Avondmuziek

Via een bezoek zaterdagmiddag aan het Joods Historisch Museum in Amsterdam, naar een z.g. Avondmuziekuitvoering van het Sint-Maartenprojectkoor en het jongenskoor Rivierenland/Rijnmond, met medewerking van RBO Sinfonia en het hoofdorgel, 's avonds in de prachtige 15e eeuwse Sint-Maartenskerk in Zaltbommel.

Het gebouw, hoek Daniel Meyerplein/Nieuwe Amstelstraat, waarin het Joods Historisch Museum is gevestigd bestaat in feite uit een samenvoeging van 4 voormalige synagogen t.w. De Grote Synagoge (1671) de Obbene Sjoel (1685) de Dritt Sjoel (1700) en de Nieuwe Synagoge (1752). Een vaste tentoonstelling over Religie en Geschiedenis van de joden in Nederland vanaf 1600 tot heden, geeft een goed beeld van de joodse samenleving hier. Er is een Kindermuseum in het gebouw gehuisvest, waarin de bezoekers o.a. kunnen ervaren wat belangrijk is in de joodse traditie. Er is een Prentenkabinet en er zijn diverse wisseltentoonstellingen. Momenteel o.a. fotowerk van Robert Capa (1913-1954) en Eva Besnyö (1910-2003) twee grote fotografische vernieuwers in de 20e eeuw en beiden van Hongaars-joodse afkomst.

Robert Capa was de grondlegger van de moderne fotojournalistiek. Beelden vastgelegd tijdens gevechtsacties aan de frontlinies van de brandhaarden in de wereld van de 20e eeuw. Fascinerende foto's van o.a. de Spaanse Burgeroorlog en de 2e Wereldoorlog. Maar ook had hij als geen ander oog voor de verwoestende invloed van oorlog op het leven van de gewone burgers, hij zag zijn fotografie vooral als wapen tegen onrecht en onderdrukking. In 1954 is hij op nauwelijks 41 jarige leeftijd tijdens zijn werk door een landmijn om het leven gekomen in Thai-Binh (Indochina)

Eva Besnyö (1910-2003) is vanwege de opkomst van de Nazi's in Duitsland in 1932 in Nederland komen wonen, waar ze tot haar dood toe is gebleven. Ze stierf op 93-jarige leeftijd in het Rosa Spier Huis in Laren.
Eva Besnyö was één van de grootste fotograven van Nederland. Ze heeft veel betekent in de portretfotografie, maar ook architectuur had haar belangstelling. Vrouwenportretten uit de jaren dertig, foto's van de wederopbouw van Nederland en een reeks portretten uit de jaren veertig en vijftig van bekende kunstenaars, schrijvers en acteurs.

Toen we het allemaal gezien hadden, zijn we in de auto gestapt en naar Zaltbommel gereden. Op naar de Avondmuziek! Een uurtje later zaten we onder het genot van een borreltje en een bitterballetje in cafe "De Verdraagzaamheid" aan de Waalkade, naar het scheepvaartverkeer op de Waal en naar de prachtige brug te staren. Ondertussen staat het 4 meter hoge beeld van een jongen in zwembroek (kunstenaar Marcel Smink) in de uiterwaarden ijzerenheinig de maximale hoogte van het water aan te geven, voordat de Bommelaren natte voeten krijgen. In het 't Stadshuis, een brasserie aan de Waterstraat, zijn we vervolgens nog een tijdje verder gegaan met het versterken van de inwendige mens.

Rond kwart voor acht zaten we dan eindelijk op onze bankjes in de prachtige, maar nogal kille Sint-Maartenskerk met een dikke jas aan te wachten op de dingen die gingen komen. Vanwaar ik zat had ik een mooi zicht op het monumentale orgel. De geschiedenis van dit orgel is een verhaal apart, te lang voor dit bestek. Het is een Wolfferts-Heyneman orgel (de namen van de twee orgelbouwers die er in de 18e eeuw aan hebben gewerkt) en één van de belangrijkste orgels in Nederland uit de tijd van J.S. Bach.

Om acht uur zette het koor in met "Nun bitten wir den Heilige Geist" een lied van M. Praetorius (1610) Vervolgens zette het koperkwartet in met een stuk van M.v. Hessen uit 1612. Volgens mij hadden de blazers van het koorbegeleidingsorkest RBO Sinfonia ook een beetje last van de kou, want het klonk af en toe een beetje dunnig. In ieder geval gingen ze toen ze uitgeblazen waren met het stuk, snel naar een verwarmde ruimte elders in de kerk, om het koper voor het volgende stuk weer enigszins op temperatuur te krijgen.
Het in oktober 2006 opgerichte jongenskoor Rivierenland/Rijnmond zong daarna "O breath of God" en "The Lord's my Shepperd" beide van M. Archer (1952). Ze deden het goed vond ik in die koude kerk, waarop ze duidelijk niet waren gekleed.

