdelen van de buitenplaats. 

Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed

Over een citaat en meer

Bovenstaande citaat van Gerrit Komrij (1944-2012) kwam afgelopen weekend als oplossing te voorschijn in het ingevulde diagram van de kruiswoordpuzzel in de Paaseditie van de Volkskrant. De bekende spreuk van de eerste 'Dichter des Vaderlands' is op heel wat tegeltjes terecht gekomen. Komrij was behalve dichter, essayist, vertaler en weet ik allemaal niet wat nog meer, vooral bekend als bloemlezer. 

Vanaf zijn debuut in 1968 zijn de gedichten van Gerrit Komrij onderwerp van controverse en publieke belangstelling geweest. De meningen erover liepen ver uiteen. Misschien is dat niet zo vreemd voor een auteur die zelf een fel polemicus was. Het gaat er turbulent aan toe in de poëzie van Komrij. Van bundel tot bundel maakte de poëzie van Komrij een ontwikkeling door van ironie naar elegie. Dit profiel laat zien welke ontwikkelingen zijn poëzie doormaakte. 

Het was een kleurrijk persoon die Komrij, ik kon meestal wel genieten van zijn strapatsen. Open voor de aardigheid eens onderstaande link om een interview van hem te zien door Jeroen Pauw. https://www.npostart.nl/de-hemelpoort/07-07-2012/POW_00511765

Klapperdijk en Manenbergerbrug

Wapenveld; de Klapperdijk en Manenbergerbrug in tijden van weleer. Bron van blijheid tijdens logeerpartijtjes bij mijn grootouders aldaar. Spannende autopedraces met buurtkinderen op straat. Een toeterende schipper die door de brug wilde. De brugwachter die vanuit zijn huis rustig aan kwam sloffen. Haast bestond rond begin jaren vijftig kennelijk niet rond de Klapperdijk. Verkeer speelde nog amper een rol van betekenis. Zo konden wij kinderen ons daar nog lekker uitleven op straat.

van karrenspoor tot landweg

Van karrenspoor tot landweg gaat over een dynamische locatie in 'the middle of nowhere' tussen Nijkerk en Putten. Over de Deuverdenseweg in het buitengebied van de gemeente Putten, van begin sept.'65 tot medio '67 ons domicilie. Bijna 2 jaar gewoond in dit prachtige (natuur)gebied. Echter de deur uit gaan was vaak een hachelijke onderneming, de modder zoog aan alle kanten, je was blij als je niet tot aan je knieën in de bagger bleef steken. Maar kijk nu eens op ongeveer dezelfde locatie, het karrenspoor van toen is na 57 jaar een keurige landweg geworden. Overzichtelijker, maar bovenal ook saaier!

Veranderend landschap.

Pas zijn we sinds lange tijd weer eens naar Kasteel het Nijenhuis geweest om naar kunst te kijken. Veel van de in impressionistische stijl geschilderde (IJssel)landschappen van Jan Voerman (1857-1941) hebben we vaker gezien, maar in de geest van de tentoonstelling 'Het veranderlijke landschap' viel er nu een uitgebreide verzameling schilderijen van zijn hand te bezichtigen. Wat mij opviel is dat de veranderingen in het IJssellandschap nogal meevielen. Zeker qua sfeer, ook nu zien we de monumentale stapelwolken, de weidse luchten en het vee in de uiterwaarden nog, die Voerman zo'n 100 jaar geleden schilderde. Kijken we echter naar de details (de hedendaagse bebouwingen, bruggen, energiemasten etc.) in het IJssellandschap, dan zien we natuurlijk wel verschillen tussen toen en nu, alhoewel ik dat eigenlijk ook nog weer mee vindt vallen. 

In de z.g. tuinzaal van Kasteel het Nijenhuis was de tentoonstelling 'Zoeken naar Vermeer' te zien. In 1972 publiceerde Dirk Hannema, de grondlegger van Museum de Fundatie, de brochure Over Johannes Vermeer van Delft, twee onbekende jeugdwerken en een andere visie op zijn oeuvre, waarin hij zes werken uit zijn privé collectie met grote zekerheid aan Vermeer toeschreef. Toeschrijvingen die toen al niet door iedereen serieus genomen werden en nu door niemand meer geloofd worden. Toch was Hannema zeer overtuigd van zijn eigen kennis van kunst. Bijna zijn hele volwassen leven zocht Dirk Hannema naar Vermeers. Met de tentoonstelling die ons o.m. liet zien hoe hij dat deed waren we vrij snel klaar.

Tiny House 1967

Een z.g. Tiny House heeft doorgaans een vloeroppervlak van max. 50 m2, maar vaker is een max. van rond de 28 m2 de norm. Tiny houses komen voort uit een trend die is begonnen in Amerika. Toen vanaf 2008 de economische crisis de huizenmarkt verzwakte, ontstond er onder een groep Amerikanen de behoefte om goedkoop, onafhankelijk en flexibel te wonen. Zij gingen aan de slag met het bouwen van hun eigen huisjes, de zogeheten tiny houses. 

Vanaf medio 1967 tot eind april 1969, het begrip Tiny House was nog onbekend, hebben we het met niet meer dan 25,50 m2 (begane grond 15,40 m2, verdieping 10,10 m2) moeten doen, waarvan de laatste 8 maanden zelfs met 2 kleine kinderen. Bij gebrek aan een goede tijdelijke woonruimte tijdens de bouw van ons nieuwe huis, (zie in mijn blogarchief stukjes architectuur van 16/12'09 en over architectuur van 2/4'22), hadden we de bouw van de schuur voorgetrokken, zodat we daar een tijdje in konden wonen. Een mooie tijd, blij en vrij, we voelden ons de koning te rijk!

Een kleine update!?

