Aviodrome

De grote en oudste broer van de Boeing 737-800 van Turkish Airlines die afgelopen woensdag crashte bij Schiphol nabij de Polderbaan, staat sinds eind 2004 op het themapark Aviodrome in Lelystad. Het is een verhaal apart, hoe de ruim 30 jarige als PH-BUK geregistreerde KLM Boeing 747-206B, een jumbojet classic en vernoemd naar luchtvaartpionier Louis Blériot, daar terecht gekomen is.

Gisteren heb ik samen met Thijs en Mink het vliegtuig, dat vanaf 1978 tot 2004 onafgebroken gevlogen heeft voor de KLM, eens goed bekeken. Vreemd daar, zo'n enorm vliegtuig in de polder, en helemaal leeg! Ik ken ze alleen maar vol, als passagier. Wie weet, misschien heeft ditzelfde vliegtuig ons in het verleden wel van of naar New York gevlogen. Op een plakkaat bij de cockpit las ik de namen van alle captain's die in deze kist hebben gevlogen. Grappig, de namen K en P, twee bekenden van me, die beiden al enige jaren met pensioen zijn, stonden er ook bij. Zo zie je maar, als je maar lang genoeg meeloopt kan zelfs bij leven je naam al onderdeel worden van een museumstuk!

Drie bemanningsleden en zes passagiers van Turkish Airlines die in de gecrashte Boeing 737-800 TC-JGE, vluchtnummer TK 1951 zaten, zullen iets dergelijks bij leven niet meer mee kunnen maken. Op de reconstructie van de crash is goed te zien hoe het ongeveer gebeurd moet zijn. Een merkwaardig ongeluk, als een blad in de herfst naar beneden komen dwarrelen! Ik las dat het drama nog veel groter geweest zou zijn, als ze in plaats van op de absorberende klei, op een hardere ondergrond terecht waren gekomen. Vonken, brand, dat soort dingen. De komende dagen zullen we wel meer te horen krijgen, over hoe het nou zo heeft kunnen gebeuren.



Op 27 juni a.s. viert Nederland het 100-jarig bestaan van de gemotoriseerde luchtvaart. De tijdmachine in de centrale hal geeft een mooi beeld over dit item van 100 jaar terug in de tijd. Ongelooflijk eigenlijk, als je ziet wat de mens op technisch gebied niet allemaal bereikt heeft. Maar toch ook wel weer ten koste van een aaneenschakeling van soms wel heel domme ongelukken. Met vallen en opstaan, op een andere manier schijnen wij niet te kunnen leren.
Benieuwd welke lering uit de Poldercrash getrokken wordt!

spaghetti

Wat hebben we toch een hoop rotzooi in huis waar een snoer aan vast zit! Computers, beeldschermen, scanners, printers, faxen, dvd en cd spelers, speakers, telefoons, tv's, tuners en ga zo maar door. Zolang je er maar niet aan hoeft te komen is er niks aan de hand, maar o wee als er iets mis is met zo'n apparaat, of als er iets verplaatst moet worden. Om maar te zwijgen over als je iets nieuws moet aansluiten en integreren in die zooi!

Van de spaghettiachtige wirwar aan snoeren, adapters en stekkerdozen die ik achter de apparaten aantref, wordt ik acuut moedeloos en chagrijnig. Desalniettemin probeer ik de snoerenbende zo goed mogelijk te ordenen. Eén voor één sluit ik de apparaten aan, en leid ik de snoeren en adapters in zo overzichtelijk mogelijke banen. Maar het eindresultaat is in mijn ogen keer op keer een onbevredigende warboel. Een warboel die ik dan toch maar zo laat, ik ben al lang weer blij dat de hele rotzooi is aangesloten!

En dan komt er steevast ook nog weer een moment, dat de aangesloten handel niet goed draait! Wat te doen? Je loopt alle inmiddels moeilijk te volgen aansluitingen maar weer eens langs, drukt hier en daar een stekker wat aan, en probeer vervolgens de handel opnieuw goed aan de praat te krijgen. God zij dank lukt dat uiteindelijk in de meeste gevallen dan ook nog.

Over de sores die ik regelmatig heb met (vergeten) gebruikersnamen, wachtwoorden en al die verschillende afstandsbedieningen zeg ik verder maar niks meer. Ik geloof dat ik zolangzamerhand behoefte heb aan een persoonlijke systeembeheerder. Eentje die altijd voor me klaar staat en mij af en toe een glas wijn inschenkt, en verder bereid is me al het werk dat met snoeren en elektronica te maken heeft tot in lengte van dagen uit handen te nemen!

Valentijnsdag

Zaterdag 14 februari j.l. Valentijnsdag! Op het Museumplein in A'dam hing voelbaar het voorjaar al een beetje in de lucht, je rook het gewoon. Zelfs de gouden harp op het concertgebouw leek wel meer te blinken dan anders. Dat wij niet de enige waren met voorjaarskriebels in het lijf, was goed te merken aan de mensen om ons heen. Op het gras dolden kinderen en honden om het hardst met van alles en nog wat, en de bankjes in de zon waren allemaal al bezet.

In het van Gogh Museum hadden we net de prachtige tentoonstelling 'Van Gogh en de kleuren van de nacht' gezien. De eerste tentoonstelling die rond Van Goghs avond- en nachtcomposities is gemaakt, is een gezamelijk project van het van Gogh Museum en het Museum of Modern Art in New York. Voor deze unieke tentoonstelling hebben musea en particulieren uit heel de wereld, schilderijen van Van Gogh rond het nachtthema in bruikleen gegeven.
Van Gogh streefde ernaar om met kleur de stemmingen en lichteffecten van de nacht uit te beelden. Het was één van de uitdagingen die hij tijdens zijn korte kunstenaarsleven aanging. Verder zo las ik, bood het nachtthema Van Gogh ook de gelegenheid om verschillende facetten van zijn complexe psyche te onderzoeken. Hij heeft dit heel aansprekend onder woorden gebracht in de honderden brieven aan zijn broer Theo en aan bevriende kunstenaars als Emile Bernard en Paul Gauguin.

