Rotsen, kliffen, zee en lucht.

Onlangs 'Het Zoutpad' gelezen, een mooi verslag van de Engelse Raynor Winn en haar man Moth van een slopende maar louterende voettocht over het oeroude South West Coastal Path. Een traject van ca. 1000 km langs de verweerde kusten van Devon, Cornwall en Dorset, een landschap van rotsen, kliffen, zee en lucht. Raynor Winn en haar man Moth, die recent door een speculatieschandaal en ziekte elke vorm van bestaanszekerheid zijn kwijtgeraakt, zijn met de moed der wanhoop tot dit impulsieve besluit gekomen. Een tijdje weg van alles en iedereen. 

Ik heb 'Het Zoutpad' praktisch in één adem uit gelezen. Door de bijna poëtische manier van schrijven neemt Winn je mee op de lange voettocht. Maar dat niet alleen, het is ook een inspirerend en openhartig geschreven verhaal over omgaan met verdriet, de helende kracht van de natuur en de herontdekking van de ware betekenis van het leven, als je alles bent kwijtgeraakt. Het is in meerdere opzichten een bijzondere ontdekkingsreis. En passant gingen mijn gedachten trouwens ook vaak terug naar vroeger toen ik zelf in Cornwall, samen met mijn kinderen en echtgenoot, delen van het pad heb gelopen. Het was voor mij ook een beetje een feest der herkenning. 'Het Zoutpad' een bijzonder verhaal!

Fraai rustpunt op buitenplaats Staverden

Na een wandeling op en nabij landgoed Staverden, strijken we vaak even neer in het Staverdens prieeltje, als het tenminste al niet bezet is. Want er zijn meer wandelaars die kennelijk dezelfde ambitie hebben. Maar gisteren hadden wij geluk en hebben we daar even genoten van de verstilde herfstsfeer. Het Staverdens prieeltje, hoog op de terpachtige heuvel, is met zijn fraaie gietijzeren zuiltjes, sierijzerwerk en gekleurde vloertegeltjes, behalve een oase van rust ook een lust voor het oog. Kortom, het Staverdens prieeltje geeft door zijn vormgeving aan de buitenplaats van landgoed Staverden een mooie en waardevolle meerwaarde.

De ultieme oceaanrace weer van start.

Gisteren, zondag 8 november j.l. is om 13.02 de 9e Vendée Globe van start gegaan in Les Sables-d'Olonne met in totaal 33 deelnemers waaronder 6 vrouwen. Een non-stop solozeilwedstrijd om de wereld zonder hulp van buitenaf in zeilschepen van ca. 18 meter lang. De ultieme oceaanrace is in 1989 opgericht en wordt sinds 1992 elke vier jaar gehouden. De winnaar van de 8e editie, de Fransman Armel Le Cleach deed er met zijn 'Banque Populaire VIII' 74 dagen, 3 uur, 35 minuten en 46 seconden over. Eens kijken of het deze keer nog sneller kan, ik ga het de komende maanden weer mooi volgen!

aan de corona voorbij

De daling van het aantal coronabesmettingen gaat nog te langzaam. Daarom zijn er bovenop de huidige gedeeltelijke lockdown extra maatregelen getroffen voor de komende 2 weken. Daarna bekijkt het kabinet weer wat er verder moet gebeuren in deze alsmaar veranderende toestand. Maar één ding is zeker, alles gaat voorbij, zelfs een coronapandemie. En met die gedachte in mijn achterhoofd kom ik deze tijd wel door. 

Wat zal het trouwens een feest zijn als het voorbij is, een massale opluchting. Straten en pleinen stromen vol met blije, dansende en drinkende mensen. En ze lopen allemaal te knuffelen en te zoenen dat het een lieve lust is. Overal klinken toeters en bellen en ziet men cirkels, sterren, vuurwerk, stromende beekjes, gevulde koeken, bliksemschichten en lieve lammetjes huppelen. En ergens op een pleintje worden mondkapjes ritueel verbrand, terwijl viroloog Jaap van Dissel de menigte vriendelijk en gemoedelijk toespreekt vanaf een haastig in elkaar geknutseld plankier. Hallelujah, wat een feest, we zijn bevrijd, 5 mei is iets uit een oud en ver verleden, dit is voortaan de echte bevrijdingsdag. En en passant wordt ook de jaartelling nog veranderd, 'na Christus' is voortaan 'na Corona'!

Maar voor het allemaal zover is zal ik mijn tanden nog een poosje op elkaar moeten houden, helemaal als het mij zou treffen dat ik ook nogeens in quarantaine zou moeten.

'Die heeft het aan het bladharken'

Dat je blad dat op straat, terras of gazon ligt opruimt kan ik mij wel voorstellen. Maar ik verbaas mij vaak over de stupide manier van hoe dat gaat. Niet bladharken maar bladblazen, met veel kabaal van de één naar de andere hoek, terwijl de wind dat van nature al doet. Sterker nog, die blaast het blad ook vaak weer net zo hard terug. Vrij onnozel werk dus! Een gevleugelde uitdrukking van mijn vader vroeger was 'die heeft het aan het bladharken' als hij vond dat iemand niet al te snugger bezig was. Aan die uitspraak moet ik nog wel eens denken als ik nu zo'n lawaaiige bladblazer bezig zie.

Vive la Veluwe!

Amper een uurtje rijden, en toch het gevoel dat je er helemaal uit bent. Ondanks een paar afzeggingen wegens ziekte, coronaperikelen en matige weersomstandigheden, hebben we ons in hartje Veluwe best vermaakt. Deze keer vanwege corona jammergenoeg geen familie van D. schaaktoernooi, maar wel gewandeld, lekker gekookt en veel gelezen, en natuurlijk een paar avondjes op anderhalvemeter afstand van elkaar gezellig zitten drinken en ouwehoeren over van alles en nogwat. Vive la Veluwe en automne!

kwelgeesten van een jeugdig fietsertje

Aan de oostelijke kant van de noordelijke Veluwe liggen een paar hoge puisten in het landschap. De Filipsberg en de Knobbel, toppers in het noord/oost veluws stuwwallencomplex van resp. 50 m en 59 m hoog, die ik als jeugdig fietsertje vaak hartgrondig heb vervloekt. Tussen beide toppers in ligt trouwens ook nog de Wezeperberg, maar die is slechts 45 m hoog. Maar ook hoog genoeg om je naast je vader op een fiets die op de groei gekocht was, en waarvan het zadel dus sterk was verlaagd om de beenlengte tot de ook nog eens met houten klossen verhoogde pedalen te verkorten, op die helling te doen zuchten van ongemak en ellende. Je zat niet goed op zo'n fiets, de verhoudingen waren totaal zoek. Het mooie is dat ik jaren later als puber met een passende fiets, samen met vriendjes de route over de bergen regelmatig met plezier heb gefietst!