De piramide van Maslow bestaat al sinds 1943, het jaar dat ik op stapel werd gezet. De motivatie-theorie, ofwel de rangschikking van de universele behoeften van de mens, verbeeld in de piramide van de Amerikaanse wetenschapper Maslow (1908-1970) zou aan een update toe zijn, las ik ergens. 

De piramide van Maslow

  Maslow bepaalde dat het vervullen van bepaalde behoeften universeel    is voor de mens. En dat het moet plaatsvinden conform links staande      volgorde. Men begint onderaan de piramide en moet eerst die laag          verwezenlijken vóórdat de laag erboven aan de orde is. De eerste laag      bestaat uit lichamelijke behoeften zoals zuurstof, water en voedsel. Als    hieraan is voldaan, volgt de tweede laag t.w. veiligheid en                        zekerheid, denk daarbij aan onderdak, kleding, veilige leefomgeving        en voldoende geld. De derde laag is behoefte aan sociaal contact met      familie, vrienden, partner, collega's enz. Hierna volgt de vierde laag t.w. waardering en erkenning, het respect wat iemand uit al die sociale verbanden kan halen. In de vijfde en laatste laag komt de zelfontplooiing aan bod. Hoe meer lagen verwezenlijkt worden, hoe gelukkiger een mens zou zijn. 

Onderzoekers van de Universiteit van Illinois schijnen recent te hebben ontdekt dat de piramide van Maslow weliswaar nog steeds een universele waarheid is, maar dat de volgorde waarin de behoeften worden vervuld, niet zoveel invloed hebben op het geluk dat door de mens wordt ervaren. De theorie van Maslow klopt na ca. 80 jaar dus nog steeds, alleen blijkt de volgorde van het vervullen van de behoeften wat minder belangrijk dan de wetenschapper dacht, een kleine update is dus wel op z'n plaats. Laat ik nou toevallig onlangs hebben gedacht, dat een kleine cosmetische update voor mijzelf na ca. 80 jaar ook wel eens op z'n plaats zou kunnen zijn. 

over een mooie film

Onlangs in Bioscoop Catharinakapel ofwel Filmhuis Harderwijk de film Living gezien. De film draait om de oude uitgebluste kantoorklerk Mr. Williams, gespeeld door de Britse acteur Bill Nighy (73), die op het gemeentehuis in het Londen van 1953 zijn dagen slijt met geestdodend werk. Maar als hij op zekere dag te horen krijgt dat hij niet lang meer te leven heeft, doet dat iets met hem. Hij besluit om van het laatste stukje van zijn leven nog iets te maken, en komt tot actie. Zo komt gaandeweg de film rond de eenzame weduwnaar, een mooi melancholisch verhaal tot stand. Een verhaal over een man die zijn lege bestaan aan het eind van zijn leven nog betekenis weet te geven. De wedergeboorte van een man die zichzelf lang geleden al had opgegeven. Een bijzonder fijnzinnige rol, prachtig vertolkt door Bill Nighy.

Bloemkolen, puur gezond!

Onlangs hadden we met vrienden weer eens een keukentafel-dinertje. Dat doen we zo eens in de 6 à 8 weken, beetje eten, drinken en ouwehoeren over van alles en nog wat, altijd gezellig. Met z'n zessen waren we, deze keer bij A en H in Putten. 't Is altijd even werk voor wie aan de beurt is om iets te verzinnen, maar alleen al het verrassingselement maakt het vaak leuker dan uit eten gaan, daar waren we het wel over eens. 

De verrassing was deze keer een mostertsoepje vooraf, waarna een lekkere bloemkool-ovenschotel bestaande uit een mix van bloemkoolroosjes, spekjes, prei, krieltjes, crème fraîche, eieren, tijm, geraspte kaas, mosterd, peper en zout. Heerlijk, we aten onze vingers er zowat bij op. Maar evengoed hadden we nog een beetje ruimte gereserveerd voor een toetje van ijs met vruchten en een kopje koffie na. Het was bij elkaar genomen weer een heel vermakelijk avondje. De volgende keer gaan wij in Harderwijk weer ons best doen om er een leuk keukentafel-dinertje van te maken!

over zondagsrust

Onlangs viel bij ons magazine 'Zondagsrust' op de mat. Huis aan huis verspreid door een mij totaal onbekende, maar al reeds in 1954 opgerichte Nederlandse Vereniging tot bevordering van de Zondagsrust en de Zondagsheiliging. Het nostalgische beeld op de cover deed mij nog denken aan de mooie zondagse wandelingen van weleer. Echter de inhoud van het magazine deed mij bij het doorbladeren belanden in de spruitjeslucht van de verstikkende jaren vijftig, een tijd die nota bene al zo'n 70 jaar achter ons ligt. 

De inhoud van het magazine bestond uit een bundeling van zeven nogal behoudende artikelen die de invulling van de eerste dag van de week als thema hadden. Aan het woord kwam een dominee en vader van 11 kinderen; een verstokte kerkganger; een bedrijfsleider van een Jumbo filiaal; een SGP politicus; een bestuurder; een moeder van 9 kinderen en een GZ-psycholoog. Ze hadden gemeen met elkaar, dat de zondag een dag is die ervoor gemaakt is om met God en Zijn dienst bezig te zijn. Een dag van rust en concentratie, en niks anders!

Iedereen is uiteraard vrij om te denken en te geloven wat hij of zij wil, zeker zolang ze er een ander maar niet mee lastig vallen. Maar ik keek er desalniettemin wel van op dat de in mijn ogen bekrompen christelijke standpunten van weleer, anno 2023 nog zo bestaan.