Nu we toch zo dicht in de buurt waren van het Rijksmuseum, kon een bezoek ondanks het prille en aangename voorjaarszonnetje natuurlijk ook niet uitblijven. Het grootste deel van het Rijksmuseum is vanwege de verbouwingsaktiviteiten al jaren gesloten voor het publiek. Maar toch is er nog genoeg moois te zien, zoals nu bijvoorbeeld het geval is met de tentoonstelling 'De Meesterwerken' Prachtige schilderijen uit de 17de eeuw! De Gouden Eeuw was een periode van grote bloei in de geschiedenis van Nederland. De gefortuneerde kooplieden spendeerden veel in kunst en cultuur. De schilderijen uit die tijd hebben we zaterdag weer eens kunnen bewonderen. Schilders als Frans Hals, Gerard ter Borch, Rembrandt van Rijn, Johannes Vermeer, Paulus Potter, Bartholomeus van der Helst, Jacob van Ruisdael en nog vele anderen.

Veel schilderijen van deze kunstenaars zijn aardig bekend en hebben we wel vaker gezien, toch was het boeiend om al die meesterwerken in één tentoonstelling te zien!

VendéeGlobe

Nummer drie is ook gefinisht! De VendéeGlobe 2008-2009 ging op 9 november 2008 van start in de Franse havenplaats Les Sables-d'Olonne met 30 zeilboten, excl. de drie reeds gefinishte deelnemers zitten er nu nog acht in de race!
De race zal ik nu niet meer zo frequent blijven volgen als ik tot nu toe steeds gedaan heb, de spanning is er een beetje af nu de koplopers binnen zijn. Daar wil ik trouwens niet mee zeggen dat mijn waardering en respect voor de overblijvers minder is. Winnen of niet, het is en blijft een prestatie van groot niveau als je deze race alleen al uitzeild!

Op 1 februari j.l. kwam Michel Desjoyeaux, nadat hij in 84 dagen, 3 uur, 9 min. en 8 sec. een afstand van 28303,2 Nm had afgelegd, met zijn schip 'Foncia' als eerste over de finish. (Een wedstrijdrecord, het vorige record stond op naam van Vincent Riou, die in 2005 een tijd had neergezet van 87 dagen, 10 uur, 47 min. en 55 sec.) Een week later op 7 februari j.l. kwam Armel Le Cléac'h na 27232,6 Nm zeilen met zijn 'Brit Air' als tweede over de finish in 89 dagen, 9 uur, 39 min. en 35 sec. En nu, op Valentijnsdag, weer een week later is ook Samantha Davies, de nummer drie met haar schip 'Roxy' terug in Les Sables-d'Olonne, na in haar eentje in 95 dagen, 4 uur, 39 min. 1 sec. een afstand van 27470,2 Nm te hebben afgelegd.



Rectificatie:
De Fransman Marc Guillemot heeft met de 'Safran' in een tijd van 95 dagen, 3 uur, 19 min. en 36 sec. een afstand van 28401,2 Nm afgelegd en is daarmee toch nog 3e geworden. Hij finishte weliswaar later dan Samantha Davies, maar dankzij 50 uur bonificatie voor zijn hulp onderweg bij de redding van de gewonde Yann Eliès, springt hij over de tijd van de eerder gefinishte Davies. Een zeer opmerkelijke prestatie van Eliès, temeer hij ook nogeens de laatste 1000 zeemijlen zonder kiel tegen een oostelijke bries heeft moeten opkruisen!

De zesde editie van de moeder aller zeilwedstrijden t.w. een non-stop solowedstrijd om de wereld, kent ondanks de vooraf extra genomen veiligheidsmaatregelen, ongekend veel uitvallers. Kapotte zeilen, gebroken masten, roer- en kielbeschadigingen, kapseizing en gebroken ledematen. Door de zware storm in de Golf van Biscaje, ging het voor een aantal deelnemers bij de start al direct mis.
Ook Michel Desjoyeaux liep kort na de start averij op, en moest terugkeren naar Les Sables-d'Olonne om het euvel te verhelpen. Toen dat gebeurd was had hij een achterstand van ruim 40 uur op de andere favorieten. Binnen een maand was hij echter iedereen voorbij gelopen en lag hij aan kop, een positie die hij vervolgens ook niet meer heeft afgestaan, sterker nog, hij liep steeds meer uit.
Het werd zijn tweede overwinning in de Vendée Globe, ook bij zijn eerste deelname in 2001 won de Breton deze mythische en prestigieuze non-stop solowedstrijd om de wereld.

Veenhuizen

Midden in een uitgestrekt en verlaten veengebied in het noorden van Drenthe, begon in 1823 de Maatschappij van weldadigheid met de bouw van een gesticht voor arme gezinnen, wezen, landlopers en bedelaars. Onder leiding van ene Johannes van den Bosch werd het één en ander voortvarend aangepakt. Van de arme sloebers die daarna van heinde en verre, al dan niet vrijwillig naar dit Hollands Siberië toe kwamen, werd dan vervolgens verwacht dat ze er een nieuw bestaan als bijvoorbeeld boer zouden opbouwen.