En toen kregen we het grote orgel te horen, wat een prachtige tonen in die kolossale ruimte, bijzonder indrukwekkend! Organist Arno van Wijk speelde stukken van J. Pachelbel (1653-17060 en van D. Buxtehude (1637-1707) Er werd nog veel gezongen door het koor die avond. De avond werd afgesloten met het "O Jesu Christ, meins Lebens Licht" BWV 118 van J.S. Bach.

Het was een mooie avond daar in Zaltbommel, maar ik was tijdens de rit in de auto terug naar huis, toch ook wel weer heel blij met de keuze van Ruud Hermans prachtige country-pop op Radio2, een wel heel ander genre Avondmuziek.

Frau Bach

In Harderwijk is op het Klooster in kunstcentrum "Catharinakapel" vaak wat te doen. Afgelopen zaterdagavond hebben we daar de muziektheatervoorstelling "Frau Bach" bijgewoond.
Een voorstelling over Johann Sebastian Bach gezien door de ogen van diens vrouw, gespeeld door de actrice Yvonne van den Hurk. Ze schetst in het stuk de lotgevallen van de weduwe van Bach en haar dochter Regina, gespeeld door de mezzosopraan Inge Schneider, terwijl violiste Esther Apituley delen uit Bachs cellosuites en vioolsonates speelt.
Het gezin is straatarm achtergelaten door de componist. Door de partituren en diverse snuisterijen van de componist te verkopen, scharrelen ze een inkomentje bij elkaar. Dat doen ze met humor en daadkracht, en zo verheffen ze zich min of meer boven het grauwe bestaan dat door het krijgen van aalmoezen wordt gekleurd en beheerst.

De muziek speelt een grote rol in de voorstelling, maar ondanks dat vullen muziek en tekst elkaar mooi aan. Knap van Yvonne van den Hurk vond ik ook de soepele rolwisselingen, het ene moment is zij Frau Bach en vertelt ze intiem hoe ze als Anna Magdalena met haar man en het gezin aan tafel zitten, het andere moment beziet ze het reilen en zeilen in het leven van de componist samen met het publiek vanaf een afstand, meer objectief.

Het was een bijzondere avond. Het gaf mij een verrassend andere kijk op het leven van Bach (1685-1750) de componist van het machtige oratorium "De Matthäus Passion" om maar iets te noemen. Tot op de dag van heden wordt hij nog algemeen gezien als één van de grootste en invloedrijkste componisten uit de geschiedenis van de klassieke muziek, een genie. Behalve opera omvat het oeuvre van Bach vrijwel alle stijlen en vormen die in zijn tijd gangbaar waren.

Wadden

Nog een paar weekjes en dan ligt de "Swing" weer in z'n element. Ik droom al een tijdje van verre exotische bestemmingen, maar de wadden zijn ook goed. Of eigenlijk moet ik zeggen, die zijn altijd goed! Alleen in het hoog seizoen is het zo langzamerhand veel te druk aan het worden op het wad. De jachthavens van Texel, Vlieland en Terschelling liggen dan mudje vol met scherpe jachten, zo vol dat er niets meer bij kan. Heb je een hele dag gezeild en dan wordt je terug gestuurd, dat is natuurlijk niet leuk meer. Ankeren of droogvallen is dan een optie, maar ook dat is aan regels gebonden.

Het dilemma waar ik mij soms ook mee bezig houd, is het feit dat ik aan de ene kant al bijna sinds de oprichting in het najaar van 1965 lid ben van de waddenvereniging, en aan de andere kant een fervent watersporter ben en als zodanig mijn steentje bijdraag aan vervuiling en verstoring van het waddenmilieu. De waddenvereniging is een club die zich in principe verzet tegen elke vorm van aktiviteit op het wad die het milieu kan schaden. Dus eigenlijk geen economische en/of recreatieve aktiviteiten op het wad, in welke vorm dan ook.
Maar ja, ook de mens is een factor die in de natuur niet is weg te denken. Die hoord er natuurlijk net zo goed bij, dus is zo'n uitgesproken (gedateerd)standpunt niet haalbaar en niet wenselijk. Een verbod om je op het wad te begeven kan en mag ook niet de bedoeling zijn.
Maar economie en natuurbescherming botsen nou eenmaal nog wel eens met elkaar. Dus moet er samen gezocht worden naar compromissen, zodoende zijn alle belangengroepen eens om de tafel gaan zitten, om tot goede afspraken te komen. En dat is al aardig gelukt. Er is een soort gedragsregeling voor wadliefhebbers ontwikkeld, uiteraard t.a.v. de natuur in het algemeen, maar in het bijzonder t.a.v. de omgang met de zo kenmerkende fauna op het wad. Wat je lief hebt, daar ga je vanzelf voorzichtig mee om. Juist wanneer je je vrij voelt. De unieke wildernis die Wad heet stelt eisen aan de kennis en kunde van ons allemaal. Er wordt vertrouwd op eigen inzicht. Een Erecode dus, deze wordt onderschreven door o.a.