Verkiezingen

Je kan denk ik wel zeggen dat water de bron is van het leven, zelf bestaan we nota bene voor bijna 70% uit water. Goed water en waterbeheer is dan ook van levensbelang, en vraagt nogal wat expertise. Woensdag a.s. zijn er verkiezingen, waaronder die voor de waterschappen. Die zijn behalve voor veilige dijken o.m. ook verantwoordelijk voor schoon en voldoende oppervlakte water. Het waterschap 'Vallei en Veluwe', waar de gemeente Harderwijk onder valt, heeft met een totaal oppervlak van bijna 246000 hectare daarvoor totaal 16 rioolwaterzuiveringen ter beschikking.  Bovenstaand schema dat ik onlangs in de Volkskrant zag staan in een stuk van Kim van der Gouw, laat zien hoe dat in zijn werk gaat. 

Eerlijkheidshalve moet ik zeggen dat ik wel eens gedacht heb, ach die waterschappen, moeten we die nog steeds in stand houden. Wat zij doen, kan de provincie toch ook, scheelt ook nog in kosten. De waterschappen vallen toch al onder de verantwoordelijkheid van de provincie. De provincie kan immers waterschappen oprichten en opheffen, terwijl ze ook nog eens belast is met het toezicht op het functioneren van de waterschappen. Inderdaad, maar ze mist wonderlijk genoeg wel de expertise van de waterschappen! 

De taken van de waterschappen staan overigens niet op zichzelf. Ze hebben allerlei raakvlakken met andere terreinen, zoals o.m. ruimtelijke ordening, natuurbeheer en milieubeheer, werkterreinen van provincies en gemeenten dus. Een goede afstemming van het beleid tussen waterschappen enerzijds en gemeenten en provincies anderzijds is daarom erg belangrijk. 

Al met al ben ik er wel achter, dat het beheer van het water en de zorg voor de techniek die het water onder controle moet houden in dit complexe landje van levensbelang is. Daarom ga ik hoe dan ook a.s. woensdag behalve voor de Provinciale Staten ook stemmen op een nieuw algemeen bestuur voor het waterschap 'Vallei en Veluwe'!

van styrofoam en polyurethaanschuim

De bizarre beelden van styrofoam en polyurethaan-schuim in Kunsthal KAdE in Amersfoort gaven een aardig inkijkje van wat er allemaal in het hoofd van de Nederlandse kunstenaar Folkert de Jong (1972) omgaat. Geen makkelijk hoofd, maar dat had de titel van de tentoonstelling 'Ministry of Fear/Foam' al een beetje verraden. Het oeuvre-overzicht van de kunstenaar liet vooral de ongemakkelijke kanten van de menselijke samenleving zien. Complexe tableaux vivants van groteske werelden, die veel macht, geweld, kwetsbaarheid en ellende uitstralen. Folkert de Jong is met zijn tobberige beelden inmiddels een internationale bekendheid geworden.

bitterzoete emoties

De tentoonstelling 'Frans Huysmans en de Bergense School' in het Noord-Veluws Museum in Nunspeet, liet ons zien wat kunstschilder Frans Huysmans (1885-1954) allemaal in zijn mars had. Hij schilderde in diverse stijlen, impressionistisch, realistisch, expressionistisch, noem maar op. Een mooi en indrukwekkend museaal overzicht van zijn oeuvre. 

De tentoonstelling liet wat mij betreft nogal wat nostalgische taferelen zien. Een impressionistisch schilderij uit 1949 genaamd 'Winterlandschap' bleef me met name bij. Het liet niet alleen zien hoe de winters er in mijn jeugd vaak uitzagen, maar het gaf ook een indruk van het harde boerenleven. De kou was bijna voelbaar, maar ook de warme gezelligheid als we de deur achter ons hadden dichtgetrokken, en met z'n allen rond de grote potkachel zaten!

Strijdbaar Kats

Onlangs las ik in de Volkskrant hoe de dokter, de basisschool, de supermarkt, het postkantoor en het café uit Kats verdwenen was. Een behoorlijke verschraling van voorzieningen dus. Kats is een klein Zeeuws dorpje met een voormalige veer- en werkhaven aan de Oosterschelde in een uithoek van Noord-Beveland dat ongeveer 450 inwoners telt. Toen in 1965 de nabij gelegen Zeelandbrug in gebruik werd genomen kwam de veerhavenfunctie te vervallen, en veranderde dat gedeelte in een jachthaven, die ik als zeiler wel eens heb aangelopen. Het gedeelte werkhaven bleef echter als productiehaven voor de Deltawerken tot in de jaren negentig in gebruik. Sindsdien is de werkhaven in verval geraakt en een gebied geworden vol relicten en ruïnes waar nog immer een stel iconische portaalkranen boven uittorenen. 

Om de leefbaarheid van Kats te verbeteren worden er diverse plannen bedacht. Eén van de plannen is om van het havengebied een woon- en recreatiegebied te maken, en het gebied tevens cultuurhistorisch te onderscheiden als een factor van belang tijdens de uitvoering van de Deltawerken. Bovenstaande collage geeft met behoud van eyecatchers als de iconische portaalkranen slechts een sfeerimpressie van hoe het zou kunnen worden. Strijdbaar Kats, met kunst- en vliegwerk moet de leefbaarheid daar worden verbetert!

Holwert aan Zee?

Holwerd schrijf je sinds 1 januari j.l. met een t aan het eind, Holwert is nu de officieel Friese benaming van dit sterk vergrijsde en gekrompen spookdorp, dat ikzelf overigens alleen maar ken als opstapplaats van de boot naar Ameland. Zou dat dan toch het begin van de verandering zijn die ze daar hebben voorstaan, want ze zijn daar wel het één en ander van plan. Bijvoorbeeld een gat in de dijk moet daar nieuwe natuur én nieuwe inkomsten creëren. Holwert gaat 'Holwert aan Zee' heetten, als de vergevorderde plannen tenminste doorgaan. Ik las dat het provinciebestuur na alle toezeggingen ineens wat schijnt terug te krabbelen. Benieuwd wat het gaat worden.(Zie ook in mijn blogarchief Holwerd, havenplaats in spe? van 19/2'19)

Oorlog door kinderen getekend

      Kira tekent een oog vol tranen en een gebroken hart, aangevallen door raketten. 