Na verloop van tijd werd het de 'Maatschappij van weldadigheid' duidelijk, dat het proces van resocialisatie in het pauperparadijs (Suzanna Jansen 1964) niet in alle opzichten succesvol was. Wat wil je ook, mensen uit grote steden zijn niet zomaar boer, en al helemaal niet in 'the middle of nowhere' van het Hollands Siberië. De meeste mensen die daar terecht kwamen waren al niet bepaald gelukkig, maar dáár moeten ze zich volgens mij wel ongelukkig in het kwadraat hebben gevoeld! Ze waren in een fuik beland van waaruit ontsnappen niet of nauwelijks mogelijk was.

Toen het rijk in 1859 de gestichten overnam, veranderden deze dan ook geleidelijk aan in gevangenissen. Veroordeelden leefden zij aan zij met de eerste bewoners, de armen, wezen, landlopers en bedelaars. Alleen aan de verplichte kleding kon men het onderscheid zien. Om het gevangenisterrein werden tientallen woningen gebouwd voor het gevangenispersoneel. De ambtelijke hiërarchie spiegelde zich af in de grandeur van de woningen. Woningen met stichtelijke spreuken als: Orde en Tucht, Werkzaamheid, Toewijding, Plichtgevoel, Hou en Trouw, Werken is Leven en ga zomaar door. De alles overtreffende spreuk staat volgens mij op het hospitaal t.w. Vertrouw op God. Wat een ontzettende moraalridders waren het toch in die tijd, enge betuttelaars! Trouwens de hedendaagse samenleving kent ook nog genoeg betuttelaars, kijk maar naar ons kabinet.

Een gedeelte van het complex is momenteel als een echte gevangenis ingericht. Er huizen in de strafinrichting dan ook alleen nog echt veroordeelden. De rest van het complex t.w. de diverse woningen die her en der staan, het oude hospitaal en het 2e gesticht dat is ingericht als gevangenismuseum, is rijksmonument geworden.



Gisteren hebben we met de kinderen en de kleinkinderen het gevangenismuseum eens goed bekeken. De gids die J in het kader van haar 65 verjaardag had ingehuurd, had aan ons groepje van 13 een goed gehoor. Af en toe was het voor een paar kleine gasten even moeilijk om bij de les te blijven, maar dat kon ook haast niet anders met zo'n stel. De rit in de boevenbus over het gevangenismuseum-terrein en de omgeving van Veenhuizen maakte weer veel goed.
Een druk dagje was het, we waren na de excursie dan ook behoorlijk hongerig en dorstig geworden. Maar bij de open haard in 't Wapen van Norg was het leed gauw geleden!

verkeerde zaal

Vrijdagavond, filmavond! Over 'Australië' hadden we aardige recenties gelezen, dus hadden we kaartjes gereserveerd voor deze film. Uiterlijk een kwartier voor aanvang moesten we onze tickets hebben afgehaald, anders zou de reservering als vervallen worden beschouwd. Dat lieten we natuurlijk niet gebeuren, precies kwart over negen zaten we dus in een al redelijk vol Atlantic 2 naar de reclame te kijken. Precies om half tien werd het licht helemaal gedempt, en begon het gebruikelijke voorprogramma met de bekende trailers van films, die we op korte termijn in deze bioscoop konden verwachten.

Maar op een gegeven moment echter, begon het idee tot ons door te dringen dat de trailer van de film 'Valkyrie' waar we naar keken, wel erg lang aanduurde. Eerst wil je er niet aan, maar even later weet je het zeker, we zaten in de verkeerde zaal! In plaats van Atlantic 2 zaten we in Atlantic 3! Aanvankelijk baalde ik van deze stommiteit als een stekker, mijn eerste impuls was om op te staan en alsnog de goede zaal te pakken. Maar mede door de besmuikte lol die J naast mij over dit voorval maar nauwelijks kon onderdrukken, zij zag de humor er eerder vanin dan ik, hebben we het maar zo gelaten. De knop moest even om, dat wel, maar per slot van rekening was het ook nog eens zo dat we 'Valkyrie' toch al een keer wilden zien!

'Valkyrie' is het trieste, maar boeiende en waar gebeurde verhaal van het Duitse verzet en de mislukte aanslag op Adolf Hitler door kolonel Claus von Stauffenberg (Tom Cruise), tijdens de tweede wereldoorlog. Ook twee Nederlandse actrices hebben in de film nog een bijrolletje t.w. Carice van Houten als de echtgenote van Claus von Stauffenberg, en Halina Reijn als één van diens secretaresses.
Na de mislukte aanslag worden de daders opgepakt en standrechtelijk geëxecuteerd!
Een totaal ander verhaal dan 'Australië' waar een Engelse aristocrate haar luxe leventje verlaat, en het afgelegen en overweldigende Australische binnenland intrekt, om haar geërfde land en bezittingen te redden.

Al zou je met een beetje fantasie wel kunnen zeggen, dat er parallellen te bespeuren zijn in het feit dat beiden op hun eigen manier het beste voor hebben met de mensen en hun land, in een tijd dat grote delen van de wereld in brand staan. Beide films spelen zich af tijdens de 2e wereldoorlog, in de periode van de Duitse en Japanse bezettingen of pogingen daartoe.

Lectoribus Salutem

'Lectoribus Salutem' (ofwel 'Heil den lezer') is de aanhef van de bul, die J en ik afgelopen zaterdag 31 januari hebben gehaald in de 'Harderwijkologie' aan de 'Nieuwe Gelderse Academie' gevestigd in het Stadsmuseum te Harderwijk. Na een oprechte studie en vertoonde deskundigheid in genoemde wetenschap, zijn we beiden cum laude gepromoveerd bij Prof.J. te Gortig, Prof. J. Zevensloten en Prof. H. Plagenlegger.