Vereniging Wadvaarders; Vereniging voor Beroepschartervaart (BBZ); Vereniging Bruine Zeilvaart Harlingen (VBZH); Noord Nederlandse Watersport Bond (NNWB); Koninklijk Nederlands Watersport Verbond (KNWV); Algemene Nederlandse Wielrijders Bond (ANWB); HISWA; Waddenvereniging; Stichting Wadloopcentrum Pieterburen; Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij directie Noord; Overlegorgaan Waddeneilanden (OOW); Vereniging van Waddenzeegemeenten (VvW); en Stuurgroep Waddenprovincies.

Dat is nog al wat dus, een ieder van ons wordt dan ook geacht zich aan de Erecode te houden. Doe je dat niet, dan loop je de kans een proces verbaal aan je broek te krijgen. De Erecode valt dus binnen een wettelijk kader. Het is niet anders, maar we moeten met z'n allen wat voor een goed milieu over hebben in dit overbevolkte landje.

Ik verheug me alweer op een aantal waddentochtjes binnenkort, maar liever niet in het hoogseizoen.

A Delicate Balance

Het met talloze prijzen bekroonde in 1962 geschreven relatiedrama, Who's afraid of Virginia Woolf? door de Amerikaanse (toneel)schrijver Edward Albee, is tot het wereldrepertoire gaan behoren. En dat ondanks zijn moeizame verhouding met de kunstwereld. In het stuk wordt met name de zinloosheid van het menselijk bestaan en het clichématige van de communicatie aan de kaak gesteld.
Gisteravond hebben we in Amsterdam van dezelfde schrijver in de grote zaal van theater Bellevue "Wankel Evenwicht" gezien, de nederlandse vertolking van "A Delicate Balance" uit 1966. Omdat het stuk dezelfde ingrediënten in zich heeft als Who's afraid of Virginia Woolf? (twee echtparen bij elkaar over de vloer) dringt een vergelijking zich natuurlijk wel op. Het stuk wordt opgevoerd door theatergroep Carver in samenwerking met Onafhankelijk Toneel.

Het speelt zich af in een weekend in een huis van een wat ouder echtpaar uit een redelijk welvarend milieu, wier huwelijk is verworden tot een vorm van status quo. Ze worstelen nog altijd met het verlies van hun zoontje, lang geleden. Claire, een alcoholistische inwonende zuster van de vrouw, die het tot haar ongenoegen ook nog eens goed kan vinden met haar echtgenoot, voorziet tot vervelens toe alle handelingen in het huis van bijtende, maar soms ook humoristische commentaren. Verder komt Julia, de 36-jarige dochter van het echtpaar ineens weer thuis een kamer opeisen, na het zoveelste debacle in haar eigen huwelijk. En dan verschijnt tot overmaat van ramp ook nog eens een bevriend echtpaar, die het thuis met z'n tweeën vanwege een onverklaarbare en overweldigende angst niet meer kunnen uithouden. Ze vinden het heel vanzelfsprekend dat ze daarom bij hun allerbeste vrienden kunnen intrekken. Het geeft nogal wat spanning allemaal, die gebeurtenissen. De delicate balans van ieders leven daar in dat huis wordt aan het wankelen gebracht. Er moet een nieuw evenwicht worden gevonden, want alle relaties staan onder permanente hoogspanning.

Ik vond het stuk in het begin boeiend en interessant, maar gaandeweg de speeltijd kreeg ik moeite met het één en ander. De opeenstapeling van zwaarmoedig stemmende gebeurtenissen was te gortig. De humor ontbrak eigenlijk! Regisseuse Mirjam Koen heeft volgens mij en anderen absoluut te weinig lichtheid in het stuk weten te brengen. Bij al het getob moet je, om de problemen goed te kunnen duiden en aan te kunnen pakken, ook eens met een grap of een lichtpuntje komen aanzetten. Die zijn natuurlijk altijd te vinden al zijn de problemen nog zo groot, en je lost ze daarmee sneller op. Maar hier waren ze nauwelijks te bekennen, behalve dan af en toe een raar dansje of een gevatte kwinkslag van de in dit opzicht uitblinkende notoir alcoholische Claire. Het duurde 2 uur, maar door het ontbreken van de hiervoor geschetste dynamiek in het stuk, was dat voor mijn gevoel minimaal een half uur te lang. De vaart en de verwachting die het stuk aanvankelijk in zich had en opriep, was voormij redelijk kort na de helft van de speeltijd verdwenen, het stuk kon mij op een bepaald moment echt niet meer boeien. Ik was blij dat het afgelopen was, en dat kwam niet alleen door de kennelijk haperende air conditioning in de zaal, die mij langzaam maar zeker in een stadium van apegapen deed belanden. Na afloop hadden we zo'n dorst dat we alvorens na huis te rijden, eerst nog even een pilsje hebben genomen in cafe "De Smoeshaan"

