Gedroomde paradijzen in zee.

Met de serie 'gedroomde paradijzen', een twaalftal schilderijen van locaties op Tahiti, Hiva Oa en Martinique, heeft Jeroen Krabbé zich laten inspireren door de post-impressionistische schilder Paul Gauguin (1847-1903). Twaalf landschappen, prachtig van kleur en emotie, waarop geen mens te bekennen is. Daar was Gauguin zo goed in, hij kon de locals vaak zo mooi schilderen, alsof er licht in hun huid zat, stralend gewoon, briljant.

Krabbé heeft zich dus laten inspireren door de fabelachtige kleuren van Gauguin. In een interview zei hij: Laat ik eens kijken wat ik met die kleuren kan. Paars. Ik gebruikte nooit paars. Vond ik spannend. Dit zijn oefeningen in hoe ver ik durf te gaan. Ja, ik heb mezelf verrast. Roze, zoals op de afbeelding voor de tentoonstelling. Gebuikte ik ook nooit. Kun je zien wat voor vreugde het schilderen me heeft gegeven?

Het is aannemelijk dat het maken zeer waarschijnlijk een vreugdevol proces moet zijn geweest voor Jeroen Krabbé. Of het plezier van het zien het vreugdegevoel van de maker overtreft weet ik natuurlijk niet, maar dat hoeft ook niet. Ik heb sowieso genoten van zijn twaalf kleurrijke composities in museum de Fundatie.

even terug uit de vergetelheid

Ergens las ik dat de Haagse schilder Jan van Heel (1898-1990) de spil was van de Nieuwe Haagse School. Het Haagse antwoord op de De CoBrA groep, een avant-gardebeweging van kunstenaars uit Denemarken, België en Nederland tussen 1948 en 1951. Het één en ander vanwege de figuratieve, poëtische voorstellingen die Jan van Heel maakte in vaak verstillende tinten.
De tentoonstelling in het Harderwijkse Stadsmuseum geeft een mooi overzicht van zijn veelzijdig oeuvre. Van verstilde Parijse stadsgezichten tot zijn bekende clownsportretten, en van bezielde stillevens tot sterk geabstraheerde en felgekleurde Spaanse landschappen. Ruim 120 schilderijen en gouaches van zijn artistieke nalatenschap schonk hij in de jaren 80 aan de gemeente Harderwijk. Het zal zeer waarschijnlijk een deel zijn van zijn totale oeuvre, maar het geeft een boeiend beeld van de schilder Jan van Heel, van wie hij was en van zijn artistieke ontwikkeling.

Smakelijke reis in Harderwijk.

Op de boulevard van Harderwijk hebben we pas een smakelijk reisje van mild naar pittig gemaakt op een authentieke Indiase manier. In een land als India vol met tegenstellingen zoals arm, rijk, tropische stranden, hoge bergen, kleurrijke straten, markten en tempels vol hartelijke en energieke mensen met keukens vol heerlijke gerechten, ging dat als van een leien dakje!

Bijzondere expo in Nunspeet.

Onlangs hebben we in Nunspeet een expositie gezien die daar ruim een eeuw geleden ook te zien is geweest, namelijk een reprise van de Pictura Veluvensis expositie van 1913. Pictura Veluvensis, een in 1902 in Renkum opgerichte kunstvereniging trok met name kunstenaars uit de destijds bloeiende kunstenaarskolonies Renkum en Nunspeet. De Veluwe, dat tot op heden nog als Nederlands grootste aaneengesloten natuurgebied bekend is, bestaat nog immer uit heel verschillende landschappen, waardoor nogal wat schilders geïnspireerd raakten. Op de ruim 50 schilderijen die de expositie telt, zijn hier en daar ook nog nieuwe varianten op het impressionisme te zien. De schilderijen, die overigens niet allemaal over de Veluwe gaan, geven een aardig beeld van hoe het landschap er ruim 100 jaar geleden uitzag.

Verder hebben we in het Noord-Veluws Museum ook nog modern werk gezien van Gaby Bovelander (Den Haag, 1931). Een kunstenares die zich altijd probeert te vernieuwen, zowel in techniek als in onderwerp las ik ergens. In haar eerste periode als schilder maakte ze magisch realistische schilderijen, desolate landschappen bevolkt door fantasiefiguren en – vormen. Daarna kwam een periode van deformeren, vooral in de vorm van honderden tekeningen. Eind jaren zeventig brak voor haar de ‘lyrisch abstracte’ periode aan en maakte ze o.m. de serie ‘witte’ schilderijen. En nu maakt ze, mede door haar fysieke gesteldheid, sinds 2010 digitale kunst. In de Rabozaal hebben we een aardige selectie schilderijen en tekeningen van haar gezien, die ze afgelopen zomer aan het Noord-Veluws Museum geschonken heeft.