Of de behaalde bul ons qua beleving ook zoveel heil zal brengen, als ons bezoek aan de tentoonstelling 'Konings Kunst' in het Stadsmuseum, valt nog te bezien!
De schilderijen en tekeningen van de impressionisten Arnold & Edzard Koning zijn in iedergeval een lust voor het oog. De beide broers Koning resp. 1860-1945 en 1869-1954 uit een Gronings geslacht, woonden en werkten ook een poosje in Parijs waar ze in contact kwamen met de impressionisten en postimpressionisten van hun tijd. In m.n. het werk van Arnold zijn invloeden van schilders als Manet, Degas, Monet, van Gogh en Gauguin terug te vinden. Edzard verwierf vooral bekendheid als illustrator van o.a. De Kleine Johannes en de Verkade-albums.

Beiden waren ze onvervalste romantici, ze geloofden in een bezielde natuur. Van Parijs naar de natuur op de stille Veluwe, of de oevers langs de IJssel. Hun grote inspiratiebron was het gebied om en nabij de Zuiderzee. Maar zoals we j.l. zaterdag in het Stadsmuseum hebben kunnen zien, hebben ze ook van menig andere plek in de Lage Landen prachtige impressies in beeld gebracht.

l'homme exotique

Een bizarre tentoonstelling 'De exotische mens'! Vrolijk werd ik er zeker niet van, bij vlagen werd ik overvallen door een gevoel van plaatsvervangende schaamte. Tot medio mei a.s. nog te zien in museum Teylers aan het Spaarne in Haarlem. Het eerste en oudste museum (1784) van ons land! Hottentotten, Bosjesmannen, Indianen, Eskimo's, Singalezen, Ashanti's enz. Een bonte stoet z.g. exotische medemensen trekt aan het oog voorbij. In de grote volkerenshows die tussen ruwweg 1870 en 1940 in de Europese circussen en dierentuinen plaatsvonden, illustreerden deze mensen met hun afwijkend uiterlijk en levenstijl, zoals men toen vond, vooral de superioriteit van het blanke ras.

Amper honderd jaar geleden, de theorieën van Darwin hadden net post gevat, was de wetenschap op zoek naar de 'missing link'. Middels mensonterende onderzoeken werd bijvoorbeeld gezocht naar de schakel tussen aap en mens. Een groot deel van het gewone volk amuseerde zich ondertussen met het schaamteloos kijken, exploiteren en uitbuiten van de gekleurde medemens en zijn cultuur. Daar had onze natie per slot van rekening tijdens de lange periode van slavernij ook al aardig wat ervaring mee opgedaan. En als die periode toen al achter ons lag, dan toch nog niet zolang!

De andere kant van de medaille is, dat de nieuwsgierigheid naar de andere mens, blank of gekleurd van alle tijden is. Wat is er leuker dan op een terrasje in de stad naar mensen te kijken? De culturen van verre en vreemde landen op te snuiven, of te genieten van de prestaties van de sportieve medemens. Zolang men elkaar in alle opzichten respecteert is daar natuurlijk ook niets op tegen. Wat dat betreft zijn we met z'n allen, zeker in onze contreien wel wat beschaafder geworden. Toch denk ik dat het vlies over onze hedendaagse beschaving flinterdun en kwetsbaar is. Excessen zien we dagelijks op tv of in de nabije omgeving. Eigenlijk wil ik ook niet weten, wat de uiteindelijke effecten van de huidige wereldwijde kredietcrisis zullen zijn, als deze nog lang aanhoudt. Ik mag toch hopen, dat de geschiedenis zich in dat opzicht niet zal herhalen.

'Marskamp'

Als je vanuit Harderwijk over de N302 (Leuvenumseweg/Flevoweg) richting Garderen en verder rijd, zie je op een gegeven moment rechts op de Ermelose Heide, ter hoogte van de Postweg, een beeld van een Romeinse wachter zitten. Rijdend vanuit de auto was mij het beeld al vaak opgevallen, maar bekeken had ik het tot aan vanmiddag nog nooit. Ik vind het een idiote creatie!

Vaak als ik langs het mij zo bekende heidegebied rij, gaan mijn gedachten terug naar de jaren zeventig en begin jaren tachtig van de vorige eeuw. Naar de wandelingen, fietstochtjes en autoritjes die ik met J en de kinderen vanuit Putten regelmatig ondernam naar deze plek. Dan denk ik aan die keer dat we op een Kerstavond in het donker daar rondreden met de auto en vast kwamen te zitten in de sneeuw, en dat wij dank zij E jr. toch nog weer thuis kwamen. En aan zweefvliegen in de zomer met 'Der Kleine Huhu'. Het duurde even voordat we hem in de lucht hadden, maar daarna hebben we ons zelfgebouwde modelletje ook nooit meer gezien. Verdwenen in het heiige zwerk! Ik denk aan tekenen en aquarelleren met z'n allen op zondagochtend, en aan die keer dat ik er met mijn bijenkasten stond toen de hei bloeide. Ik ken(de) deze plek dus redelijk goed!

Maar nooit heb ik geweten dat ook de Romeinen daar hebben gebivakkeerd. Middels een aantal gevonden potscherven hebben ze dit ontdekt. Je moet trouwens wel goed kijken, anders zie je nog niks. Het is maar goed dat ze er een wachtpost hebben neergezet. Het marskamp, zo las ik, is in 170 jaar na Christus in één dag aangelegd door 6000 legionairs. Het meet 250 x 350 meter en is omringd door een wal van bijna 1 meter hoog en een greppel van 1,5 meter diep. Dat is nogeens een veilige vesting!

Om de heide instant te houden, loopt er nu ook een kudde schapen rond en hebben ze een prachtige schaapskooi gebouwd. Het staat er allemaal al weer een tijdje, maar ik had het daar tot vanmiddag nog nooit gezien. Mooi? De Ermelose Heide is wel een stukje veranderd in 30 jaar, maar dat kan ook haast niet anders!