'Elvira Madigan' anders.

In augustus 1970 vond op Isle of Wight één van de grootste popfestivals tot dan toe plaats. Bekende zangers en muzikanten als o.m. Joan Baez, Leonard Cohen, Miles Davis, The Doors, Jimi Hendrix, Joni Mitchell, The Moody Blues, Jethro Tull, The Who waren van de partij. 1970 was ook het jaar dat blues- en rockzangeres Janis Joplin en rockgitarist-zanger Jimi Hendrix op 27 jarige leeftijd overleden aan een overdosis drugs en alcohol. En het was het jaar dat The Beatles na 10 jaar uit elkaar gingen nadat ze eerst nog het nummer 'Let It Be' hadden uitgebracht. Enfin, er gebeurde veel op muzikaal gebied dat jaar, beetje veel om in dit stukje allemaal aan te halen.

Overal klonk muziek naar mijn gevoel, zelfs uit het plafond van een overdekt winkelcentrum. Populaire deuntjes, muzak volgens van Kooten en de Bie van James Overlast, zoals ze James Last (1929-2015) steevast noemden. En daar was ik het als muziekliefhebber nog wel mee eens ook. James Last op klompen bijvoorbeeld, vreselijk, niet om aan te horen. Wat deed deze niet onverdienstelijke Duitse Jazzbassist, componist en orkestleider zichzelf toch allemaal aan. Maar op een gegeven ogenblik hoorde ik uit het plafond bij V & D een James Last bewerking van 'Elvira Madigan' klinken, uit het bekende pianoconcert K.467 van W.A. Mozart. James Last in Concert, prachtig, ik was even helemaal om en heb de lp gelijk gekocht. 

Achter op de hoes las ik:

The theme of 'Elvira Madigan', created in the mind of Mozart, finds a classical continuation in James Last. His arrangement, a delicate balance of wind instruments and cascading strings, preserves the sweetness of the work and floods it with subtle orchestral contrasts, while the basic rhythm is definite but never intrudes.

En zo ervaarde ik het arrangement van James Last ook, als een mooi klassiek vervolg in de geest van Mozart!

Een paar dagen na aankoop van de lp, om precies te zijn op 18 oktober 1970 heb ik 'Elvira Madigan' thuis opgezet tijdens een mooie en gedenkwaardige gebeurtenis in ons gezin. Momenten om nooit te vergeten!

over een groot woonwarenhuis

Op 30 november 1978 ging in Sliedrecht de eerste Ikea-vestiging in Nederland open. Nu, 42 jaar na de eerste vestiging van het Zweedse woonwarenhuis in het baggerdorp, die trouwens om de bescheiden afmeting van slechts 14600 m2 in 2006 is opgeheven, zijn er in totaal rond de 13 vestigingen in Nederland. De vestiging in Groningen is met 41000 m2 de grootste, de vestiging in Amersfoort, waar ik onlangs was, is met 31000 m2 een middenmoter. Ruim 4 voetbalvelden in de Champions League klasse passen in het winkeltje in Amersfoort! 

Een eenvoudig kastje kopen in die toko heeft veel weg van een lange afstandwandeling. Vervelend, maar toch knap hoe ze dat bij Ikea voor elkaar krijgen. Voordat je de afdeling van jou keuze hebt gevonden, heb je tegen wil en dank ook zo ongeveer het gehele Ikea-assortiment gezien. En wat je nog gemist hebt, zie je dan wel op de kronkelroutes naar het magazijn en de uitgang. Ja, ja, 'its a way of life' volgens Ikea.

Prikken, prikken en weer prikken.

Alvorens mij vanmorgen te laten prikken, heb ik eerst nog de door de huisartsenpraktijk toegezonden belangrijke informatie over de griep- en pneumokokkenvaccinatie en het coronavirus gelezen. Het is tot nu toe het jaartje wel zeg, al sinds het begin van de coronacrisis, zo omstreeks half maart, lees en hoor ik vaak tegen wil en dank weinig anders meer dan corona gerelateerde berichten. De kranten staan er sindsdien bol van, en op TV doen het NOS journaal en praatprogramma's als Jinek, Op 1 en dokter Ted in MAX vandaag er weinig voor onder. Om over de persconferenties van Mark Rutte en Hugo de Jonge maar te zwijgen. Leuk is anders, maar het zij zo. Ben dan ook bij wijze van spreken als generale repetitie voor de finale coronaprik, die jammer genoeg nog wel even op zich zal laten wachten, alvast met mijn mondkapje op een griep- en pneumokokkenprik wezen halen.

Jong geleerd, oud gedaan!

Een patiënt of cliënt (wat moet je eigenlijk zeggen) komt, met dank aan Peter de Wit, na een consult bij Sigmund tot de conclusie, dat ze dan maar in godsnaam met vallen en opstaan haar weg moet vinden in dit leven. Als ik zie hoe de lieve tweeling in onze familie van amper 14 maanden oud dat doet, moet dat toch niet al te moeilijk zijn. Ze kruipen, lopen, vallen en staan weer op dat het een lieve lust is, en de resultaten mogen er zijn. Jong geleerd, oud gedaan lijkt mij zo. Ik heb er alle vertrouwen in dat ze zodoende niet zo snel bij een zieleknijper als Sigmund terecht komen!

Aan de voet van het Mont Blancmassief.

Prachtig landschap, de dalen Val Veny en Val Ferret in de Italiaanse Aosta vallei aan de voet van het Mont Blancmassief nabij Courmayeur. Lang geleden liepen we daar met de kinderen en de kampeeruitrusting in onze rugzakjes een stuk van de TMB route. Inderdaad een prachtig landschap, maar bij dagen lang regen en nog eens regen, komt het toch heel anders over. Het fraaie zonnige decor dat we thuis in de boekjes ter voorbereiding op onze voettocht hadden gezien, was veranderd in een desolaat landschap met enkel alleen grijstinten onder een laaghangende bewolking. Hoe we dat destijds hebben ervaren, heb ik al eens verteld in mijn stukje 'Tour du Mont Blanc' van 2 december 2009.