over a one way ticket to Mars

Onlangs in Kunsthal KAdE in Amersfoort een expositie over de planeet Mars gezien. Een interessante expositie waarin wetenschappers en kunstenaars laten zien hoe ze tegen Mars aankijken. Eén boodschap komt daarbij duidelijk naar voren t.w. laten we vooral goed blijven zorgen voor onze eigen planeet. Dat Mars vanuit wetenschappelijk oogpunt gezien interessant is, staat buiten kijf. Echter de miljarden die aan een wetenschappelijk onderzoek moeten worden besteedt, kunnen we beter besteden aan het leefbaar houden van de aarde. Aan de andere kant kan een verblijf op Mars natuurlijk wel leerzaam zijn voor aardbewoners. Het z.g. circulaire denken zal daar een hoge vlucht kunnen nemen. Omdat er weinig van de aarde kan worden meegenomen, zal hergebruik van spullen op Mars waarschijnlijk de norm zijn. Zo bezien kan wonen op de gortdroge planeet Mars voor sommigen onder ons mogelijk een prikkelende gedachte zijn. Maar niet voor mij, want ik hou veel te veel van de zee!

Leren, leren, altijd maar leren

Toen ik afgelopen week weer eens op mijn pc zat te modderen met een nieuw programma, schoot mij de uitdrukking 'Education permanente' te binnen. Ooit, toen in 1968 de invoering van de Mammoetwet, het uiteindelijke resultaat van de jarenlange discussie over de democratisering van het onderwijs, nagenoeg samenviel met een nieuwe golf van maatschappijkritische opvattingen over het onderwijs, die in het teken stond van verborgen talent en individuele ontplooiing, hadden we het te pas en te onpas vaak over 'Education permanente', het was een welhaast gevleugelde uitdrukking.

Permanente educatie was nodig vonden we om onze reeds opgedane vakkennis voortdurend te actualiseren, een absolute must in onze snel evoluerende samenleving. Een gedachtegang die vijftig jaar later alleen maar actueler is geworden. Dacht ik destijds in mijn jeugdige overmoed nog weleens dat het niet zo'n vaart zou lopen, tegenwoordig weet ik wel beter. Wat voor een diploma je ook hebt behaald, als je op gezette tijden niet her-, om- of bijschoolt loop je in onze tijd van kennisverwerving in no time achter de feiten aan. En dat geldt dus niet alleen voor werkend Nederland, ook de vrijgestelde senior die achter zijn pc zit te klooien met een nieuw programmaatje moet permanent aan de bak blijven!

Stad van gedachte en kennis.

Salamanca aan de rivier de Tormes staat bekend als de stad van gedachte en kennis, maar ook van kunst en schoonheid. De oude stad herbergt een prachtig ensemble van architecturale stijlen: romaans, gotisch, barok, etc. En de universiteit die ze daar hebben is behalve één van de oudste van Spanje ook een schoolvoorbeeld van renaissance-architectuur. Bijzonder waren ook de gebouwen aan het Plaza Mayor, het prachtige 18e-eeuwse plein. Cees Nooteboom omschreef dit vierkante plein ooit als een stenen huiskamer. Honderden mensen, jong en oud liepen er in gedachten verzonken of al keuvelend hun rondjes en de terrasjes zaten lekker vol, heerlijk sfeertje.

Salamanca was tijdens ons architectuurreisje van Sevilla naar Santiago de Compostela de vierde pleisterplaats. De overige pleisterplaatsen op de 1325 km lange route waren na Sevilla, Mérida, Cáceres, Leon, Lugo en uiteraard Santiago de Compostela. We hebben een vol etmaal doorgebracht in Salamanca, en hebben buiten een spectaculair uitzicht over de stad vanaf de top van het Anaya-terras en de Mocha-toren, alle belangrijke bezienswaardigheden denk ik wel gezien. Maar we vonden het zo'n aangename stad, dat we er eigenlijk nog best een etmaal aan vast hadden willen knopen, maar dat zou onze planning in de war hebben gestuurd.

Over een kabouter gesproken

Gisteren zag ik dat onze tuin vergeven is van de elfenbankjes, met name op en om de stam van een dode spar achterin. Een perfecte voedingsbodem natuurlijk voor paddenstoelen. In een mum van tijd is van daaruit een heel netwerk van schimmeldraden uitgegroeid tot een waar kabouterparadijs. Minutenlang heb ik het klein el dorado afgespeurd naar La Chouffe, mijn kleine rakker uit de Belgische Ardennen, maar hij was helaas nergens te bekennen. Ach ja, kabouters bestaan ook niet! Maar toen ik aan het eind van de middag mijn koelkast open trok, begon ik daar toch weer aan te twijfelen. Want wie stond daar tot mijn grote verrassing, juist ja, La Chouffe. En de zo te zien fris en fruitige rakker was kennelijk onder invloed van koriander, hop en alcohol. Een groot genoegen dat ik met veel plezier met hem heb gedeeld. Waar elfenbankjes in je tuin al niet toe kunnen leiden.

accepteren en respecteren.....