De aanvalsoorlog tegen Oekraïne die Rusland een jaar geleden, om precies te zijn op 24 februari 2022 begon, is feitelijk een escalatie van de Russisch-Oekraïense strijd die al sinds 2014 in het oosten van Oekraïne gaande is. Sinds de invasie zijn volgens diverse berichtgevingen meer dan 9,5 miljoen Oekraïners hun land ontvlucht. Een deel daarvan kwam in Nederland terecht. 

In AD las ik afgelopen weekend 'De oorlog getekend'. Ontroerende tekeningen en verhalen van Oekraïense kinderen van vluchtelingen in Nederland, over hun beleving en verwerking van de oorlog in hun thuisland. Over snel volwassen worden gesproken! Hierbij een paar tekeningen.

      Sofia tekende de oorlog in haar thuisland o.m. met slachtoffers die naar de hemel gaan en een

      knop om op te drukken voor hulp.

Verknocht!

Onlangs wilde ik nog even vlug een boodschapje doen, maar dat liep anders. Starten ging nog net, maar praktisch direct daarop was het gebeurd, en kreeg ik de motor met geen mogelijkheid meer aan de praat. Dit is voor het eerst dat ik zoiets meemaak met mijn oude vertrouwde Volvo V70 D5 Automaat, die ik 20 jaar geleden, om precies te zijn op 11 februari 2003, heb gekocht bij de dealer, en waar ik sindsdien 400.000 km probleemloos in heb gereden. Een dijk van een auto die mij nog nooit in de steek heeft gelaten en nog lang meekan. Ik ben er aan verknocht! 

Jammer alleen dat het een diesel is, daarom is ondanks dat ik hem laat repareren om er nog een poosje in te rijden, zijn einde toch nabij. En gezien de gemaakte transmissie afspraken terecht natuurlijk! 

Het is maar een ding, maar de relatie tussen mens en auto is complex. Een auto is functioneel en voorziet in een materiële behoefte. Maar dat niet alleen, de relatie heeft ook een psychische en sociale kant. M.a.w. wat betekent de auto voor mij en wat haal ik eruit, en welk signaal geeft de auto aan mijn omgeving. Waarden merk ik, die door de ontwikkelingen op het gebied van o.a. transmissie geleidelijk aan aan het veranderen zijn.

de 25e zondag p.m. (za. 04 feb.)

We begonnen afgelopen zaterdagmiddag onze 25e p.m. bijeenkomst in de serre van restaurant 't Huus van Guus, parel aan de rand van de Harderhaven. Met z'n zevenen op een prima plekje in de hoek, kwam de stemming er met koffie, thee en gebak snel in. Wel jammer natuurlijk dat Janny wegens ziekte deze keer heeft moeten laten afweten, het zij zo, volgende keer is ze hopelijk weer van de partij. Na een uurtje, iedereen was wel zo'n beetje bijgepraat, hebben we de auto's in de Hanzemeen, nabij het centrum, geparkeerd. En zijn we vervolgens via het Zeepad naar het Marius van Dokkum museum aan de Academiestraat in de historische binnenstad gewandeld. 

De humoristische voorstellingen van Marius van Dokkum (1957) zijn befaamd. We waren in 't Huus van Guus al goed gemutst geraakt, maar in de snijkamer van de voormalige Universiteit van Harderwijk kwam de stemming er helemaal goed in. De plek waar ooit tijdens de anatomische lessen lichamen werden ontleed, is tegenwoordig dus geheel gewijd aan het werk van een springlevende kunstenaar. Prachtig, typetjes, en nog eens typetjes op het doek! 

Terug in de Hanzemeen was het zo langzamerhand wel tijd geworden voor een hapje en een drankje. Altijd gezellig, zo werd het ongemerkt tijd om aan tafel te gaan voor de soep, de aardappelgratin met kip, groente, kruiden, kaas en room, het toetje en koffie met weet ik wat nog meer. Rond een uur of negen was het mooi geweest en namen we afscheid van elkaar. De volgende zondag p.m. de 26e dus, zal ijs en weder dienende over 3 à 4 maanden bij Geke in Kampen worden gehouden.

over een oude foto

Onlangs vond ik tot mijn verrassing bovenstaande foto op internet. Fanfarekorps 'De Eendracht' uit Wezep. Leuk, voor mij een aantal bekende gezichten, waaronder mijn vader. De exacte datum heb ik niet kunnen achterhalen, maar al deducerend kwam ik tot de conclusie dat het eind jaren 40, hooguit begin jaren vijftig moet zijn geweest. Mijn vader stond met die grote trom aan het begin van zijn muzikale carrière, en dat hij dat ding meebracht naar huis kan ik mij nog herinneren.  

De muzikale bijdrage van mijn vader bij fanfareorkest 'De Eendracht' verliep volgens mijn herinnering van slagwerksectie naar koperblazerssectie, respectievelijk van grote trom naar kleine trom naar uiteindelijk de bombardon. (zie in mijn blogarchief ook stukje 'embouchure' van 23/2'11) Ze hebben gemeen dat het instrumenten van de ritmesectie zijn, de ruggengraad van het orkest. De ritmische basis, waarover de overige koper- en houtblazers zoals trompetten, bugels, hoorns, trombones, baritons, bassen en saxofoons hun partijen spelen. 