'Fluctuat nec mergitur'

Laat Cliff Arnall van het 'Centre for Lifelong Learning' in Cardiff maar op dak gaan zitten met zijn deprimerende onzin over de somberste dag van het jaar. Mooie tijden zijn het juist! Nieuwe relaties gaan goed volgens mij, en elke dag is het weer een stukje langer licht. Nog een paar weekjes dan komen de sneeuwklokjes al weer tevoorschijn. En in Amerika en de rest van de wereld hebben we met Obama ook wat meer hoop gekregen. Alhoewel ik toch mag aannemen, dat iedereen zal begrijpen dat ook de president van het machtigste land op aarde niet over water kan lopen!

En wij? Wij hebben op de zogenaamd somberste dag van het jaar het mooiste toneelstukje van de wereld gezien! 'Homines dum docent discunt' ofwel 'Mensen leren terwijl ze les geven' (Seneca). Er werd prachtig gezongen in het stuk, ook al zat er in het publiek een meisje van een jaar of twaalf, die erg moest lachen omdat ze met name haar moeder een beetje vals vond zingen. Maar het mocht de pret niet drukken, iedereen was blij en er werden mooie cijfers uitgedeeld. Weer een stapje dichter bij het doel!

Een kleine dissonant in de pret, was het telefoontje tijdens het aperitief na afloop. Wateroverlast in de keuken van J tijdens een hoosbui! Het bizarre van de avond was, dat we voor de pauze een stuk hadden gezien over omgaan met water in het gezin, en na de pauze hoe men zich kan verzekeren tegen allerlei calamiteiten, zoals bijvoorbeeld wateroverlast in je keuken. Niet leuk natuurlijk, maar ook dat zal ongetwijfeld weer goed komen!

De latijnse spreuk in het wapen van de stad Parijs 'Fluctuat nec mergitur' ofwel in begrijpelijk nederlands 'Geschud door de golven, maar zij zal niet zinken' vind ik wel passend bij dit, uit waardering opgedragen stukje proza.

schilderkunst

Caspar David Friedrich en het Duitse romantische landschap. Een bijzondere finale voor de Hermitage aan de Nieuwe Herengracht in Amsterdam. Veel werken van de schilder (1774-1840) uit de collectie van de Hermitage in St. Petersburg zijn voor deze gelegenheid uitgeleend. Door gastconservator prof. dr. Henk van Os samengesteld in nauwe samenwerking met de conservator van de Hermitage in Sint Petersburg. Omgeven door tijdgenoten, voorgangers en navolgers als Hackert, von Kugelgen en Koch staan de schilderijen van Friedrich in de tentoonstelling centraal.

Hermitage Amsterdam - Museum Hilversum
Romantiek , realisme en impressionisme.



Voorlopig was dit weekend de laatste mogelijkheid voor een bezoek aan de Hermitage in Amsterdam. Ze gaan het museum aan de Nieuwe Herengracht grondig verbouwen en uitbreiden. In juni gaan de deuren van de dependance van het Staatsmuseum in Sint-Petersburg weer open voor het publiek. Met een oppervlak van ongeveer 13.700 m2 zal het dan tot de grotere musea behoren in Amsterdam.

In het Hilversumse museum hebben we vervolgens de expositie 'De boer op; erfgooiers hoeders van het landschap' bezocht. Het Gooise landschap, in uiteenlopende stijlen als realisme, pointillisme en impressionisme een eeuw geleden al prachtig in beeld gebracht door schilders als Anton Mauve, Ferdinand Hart Nibbrig en Leo Gestel.
Het typische Gooise landschap is grotendeels intact gebleven dankzij de inspanningen van de erfgooiers: boeren die in een lange traditie stonden en onderling afspraken maakten over het gebruik, beheer en behoud van gemeenschappelijk gelegen gronden. Lange tijd wisten de erfgooiers hun gebruiksrechten op die gronden te behouden. Nu wordt het gebied beheerd door het Goois Natuurreservaat en nog enkele boeren.

De expositie bestaat uit een combinatie van beeldende kunst, cartografie, film en fotografie. De combinatie van de bijeen gebrachte zaken zorgt voor een bijzondere kijk in het verleden, het heden en de toekomst van het Gooise landschap.

l'amour!

Onlangs zag ik op tv een herhaling van 'Bye'. De film die Ed van der Elsken (1925-1990), nadat hij te horen had gekregen dat hij ongeneeslijk ziek was, van zichzelf gemaakt heeft in 1990. Zonder enige vorm van terughoudendheid laat hij zijn aftakeling, verdriet en wanhoop zien tot een paar maanden voor zijn dood. Bizar en indrukwekkend!

In eerste instantie heb ik van der Elsken leren kennen door zijn camerawerk bij de VPRO televisie in de jaren zeventig. En later door zijn exposities en prachtige foto boeken. Het werk van deze Amsterdamse "enfant terrible" associeerde ik vaak met branie, voyarisme en vrijheid, maar ook en vooral met liefde en gevoel voor de medemens. Een treffend voorbeeld van deze kwalificaties, een liefdespaar op een kade aan de Seine in Parijs, hangt al decennia bij ons aan de muur.