Op 8 juli j.l. schreef ik op mijn blog een stukje dat ik 'getob over de zin van het zijn' noemde. Het één en ander onder meer n.a.v. een stuk in de Volkskrant van journalist Fokke Obbema. Het leven is eigenlijk een grote zee waarop de mens voort dobbert, werd o.m. gezegd. Je kunt zelf je weg bepalen in die eindeloos onafzienbare deining, maar een onverwachte gebeurtenis kan alles zomaar op z’n kop zetten.

Zelf je weg bepalen deed Hannah onlangs ook, toen ze op slechts 23 jarige leeftijd een einde aan haar leven maakte. Een keuze van haar, die het leven van de achterblijvers, ouders en stiefouders, broers, zussen, geliefden en vrienden in één klap op z'n kop hebben gezet. Een keuze die we niet alleen zullen moeten accepteren, maar ook moeten respecteren, hoe ontzettend moeilijk dat ook is. Echter getuige het hartverwarmende en overweldigende applaus, dat ter ere van Hannah opklonk tijdens de afscheidsceremonie in Uitvaartlocatie Haagse Duinen, kon de meerderheid van de aanwezigen zich kennelijk wel in deze gedachtegang vinden. We hebben Hannah daarna met z'n allen naar haar laatste rustplaats in Leidschendam gebracht, en haar begraven met en te midden een zee van bloemen.

Pittig klauter- en glijpartijtje.

In Schruns namen we de Hochjochbahn, destijds nog een stoeltjeslift, die ons in twee etappes naar het bergstation op ca. 1850 meter zou brengen. Van daaraf zou ik dan samen met enkele reisvrienden te voet verder gaan naar de top van de Hochjoch op 2520 meter. 't Was prachtig weer dus dat moest wel lukken. Vredig schommelend in m'n stoeltje nam ik het landschap al zwevend in mij op, alpenweiden, koeien, sparren, een berghut, van die dingen. Het ene moment zat je amper een meter of drie boven de helling, het andere moment het tienvoudige, heerlijk zoals dat ging. Echter op een gegeven moment hoor ik mijn vriend, die in zijn stoeltje achter mij aan kwam zweven roepen, dat hij waarschijnlijk m'n portemonnee had zien vallen. Gelijk voelen natuurlijk, en ja hoor inderdaad, weg, uit m'n broekzak gegleden! Shit, wat nu, erg veel zat er wel niet in, zeker niet volgens huidige maatstaven, maar het was wel het restant van m'n gehele vakantiebudget. Van bankpasjes, betaalautomaten en pinnen had ik als ruim 17 jarige adolescent nog nooit gehoord, dat kon ook niet want het bestond nog niet. Kortom ik moest die portemonnee met inhoud weer terug zien te vinden!

Vanaf het moment dat ik op het verlies geattendeerd werd, had ik de masten van de stoeltjeslift geteld. Dus ik wist ongeveer waar ik moest zoeken toen ik vanaf de eerste stopplaats te voet aan de afdaling begon. Het ene moment was het een makkie en zorgde ik op de bergweide hooguit voor enig tumult onder de koeien met al die bellen, het andere moment was de helling zo ruig en steil, dat wilde ik enige controle houden op mijn situatie, mij min of meer van rotsblok naar rotsblok of van boom naar boom moest laten glijden, al leek het soms meer op vallen. Af en toe hoorde ik commentaar van de boven mijn hoofd voorbij zwevende mensen. Ik zag ze denken, wat heeft zo'n jongen daar onder de kabelbaan in zijn eentje te zoeken op die ruige helling. Allemaal best spannend soms, maar het ging goed en langzaam maar zeker naderde ik de gelukkig niet al te steile plek, waar ik moest gaan speuren. Lang hoefde ik echter niet te zoeken, na hooguit tien minuten rond scharrelen had ik mijn eigendom terug gevonden!

De klim weer terug naar de eerste stopplaats zag ik echt niet zitten, ik had de steile gedeelten inmiddels wel leren kennen. Blijmoedig besloot ik daarom dan ook mijn afdaling onder de kabelbaan tot aan Schruns te vervolgen. Bovendien zouden volgens mijn inschatting de reisvrienden, die de Hochjochwandeling uiteraard wel hadden doorgezet, en ik zo'n beetje gelijktijdig beneden aan kunnen komen bij het vertrekpunt van de Hochjochbahn in Schruns. Aldus geschiedde, en toen op een gegeven moment een in mijn ogen vrij riant bergpaadje mijn weg omlaag kruiste, ben ik dat gaan volgen. Een beetje sneller dan verwacht was ik terug in Schruns, weliswaar niet precies bij het eindstation van de Hochjochbahn, maar dat mocht geen naam hebben. Wachtend op de terugkomst van mijn reisvrienden heb ik de tijd met een paar lekkere Oostenrijkse biertjes doorgebracht op een mooi en zonnig terras. 'Beid uw tijd' noemen ze dat wel.