Toch was het alles bij elkaar genomen een leuk avondje uit. In "Casa Peru" een Peruaans restaurant aan de Leidsegracht hebben we eenvoudig maar heel lekker gegeten, en een kopje koffie in het sfeervolle "Cafe Americain" aan de Leidsekade maakt het natuurlijk wel af. Toen we voorbij de entree van de Stadsschouwburg liepen, moesten we ons praktisch een weg banen door schrijvers in smoking opweg naar het Boekenbal, de opening van de 72e Boekenweek. Het thema dit jaar is "Lof der Zotheid" Het bal werd geopend door Kees van Kooten met een betoog over humor in de literatuur.
Dat is ook toevallig!

Kerken

Aan de kerken en het geloofsbeleven uit mijn jeugdperiode tot aan mijn jonge volwassenheid moet ik zo af en toe nog wel eens denken, niet dat ik met de kerken of mijn opvoeding nog iets heb af te rekenen, want die tijd heb ik wel gehad en ligt reeds ver achter mij. Nee, maar soms komt het gewoon over je als je nu iets leest of ziet.
Met erg veel plezier denk ik er overigens niet of zelden aan terug, maar ik kan natuurlijk moeilijk ontkennen dat het vele bezoeken en aanhoren van religieuze wartaal in al die verschillende doorgaans nogal saaie godshuizen destijds, voor een substantieel deel van vormende invloed moet zijn geweest op mijn persoonlijkheidsontwikkeling, of ik het nou leuk vind of niet.
Maar ik kan mij niet herinneren dat ik het gedoe rond kerkgang en alles wat daar mee samenhangd ooit als een blije en positieve ervaring heb mogen beleven. Als kind niet en zeker als puber niet, ook al deed ik in die tijd vaak nog zo mijn best om het anders te zien. Kennelijk behoorde ik niet tot de selecte groep van zogenaamde uitverkorenen.
Nu, na zeker 36 jaar heidendom (om maar in het jargon te blijven) kan ik mijnsinziens mild gestemd en redelijk objectief terug blikken op mijn christelijke jeugdperiode.

Daarbij maak ik onderscheid tussen de periode dat ik als kind en puber nog bij mijn ouders thuis woonde, en de periode dat ik als jong volwassene het ouderlijk huis had verlaten. In het ouderlijk streven om van mij een soort gereformeerde piëtist te maken werd ik overal, vaak tegen wil en dank, mee naar toe gesleept of gestuurd. De gereformeerde basisschool, op zondag twee keer naar de kerk en na afloop de knapenvereniging, en later door de weeks ook nogeens de catechisatie en de jongelingenvereniging. En overal dankbetuigingen, gebeden en tekstbesprekingen, en maar psalmen en bijbelteksten uit je kop leren, om maar te zwijgen van de Heidelbergse catechismus, het christelijk maar bij uitstek gereformeerde leerstuk nota bene uit de tijd van de reformatie. Achteraf gezien één en al dogmatiek wat de klok sloeg!
De 2e fase uit mijn christelijke belevingswereld dateert uit de tijd dat ik als 19 jarige het ouderlijk huis had verlaten, en als een redelijk onzekere, maar toch zelfstandig jong volwassene de met de paplepel ingegoten traditie nog een tijdje in ere heb proberen te houden.

De 1e fase.

Wezep:
Vanaf midden jaren 40 tot eind jaren 50 van de vorige eeuw de Gereformeerde Kerk (vrijgemaakt) onderhoudende art. 31. zichzelf toen noemende "de ware kerk" De kerkdiensten werden gehouden in een architectonisch gezien fraai kerkgebouwtje, gebouwd in 1940 aan de Zuiderzeestraatweg. De voorganger Ds. Goris was in zijn bewering van "de ware kerk" en "het ware geloof" zo stellig, dat het mijn ouders zelfs te gortig werd. Maar niet alleen mijn ouders, een groot deel van gereformeerd Wezep raakte de kluts kwijt, de strijd tussen voor- en tegenstanders van de stellingen van Ds. Goris werd tot op gereformeerde basisschool doorgevoerd. Een korte periode weken mijn ouders toen op zondagen per fiets uit naar de vrijgemaakte kerk in Hattem, maar dat hield niet lang stand. Besloten werd toen om maar over te stappen naar de Gereformeerde aanhangers van de synode van Assen uit 1926, we werden dus synodaal.