Maar ook in L'Amour! het prachtige fotoboek van Ed van der Elsken, ooit een keer aangeschaft tijdens een bezoek aan de Kunsthal in Rotterdam, komen deze kwalificaties goed uit de verf. Liefde en erotiek gevangen in zwart-wit beelden, poëtisch en humoristisch zoals hij dat kon als geen ander.
Het is het eerste fotoboek van Ed van der Elsken dat na zijn dood is uitgegeven. De liefdesfoto's uit zijn nalatenschap, gesorteerd en samengesteld door zijn weduwe Anneke en vormgever Anthon Beeke, dateren uit zijn Parijse periode, begin jaren vijftig.
Ik zie L'Amour eigenlijk een beetje als een vervolg op zijn eerste fotoboek 'Een liefdesgeschiedenis in Saint Germain des Prés' uit 1956, waarmee hij destijds doorbrak in zijn fotografiecarriére.

dezeenaarharderwijk

In het St. Jansdal ziekenhuis kun je sinds j.l. dinsdag vanaf je ziekbed 24 uur per dag op tv naar live-beelden van de zee kijken. "De Zee naar Harderwijk" dat een jaar lang gaat duren, is een project van de Stichting Kunst en Openbare Ruimte (SKOR). Het is bedacht door de duitse kunstenaar en graficus Luna Maurer (36), die in 2005 een soortgelijk project vanaf het dak van 'De Balie' heeft gedaan in Amsterdam, maar dan van de lucht boven het Museumplein.

Deze keer worden om de 5 minuten beeld- en geluidsopnames van de zee gemaakt. De vaste camera op het dak van het centrale bedieningsgebouw van de Oosterscheldekering in Vrouwenpolder, is in noord-noord-westelijke richting gepositioneerd. Totaal 288 opnames per etmaal van een stukje zee dat continu in beweging is, licht en donker, dan is het weer eb, dan is het weer vloed en soms komt er een schip voorbij.

Spectaculair is het allemaal niet wat je ziet. De nuances zijn vrij subtiel, toch boeit het mij. Kijken en luisteren naar de zee, ruim honderd kilometer verder op of daar omtrent. Juist omdat er ogenschijnlijk zo weinig gebeurd, kan ik mij alleszins voorstellen dat de beelden en geluiden een rustgevende uitwerking hebben. Dat ze het eigen leed van de patiënt een beetje relativeren. Het ritme van de dag in het ziekenhuis, het ritme van de zeebeweging, een proces van tijdbeleving, berusting en éénwording.

Ik heb een poosje zitten googelen, maar die Luna Maurer doet fascinerende dingen. Daar zullen we vast nog meer van te zien krijgen. Met haar werk maakt ze processen zichtbaar.

levensfasen

Een nieuw jaar met nieuwe kansen, of een nieuwe dag met nieuwe kansen, ook goed, want zo moet je het natuurlijk wel zien.
Carpe Diem!
Wat het allemaal gaat worden dit jaar? De tijd zal het leren! Donkere wolken genoeg aan de horizon, maar daar laat ik mij niet door frustreren, al steek ik mijn kop nou ook weer niet helemaal in het zand. Maar ik heb er zin in, ik ga er weer fris tegen aan, plannen zat!

Ik heb trouwens net gelezen dat ik aan mijn derde en laatste levensfase begonnen ben, dat is dus toch een beetje nieuws zo aan het begin van het nieuwe jaar. De westerse mens kent momenteel een gemiddelde levensduur van ca. 74 jaar voor mannen en ca. 80 jaar voor vrouwen. Een tijd die vanaf de geboorte tot aan de dood grofweg in drie levensfasen is in te delen t.w.
1e levensfase: vanaf de geboorte tot aan het 21e jaar;
2e levensfase: vanaf het 21e jaar tot aan het 65e jaar;
3e levensfase: vanaf het 65e jaar tot aan het overlijden.
Er is ook een meer gedetailleerde indeling van levensfasen, maar ook daarvan begint de laatste levensfase rond het 65e jaar.
Natuurlijk wisten we dit allemaal al lang, dus is het ook geen nieuws. Maar als je het allemaal zo op een rijtje ziet staan, sta je er toch weer even een moment wat langer bij stil!



Vanmorgen hebben we de troep van de kerstdagen weer opgeborgen. Het was leuk, maar ik ben blij dat de maand december voorlopig weer achter ons ligt. Op naar het voorjaar en het licht, al gaat het volgens bartjes eerst nog een poosje heel hard vriezen, maar dat is ook leuk!

Op nen dag...

Wat er met die jongen aan de hand is weet ik niet, maar hij blijft schrijven! Afgelopen maandag schreef hij in z'n collum, dat ze onder leiding van ene Femke een stalen band, een z.g. halo om zijn hoofd aan het zetten waren. Een pijnlijke zaak, schroeven in z'n schedel, dat soort dingen.
Vandaag, Martin Bril ligt nog steeds in het ziekenhuis, schreef hij een stukje over Troost. Een lieve mantelzorger komt bij hem langs met de ochtendbladen, en leest hem 'De zin van' voor, een rubriek uit Trouw waar bekende Nederlanders hun motto, leefregel of ultiem inspirerende zin mogen kiezen en toelichten. Deze keer was de beurt aan Youp van 't Hek. Zijn nogal dramatische zin luidde: 'Leef je leven als je allerlaatste uur.'

Youp, die zichzelf altijd erg serieus neemt en behoorlijk moraliserend uit de hoek kan komen, heeft het moeilijk met de grote dingen in het leven! Maar de humor houdt hem staande en sleept hem er door heen. De lieve mantelzorger, juffrouw Gerritsen, ook een humoristisch typetje, vind het allemaal maar gezeur. Ze krijgt de slappe lach van figuren die zichzelf altijd maar te serieus nemen, en in het bijzonder van Youp, met z'n 'Troost', lees ik tussen de regels door. Mensen denken vaak dat ze heel wat zijn, zei ze ook nog, maar we zijn echt niet veel, om maar niet te zeggen niets.

Ik ken juffrouw Gerritsen niet, maar ik vind haar nu al sympathiek! Waarom weet ik niet, maar er schoot me door die uitlatingen van haar een gedicht van Willem Wilmink te binnen. Ik heb het opgezocht, het is een prachtig gedicht uit 1992 dat me altijd weer ontroerd en me steevast in een nogal melancholische stemming brengt. Het is in het Twents geschreven, Enschedees stadsplat zoals de in 2003 overleden Wilmink het zelf noemde, ik citeer:

Op nen dag

Op nen dag dreenk iej gin Grolsch meer...
loop iej nich meer deur de stad
Al oew wille en al oew hartzeer
he'j dan had.