Een midweekje Hoge Kempen

Vanuit Zutendaal hebben we behalve de Hoge Kempen ook Leuven en Maastricht verkend. De ene plek kenden we al wat beter dan de andere, maar dat maakte niet uit, je ontdekt altijd wel weer wat nieuws. Het fietstochtje rondom Zutendaal leide ons langs prachtige plekjes. Niet alleen lagen mooie naaldbossen, kanalen, beken en vennen op ons pad, de pittoreske mergelkerk uit de veertiende eeuw en de ruïne van een middeleeuwse waterburcht waren de moeite van een pitstop meer dan waard.

Voor een bezoekje aan de studentenstad Leuven, die om die reden en de aanwezigheid van de Artois-brouwerij wel de bierhoofdstad van België wordt genoemd, moesten we eerst een klein uurtje met de auto. Een passieve bezigheid die we eenmaal in het centrum ruimschoots te voet hebben weten te compenseren. Van de parkeergarage aan de Diestsestraat naar de Grote Markt met z'n eeuwen oude gevels en het stadhuis, dat een pareltje is van gotische bouwkunst. Na de lunch op één van de vele terrasjes daar, zijn we via de Naamsestraat naar het Groot Begijnhof gewandeld, dat a.h.w. een dorp is binnen de stad Leuven. Van het hectische stadsleven is eventjes niets meer te merken. Een oase van rust die daar ergens in de dertiende eeuw is ontstaan aan het riviertje de Dijle. Via het Sint-Donatuspark en de Tiensestraat verzeilden we op het J. Vounckplein, waar we alvorens de auto weer op te zoeken, op een terrasje zijn neergestreken voor een lekker koud biertje.

Met een bezoek aan het nabij gelegen Maastricht hebben we ons midweekje Zutendaal min of meer afgesloten. Vanuit de parkeergarage onder het prachtige Vrijthof, stapten we zo het hart van de oude stad binnen. De vele historische gebouwen als de Sint Servaasbasiliek, Sint Janskerk, het Spaans Gouvernement, de Hoofdwacht en het Generaalshuis rondom het grootste plein van Maastricht verwijzen stuk voor stuk naar tijden van weleer. Aan de tijd dat Maastricht nog een religieus centrum en een militaire vesting was. De tonen van het orgel van de Sint Servaasbasiliek, die ze net aan het stemmen waren toen wij daar in rond liepen, dwongen door de overweldigende ruimteakoestiek veel respect af. Alsof ze de grootsheid van de tijden van weleer a.h.w. wilden accentueren. Maar buiten dat trokken de talloze gezellige terrassen aan het Vrijthof natuurlijk ook onze aandacht. We hebben van daaraf tenminste lang zitten genieten van het uitzicht op, en de dynamiek van het Vrijthof.

gastvrij Vanenburg en muziek

Wie het 17-eeuwse landgoed van Kasteel De Vanenburg betreedt, waant zich al snel in een romantische omgeving. Het kasteel, dat in de loop der eeuwen vaak is verbouwd en uitgebreid, heeft een exclusieve uitstraling maar is tegelijkertijd eigentijds, praktisch en multifunctioneel. Het één en ander heb ik gisteren weer eens met eigen ogen kunnen aanschouwen. De sfeervolle ambiance die al voor zich zelf sprak, kreeg echter nog een behoorlijke boost door het prachtige optreden van het Puttense Kleinkoor Cantiamo in het Koetshuis. Dat, tezamen met het aperitief na afloop in de kasteeltuin met een aantal koorleden, maakte het bezoek tot een onvergetelijke ervaring!

weer en wind in een museum

De tentoonstelling 'Weer en Wind - Avercamp tot Willink' in Singer Laren begint met de eerste strofe van 'Boutade' op de muur, een gedicht uit 1851 van P.A. de Génestet. O land van mest en mist, van vuilen, kouden regen, Doorsijperd stukske grond, vol killen dauw en damp, Vol vuns, onpeilbaar slijk en ondoorwaadbre wegen, Vol jicht en parapluies, vol kiespijn en vol kramp! ’Boutade’ wordt wel als hét weergedicht beschouwd van de Nederlandse literatuur.

De Génestet windt er dan ook bepaald geen doekjes om wat betreft de periodieke gesteldheid van het Hollandse klimaat. De versregels van de negentiende-eeuwse dichter en theoloog maken dan ook onderdeel uit van de tentoonstelling. Binnen de museummuren dondert het, lopen schepen op de klippen, zien we dijkdoorbraken, geselt slagregen natuur en mens, maar schijnt ook de zon, zinderend en dan weer aangenaam koesterend. 'Weer en Wind' brengt met honderd kunstwerken - schilderijen, tekeningen en in andere technieken - vier eeuwen (extreem)weer in beeld, dat getuige de tentoonstelling in vroegere tijden niet zoveel anders was dan tegenwoordig.