1953, a long time ago

Gisteren heb ik op tv naar de 70-jarige herdenking van watersnoodramp 1953 gekeken. A long time ago, maar de gebeurtenissen rond de grootste Nederlandse natuurramp van de 20ste eeuw staan mij nog helder voor de geest, ook al woonde ik op de noord veluwe ver van het rampgebied. Mijn moeder zat zeer geëmotineerd aan de radio gekluisterd, en barstte af en toe in tranen uit. En op school, ik zat in de vierde klas van de lagere, kregen we 's maandags te horen dat we vrijaf kregen om kleren voor de getroffene te verzamelen. Met een juttezak gingen we langs de deuren, als ie vol was werd ie op school ingeleverd en verder gedistribueerd. Bij mijn oma lag later die maand een boekwerk met foto's van de ramp, uitgegeven door weekblad De Spiegel. Een indrukwekkend beeldverslag in zwart wit, dat ik iedere keer weer pakte als ik daar was. Herinneringen en beelden die gisteren 70 jaar na dato mij weer even in de tijd terug wierpen. Hoe zouden de mensen die de ramp bewust en aan den lijve hebben ondervonden deze dagen beleven? Ik hoorde iemand zeggen alsof het gisteren was!

keukentafeldiner

Thuis een etentje met oude vrienden is vaak nog leuker dan uit eten gaan, vonden we met z'n allen. Even gezellig met z'n zessen rondom de keukentafel, beetje ouwehoeren over van alles en nogwat en genieten van al het lekkers wat uit eigen keuken komt. We doen dat bij toerbeurten eens in de 6 à 8 weken, maar eigenlijk zouden we het vaker moeten doen, zeiden we tegen elkaar. De remmen even wat vaker los, het alledaagse leven is al normaal genoeg. Onlangs weer zo'n heerlijk en vooral ontspannen keukentafeldinertje gehad bij R en H thuis in Putten. Met meloen en ander fruit, gratin met kip, groenten en aardappel, ijs, en niet te vergeten natuurlijk de nodige wijntjes en pikketanisjes. Ik kan mij nu al verlekkeren op het volgende keukentafeldinertje, maar dan bij A en H in Putten.

Wijs met de Waddenzee

Bedum, '100 jaar het beste uit melk' staat er op een spandoek bij de fabriek van FrieslandCampina, en dat is mooi natuurlijk. Daar moet, lijkt mij, wel een heel bevredigend productieproces aan ten grondslag liggen. Echter niet in alle opzichten, want wat ze niet vermelden, is dat ze het afval van dit proces in de Waddenzee dumpen, en dat is natuurlijk alles behalve mooi! Beetje kort door de bocht, maar je kan in dit verband dus zeggen: Waddenzee, '100 jaar het slechtste uit melk'. 

De Waddenzee ontvangt de afvalstoffen middels een grote smeerpijp, waarvan de betonnen monding, die vanaf de dijk niet te zien is, ongeveer anderhalve kilometer de zee insteekt. FrieslandCampina in Bedum verwerkt volgens Bartjens een miljard liter melk per jaar tot kaas en ingrediënten voor babyvoeding. De vele miljoenen liters lauwwarm z.g. gezuiverd afvalwater die daarbij jaarlijks vrij komen en in de Waddenzee worden gedumpt, zitten vol stikstof en fosfaat. 

Er is voor de smeerpijp, waarvan het Waterschap formeel eigenaar is, ooit door Rijkswaterstaat een vergunning verleent. Handhaving voor wat vervuiling Waddenzee betreft laat ze aan de provincie over, maar die ziet geen reden om in actie te komen. FrieslandCampina doet volgens de (sterk verouderde)normen niets verkeerd bij het dumpen in de Waddenzee. Beetje naar elkaar wijzen, verder gebeurt er dus niets, alles blijft zoals het is. 

Wijs met de Waddenzee, natuurlijk, maar het is godgeklaagd dat we, en al helemaal in deze tijd, nog zo met haar omgaan!

zo doof als een kwartel

Als de buis van Eustachius door één of andere oorzaak verstopt is, en dientengevolge o.m. de spanning in het middenoor oploopt en gaat ontsteken, zoekt de prut een uitweg via het trommelvlies, dat uiteraard wel eerst moet scheuren door de toegenomen druk. Tot zover het pijnlijke deel. Als de spanning eraf is, is de pijn over maar ben je met dat oor zo doof als een kwartel! En als dat met beide oren gebeurd, ben je zo doof als twee kwartels, weet ik sinds kort uit ervaring! Of noemen ze dat misschien stokdoof?

Waar die gezegden vandaan komen mag Joost weten, want kwartels bijvoorbeeld zijn alles behalve doof. Ik las ergens dat dit geloof waarschijnlijk berust op het feit dat kwartels pas laat opvliegen als je in de buurt van het vogeltje komt. Als hij angstig wordt, blijft hij ineengedoken en onbeweeglijk op de grond zitten. Zelfs een geweerschot laat het vogeltje niet opvliegen!

Hoe dan ook 'zo doof als een kwartel' is een staande uitdrukking, iedereen begrijpt de betekenis ervan. Maar de kwartel heeft er weinig of niets mee te maken.

Reputatieschade

De wolf is terug in ons land, en dat na 150 jaar. Waarom de wolf, door velen na amper een paar jaar hier al de Probleemwolf genoemd, er zolang over gedaan heeft om terug te komen is mij een raadsel. Het is een slim dier, mogelijk zocht het contact met zijn grote concurrent de z.g. Geldwolf die hier tijdens zijn afwezigheid de macht in zijn voormalig territorium moeiteloos heeft overgenomen. De jaloers makende overmaat aan voedsel, die de z.g. Geldwolf her en der, zelfs tot na het jachtseizoen laat liggen, zal daar mogelijk mee te maken kunnen hebben. Om maar te zwijgen over het makkelijke prijshappen in zijn nabijheid van schaapjes en ander vrij lopend gedierte. Nee, ik begrijp de Probleemwolf wel, waarom moeilijk doen als het makkelijk kan. Alleen jammer dat de Geldwolf in mij daar zo af en toe toch ook wel iets genuanceerder over denkt. Maar Probleemwolf of niet, Midas hoort erbij!

multifunctionele architectuur

In de Volkskrant las ik onlangs een reportage van Kirsten Hannema over Melopee, een spraakmakend (school)gebouw in Gent, ontworpen door de Belgische architect Xaveer De Geyter (1957). Het in 2020 opgeleverde Melopee is een multifunctioneel gebouw gelegen aan de Oude Dokken, een voormalig industriegebied dat getransformeerd werd tot een nieuwe bruisende stadswijk. Een prachtig gebouw op een prachtige locatie in wording met een vloeroppervlak van totaal 4630 m2, dat als publiek stadsgebouw zowel school als een buurtvoorziening is. 