Wichter, laandskopn en steedn
alns wa'j machtig mooi hebt vundn,
tookomstplann en verleedn
goat te grundn.

n Een wil zich nich overgeevn
en mut liedn tot e rust,
n aander means passeert zien leavn
onbewust.

Loa'w der nog meer eenn nemn,
gun oe nog wat zit in t gat:
veur iej t weet kö'j niks meer hebn...
dan he'j t had.

Vuurwerk ?

Als ik de berichtgeving over vuurwerk tijdens de jaarwisseling goed begrijp, krijgen we andere tijden. In de toekomst zal het afsteken door professionals moeten gebeuren. En zal het niet meer zoals tot op heden altijd is geweest, door jan en alleman kunnen worden gekocht en afgestoken!

Politie en hulpverleningsdiensten houden hun hart vast voor het ook nu weer verwachtte wangedrag van vuurwerkvandalen, veelal autochtone mannen tussen de 18 en 30 jaar, las ik in de Volkskrant. Ging er de vorige jaarwisseling al voor ruim 60 miljoen euro aan vuurwerk de lucht in, dit jaar zo las ik ergens, wordt er naar schatting zeker voor een slordige 65 miljoen euro aan vuurwerk het zwerk in geblazen. Hoezo creditcrisis? Nou ja, laten we eerst maar afwachten hoe het uitpakt!
Alleen al door vuurwerk was er vorig jaar voor bijna een 1 miljard euro schade. Er gingen 22 scholen in vlammen op, tientallen brandweerlieden, ambulancemedewerkers en politieagenten werden gemolesteerd, en er werden op grote schaal vernielingen aangericht. Het was een ware horrornacht!

De verwachtte teloorgang van de vuurwerkfolklore tijdens de jaarwisseling hebben we dus aan ons zelf te danken. Excessen zijn er altijd wel geweest, maar bij mijn weten nooit zo extreem als vorig jaar. Dat was van een totaal andere orde, dat was oorlog en dat kan en mag natuurlijk niet nog eens gebeuren!

Als jongen van een jaar of 10, 12 knalde ik met mijn vriendjes de hele kerstvakantie door, met een stukje carbid dat we bij de dorpssmid haalden. Het koffiestroopbusje van Buisman gaf doorgaans niet van die dreunen die je nu vaak hoord, maar we hadden er erg veel plezier in. En als het dan echt middernacht was op oudejaarsavond, toverde mijn vader een handje vol rotjes voor de dag, en soms een vuurpijl. Vreugdevuurwerk!
Zelf koop ik al jaren geen vuurwerk meer, niet dat ik er ooit veel centen aan uitgegeven heb, maar toch. Wel gaat er bijna elk jaar wat veiligheidsvuurwerk van de 'Swing' in rook op. Handstakellichten, drijvende rooksignalen en parachute vuurpijlen. Je moet toch weten als de nood ooit eens aan de man komt, hoe je met die dingen om moet gaan. Bovendien is en blijft het leuk werk, en al helemaal als je dat samen met je kleinkinderen doet!

Winterfeest

Dit jaar maar eens een keer geen Wintercircus in een grote tent in Apeldoorn, maar een Winterfeest in het kapelletje van Kasteel de Haar in Haarzuilens. Met nummers als 'De dansende sneeuwpop', 'Spek en Drop en Rok en Rol' en 'Opzij', wist de kinderpopgroep 'De Voetzoekers' uit Amsterdam de stemming er bij de kleintjes goed in te krijgen. Ook al vonden onze eigen kleinkinderen het repertoire een beetje kinderachtig, na afloop verzekerden ze ons in alle toonaarden dat ze wel hadden genoten. In iedergeval waren we allemaal weer een beetje bijgekomen, van de ijskoude (kinder)rondleiding door Kasteel de Haar, die we vlak voor het winterfeestje hadden gehad.



De oudste bekende vermelding van het "Huys Ter Haer" dateert uit 1391. Door het huwelijk van Yosina van de Haar met Dirk van Zuylen kwam in 1449 het huis in het bezit van het geslacht Van Zuylen. Het kasteel is in de loop der tijd vaak veroverd en verwoest, maar werd steeds weer opgebouwd.
In 1890 erfden nazaat Etienne Baron van Zuylen van Nijevelt van de Haar het inmiddels tot een ruïne vervallen kasteel. Met behulp van bouwmeester Pierre Cuypers en het fortuin van zijn vrouw Hélène de Rothschild, werd in die tijd het kasteel in neogotische stijl gerestaureerd en voorzien van elektriciteit, stromend water en stoomverwarming.
Momenteel wordt het kasteel weer gerestaureerd en van een nieuwe fundering voorzien. (Pierre Cuypers had in zijn tijd de extra opbouwen op de bestaande fundering uitgevoerd, met als gevolg verzakkingen en gigantische scheurvorming in de loop der jaren door het hele gebouw heen) Het gehele gebouw wordt nu onderhanden genomen, zodat het monument voor de toekomst gespaard blijft. Verwacht wordt dat de restauratie eind 2010 afgerond zal zijn.

Na afloop van het Winterfeestje zijn we naar Lage Vuursche gereden, en hebben daar in restaurant 'Het Vuursche Bos' heerlijke pannekoeken gegeten en ijs toe, want we hadden het nog niet koud genoeg gehad. Zeker weten doe ik het niet, maar ik heb wel het sterke vermoeden dat de kleinkinderen dit het hoogtepunt van de dag vonden.