Vanaf dat moment, eind jaren 50 dus, liep ik op zondagen als puber met mijn ouders mee naar het verenigingsgebouw aan de Van Pallandtlaan in Wezep, alwaar de kerkdiensten werden gehouden. Ik kan mij de keer nog herinneren dat we tijdens één van de eerste wandelingen naar ons nieuwe godshuis op zondagochtend, een (ex)broeder tegenkwamen opweg naar zijn kerk (onze vorige dus) die mijn vader aansprak, en ijskoud beweerde dat hij de verkeerde kant op liep. De voorganger in onze nieuwe kerk was Ds. Post, een zachtaardige man die heel veel preekte over de liefde. Later werd overgestapt naar de "Kruiskerk" een nieuw kerkgebouw aan de Kerkweg, recht tegenover mijn ouderlijk huis. Ik was toen weliswaar de deur al uit, maar kwam in die periode op zondagen nog vaak bij mijn ouders thuis.

Wapenveld:
Vanaf midden jaren 40 tot midden jaren 50 kwam ik veel in Wapenveld bij mijn grootouders die Nederlands Hervormd waren, en uiteraard moest ik ook daar naar de kerk op zondag. Zodoende kwam ik daar regelmatig in de Hervormde Kerk terecht nabij de Manenbergerbrug aan de Kanaaldijk. Maar met name mijn vader maakte daar ook vaak weer uitstapjes naar zijn geliefde Gereformeerde Kerk, daar voelde hij zich kennelijk toch beter thuis. We gingen dan naar de vrijgemaakte kerk nabij de Flessenbergerbrug aan de Kanaaldijk, of naar de synodale kerk aan de Kwartelweg.

De 2e fase.

Nijkerk:
Vanaf 1963 tot 1967 ging ik regelmatig naar de "Vredeskerk" de Hervormde kerk in het v. Reenenpark, de kerk van mijn aanstaande schoonouders, ook goed al was ook hier weer veel discussie over de juiste geloofsrichting. Maar goed, mijn Gereformeerde genen kon ik natuurlijk niet verloochenen, dus ging ik al snel weer naar de "Kruiskerk" een gereformeerd kerkgebouw aan de Venestraat (in 1975 totaal afgebrand) in die kerk ben ik ook getrouwd waarbij Ds. Koppe de trouwdienst leidde, terwijl ik daar bij Ds. Koffeman zelfs nog belijdenis heb gedaan en door hem ons eerste kindje heb laten dopen. Weer een poosje later ging ik naar de "Goede Herderkerk" een nieuw gebouwde kerk aan de Stationsstraat en wat dichter bij de plek waar ik toen woonde. In deze tijd begon het in mijn gemoed m.b.t. kerk en christendom wel hevig te knagen. (Achteraf gezien kan ik nu wel zeggen, dat de vertwijfeling over van alles en nogwat al dateert uit de 1e fase, en deze al zeker vanaf mijn 16e jaar in toenemende mate aan mij knaagde) Door veel lezen en gesprekken met anders denkenden, was ik al een tijdje van mening, dat het christendom niet meer alleen van kerkelijk standpunt uit beoordeeld mocht worden. Een mooie seculiere gedachte vond ik, en heel verlichtend ook!

Putten:
Vanaf 1967 tot 1971 De Gereformeerde Kerk aan de Achterstraat, strijd, ook hier weer tussen aanhangers van Ds. Veenendaal en Ds. van Ginkel, een lichtelijk uit de hand gelopen meningsverschil over wel of niet moderniteiten in de zondagse erediensten geloof ik, waar je je al niet druk over kan maken. Nog meer geknaag, ik begon mij in toenemende mate niet meer thuis te voelen in de kerk, maar dat niet alleen, ook het christendom stond bij mij op de helling. Essentieel voor het geloof vond ik toen, is de bewustwording dat je leven een aparte en onvervangbare grootheid is, en dat het dan niet gaat om bepaalde facetten van het leven. Het is a.h.w. de kern die zin geeft aan je eigen levensverhaal. Een niet specifiek christelijke visie vond ik. Maar toch ook hier nog weer twee kinderen laten dopen, de eerste in 1968 door een zekere Ds. Plooy en de laatste in 1970 door Ds. Veenendaal. Maar toen vroeg ik mij wel heel erg af waar ik in godsnaam nog mee bezig was. Het was toen eigenlijk al voorbij, 27 jaar wereld van kerk en christendom op de Veluwe hadden bij mij niet de juiste snaar in beroering weten te brengen. Ik had mijzelf lang genoeg voor de gek gehouden, het was tijd om het anders te gaan doen. Een jaartje later heb ik mij ook laten uitschrijven, een daad waaraan ik tot op de dag van heden nog een goed gevoel aan heb overgehouden.