Ambivalente gevoelens om de Kat

Vroeger hadden we Ot en Sien, twee katten met een grote aaibaarheidsfactor. Maar die door Rudy Kousbroek rond 1969 bedachte factor hebben alle katten. De aaibaarheidsfactor is de schertsende benaming voor de mate van genoegen ondervonden door het aaien, knuffelen of vleien van bepaalde huisdieren, vooral katten. Kousbroek heeft er destijds een prachtige essay over geschreven, maar dat terzijde. Ot en Sien waren in ons gezin zeer gewild, ze werden en lieten zich door zowel de kinderen als onszelf veelvuldig aaien en knuffelen. Ot hadden we laten steriliseren, maar Sien heeft ons een keer verblijd met 4 kittens, die we na verloop van tijd hebben weggegeven. Niet lang daarna lag Ot op een ochtend dood achter het kattenluik, hij was overreden door een auto en had zich toch nog naar huis weten te slepen. En kort daarop werd Sien, vermoedelijk door een duivenmelker uit de buurt vergiftigd, waarna de dierenarts niets meer voor haar kon doen. Einde periode Ot en Sien. Eigen schuld, hadden we ze maar niet los moeten laten lopen! 

Een ander probleem dan een voortijdig einde van een kattenleven tijdens het loslopen, was dat we ze vrij regelmatig met een vogel of muis in de bek door onze tuin zagen banjeren. Het is de aard van het beestje zeiden we dan tegen elkaar. We dekten de moordpartijen van onze poesjes toe met de mantel der liefde. Nu, een aantal decennia later, denk ik daar toch anders over. In onze huidige tuin zie ik nog steeds hetzelfde beeld, al zijn het nu andermans katten die de moordpartijen op voornamelijk jonge vogels voor hun rekening nemen. Dat kan zo niet langer, als we per se een kat als huisdier willen, moet die worden aangelijnd. In onze natuur horen ze niet en komen ze niet voor. 

Ik las onlangs in de krant dat in de natuurgebieden op Texel zo'n 200 zwerfkatten rondlopen. Volgens Staatsbosbeheer zijn ze een grote bedreiging voor beschermde soorten zoals de noordse woelmuis, tapuit en grutto. Jaarlijks doden de katten naar schatting ruim 50.000 dieren op het eiland, vooral veel vogels en muizen. Daarom worden ze nu gevangen. Enkele ecologen maken zich hard voor een proefproces tegen huiskatten en hun baasjes. Huiskatten zijn volgens hen de allerschadelijkste exoten, die niet in de natuur horen. Trouwens het Europees natuurbeschermingsrecht is onverbiddelijk: de kat mag buiten niet loslopen!

over de Fundatie en meer

Liefst een mondkapje op en let op de looproute, was de boodschap bij binnenkomst. Vervelend, maar we weten inmiddels allemaal waarom we dat doen, en ook nog wel een poosje zullen moeten blijven doen. Het is niet anders, laten we blij zijn dat we sowieso museum de Fundatie nog inkomen. Altijd weer een prachtige beleving, en niet enkel door de getoonde kunst. 

Het is gewoon een feest om het voormalige justitiepaleis, een streng neoclassicistisch pand uit 1838, dat enkele jaren geleden zo prachtig is uitgebreid met twee nieuwe verdiepingen onder een bol op het dak, al in onze aanlooproute te zien liggen. Architect Hubert-Jan Henket heeft de bol laten bedekken met keramische tegels die in kleur verlopen van wit naar lichtblauw, zodat de uitbreiding bijna opgaat in de lucht. En dat werkt hebben we ook nu weer ervaren, prachtig! 

Maar goed, we kwamen natuurlijk primair voor de getoonde kunst in het museum. Enwel voor een tweetal exposities t.w. DWARS DOOR DE FUNDATIE - FUNDATIE COLLECTIE en ANNEKE WILBRINK - LOFOTEN. Het eerste was een fraaie en uitgebreide keuze uit de collecties van het museum. Tijdreizen, zoals ze dat zelf noemen met Turner, Rauch, Canova, Van Gogh, Picabia, Mondriaan, Van Pallandt, Sticks en vele anderen. Veel stukken daarvan kenden we wel, maar op deze manier getoond was het toch weer een andere ervaring. 

Anders was het met de Lofoten, het recente werk van Anneke Wilbrink (1973) onder de bol op de bovenste verdieping. Dat kende ik nog niet, kleurrijke schilderijen van een omgebouwde wereld die balanceerde tussen sciencefiction en het hier en nu. Heel bijzonder, stedelijke architectuur ging hand in hand met ongerepte landschappelijkheid.

Lezen, hoe dan ook!

Ergens las ik dat het leesgedrag van jongeren radicaal is veranderd. Lazen ze in de jaren '50 nog veel meer dan oudere leeftijdsgroepen, tegenwoordig lezen ze juist het minst van al. De ontlezing heeft zich onder de adolescenten het sterkst voltrokken. De relatieve impopulariteit van het lezen onder jongeren wordt naar mijn mening terecht toegeschreven aan het veel grotere aanbod van andere media en vormen van vrijetijdsbesteding dan vroeger. Maar is dat een probleem? 

Ja zegt de Raad voor Cultuur, mediawijsheid en geletterdheid is een belangrijke voorwaarde voor een goed functionerende maatschappij. Dat is denk ik zeker zo, echter het probleem is niet dat jongeren minder lezen, het probleem is dat niemand kan uitleggen waarom verhalen per se via boeken moeten worden gelezen. Het gaat primair om het verhaal en niet om het boek. Massaal houden jongeren beelddagboeken bij die ze delen en luisteren ze naar hiphop. De honger naar verhalen is kennelijk nog even groot, zo niet groter. 

Maar omdát we in een tekstrijke maatschappij leven, kun je niet blijven volhouden dat het primair om het verhaal gaat. Als je niet naar school gaat en niet leert lezen en schrijven, kun je niet meedoen. Net zoals je je taal meekrijgt van je ouders, krijg je het schrift mee van de maatschappij waarin wij leven, en daar kun je je niet aan onttrekken. Lezen dus, desnoods iets uit het oeuvre van een adolescent uit de jaren '50. 

Over de Nieuwe Zijderoute.