In een slim ontwerp zijn delen van het gebouw open en verbonden met de buurt. Het is een voorbeeld van een nieuwe en gedurfde manier van denken over onderwijs, open ruimte en sociale interactie. Het gebouw bestaat uit een compacte stapeling van een kinderdagverblijf, een basisschool met buitenschoolse opvang en een sporthal. Ook de buitenruimtes zijn gestapeld. Hiervoor is een lichte open staalstructuur opgetrokken, als een grote pergola begroeid met klimplanten. Een openbaar wandelpad doorkruist het project. De sporthal wordt gebruikt door de school, maar staat ook open voor de buurt, net zoals een aantal andere binnen- en buitenruimtes.

In 1967 werd De Meerpaal in Dronten opgeleverd, destijds eveneens een multifunctioneel gebouw met een vloeroppervlak van totaal 3500 m2, ontworpen door de Nederlandse architect Frank van Klingeren (1919-1999) op een prominente locatie in het hart van Dronten.

Het revolutionaire ontwerp ontstond destijds vanuit de idealistische gedachte van de maakbare samenleving. Het overdekte plein (Agora) was een vertaling van gedachten over de samenleving – het maken van een plek waar ontmoetingen en vele activiteiten tussen alles en iedereen vanzelf zouden kunnen ontstaan en elkaar zouden versterken – een waar gemeenschapscentrum. Openbaarheid was volgens Van Klingeren de essentie van de stad. 

In 1973, zes jaar na De Meerpaal werd in Eindhoven 't Karregat opgeleverd, wederom een multifunctioneel gebouw naar een ontwerp van Frank van Klingeren met een vloeroppervlak van totaal 3800 m2. Oorspronkelijk bestond ’t Karregat uit een parapluachtige dakconstructie met een buitenwand. Binnenin het gebouw ontstonden diverse ‘landschappen’ waarbij de verschillende activiteiten door elkaar heen liepen. 

Beide gebouwen van Frank van Klingeren zijn in de afgelopen decennia diverse keren ingrijpend verbouwd vanwege de chaotische indeling. Van de oorspronkelijk revolutionaire ontwerpen is na een halve eeuw weinig meer over. Multifunctionaliteit in een gebouw is prachtig, mits er kennelijk op visueel- en akoestisch gebied deugdelijke afscheidingen zijn, en bovendien de verschillende activiteiten logistiek en organisatorisch goed te handelen zijn. Vooralsnog lijkt het erop dat de Melopee School in Gent wat deze criteria betreft goed zit.

wanen op zee

Omhoog, omlaag, omhoog en weer omlaag, in een eindeloze cadans door de nacht. De zee leek in de vroege ochtend veranderd in een bewegend berglandschap. Vreemd, ik waande mij ineens even in het golvende landschap van de Ardennen. Maar dat kon natuurlijk niet waar zijn, we zaten immers midden op zee, op 59º34'N en 0º41'W om precies te zijn, tussen Schotland en de Shetlandeilanden dus. De golven van de Atlantische Oceaan hadden hier vrij spel. Toch frappant, even zo'n waan op zee in de vroege ochtend.

Twee ogen zien meer dan één!

In mijn stukje 'Het oog wil ook wat!' schreef ik op 6 december j.l. o.m. dat een troebele lens het beeld grondig kan verpesten, je kan er bij wijze van spreken geen oogje meer mee in het zeil houden. Ik merkte toen echter dat een nieuw lensje in één oog al wonderen deed. Lastig was dat beide ogen toen wel een strijd aangingen, het was oog om oog (tand om tand laat ik in dit verband even weg). Het oog met het nieuwe lensje voelde zich meer en beter dan het andere, en ging er prat op dat het veel meer zag. Natuurlijk, in het land der blinden is eenoog koning! Om aan deze ongelijke strijd maar een eind te maken, is nu ook het andere oog van een nieuw lensje voorzien. En sindsdien gunnen ze elkaar weer het licht in de ogen, en ben ik ook blij, want twee ogen zien meer dan één!

Veilig Douchen

Of ik in onze nieuwe z.g. comfortdouche van de firma Z ook de sterren van de hemel zal zingen als ik mij veilig sta te douchen, weet ik nog niet. Ben in ieder geval de laatste dagen door het irritante gestuntel van de firma Z sowieso niet in de juiste stemming geraakt. Maar dat kan uiteraard veranderen, de tijd zal het leren. Want het resultaat is na ca. 2,5 dag klungelen i.p.v. max. 1 dag, waar ze zo prat opgaan, uiteindelijke toch nog acceptabel geworden!

Hart voor het Wad

Daarom hebben wij het Wad in ons hart gesloten!

Nieuwjaarsdag.

Zo, vanmiddag nog even op de borrel aan de Thorbeckegracht in Zwolle om de verjaardag van onze kleinzoon Daan en nieuwjaarsdag te vieren, en dan hebben we het voorlopig wel gehad met de geneugten van al die overdadige calorieën, blij toe! Mijn gedachten gaan op deze dag vaak even terug naar maandag 1 januari 2001, de dag dat de jarige job even na de jaarwisseling geboren werd in het AMC in Amsterdam. Maar het was ook de dag van de brand in café 'Het Hemeltje' in Volendam, waarbij 14 jonge mensen omkwamen en 180 gewonden vielen. Alweer 22 jaar geleden, maar het geloei van de vele ambulances in de nacht die we destijds op ons oppasadres hoorden, staat mij nog helder voor de geest. Ook daarom is 1 januari voor ons altijd een gedenkwaardige dag!