Er is overigens één kerkgebouw in mijn leven geweest waar ik wel met veel plezier in heb vertoefd, en dat nog zelfs 5 dagen per week ook. Dat was de "Elleboog Kerk" een oude, toen tot architectenbureau verbouwde Katholieke kerk aan de Langegracht in de Amersfoortse binnenstad. (Het huidige "Armando" museum) Daar heb ik in de jaren 60 begin jaren 70 met veel plezier gewerkt. Maar dat is natuurlijk een ander verhaal, dat had en heeft niets met de christelijke dogmatiek van doen.

Vesuvius

De tentoonstelling "Herculaneum verwoest door de Vesuvius" in museum "Het Valkhof" te Nijmegen. Waarschijnlijk door de voorjaarsvakantie was het afgelopen woensdag ontzettend druk in het museum. Te druk vonden wij, reikhalzend liepen wij ons rondje door het museum, we waren er snel klaar mee, te snel natuurlijk. Maar ondanks deze omissie liep ik die dag nog wel een tijdje in gedachten over de kraterrand van de Vesuvius, een belevenis die we in 1989 werkelijk hebben ervaren.

April 1989, vanuit Rome met de intercity naar Napels, vervolgens nog een klein stukje in de boemel en toen waren we in Pompeii, ons einddoel. Op iets minder dan 10 km, tegen de strak blauwe lucht de Vesuvius, 1281 meter boven de zeespiegel, en om ons heen de ruïnes van het Pompeii uit 79 n. Chr. Gek gevoel, je loopt door een straat van zeker 2000 jaar oud, de uitgesleten karresporen zijn in de relatief zachte bestrating van vulkanisch gesteente nog goed zichtbaar. Je kijkt door een raam een huis binnen en ziet mensen liggen!

De uitbarsting van de Vesuvius bedekte Pompeii zo snel met as, dat veel mensen op hun vlucht of in hun slaap werden verrast. In de daarop volgende eeuwen werd de as hard en vergingen de lichamen, totdat alleen de menselijke vormen nog over waren op de plek waar ze waren gestorven. Door de vormen te vullen met gips werden zo de mensen uit het jaar 79 n. Chr. weer onthuld.

Het stratenpatroon en de fraaie gevels, de prachtige villa's en het mooie mozaïek op de vloeren, het amphitheater van 80 v. Chr. waar de mensen destijds bruut werden vermaakt, de openbare badruimten met hun slimme verwarmingssystemen en de openbare toiletten waar de mensen bij elkaar zaten te kletsen. Het is een heel bijzondere belevenis daar te lopen, en in de verte, in de vlakte van Campanië stil en onbewogen, staat de Vesuvius te heersen. Het sprak zeer tot de verbeelding allemaal.

Met een taxi zijn we voor 7000 lire naar de Vesuvius gereden. We werden ongeveer 300 meter onder de kraterrand afgezet, de rest moesten we lopen en klimmen. Het was de moeite meer dan waard. Je kijkt in de enorme krater, op veel plaatsen komt ook nu rook uit spleten en gaten, en je kijkt naar het landschap om je heen en je probeert je voor te stellen hoe het is gegaan. De hele top van de berg is geëxplodeerd, in één keer boem! De steden Pompeii en Stabiae, werden in de 1e fase van de eruptie volledig bedolven onder as en puimsteen, en de stad Herculaneum aan de voet van de berg werd in de 2e fase verwoest door de pyroclastische golf, de beruchte gloed hete vloed van modder en lava.
De vulkaan, een z.g. Stratovulkaan (een afwisseling van lagen as en lava die in de 2 stadia van een eruptie van dit type vulkaan worden gevormd) is nog steeds actief, de laatste heftige eruptie was in 1944. Ik las ook ergens dat vulkanologen een enorm lavameer hebben ontdekt onder de berg en omgeving, waarin de spanning geleidelijk aan oploopt. In de nabije toekomst is volgens de vulkanologen zeker weer een forse uitbarsting te verwachten.

Toen we het gezien hadden en terug klauterden naar de plek waar we waren afgezet door de taxi, stond de brave man daar nog keurig te wachten. We hadden toch zeker wel een uur of anderhalf rond de krater doorgebracht. Dat zijn nog eens services.
Rond twaalf uur 's avonds waren we weer in ons hotel in Rome, het was een lange maar zeer boeiende dag.