Onlangs las ik in de krant dat het goederentransport per vliegtuig en schip ernstig verstoord is geraakt door de coronapandemie. Maar dat de goederentreinen het echter moeiteloos hebben overgenomen, en nog vaak goedkoper en sneller ook. De coronapandemie heeft dus kennelijk toch ook nog iets goeds voortgebracht. Het treinverkeer over de Nieuwe Zijderoute tussen China en Europa bijvoorbeeld is booming als nooit tevoren. Begrijpelijk, de trein doet er 2 weken over, een schip is 6 weken onderweg. Een behoorlijke tijdwinst dus, en tijd is geld. Daar staat tegenover dat er ca. 50 standaardcontainers op een trein passen en bijna 24.000 standaardcontainers op het grootste containerschip, de HMM Algeciras! Een alternatief voor de scheepvaart zal het treintransport over de ca. 9500 km lange Nieuwe Zijderoute waarschijnlijk niet snel worden.

een zaterdagmiddag in Amersfoort

Bep Eskes-Rietveld (1913-1999), dochter van de bekende meubelontwerper en architect Gerrit Rietveld (1888-1964), schilderde praktisch haar hele leven portretten en stillevens. Dat ze dat goed kon hebben we afgelopen zaterdag in Amersfoort gezien in Museum Flehite. Een mooie en vaak indringende expositie van haar werk. Veel werk ook uit de periode dat zij met haar kinderen in Nederlands-Indië geïnterneerd zat in een Jappenkamp. Meer dan honderd portretten van medegevangenen met hun kinderen. Het tekenen gaf haar houvast. Zij tekende met krijt op elk stuk papier dat zij maar te pakken kon krijgen. Een mooie expositie. 

Een bezoek aan de expositie van Nancy Muns op het Havik, dat bij Museum Flehite om de hoek ligt, hadden wij nog tegoed van de vorige keer, toen we niet naar binnen konden ( Zie mijn stukje 'Kunst rond het Havik in Amersfoort' van 1/9'20). Behalve haar schilderijen zijn de vele kleurrijk geschilderde objecten en mens en dierfiguren een lust voor het oog. Gelukkig troffen wij Nancy samen met Onno, haar eega en toeverlaat nu wel aan, en konden we haar kunstwerken deze keer beter bekijken. En wij niet alleen, er was nog een voor mij totaal onbekende gast aanwezig. Toen wij echter aan de praat raakten bleken we elkaar van lang geleden wel degelijk te kennen. Wat vijf decennia al niet met de lijfelijke vormgeving van een mens kunnen doen. 

De na de grote brand in 2007 herbouwde 'Elleboogkerk' hier even verder op, destijds bekend als het 'Armando Museum' (Zie o.m. mijn blogarchief stukje 'Elleboogkerk' van 23/10'07) was in de jaren zestig, zeventig en tachtig in gebruik als architectenbureau. In de begin jaren zeventig bleken we daar een paar jaar als collega's met elkaar te zijn opgetrokken. Leuk, steeds meer herinneringen van bijna 50 jaar terug kwamen in ons gesprekje boven drijven. Een waar feest der herkenning, en dat zo dicht bij de bron, en dan ook nog in een fraaie expositieruimte met Nancy's kunst!

'De Eenling', Deventer icoon in het groen.

Het rood is onderdeel van kunstwerk 'De Eenling' zoals architect Piet Goud het destijds heeft bedoeld, aldus wethouder Rob de Geest van de gemeente Deventer. Het kunstwerk, prijswinnaar van een in 1998 gehouden architectuurwedstrijd, is een geheel in verkeersrood ofwel in 

geverfd woonhuis dat op openbare grond staat. Het is bedoeld als een architectonisch icoon voor de wijk Vijfhoek en moet daarom als zodanig goed zichtbaar blijven, en derhalve niet achter hagen of allerlei ander struikgewas verdwijnen. En als iemand het in zijn hoofd haalt het woonhuis in een andere kleur te schilderen riskeert hij of zij volgens een destijds opgenomen ketenbeding een boete van bijna een ton, en dan hebben we het nog niet over de kosten van het extra schilderwerk. 'De Eenling' staat te koop voor ca. €. 700.000,-, maar dat gaat kennelijk niet zo hard met al die restricties. Begrijpelijk, ben trouwens benieuwd wat architect Piet Goud, die ik in het verleden wel een beetje heb leren kennen, van alle ophef vindt. Volgens mij houdt hij zich in deze wijselijk op de vlakte.

Wandeling door een wijk in wording.

Het stalen beeld of sculptuur 'Auf dem weg' van de Duitse beeldhouwer en installatiekunstenaar Hubertus von der Goltz (1941) op de geluidswal langs de A28 bij Harderwijk, is in 2005 in opdracht van de gemeente gemaakt. Het hoofdthema van het werk van Goltz is de relatie tussen mens en ruimte, waarbij overgangen en bruggen worden gezien als symbolen voor sociale en psychologische problemen die mensen moeten overwinnen. Goltz 'figuren, gereduceerd tot silhouetten, worden daarom vaak afgebeeld als balancerend boven een afgrond. 'Auf dem weg' staat symbool voor de mensen en de nieuwe wijk 'Harderweide' achter de hoge geluidswal langs de A28.

  Ze zijn met de voorbereiding ter realisering van de bouwplannen in

  deelplan 2 van de wijk 'Harderweide' in Harderwijk begonnen.

  In het hart van nieuwbouwwijk Harderweide, in de bocht van de A28,

  hebben ze het 'Crescent Park' aangelegd. Dit speel- en doepark was

  onlangs het startpunt van onze wandeling van ca. 4,5 km. 

  

  Onderlangs de hoge geluidswal.

  

  De klim naar 'Auf dem weg' bovenop de geluidswal.

  

  Zicht op de A28 en Zeewolde aan de overkant van het Wolderwijd.

  Het terrein is nog ruig, maar al wel reeds zo goed als bouwrijp

  gemaakt.

  Maar hier toch nog even een laatste wildernis.

  

  Terug in Harderweide's eerst opgeleverde en bewoonde fase.

voor even terug naar de Zuiderzee

In al die jaren zeilen heb ik vanaf het water zowel het open landschap als de steden, dorpen en vluchthavens rond het IJsselmeer, Markermeer en Randmeren aardig leren kennen. Een overzichtelijk landschap dat grotendeels in ruim driekwart eeuw ontstaan is, na de publicatie in 1891 van de Zuiderzeeplannen van Cornelis Lely (1854-1929). Het laatste werk was de dijk die in 1975 het overgebleven IJsselmeer opdeelde in twee segmenten t.w. de Houtribdijk tussen Enkhuizen en Lelystad. Een mooi vaargebied! 