In de gang van het museum zagen we ook nog een fotoreportage van een onderzoek van wetenschapper en weerman Dr. Peter Kuipers Munneke. In dat onderzoek steld hij de vraag centraal, hoe het smelten van de ijskappen op Groenland en Antarctica bijdraagt aan het tempo van de stijging van de zeespiegel. Kunstenaar Suzette Bousema maakte aan de hand van dat onderzoek een tentoonstelling waarin ze de schoonheid van de wetenschap laat zien, het is een viering van de nieuwsgierigheid en van de wetenschap.

over een prachtig fietstochtje

Rond elf uur kwam de één na de andere gezellig aanschuiven op het terras van VADESTO in Hattem, dat mooie Hanzestadje aan de rand van de Veluwe en de oever van de IJssel. De pedaalridders van onze familiefietsclub hadden elkaar al een poosje niet gezien, dus moest er eerst wel worden bijgepraat. En dat ging uiteraard niet zonder een kopje koffie met appelgebak en slagroom. Maar rond halfeen was het dan toch zover, tijd voor de start van onze jaarlijkse fietstocht!

Het was nog steeds droog, maar het met donkere regenwolken bezwangerde zwerk beloofde weinig goeds. En toen we in de verte ook nog enig gedonder hoorde, raakten we met z'n allen even behoorlijk in vertwijfeling van gaan of niet gaan. Maar al starend naar het zwerk, wisten een paar amateur meteorologen onder ons te vertellen dat de bui voor ons uit zou gaan. Met andere woorden, we konden rustig vertrekken. En aldus geschiedde, met z'n veertienen bestegen we afgelopen zaterdag het stalen ros, en werd Ossi, onze vriendelijke Rottweiler, in een comfortabel karretje door Ewout op sleeptouw genomen.

We waren begonnen aan onze 25e familiefietstocht, de z.g. Leemculeroute, een mooie fietsknooppuntenroute van ca. 40 km, die ons door de uiterwaarden van de IJssel en oneindig laagland via het pittoreske dorpje Veessen en het uitgestrekte bosgebied van de Veluwe terug zou leiden naar het Hanzestadje. De bui bleef inderdaad mooi voor ons uit drijven, als een gids loodste zij ons a.h.w. naar Veessen, waar ze het terras van 'De IJsselhoeve' nog net voor onze komst grondig had schoongespoeld voor de geplande lunch aldaar. Geen spatje hebben we van haar meegekregen, gelukkig maar. Na de lunch vervolgden we onze fietstocht via Heerde, het Zwolse Bos en de historische bossen rond Molecaten terug naar Hattem. Midden in het bos kreeg Hans jammergenoeg nog wel pech met zijn huurfiets, maar gelukkig wisten we onze positie te duiden en kon hij door de verhuurder met een auto worden opgehaald. Met een gezellig aperatief en een etentje in een zeer lawaaiig restaurant 'De Ridderhof' hebben we een punt gezet achter deze geslaagde 25e familiefietstocht. Volgend jaar organiseert Ewout de fietstocht en gaan we bij leven en welzijn in de buurt van Eindhoven fietsen.

Mijmeringen uit het verleden.

Herman Finkers zei ooit: 'Het stoplicht springt op rood, en dan weer op groen, in Almelo is altijd wat te doen'. Maar dat kon ik van Wezep niet zeggen, want daar hadden ze destijds zelfs nog geen stoplichten. Voor een tiener was er in de jaren vijftig weinig te beleven in het esdorp. En het school- en kerkleven was een bloedserieuze zaak, het diende uitsluitend om te leren, en niet voor de aardigheid. Daarbij was het leren er niet alleen op gericht om kennis voor dit aardse bestaan op te doen, maar ook om te leren wat voor de eeuwigheid waarde heeft. Ik moest alles leren over de bijbelse geschiedenis, geen hoofdstuk werd overgeslagen. Psalmversjes en catechismus, ik leerde alles uit het hoofd, ook al begreep ik de reikwijdte lang niet altijd. Maar dat deed niet ter zake werd je voorgehouden, want met het hart werd soms veel meer gevat dan met het verstand. De benepen manier van leven, waar ik als tiener in toenemende mate de pest aan kreeg, heeft bij mij reeds in een vrij vroeg stadium geleid tot een afscheid van welke vorm van religie dan ook.

'Ik kom uut Zwolle, vette pech' zei Herman Brood ooit, nou ik kom uut Wezep, dat is dus vette pech in het kwadraat. Maar dat wil niet zeggen dat ik in het Veluwse esdorp helemaal geen plezier heb beleefd in de benepen jaren vijftig. Integendeel zou ik haast zeggen, geluk, spanning, angst en vreugde, alle facetten van een tienerleven heb ik daar denk ik wel aan de lijve ondervonden. Liefde, uitgelatenheid, treurigheid, mooi en lelijk zijn van alle tijden, de jaren vijftig niet uitgezonderd. Bovendien wat je niet wist, miste je ook niet. Wat voor de beleving van toen telde, was wat er toen speelde aan verandering, vernieuwing en spanning. Kortom, ook al hadden ze destijds zelfs geen stoplichten in Wezep, toch denk ik er vaak met genegenheid aan terug.