Waarheen leidt de weg?

Hoe sterk is de eenzame fietser die krom gebogen over zijn stuur tegen de wind zichzelf een weg baant. (Boudewijn de Groot, 1973) Geen idee eerlijk gezegd, waarheen, waartoe lijkt mij eerder de vraag. Het maakt nogal verschil of je naar je meisje onderweg bent of naar de tandarts. In het laatste geval heb je eerder last van knikkende knieën is mij ooit uit empirisch onderzoek gebleken. Enfin, waar je in het nieuwe jaar ook naar toe fietst, het is in alle gevallen simpel een kwestie van blijmoedig doortrappen en niet zeuren, desnoods met een leuk deuntje in je hoofd als bijvoorbeeld 'Once upon a time in the West'.

Over vulkanen.

Gisteravond zag ik The Volcano: Rescue from Whakaari'. Een dit jaar gemaakte film/documentaire, die per minuut de plotselinge en dodelijke vulkaanuitbarsting van de Whakaari in Nieuw-Zeeland volgt op 9 december 2019. Daarbij kwamen 22 mensen om het leven, argeloze toeristen die onder begeleiding van z.g. ervaren gidsen de krater van dichtbij wilden ervaren. De aangrijpende film/documentaire, gebaseerd op verhalen van overlevenden en reddingswerkers, vertelt over een dag waarop gewone mensen buitengewone dingen moesten doen, en plaatst deze tragische gebeurtenis in de grotere context van de natuur, veerkracht en de kracht van de medemenselijkheid.

Ik moest denken aan die keren dat ik zelf om een krater wandelde van een nog immer actieve stratovulkaan t.w. de Vesuvius in Italië en de Bromo op Java. De Vesuvius is voor het laatst uitgebarsten in 1944 en de Bromo nog in 2004, waarbij doden vielen te betreuren, evenals toen de Whakaari dus in 2019 een boertje liet. 

Maar het meest tot mijn verbeelding spreekt de Zuidwalvulkaan in de Waddenzee tussen Harlingen en Vlieland. (Zie o.m. mijn stukje 'dynamisch landschap' van 5/12'21) Een stratovulkaan in Nederland die sinds de late Jura, zo'n 160 tot 145 miljoen jaar geleden niet meer actief is geweest, en sindsdien met meer dan 2000 meter sedimentair gesteente is bedekt. Een in diepe rust zijnde vulkaan dus nabij het boorplatvorm Zuidwal, waar ik jarenlang zonder dat ik dat wist overheen heb gezeild! De Zuidwalvulkaan gloeit nog immer na, de aardtemperatuur op 2000 meter diepte is daar na al die miljoenen jaren nog steeds 35 à 40 % hoger dan de naast gelegen gebieden.

Als ze die (meer)warmte eens konden exploiteren hadden we hier waarschijnlijk tot sint-juttemis geen andere energiebronnen meer nodig!

Pork Wellington

Waar komt de naam Pork Wellington toch vandaan vroeg ik mij gisteravond in Amsterdam tijdens het kerstdiner bij E en A af. Pork Wellington is de klassieke variant van de Beef Wellington, en is bereid met varkenshaas in plaats van ossenhaas. Na een tijdje googelen kwam ik achter de z.g. geschiedenis van dit smakelijke gerecht.

Tijdens de beroemde Slag bij Waterloo delfde Napoleon eindelijk het onderspit. De hertog van Wellington – Arthur Wellesley – vierde deze overwinning door zijn koks een nieuw rundvlees recept te laten ontwikkelen. Zijn favoriet! Rundvlees verpakt in bladerdeeg, een gerecht dat wel wat weg had van de Wellington Boot, een laars. En niet zomaar een laars, maar een laars die de hertog liet maken gebaseerd op de Duitse Hessian laarzen. Het gerecht lijkt overigens verdacht veel op het Franse‘Filet de Boeuf en Croute’. Een gerecht dat al drie eeuwen eerder voorkwam in Franse kookboeken. Terwijl de eerste Engelse vermelding pas in de 1903 verscheen. Wellicht dat Sir Wellesley dit gerecht op Franse bodem had gegeten en het thuis heeft laten namaken. En de Fransen nog een trap na heeft willen geven met dit stukje geschiedvervalsing? 

Een woud van windmolens

Onlangs reed ik vanuit Amsterdam door de Flevopolder naar huis, dat doe ik zo af en toe. Een vanaf de A1 via de A6, A27, Vogelweg enz. ietwat omslachtige, maar altijd prima route. Ook deze keer weer, ondanks het vaak beperkte zicht door de laag hangende bewolking en vele mistflarden. Maar gek genoeg kwamen er ook nogal wat gaten voor in het lage wolkendek, waar zonnestralen vrolijk en bijzonder sfeervol doorheen piepten. En zo kwam uit de mistflarden op de Vogelweg, ineens even een door de zon beschenen woud van windmolens naar voren! 

De Flevopolder, het grootste kunstmatige eiland ter wereld, kenmerkt zich volgens Bartjens door veel open ruimte.  De polder, die gemiddeld 5 meter onder de zeespiegel ligt, is met bruggen verbonden met het vasteland.  Behalve de kenmerkende open ruimte heeft de polder voor mij een eigen fascinerende schoonheid. Of het noodzakelijke kwaad van duizenden windmolens in de polder een positieve bijdrage aan de schoonheid levert durf ik te betwijfelen. Het is sowieso een aanslag op de beleving van de open ruimte. Dat neemt allemaal niet weg dat ik het plaatje dat op de Vogelweg even voor de dag kwam van een zo mooi door de zon beschenen windmolenwoud in het grijs prachtig vond.