Evengoed probeerde ik mij in mijn zeilbootje vaak de sfeer van de vroegere Zuiderzee voor de geest te halen. Een grote, zoute en 's nachts behoorlijk donkere binnenzee, eb en vloed, verraderlijke stromingen, veranderende ondiepten, een vaak pittige golfslag en een grote vogel- en vispopulatie. Kortom een boeiend en dynamisch vaargebied, eigenlijk zoals we nu de Waddenzee nog kennen, prachtig toch?

Natuurlijk was er destijds veel voor te zeggen om de zaak af te sluiten met een Afsluitdijk en in te polderen. De nogal eens voorkomende dijkdoorbraken tijdens een stormvloed met overstromingen en vele slachtoffers als gevolg, gaven daar alle aanleiding toe. Maar de nadelen waren en zijn ook niet gering. Om maar iets te noemen: Teveel landbouwgrond en een stikstofprobleem is er één waar we tot op de dag van heden mee zitten.

Een ode aan de verbeelding.

In het Waddenmagazine van deze maand staan een aantal prachtige foto's van de Nederlandse natuurfotograaf en -filmer Ruben Smit (1971). Foto's van het waddengebied met poëtische bijschriften als Natuurgeweld, Schaduwspel, Zeemansgraf, Eiland, Metamorfose en Taigawoud van zeekraal. Allemaal prachtig, maar 'Taigawoud van zeekraal' sprak het meest tot mijn verbeelding. De foto is gemaakt op de buitenste rand van de jonge kwelder, de zone waarin leven en dood heel dichtbij elkaar liggen. Smit kijkt daar met verbazing naar het beeld aan zijn voeten, in het zeekraal en zeeschuim ziet hij in zijn fantasie een taigawoud in de wolken. Prachtig, maar het zou wat mij betreft ook een foto van het winterse naaldbos kunnen zijn, dat ik eens vanuit een vliegtuig zag.

Wandeling in het Leuvenumse Bos.

Met mooi weer een zondagochtendwandeling maken in het Leuvenumse Bos doe je niet alleen. Beetje jammer, maar begrijpelijk. Als je in dit gevarieerde bos alleen wil wandelen moet je denk ik 's nachts gaan, alhoewel je dan zeer waarschijnlijk zal struikelen over de wilde zwijnen. Want daar moet het daar wel van barsten, gezien de her en der omgeploegde ravage om en nabij de Leuvenumse Beek. Goed, het was dus een beetje druk, maar we hebben evengoed weer volop genoten van al het moois daar. De oude statige beuken, de torenhoge kaarsrechte sparren, het verval, de vogels en de meanderende beek, die gelukkig (nog) niet droog stond. Na afloop hebben we op het terras van 'De Zwarte Boer' een plekje weten te bemachtigen. Dat viel gezien de drukte en de coronaverplichtingen nog geeneens mee. Enfin, toen we eenmaal zaten smaakte ons de lunch, ondanks de wespenplaag, er niet minder om.

Een Heerenleed-avondje in Weesp.

De coronamisère heeft de afgelopen tijd heel wat gewoonten en tradities op non-actief gezet. En naar het zich laat aanzien, zijn we voorlopig ook nog niet van corona af. Toch proberen we, nu we een beetje van de eerste schrik bekomen zijn, de draad beetje bij beetje weer op te pakken. Daarom hebben we gisteren na lange tijd eindelijk maar weer eens een Heerenleed-avondje georganiseerd. Deze keer niet in het kleine en intieme Café Hegeraad in de Jordaan, dat we sinds jaar en dag min of meer als onze stamkroeg beschouwen, maar in Weesp in Café-Restaurant De Eendracht. 

Café-Restaurant De Eendracht aan Het Grote Plein in Weesp is er, zoals ze zelf zeggen voor iedereen, dus uiteraard ook voor het Heerenleed van Ab, André, Eric en ondergetekende. We begonnen nog lekker in het zonnetje met een drankje op het terras aan het Grote Plein. Maar toen het na verloop van tijd wat fris begon te worden, zijn we voor de continuering van het ontspannen keuvelen over van alles en nog wat, alsmede het op temperatuur houden van onszelf en de gebakken tournedos en de gegrilde halve kippen uiteindelijk toch maar binnen gaan zitten. Met een paar bolletjes ijs met slagroom en een koffie na, hebben we een punt gezet achter deze mooie avond aan het Grote Plein in Weesp.

Goede en slechte tijden anno 2020.

'The best of times, the worst of times'. 

It was the best of times, it was the worst of times, it was the age of wisdom, it was the age of foolishness, it was the epoch of belief, it was the epoch of incredulity, it was the season of Light, it was the season of Darkness, it was the spring of hope, it was the winter of despair, we had everything before us, we had nothing before us, we were all going direct to Heaven, we were all going direct the other way—in short, the period was so far like the present period, that some of its noisiest authorities insisted on its being received, for good or for evil, in the superlative degree of comparison only. 

Met deze lange zin, een citaat uit de roman 'A Tale of Two Cities' die Charles Dickens in 1859 schreef, begon Peter Vandemeersch vandaag zijn artikel in de BredaPhotobijlage van de Volkskrant. In 'A Tale of Two Cities' beschrijft Charles Dickens de situatie in de periode direct voorafgaand aan de Franse Revolutie, de demoralisering en onderdrukking van de Franse boeren door de oude aristocratie, maar vervolgens ook de wreedheid van de revolutionairen jegens die aristocratie direct na de revolutie. Tegelijkertijd schetst Dickens parallelle sociale patronen in het toenmalige Londen. De zin 'It was the best of times, it was the worst of times' is dus al 161 jaar oud, maar had gezien de actualiteit heel goed vandaag geschreven kunnen zijn!

Twee schatten van wereldburgers.

Na 1 jaar gaat het brein van de kleine wereldburger zich inrichten. Babytijd voorbij, dreumestijd aangebroken! In de dreumestijd worden volgens Bartjens maar liefst drie mentale sprongen gemaakt t.w. die van 'programma's', 'principes' en 'systemen'. Het gaat in deze tijd niet zozeer over nieuwe gebieden in de hersenen, maar meer over de verdere ontwikkeling van de reeds aanwezige. Bijvoorbeeld de gebieden die verantwoordelijk zijn voor cognitief leren, beweging, taal en sociaal-emotionele zaken. Ben benieuwd, altijd weer spannend hoe zich het één en ander ontwikkeld.