...herinneringen bij de kapper

Parvaneh (Vlinder) Masoemi is haar naam. Ze komt uit Iran, maar woont al een half mensenleven in Nederland, en heeft sinds 2006 een eigen kapsalon in de Bruggestraat in het historisch hart van Harderwijk, alwaar ze bij tijd en wijle mijn haardosje onder handen neemt. Het toeval wil, dat Kapsalon de Vlinder gevestigd is in het pand waar wij in de jaren tachtig van de vorige eeuw woonden, en waar we allemaal mooie herinneringen aan hebben overgehouden. Onze kinderen zaten nog op de middelbare school, of waren net aan een studie begonnen. Ze waren thuis, of kwamen thuis, zal ik maar zeggen.
Het oude huis ademde sterk de sfeer van vroeger, en prikkelde immer onze nieuwsgierigheid naar de bouwhistorie en de vroegere bewoners. En dan de serene rust van de diepe tuin aan de achterzijde, een rust die op gezette tijden a.h.w. werd geaccentueerd door het carillon van de Grote Kerk, prachtig!
Herinneringen die in mij opkwamen toen ik vanmorgen mijn haardosje weer eens aan de zorgen van Parvaneh toevertrouwde. Het huis is nu verdeeld in meerdere woonunits. Maar aan de voorzijde is het nog als vroeger, behalve het feit dat de huidige kapsalon destijds mijn werkkamer was.

een middagje Beelden in Gees

Op de zomerexpositie in de tuin en de galerie van 'Beelden in Gees' hebben we onlangs veel mooie beelden gezien van 37 hedendaagse kunstenaars uit Nederland, België, Duitsland, Frankrijk en Italië. Maar niet alleen mooie beelden, de wandeling door de tuin was opzich ook een verademing. En er waren veel bijzondere planten en bomen en struiken te zien uit diverse delen van de wereld.

Het is zeker niet mijn bedoeling om in dit stukje alle kunstenaars en hun werken te beschrijven, maar bovenstaande afbeeldingen geven een klein beetje een indicatie van wat we gezien hebben. Allereerst zagen we aan de rand van de es de grote beelden van de Nederlandse beeldhouwer Marco Goldenbeld staan. Prachtige geometrische vormen, die als je er omheen loopt uiteraard steeds van vorm veranderen. Van de Nederlandse kunstenares Louk Weyers zagen we een kudde kleurige flierefluiters in de begroeing staan, waarvan er hier één staat afgebeeld. Fraaie ruimtelijke creaties van kunsthars, vogels, maar ook andere dieren, bont van kleur en speels qua houding.

Twee nieuwe wereldburgers.

In het Moeder&Kind Centrum van St. Jansdal in Harderwijk werd vrijdag j.l. de tweeling Rayan en Lina geboren. De geboorte van een kind is steeds opnieuw een wonder, maar twee wonderen tegelijk dat is wel heel bijzonder. Twee gezonde baby's die vrijdagmorgen praktisch tegelijk het levenslicht zagen, hoe is het mogelijk. Zowel de moeder, als de nieuwe wereldburgers in hun luxe couveusesuites, worden in het huiselijke centrum nog wel even een paar dagen in de gaten gehouden, maar dat drukt de blijschap geenszins. Ik wil dan ook iedereen die nauw betrokken is bij deze heuglijke gebeurtenis graag van harte gelukwensen!

over bijzonder straatmeubilair

Tijdens een druilerig zondagochtendwandelingetje in de Nijkerkse binnenstad, dat ons vanaf het stadhuis aan de Oostkadijk via de Koetsendijk, waaraan het fraaie geboortehuis van J 's moeder met z'n mooie gesneden versieringen en bijenkorf met festoenen in Empirevormen boven de deur en raampartijen, naar het Plein voerde, liepen we tegen bovenstaand bankje op.
Het is een z.g. gedichtenbankje, een creatie van stadsdichter Bert Jurling en kunstenares Linda Verkaaik, onderdeel van de Poëzieroute die Jurling in Nijkerk heeft uitgezet. 'Adem licht in en geluid proef de stad en adem uit', staat er uitgesneden in een verlichte boog die de rugleuning van het verzinkt stalen bankje a.h.w. overkoepeld. Verder zijn in het bankje bekende gebouwen en plaatsen verwerkt, zoals de Salentein, Appelse molen, het Tabakshuis, de watertoren, de Grote Kerk, het stoomgemaal, de Randmeren en de eierhal, her en der geaccentueerd middels gekleurd mozaïek.
Een bijzonder stukje straatmeubilair vonden we.

het overweldigend universum

Bij tijd en wijle dwingt de nietigheid van het bestaan mij tot enige vorm van contemplatie. De momenten dat ik in een heldere nacht op zee op mijn rug naar het eindeloze firmament lag te turen, stemde mij steevast tot haast mystieke beschouwingen. De al op het eerste gezicht ontzagwekkende hoeveelheid hemellichamen van de Melkweg, werd naarmate ik langer lag te turen pas echt overweldigend. Prachtig dat universum, en dat ik daar in mijn bootje op die donkere zee deel van uit maakte stemde mij dus behoorlijk contemplatief.