FémininMasculin

Onlangs las ik in een artikel van Volkskrantredacteur Malou van Hintum een reactie op de briefwisselingen in de Volkskrant van schrijfster Naema Tahir en rechtsfilosoof Andreas Kinneging. Ze betoogden daarin dat mannen en vrouwen fundamenteel van elkaar verschillen, verschillen die zijn verankerd in hun biologie, een begrip dat ze beiden zeer statisch handteren. Het negeren van de verschillen heeft voor veel frustraties gezorgd, zowel binnen feministische kringen als daarbuiten. Het moet dus anders, emancipatiebeleid moet gebaseerd zijn op de verschillen tussen mannen en vrouwen. Mannetje Kinneging gaat zover dat hij vindt, dat in het 'nieuwe feminisme' vrouwen op de eerste plaats thuishoren in hun gezin!

Zonder te beweren dat mensen in alle opzichten maakbaar zijn, aldus van Hintum, gaan de beide briefschrijvers met hun statische gedachtengang aangaande de biologische verschillen wel voorbij aan allerlei onderzoeken, waaruit allesbehalve blijkt dat de biologische verschillen statisch zijn. Verschillen zijn er natuurlijk, maar door daar een etiket op te plakken, creëer je wel twee nooit bestaande archetypen, en dat kan niet de bedoeling zijn, dan ben je volgens van Hintum weer terug bij af. Verschil erkennen in het 'nieuwe feminisme' betekent volgens van Hintum, diversiteit aanmoedigen, en mannen en vrouwen faciliteren om te kunnen kiezen.

Dat met name de vrouwen niet op de eerste plaats thuishoren in hun gezin, is een conclusie die ook viel op te maken uit de reportage 'Vrouwelijk tegenwicht' in de Volkskrantbijlage 'Kredietcrisis Zegen of vloek' van Elsbeth Stoker en Carlijne Vos , prachtig geïllustreerd door Yvonne Kroese (zie ook collage).
Ze spreken in hun reportage de hoop uit, dat Wouter Bos in zijn bijdragen tot oplossingen van de financiële ellende, nu eens een keer verder kijkt dan het 'Old Boys Network'. Een recycling van bekende mannen ten koste van de capabele vrouwen, waarvan er ook genoeg zijn, zou wel eens een grote vergissing kunnen zijn. Hebben al die hijgerige top-bonus mannetjes immers niet voor een belangrijk deel bijgedragen aan de huidige problemen in de financiële sector? In dit opzicht lijkt mij zijn keuze voor oud-minister van Financiën Gerrit Zalm, om als bestuursvoorzitter ABN Amro/Fortis opnieuw op te tuigen een gemiste kans. Al ben ik ook weer niet van mening dat hij de verkeerde man is voor deze klus, maar toch!

Ik kan mij wel vinden in de gedachtengang van beide dames, dat de misère van de kredietcrisis voor vrouwen mogelijk uitgelezen kansen creëert, om het gewraakte glazen plafond nou eens voorgoed aan diggelen te slaan!

fiësta de la nonpensionado

Deze beeldimpressie van een enerverend weekend, maakt wat mij betreft een prozaïsche completering voor een keer totaal overbodig.

Advent met Vol Luid

Woensdagavondvieringen tijdens Advent noemen ze de drie avonden in december. Een moment van ongeveer een half uur in de Katholieke Kerk van Putten, waarin je je kan bezinnen en voorbereiden op het komende Kerstfeest. Vieringen die zich kenmerken door samen te zingen, muziek te maken of gewoon stil te zijn. Ik kom nooit in een kerk, dus ook tijdens de kerst niet, maar vanavond was ik opeens wel van de partij. Klein Koor Vol Luid waar J op zit, was uitgenodigd om de liturgie voor deze avond mede vorm te geven, en dat wilde ik toch wel graag meemaken!

Er werden kaarsjes ontstoken door kinderen, waarna ze op de wijs van 'Er is een roos ontloken' zongen: De derde kaars mag branden. Het kerstfeest komt nabij. Het licht in onze handen, bedoeld voor jou en mij. De warmte van een kind, een stal van mensenliefde, 'tIs God die ons bemint. Er was een welkoms woord, er werden mooie gedachten uitgesproken, er was een kort gebed en er werd door de bezoekers nog meer gezongen.

Vol Luid zong Ave Maria en het lied Maria durch ein Dornwald ging. Verder werd er volgens mij zo ongeveer door iedereen behalve ik, hardop een geloofsbelijdenis uitgesproken met de tekst: Wij zijn toch één? Wij kennen ook hoop en verlangen? Wij zijn toch sámen op weg met een belofte? Proberen wij te leven van dat geheim? Daarom zeggen wij samen: Ik geloof in God. Jezus is mijn Heer. Mijn Kracht is zijn Geest. Mijn belofte is zijn Rijk. Mijn thuis zijn Kerk. Zo zal het zijn. Amen.



Het is allemaal nogal wat. Toch vond ik het niet vervelend om er bij te zijn, even kreeg ik zelfs heimwee naar vroeger. Maar de ratio in mij zette me al snel weer met beide benen op de grond. Het was de devote saamhorigheid die mij even ontroerde in dit kleine intieme kerkje, samen geloven in een religie. Maar geloven in een religie die al heel lang niet meer de mijne is, en nooit geweest is ook kan ik achteraf wel zeggen.
Maar dat terzijde, blijft toch over een moment van saamhorigheid in wat dan ook, verbazing, verstilling en bezinning of misschien geloof in elkaar, het goede in de mens, los van elke religie. Wie kan het zeggen, ieder heeft zijn eigen gedachten. Van mij mag iedereen geloven wat ie wil, als je anderen er maar niet mee tot last bent!