Twee exposities in het CODA Museum.

In eerste instantie vond ik de tentoonstelling 'The Future is Female - Love Letters' in het CODA Museum in Apeldoorn maar een rommelig geheel. Een vertwijfelde zoektocht naar de zin van deze min of meer conceptuele tentoonstelling. Veel leeswerk en een ratjetoe aan werken aan de wand. Echter bij nader inzien ging ik de tentoonstelling van 41 vrouwelijke kunstenaars die allemaal op hun unieke, eigenzinnige, krachtige of liefdevolle manier een verhaal vertellen toch anders bekijken. Behalve een ode aan materiaal, techniek, stijl en gedachtegoed komen in 'The Future is Female - Love Letters' liefde en een hang naar balans en vastigheid samen met lef en dromen die werkelijkheid worden, en een scherpe blik op wat gelijkheid behelst en begrenst. Het blijft voor mij zo bezien evengoed een lastige tentoonstelling, maar zo kon ik het wel beter waarderen. 

De tentoonstelling 'Het huis dat nooit af is' is weer van een heel andere orde. Bijzondere sculpturen van kunstenaar Tirzo Martha (Curaçao, 1965) gemaakt tussen eind 2018 – begin 2020, uitdagingen van een nieuwe poëzie in zijn beeldhouwkunst. Wars van de geschiedenis en voorspelbare aanpak van wat een beeld of sculptuur moet zijn, creëert hij directe en ruwe reacties en reflecties op zowel werkelijke bouwsels als op de omstandigheden op bouwterreinen. De materialen variëren van betonnen blokken, beton, betonconstructies, lampen en elektriciteitspijpen tot hout, glas, autobanden, ingeblikt eten, speciebakken etc. De rituelen, decadenties en afval, een opstapelingen van chaos, structuur en de verbanning van de tradities. 'Het huis dat nooit af is', beelden in de vorm van bijeen geharkt overtollig  en willekeurig opgestapeld afval en bouwmateriaal dat van het bouwterrein moet worden afgevoerd, wanneer het eigenlijke bouwproject is opgeleverd. Ik geef er ook maar een draai aan, iets anders kan ik er moeilijk van maken!

Rond de Noorderhaaks het zeegat uit.

In een kakofonie van fluitende masten waren we die ochtend in de jachthaven van Den Helder wakker geworden. De windmeter gaf 7 Bf aan uit wzw richting, maar zou later die dag helemaal naar zw draaien. Niet verkeerd voor een zeiltocht naar Helgoland. Maar voor we van dat gunstige windje plezier konden hebben, moesten we wel eerst zorgen dat we hier met deze harde wind en hoge golven tegen stroom zonder kleerscheuren het zeegat uitkwamen. Want het is bekend dat wanneer golven vanaf zee een zeegat naderen bij eb, deze hoger en steiler worden. Zouden we eigenlijk niet beter kunnen wachten op een iets gunstiger tijdstip? En zo niet, zouden we dan niet beter via de omweg van het veiliger Schulpengat naar buiten kunnen gaan, i.p.v. door dat smalle en plaatselijk ondiepe Molengat? En zo lagen we die ochtend met z'n viertjes nog een tijdje lekker te wikken en te wegen. Maar uiteindelijk heb ik als schipper van de 'Swing' de knoop natuurlijk wel doorgehakt, en gooiden we rond 11 uur de trossen los om even later op enkel een puntje voorzeil en de motor even bij om voldoende hoogte te houden, door het Marsdiep richting Molengat te varen. 

Een stuiterend tochtje door hoge golven en diepe dalen, af en toe lag de mast praktisch evenwijdig aan het wateroppervlak. Maar eenmaal in het Molengat ging het beter, de brekers werden daar een beetje afgeremd door de Noorderhaaks. En eenmaal door het Molengat ging het met ruime wind nog beter. Een wonderlijke maar mooie tocht van ca. 160 mijl. Op enkel alleen een puntje voorzeil bij een windkracht die bij periodes de 8 Bf bereikte, lagen we na ca. 24 uur zeilen rond 11 uur afgemeerd in de jachthaven van Helgoland.

kunst rond het Havik in Amersfoort

Afgelopen zaterdag verliep een beetje anders dan we hadden bedacht. Om te beginnen kwamen we in Amersfoort voor de tentoonstelling van Bep Rietveld (1913-1999) in Museum Flehite niet verder dan de entree, stom, we hadden moeten bespreken. De hele dag volle bak, we konden er vanwege corona echt niet meer bij. Dan maar gelijk door naar de expositie van de fraai beschilderde beelden van Nancy Hoekstra-Muns op het Havik. Maar helaas troffen we ook daar een gesloten deur, en was een blik naar binnen werpen het enige wat ons nog restte. Jammer, we hadden Nancy na lange tijd graag weer eens even willen ontmoeten. Enfin, volgende keer beter. Gelukkig troffen we het beter met de kunstwerken rondom het thema 'Vrijheid' van het Amersfoortse Galerie Absoluut in de St. Joriskerk aan de Hof. Interessant, een expositie van verschillende kunstenaars die ieder op eigen, unieke wijze, aan de slag gegaan waren met het thema Vrijheid. Toen we het, tijdens dit laatste en niet vooraf geplande bezoek, allemaal gezien hadden, hebben we buiten op een terras aan de Hof eerst maar eens een versnapering genomen, alvorens de auto weer op te zoeken.

'Vermoorde Kunst' doet leven, dl. 2

In vervolg op ons bezoek aan de tentoonstelling 'Vermoorde Kunst' in het Noord-Veluws Museum in Nunspeet (zie in mijn blogarchief 'Vermoorde Kunst' doet leven van 12 juli j.l.) hebben we onlangs in het kader van deze tentoonstelling, in Museum Sjoel Elburg werk gezien van het joodse kunstenaarsechtpaar Else Berg (1877-1942) en Mommie Schwarz (1876-1942). Beide kunstenaars werden o.m. beïnvloed door de Bergense School, dat zich uitte in kleurrijke en decoratieve werken in een expressieve stijl. Dat ze tijdens de Duitse bezetting weigerden een jodenster te dragen heeft ze niet kunnen redden. Eind 1942 werden zij opgepakt en in Auschwitz omgebracht. Een kille opsomming van feiten, waar je als je naar beide portretten kijkt koud van wordt. Maar wel mooi dat hun kunst nog voortleeft!