Het universum is overigens altijd in beweging, het is een onuitputtelijke bron van gebeurtenissen. Wat wil je ook, een grenzeloze ruimte waar afstanden in lichtjaren worden gemeten, één lichtjaar is bijna 9,5 biljoen kilometer! En dan te bedenken dat het centrum van de Melkweg zo'n twintigduizend lichtjaren van ons af staat. En Andromeda, een ander groot sterrenstelsel, staat maar liefs 2,5 miljoen lichtjaar bij ons vandaan. Trouwens de rand van het zichtbare universum, de horizon waar voorbij we niet kunnen kijken omdat licht van verder weg de aarde nog niet heeft bereikt, schijnt zelfs op zo’n 45 miljárd lichtjaar bij ons vandaan te liggen.

De Voyager, de op 5 september 1977 gelanceerde ruimtesonde, heeft met een slakkengangetje van 62.140 km/h amper ons eigen zonnestelsel verlaten. Na een ruimtevlucht van 42 jaar dus ruim een half miljard kilometer afgelegd, maar dat is bij lange na nog geen lichtjaar. Ruimtetechnisch gezien nog een uitstapje van niks eigenlijk, bij wijze van spreken een vakantiereisje naar je eigen achtertuintje. Zo bezien kom je in de ruimtevaart dan ook pas echt ergens, als je met de snelheid van het licht kan reizen!

de komma maakt het verschil

Van alle leestekens is de komma het lastigst volgens Bartjens, en daar ben ik het mee eens, want ik zit er vaak mee te worstelen. Een verkeerd geplaatste komma kan de betekenis van een zin totaal veranderen. En gebruik je helemaal geen komma's, dan verdwalen lezers al gauw in de woordenbrij. Het lastige met komma's is dat er geen vaste regels zijn voor het gebruik. Wanneer, en op welke plaats komma's gebruikt moeten worden, hangt af van het zinsverband. Er zijn wel enkele algemene uitgangspunten, gebaseerd op de vaste gewoonten van een meerderheid van de zorgvuldige taalgebruikers.
Het belangrijkste uitgangspunt is dat een komma een lezer moet helpen. Wie schrijft, wil immers dat de lezers de tekst begrijpen zoals hij bedoeld is. Daar hoort ook bij: dat de lezers de pauzes leggen waar de schrijver ze ook legt. Plaats dus een komma als er bij het voorlezen (hardop of 'in je hoofd') een duidelijke pauze hoorbaar is. Ook de toonhoogte waarmee de zin wordt uitgesproken, verandert dan vaak een beetje. Hoe langer de zin is, hoe meer behoefte je lezers hebben aan een rustpunt in de zin, en dus aan een komma.

Ik kom op de komma, omdat ik onlangs van taalkundige Wim Daniëls (Aarle-Rixtel, 1954) een treffende passage over dit leesteken las. Hij haalde een anekdote aan van de Oostenrijkse schrijver-journalist Karl Kraus. Die zat eens in zijn werkkamer te schrijven toen een vriend binnenstormde en riep: 'Heb je het gehoord, ze hebben Shanghai gebombardeerd?' Kraus bleef rustig doorschrijven, waarop de vriend zei: 'Het is alsof jij het plaatsen van een komma belangrijker vindt dan dat Shanghai gebombardeerd is.' Waarop Kraus zei: 'Als alle komma’s op hun plaats zouden staan, zou Shanghai niet gebombardeerd zijn.'
Zo is het.
Een onschuldiger voorbeeld is dit:
De man vroeg mij, nog eens langs te komen.
De man vroeg mij nog, eens langs te komen.
De man vroeg mij nog eens, langs te komen.

invasie van buxusmot en -rups

De buxusrupsen migreren als een olievlek door het land, las ik ergens. In onze tuin zijn ze in iedergeval ook aangekomen, al hadden we dat aanvankelijk geeneens zo snel door. Hier en daar een klein wit plekje in de buxushaag, meer zagen we niet, niks verontrustends. Maar een goeie week later zag het er heel anders uit en krioelde het ineens van de rupsen. Er was geen redden meer aan, de hele haag was in no time naar de ratsmodee gevreten. Bestrijden is naar ons idee geen optie meer, hebben we trouwens ook geen zin in, al die rotzooi in het milieu. Dus eruit met die heg, weg ermee, de brand erin!

Laven aan expressieve kunst.

Expressionisme is in tegenstelling tot het impressionisme, dat de werkelijkheid weergeeft, meer het uiten van gevoelens. Niet de buitenwereld maar de binnenwereld, daar ging het de expressionisten om. Kunst als uitdrukking van emotie en innerlijke beleving. 'De Schreeuw' uit 1893 van Edvard Munch (1863-1944), waarmee de schilder zijn geestelijke en emotionele gesteldheid in bepaalde perioden van zijn leven uitdrukt, is een vroeg schoolvoorbeeld van expressionisme.