Ovifat

Met de vroegere gespreksgroep, ofwel acht oude vrienden en kennissen uit de 70e jaren in Putten een lang weekend in "Villa du Bayehon", een mooi en groot huis in Ovifat. Vanaf vrijdagmiddag 23 februari j.l. stond het huis tot onzer beschikking, en wie zin en tijd had mocht zelfs blijven tot aan de andere week vrijdagochtend.
Dat is er niet helemaal van gekomen, in principe hadden we ons ook ingesteld op een lang weekend met z'n allen, maar we konden het nu natuurlijk wel lekker rustig aan doen. Toch moesten desalniettemin de eerste twee jammer genoeg aan het eind van de zondagmiddag weer vertrekken, maar die zaten dan ook in het onderwijs en moesten maandagochtend weer voor de klas staan. Maar de rest kon en is in de loop van de week geleidelijk aan vertrokken.

Vijfentwintig jaar geleden zaten we met z'n allen een weekend in "De Heerlijkheid" op Texel, toen nog met de kinderen erbij. Maar het was of de tijd heeft stilgestaan, zonder moeite pakten we de draad weer op in onze discussiedrang. Allemaal wat meer levenservaring opgedaan natuurlijk, maar in de kern toch redelijk dezelfde gebleven. Ik vond het een genoeglijk en sfeervol samenzijn, temeer dat het grote huis ook voldoende privacy te bieden had.

Het dorpje Ovifat ligt in de nabijheid van het hoogste gebied van België "De Hoge Venen" genaamd (694 meter) één van de meest merkwaardige gebieden van Europa. Het dorpje, gesitueerd in de denkbeeldige driehoek Eupen, Robertville, Malmedy, Eupen ligt zelf op ongeveer 615 meter boven de zeespiegel.
Ondanks de regen hebben we een aantal prachtige wandelingen gemaakt in de nabije omgeving. De klim- en klauterwandelingen rond Stavelot en Robertville waren mij wel bekend, maar de wandeling door "De Hoge Venen" was voor mij een geheel nieuwe ervaring. Met Baraque-Michel als vertrekpunt wandel je een prachtig en bijzonder gebied binnen "Fagne des deux series" genaamd. Je loopt veelal over een plankier door een open veen(moeras)landschap, een landschap dat grotendeels gevormd is onder invloed van de mens en in alle opzichten afwijkt van de rest van de Ardennen en de Eifel.
Tot in de middeleeuwen waren de Hoge Venen nog voor 90% bebost, maar door oude landbouw- en veeteeltpraktijken, zoals het weiden, het bestrijden van kreupelhout, het binnenhalen van hooi en de ontginning van turf, is uiteindelijk de open ruimte gevormd.

Zoals bekend kan je natuurlijk ook lekker eten in de Ardennen, trouwens waar niet? Wat dat betreft is, ondanks de volgens mij wat klein uitgevallen zeetong, restaurant "du Barrage" in Robertville een absolute aanrader. We hebben daar een avondje met z'n allen heerlijk zitten eten. Het was alles bij elkaar genomen een mooi weekend, en wat mij betreft voor herhaling vatbaar.

Zuiderzeemuseum

Zaterdag 17 februari 2007 "De Dijk" in Zuiderzeemuseum Enkhuizen.
Een tentoonstelling over de Afsluitdijk die dit jaar 75 jaar bestaat. Het laatste gat werd op 28 mei 1932 even na één uur 's middags gedicht. Centraal staan de prachtige schilderijen en tekeningen die Johan Hendrik van Mastenbroek (1875-1945) destijds van de werken in uitvoering heeft gemaakt.

De werkzaamheden zijn op de tekeningen en schilderijen van Van Mastenbroek perfect weergegeven. De draaiende kranen, het nachtwerk met verlichting, het storten van de keileem, het banjeren van de arbeiders in de modder en het maken van zinkstukken, geen enkel detail verloor hij kennelijk uit het oog.
Ter completering van de tentoonstelling zijn er ook foto's van de werkzaamheden te zien, en hebben ze op de binnenplaats van het museum zelfs een echt werkterrein in een grote bak met water en zand gecrëeerd, dat een echte dijk in wording moet verbeelden. Het geheel geeft een boeiend sfeerbeeld van de strijd tegen het water, die uiteindelijk leidde tot een prestatie van formaat: de Afsluitdijk.