Het weidse Groninger landschap.

Toen ik onlangs Veerkracht las, een artikel in de Volkskrant van Arno Haijtema met foto's van Dirk-Jan Visser over o.m. de Noordpolder in Groningen en wandelen in het Antropoceen, kwam op slag het verlangen in mij op om daar weer eens te zijn. Om daar in Noordpolderzijl bijvoorbeeld, in het uiterste noorden van het vasteland van de provincie om het kleinste open zeehaventje van Nederland te slenteren. Om dat unieke haventje waar eb en vloed nog vrij spel hebben, en waar je alleen bij hoogtij in en uit kan varen. 

Maar niet alleen dat haventje is prachtig, neem bijvoorbeeld het Mauritiuskerkje in Marsum, dat fraaie reeds uit de 12e eeuw daterende bakstenen kerkje, of dat oude dijkhuisje langs de oude deltadijk in 'the middle of nowhere', stuk voor stuk de moeite waard om eens nader te bekijken. Het is een ontdekkingstocht door het z.g. Antropoceen, het tijdperk waarin de mens overal zijn vingerafdruk heeft gezet en nog zet. Nergens in Nederland is dat volgens Bartjens zo zichtbaar als daar. 

En dat geloof ik zo, we zijn weleens met de zeilboot over het prachtige Reitdiep vanaf het Lauwersmeer naar de stad Groningen gevaren. Een zeldzaam mooie tocht, meanderend door een weids en verstild landschap, en helemaal bij het stralende zwerk dat ons toen ten deel viel. Het Reitdiep ligt weliswaar een stukje zuidelijker dan de Noordpolder, maar voor de landschappelijk en cultuurtechnische beleving maakt het weinig uit. Eeuwenlang was het diep de schakel tussen de stad Groningen en de Noordzee. Het Reitdiepgebied schijnt dan ook het oudste cultuurgebied van Nederland te zijn.

Gaasperdammertunnel, een mooi project

De Gaasperdammertunnel in de A9, met 3 km de langste landtunnel van Nederland, is een onderdeel van het tracébesluit Schiphol - Amsterdam - Almere, dat een grootscheepse uitbreiding van de A1, A6, A9 en A10 omvat. Ik las ergens dat het reeds in 2006 opgestarte project, met een kostprijs van 4,5 miljard euro, het grootste en duurste wegenproject is dat ooit in Nederland is uitgevoerd. Dat geloof ik graag, het dwingt wat mij betreft veel respect af wat ze daar in de laatste 14 jaar hebben gepresteerd! 

Maar respect of niet, toen ik gisteren voor het eerst door de Gaasperdammertunnel reed, miste ik wel mooi de afslag Gaasperdam. Noodgedwongen moest ik daarom de tunnel helemaal uitrijden totaan de eerst komende afrit nabij knooppunt Holendrecht. Geen probleem natuurlijk, wat is nou 3 km, maar toch irriteerde het mij dat ik niet goed had opgelet en daarna ook nog zo zat te klooien in een buurt die ik toch aardig goed ken. Stom, maar hoe dan ook, toen ik even later in Gaasperdam bij mijn jarige zoon genoeglijk zat te borrelen, waren mijn irritaties snel weer verdwenen.

 

Onverantwoorde koers langs Mauritius

Toen de 'Wakashio', de 300 meter lange Japanse bulkcarrier vorige maand bij Mauritius vastliep op het koraal, zat de bemanning volgens de berichtgeving een beetje te feesten om de verjaardag van een van hen. Meerdere malen had de kustwacht van Mauritius geprobeerd kontakt te maken met het vrachtschip, om te vertellen dat ze koers moesten verleggen, maar even zoveel keren kregen ze geen enkele reactie. De afloop kennen we, het enorme schip is inmiddels in tweeën gebroken, en in de wijde omgeving is het milieu ernstig vervuilt. En tot overmaat van ramp gaan ze de wrakstukken naar dieper water proberen te slepen omdaar te laten zinken. Veel goedkoper dan opruimen, en wat je niet ziet is er ook niet. Een milieudelict van formaat, het is godgeklaagd! Ze hebben overigens de kapitein van de 'Wakashio' gearresteerd, en dat lijkt mij gezien de gevolgen van de gevaarlijke en onverantwoorde koers die gevaren is, meer dan terecht!

upcycling, een duurzame kunstvorm

 

In het oude stadhuis van Harderwijk hebben we onlangs een expositie van de Harderwijkse kunstenaar Monique Spapens (1967) gezien. Behalve bronzen sculpturen (o.m. de wisseltrofee van televisieprogramma 'De Slimste Mens'), maakt ze ook regelmatig wandobjecten van gerecycled materiaal, van lege waxinecups bijvoorbeeld, over duurzaam gesproken! Prachtige 3D wandobjecten hebben we daar gezien o.a. in de vorm van lippen en een hart, om er maar een paar te noemen. Werken met gerecycled materiaal is een kunstvorm die ook wel 'upcycling' wordt genoemd. Picasso was volgens Bartjens de eerst bekende kunstenaar die aan een vorm van upcycling deed, waarna menig kunstenaar tot op de dag van heden volgde. Monique Spapens, een fraaie expositie in een sfeervolle ruimte!

't Lalibellum, oude gemeenschapstraditie.

 

Gisteren hebben we met z'n allen onze vriend Henk R. naar zijn laatste rustplaats 't Lalibellum op Zorgvlied gebracht. Een gezamenlijke grafheuvel met herdenkingsplek, één van de oudste vormen van begraven. Het unieke grafkeldercomplex, dat rijk aan symboliek is en verwijst naar leven en dood en het koesteren van herinneringen, is rond 2012 door landschapsarchitecte Ada Wille (1965) ontworpen. De naam 't Lalibellum refereert aan de legende van Menelik, zoon van koning Salomo die de Ark des verbonds in veiligheid bracht in de onderaardse gewelven van Lalibella in Ethiopië. De ark als metafoor voor het koesteren en bewaken van het lichaam. 't Lalibellum, een eerzame laatste rustplaats voor mijn vriend Henk R., die bij leven al veel oog had voor milieu en duurzaamheid!

Een hilarische achtervolging in Berlijn.