Gisteren zag ik in een artikel van Thijs Bogers in de Volkskrant de 'Windbruid' van de expressionistische schilder Oskar Kokoschka (1886-1980), een krachtig schilderij uit 1914 waarop de schilder zelf staat afgebeeld met zijn minnares Alma Mahler (1879-1964, weduwe van componist Gustav Mahler 1860-1911). Kokoschka had een stormachtige, maar frustrerende relatie met Alma Mahler. Het schilderij geeft dit aardig weer: Kokoschka lijkt te woelen en te piekeren terwijl Alma vredig slaapt. De kracht van het expressionisme om gevoelens en karakters over te brengen is ook op dit schilderij overduidelijk te zien.

In mijn stukje 'expressionisme en krijgsmacht' van 17 mei j.l. haal ik een aangrijpend zelfportret van Max Beckmann (1884-1950) aan. Nog zo'n mooi voorbeeld in de kunst van het uitdrukken van innerlijke gevoelens. Zijn vermoeide ogen weerspiegelen de ellende die deze schilder heeft gezien en meegemaakt in nazi Duitsland. Zijn schilderijen werden door de nazi's als z.g. 'entartete Kunst' bestempeld.

Thijs Bogers (historicus en politicoloog VU A'dam) heeft het in zijn Volkskrantartikel 'Expressionisme, het betere Instagram' o.m. over het enorme contrast tussen het expressionisme en de hedendaagse beeldcultuur. Niet eerder in de geschiedenis bepaalden de consumenten van beelden ook de inhoud ervan, en al helemaal niet op zo'n grote schaal. Maar door de hoeveelheid beelden die constant worden geüpload, beklijft geen enkel afzonderlijk beeld.
Daarnaast zijn al die beelden bovenmatig gericht op het etaleren van uiterlijke schijn. Iedere foto op Instagram geeft een perfect moment weer. Op datingapps zoals Tinder komt maar geen einde aan het aanbod aantrekkelijke mensen. Wat wel beklijft, is de eentonigheid waarmee het leven als fantastisch wordt gepresenteerd en het lichaam als middel wordt ingezet om seksuele aantrekkingskracht uit te oefenen.

Wie echter tabak heeft van alle 'fantastische beelden en uiterlijke schijn' op socials, kan zich in de tentoonstelling 'Duitse Expressionisten' in Singer Laren nog tot 25 augustus a.s. laven aan expressieve kunst.

twee vrolijke pedaalriddertjes

Het zal best zo zijn dat de elektrische tweewieler je stimuleert om vaker de fiets te nemen, vooral bij harde wind. En omdat het vervoermiddel niets doet als je niet gewoon meetrapt, kom je feitelijk dus meer in beweging. Maar of dat veel zoden aan de dijk zet, durf ik na een aantal tochtjes op mijn gewone fiets te hebben meegepeddeld met een e-biker, ernstig te betwijfelen. Volgens mij ondermijnd de elektrische fiets uiteindelijk je conditie door te weinig inspanning. Je moet wel blijven voelen dat je fietst, in het bijzonder bij tegenwind en heuvel opwaarts!

Kom vaerkes kieke in onze stal

We kennen het gezegde 'Een geheugen als een olifant'. En inderdaad, olifanten schijnen een behoorlijk geheugen te hebben. Een grappig reclamefilmpje van een aantal jaren terug over een jongentje met zijn laatste Rolo snoepje, staat me wat dat betreft nog helder voor de geest. In een dierentuin zagen we hoe een babyolifant door het jongetje pesterig werd uitgedaagt, door op het moment suprême zijn laatste Rolo snoepje snel in zijn eigen mond te stoppen. Jaren later zien we een volwassen olifant in een parade lopen en een man op het trottoir die op een Rolo staat te kauwen. De olifant geeft de man met zijn slurf een forse draai om zijn oren en loopt treiterend al trompetterent verder. Het was een briljante link naar het bekende gezegde!



Er zijn meer dieren met een geheugen, varkens bijvoorbeeld. Daar moest ik aan denken toen ik afgelopen week op tv Stand van Nederland zag. In aflevering 'Boeren met een eigen visie' hoorde ik de heer Martin Houben, directeur van de Houbensteyn Groep, één van de grootste, zo niet de grootste varkensstal van Nederland. Met de vraag van de verslaggever, of die varkenszeugen geen ellendig leven hebben in die piepkleine stalen hokken waar ze net inpassen, zei de heer Houben dat dat absoluut niet het geval was. Varkens voelen zich prima, ze hebben geen zelfbewustzijn, ze accepteren de stal zoals die is!?

Maar verschillende wetenschappelijke experimenten hebben laten zien dat varkens vrij intelligente dieren zijn. Ze hebben volgens Dr. Suzanne Held van de universiteit van Bristol een goed geheugen, ze kunnen abstract denken, ze zijn hygiënisch, ze snappen een spiegel, ze hebben een eigen taal en ze begrijpen de bedoelingen van anderen. We moeten het uiteraard niet te menselijk zien, maar toch.



Onafzienbare stallen met duizenden varkens op een kluitje. Houben's perceptie: goed voor de kringloop of circulaire economie. A propos, kom ook rustig eens vaerkes kieke in onze mooie zichtstal van de Knorhof van Eden.