Jaarwisseling op komst.

De zeilen hingen er slap bij, maar de zee kleurde prachtig turquoise tot aan de praktisch lege einder aan toe. En dat maakte veel goed, zo prachtig. Zwoel windje erbij zou nog mooier zijn geweest, maar je kan als zeiler niet altijd maar alles hebben. Je hebt van die dagen die je nooit vergeet, dit was er zo een, temeer omdat hij zo contrasteerde met de winderige en regenachtige dag die erop volgde. Heeft ook z'n bekoring, maar dat terzijde. Op zoek naar inspiratie voor de jaarlijkse nieuwjaarskaart, kwam ik in een album deze foto tegen die ik ooit tijdens een vakantie in mijn zeilperiode heb gemaakt. En zie daar, een idee was geboren.

Een gedenkwaardig afscheid.

Afgelopen woensdag kwamen we met z'n allen bijeen in de Grote of Sint-Maartenskerk in Zaltbommel voor de afscheidsdienst, voorafgaand aan de begrafenis van Will, mijn lieve schoonzus sinds bijna 60 jaar. De indrukwekkende maar sfeervolle kerk, gebouwd in de veertiende en vijftiende eeuw, zat vol met familie, vrienden en andere genodigden. Het was koud in de kerk, erg koud zelfs, maar de warme woorden en mooie gedichten van kinderen, kleinkinderen en broer en zus van Will deden mij dat praktisch vergeten. En natuurlijk hielpen daar ook de woorden van de voorganger en het prachtige orgelspel aan mee. Evengoed was het wel lekker dat we na de afscheidsdienst in een afgesloten en verwarmd deel van de immense basiliek konden bijkomen met een kopje koffie en een broodje. 

Onder het indrukwekkende luiden van de grote zware Trierklok hoog in de toren, hebben we met z'n allen na afloop onze auto's weer opgezocht, om vervolgens naar Natuurbegraafplaats De Maashorst in Schaijk te rijden. En daar, in dat mooie verstilde landschap hebben we haar lichaam begraven. Ik moest daar even denken aan een gedichtje van Toon Hermans dat 'al wat sterft zal bloeien' heet en gaat als volgt: 

de bomen komen uit de grond 

en uit hun stam de twijgen 

en iedereen vindt het heel gewoon 

dat zij weer bladeren krijgen 

we zien ze vallen op de grond 

en dan opnieuw weer groeien 

zo heeft de aarde ons geleerd 

dat ál wat sterft zal bloeien. 

In pannenkoekenrestaurant De Tol in Velp hebben we daarna met zijn allen wat nagepraat. Over hoe een triest afscheid toch ook nog weer heel mooi kan zijn. En dat was het!

Een vooruitziende blik!

  

De Reichsbürger-beweging in Duitsland, de QAnon beweging in Amerika, die ook al in Nederland in opkomst is, het Forum voor Democratie in Nederland en ga zo nog maar even door. Het aantal partijen waar complottheorieën de plaats van het rationele denken hebben overgenomen lijkt zo te zien explosief te groeien.  Schrijver Willem Frederik Hermans publiceerde in 1988 de essaybundel 'Door gevaarlijke gekken omringd', een essay die voor een groot deel is samengesteld uit tientallen krantenpublicaties.

Hij geeft in de essaybundel over van alles en nog wat zijn eigengereide mening, vooral over taalgebruik en correcte formulering. Fout taalgebruik en incorrecte formuleringen liggen vaak ten grondslag aan veel ellende. Zijn opponenten beweerden echter dat hij spijkers op laag water zocht, maar dat vond ik niet. Hij heeft destijds, zeker achteraf gezien, een vooruitziende blik gehad!

Het oog wil ook wat!

Dat in het taalgebruik ooit een keer de gevleugelde uitdrukking 'Het oog wil ook wat!' is ontstaan kan ik mij wel voorstellen, er is zoveel moois te zien. Al moet je er natuurlijk wel oog voor hebben. En dan nog, de één ziet alleen maar de grote lijnen, de ander ziet meer de nuances. Maar hoe je ook kijkt, in alle gevallen is het van belang, dat je het scherp op je netvlies krijgt. Zo niet dan mankeert er vaak wat aan je lens. Een troebele lens verpest het beeld grondig, weet ik uit ervaring, nuances zijn niet zichtbaar. Maar zie, met reeds één nieuw aangebracht helder kunstlensje, waren de nuances terug. Het andere oog wil op korte termijn ook zo'n lensje, kun je nagaan wat je dan allemaal weer te zien krijgt!

Strandvertier

Onlangs heb ik in het Noord-Veluws Museum in Nunspeet de expositie Ben Viegers springlevend! gezien. De Haagse schilder Ben Viegers (1886-1947) heeft in zijn leven van alles en nog wat geschilderd in zijn kenmerkende vrolijk impressionistische stijl, landschappen, stadsgezichten, stillevens, boerenleven, zee- en strandleven, noem maar op. Mijn blik bleef even wat langer hangen bij Strandvertier, dat hij zo'n honderd jaar geleden schilderde.

Aan de outfit van de badgasten is duidelijk te zien dat betamelijkheid en goede zeden het motto was. De mensen hadden destijds op het strand zo ongeveer evenveel kleding aan als elders. Maar ze vermaakten zich er zo te zien niet minder om, het is een plezierig en ontspannen tafereel. 

Vergeleken met de huidige badmode is er in honderd jaar wel het één en ander veranderd. De offset-litho Naakten met Strandbal uit 1994 van de Amerikaanse popart kunstenaar Roy Lichtenstein (New York, 1923-1997) laat dat in extentie zien. Maar de laatste tijd hoor je nogal eens dat er sprake is van een nieuwe preutsheid in de samenleving. Het zij zo, als het dan maar bij verpreutsing in het strandvertier blijft!