 

Als de Galliërs Asterix en Obelix lekker wilden eten gingen ze zwijntjes vangen in het bos, daar waren er toen ook al genoeg van. Tegenwoordig zijn de rollen min of meer omgedraaid, de zwijntjes komen het bij ons halen. In diverse dorpen op de Veluwe worden hele tuinen omgewroet, en wegbermen zien er vaak uit als een slagveld. Tja, die beesten moeten wat nu de mens alsmaar meer ruimte voor zichzelf opeist. 

Ik heb me trouwens rot gelachen om de naturist die onlangs in een park nabij Berlijn bezoek kreeg van een wilde zwijnenfamilie. De man had volgens ooggetuige de zwijnen iets te dichtbij laten komen, ze worden ook steeds brutaler. Het gevolg was dat er eentje met zijn plastic tasje vandoor ging, kennelijk in de veronderstelling dat er iets eetbaars in zat. Maar het enige wat erin zat was zijn laptop, dus moest hij in z'n nakie als de bliksem achter dat varken aan. Hilariteit alom, een slapstick van niveau. Maar eind goed, al goed, ik las dat hij zijn laptop uiteindelijk wel weer heeft teruggevonden.

Vuurtoreneiland, een hemel op aarde.

 

Altijd als ik er langs zeilde, onderweg naar Amsterdam of IJmuiden, dacht ik als ik het huisje daar weer zag: Jeetje je zal daar toch wonen, een hemel op aarde lijkt mij. Ze moeten daarboven in ieder geval van goeie huize komen willen ze dit kunnen evenaren. Water, stilte, licht en lucht rond Amsterdams enige vuurtoren 'Hoek van 't IJ' op het Vuurtoreneiland in het IJmeer. Met een brug, als een soort van navelstreng, nog net verbonden met het vaste land met natuurgebiedje 'IJdoornpolder' aan de Uitdammerdijk en het nabije en pittoreske Durgerdam. In de verte, aan de overkant van het IJmeer, de contouren van IJburg en aan de andere kant het weidse Markermeer. 

Vuurtoreneiland, waar je tegenwoordig zowel in de zomer als in de winter lekker kan eten, dateert al van ruim 3 eeuwen geleden. De burgemeester van Amsterdam liet er destijds een stenen vuurtoren bouwen, de 'Lantaarn van IJdoorn'. De huidige gietijzeren vuurtoren, 'Hoek van 't IJ' staat er sinds 1893. In 1809 kreeg het eiland een militaire functie en werd in 1883 deel van de fameuze Stelling van Amsterdam. 

Maar tegenwoordig is Vuurtoreneiland volgens mij dus nog enkel een hemel op aarde. Water, stilte, licht, lucht en lekker eten, wat wil je nog meer. Hoewel, de regeling van het laatste element in deze wel enige voorbereiding kost.

Verkoelend drankje onder de parasol.

Het stikt doorgaans van de mussen in mijn tuin, maar ze lijken ineens verdwenen, ik hoor en zie er geen één meer. Hoe dat zo ineens gekomen is mag Joost weten, maar kennelijk niet door de hitte. Want op het idee gebracht door de gevleugelde uitdrukking 'De mussen vallen dood van het dak van de hitte', heeft een speurtocht onder mijn dakgoten geen opheldering gegeven. Het is niet anders, ze komen denk ik wel weer een keer tevoorschijn. Het is trouwens veel te heet om me daar nu druk over te maken. Proost!

Een spookstad aan de oceaan.

Lang geleden liep ik met mijn oudste dochter over de boulevard van Atlantic City. Geen gezellige boulevard, als je richting zee keek ging het wel, maar de tegenovergestelde richting was niet fraai. En van een kijkje in één van de vele casino's waren we ook al niet veel vrolijker geworden. De smakeloze bebouwing werd overschaduwd door de protserige, in 1990 door Donald Trump (1946) geopende torenhoge 'Trump Taj Mahal Casino', dat Trump zelf als het achtste wereldwonder beschouwde. Het moest Atlantic City opstuwen in de vaart der volkeren. Het omgekeerde is na zoveel jaren het geval, las ik ergens. 'Trump Taj Mahal Casino' is praktisch failliet, het drukt een zwaar stempel op de omgeving die toch al zo naargeestig is als de pest. Die Trump!

 

Die Trump krijgt met z'n mooie praatjes aanvankelijk wel vaak wat hij wil, tot het presidentschap van de Verenigde Staten aan toe zelfs. Maar ook al blaast hij zakelijk gezien vaak hoog van de toren, uiteindelijk maakt hij lang niet alles waar. De machtigste man van de wereld leent geld bij het leven, liegt consequent over wat hij waard is, en heeft heel wat faillissementen aan zijn broek hangen. Mede door zijn toedoen is Atlantic City een soort spookstad aan de oceaan geworden, waar voor wie niet van gokken houdt maar weinig te beleven valt.

oude normaal in Singer Laren

Bij de entree was het gelijk al duidelijk, hier is één-richting verkeer van toepassing. De pijlen op de vloer lieten niets te raden over. Bij de incheckbalie lieten we als gewoonlijk onze museumkaart zien, als reactie kregen we de vraag of we i.v.m. de corona-misère de tickets reeds online hadden besteld. Nee, dat hadden we niet, we wilden het zo proberen. We hadden mazzel, we mochten door, het was niet al te druk. Om het aantal bezoekers in het museum enigszins te doseren en te reguleren, hadden ze de volgende deur voorzien van een stoplicht. Dat leverde uiteraard wachttijd op. Toen we ook die barrière hadden geslecht, en eindelijk aan de bezichtiging konden beginnen, wees een suppoost ons nogmaals op het één-richting verkeer, waarbij we onderling anderhalve meter afstand in acht dienden te nemen. Tjonge jonge, wat verlang ik in deze weer naar het oude normaal, maar dat zal vrees ik nog wel even duren!

Of toch niet? Werd ik hier soms op mijn wenken bediend? Want het eerste schilderij dat ik daar zag was van de kubistisch-expressionist van de Bergense School Frans Huysmans (Utrecht, 1885 - Zwolle, 1954). Het schilderij uit 1914 heette 'Feest in de Rustende Jager in Bergen'. Prachtig, een verbeelding van het oude normaal van een dikke eeuw geleden, maar het had net zo goed ook vijf maanden geleden geschilderd kunnen zijn. Een teken aan de wand, het komt goed, mijn dag kon niet meer stuk! En een wandeling door Singer's prachtige beelden- en bloementuin, naar een ontwerp van de internationaal bekende landschapsarchitect Piet Oudolf (Haarlem, 1944), maakte de dag alleen maar feestelijker.