La Bohème

Maandagavond j.l. theater "Aan de Parade" in 's-Hertogenbosch, de opera "La Bohème" van Puccini uitgevoerd door de Poolse Staatsopera van Wroclaw. De aanvang was om acht uur, en als je wilde deelnemen aan de inleiding, moest je kwart over zeven al paraat staan. De route Harderwijk-'s-Hertogenbosch is tegen het einde van een normale werkdag natuurlijk bijzonder file gevoelig, dus zijn we maar een beetje op tijd van huis vertrokken. We kwamen inderdaad in de file terecht, maar ondanks dat stonden we rond half zes op de Parade, het plein aan de voet van de prachtige, maar vanwege restauratiewerkzaamheden volop in de steigers staande Sint-Janskathedraal. Ruimschoots op tijd, dus zaten we even later in cafe "Cinq" aan de Parade achter een glas wijn en een portie bitterballen. Vervolgens hebben we in eetcafé "De Dirigent" aan de Kerkstraat nog wat gegeten, en toen moesten we ons natuurlijk nog weer haasten om op tijd in het theater te zijn voor de z.g. inleiding.

Door de verhaal ontwikkeling en de meeslepende melodieën schijnt Puccini's romantische opera "La Bohème" één van de meest gespeelde ter wereld te zijn. Centraal in het verhaal staan vier kunstenaarsvrienden t.w. Rodolfo de dichter, Marcello de schilder, Colline de filosoof en Schaunard de musicus. Ze proberen rond het jaar 1850 in Parijs de eindjes aan elkaar te knopen. Op kerstavond improviseren ze een feestmaaltijd in de nogal koude kamer van Rodolfo, waarna ze besluiten het kerstfeest verder te gaan vieren in café Momus in Quartier Latin. Als de vrienden van Rodolfo alvast vertrokken zijn naar het café, en Rodolfo op het punt staat hen te volgen, staat plotseling zijn (zieke) buurvrouw Mimi voor de deur, ze wil graag een vuurtje omdat bij haar de kaars is uitgegaan. Er ontstaat natuurlijk al snel een prille liefde, en tezamen gaan ze dan naar café Momus om zich bij de vrienden te voegen. In het café worden ook andere vrienden en vriendinnen ontmoet, waaronder Musetta de vroegere vriendin van Marcello. Er zijn allerlei verwikkelingen binnen de vriendenclub, verwikkelingen die zich rond het thema liefde ook in deze tijd nog maar al te vaak voordoen zoals jaloezie en wanhoop. Het einde is natuurlijk ook dramatisch, want ondanks dat alle vrienden al hun bezittingen bij elkaar leggen om zo een dokter te kunnen laten komen, sterft de doodzieke Mimi in de armen van Rodolfo.

La Bohème is een opera waarin met enorm gevoel voor drama de liefde tussen twee mensen wordt bezongen, die elkaar vinden maar uiteindelijk ook weer verliezen. La Bohème is voor niet opera kenners een tamelijk gemakkelijk te volgen opera, die dicht tegen de hedendaagse musical stijl aan ligt.

Dat ik opera als de meest ultieme muziekvorm ervaar, kan ik ook na het zien en horen van deze opera niet zeggen. Opera's die ik eerder gezien heb in o.a. de Stopera schieten mij weer te binnen "La Traviata" van Verdi, "Don Giovanni" en "Cosi fan tutte" van Mozart maar ook "Carmen" van Bizet.
Steeds weer hetzelfde gevoel na afloop, ik beleef muziek en toneel liever separaat! De combinatie van de twee kunstvormen die opera heet, doet mij vaak te gekunsteld aan, het is een te krampachtig gebeuren allemaal.
Desalniettemin hebben we toch een mooie avond gehad, samen met Ad en Will hebben we na afloop in de stadsherberg 't Pumpke aan de Parade nog een lekker biertje gedronken.

etentje

Zaterdagavond hebben we met een stel vrienden bij vrienden thuis in A'dam gegeten. Dat doen we al heel lang, iemand zei dat dit de 26e keer was. Aanvankelijk met z.n veertienen, maar na het overlijden van één van ons, zitten we er de laatste drie jaar met eentje minder aan tafel. Zo rond zeven uur worden we verwacht voor de borrel, en een uurtje of anderhalf later gaan we dan doorgaans voor de rest van de avond aan tafel. Vroeger werd er na het eten nog wel eens even gedanst door die of gene, maar om de één of andere reden komt het daar de laatste tijd niet meer zo van. We blijven nou liever een beetje zitten kletsen.

We vinden het allemaal geweldig wat H en M nu al zeker 26 jaar lang doen. Iedere keer weer spreken we onze bewondering hierover uit, dat ze het toch maar weer hebben gepresteerd om voor zo'n club smulpapen zo waanzinnig lekker te koken. En dan nota bene ook nog eens vier gangen. We ontmoeten elkaar in de loop van het jaar natuurlijk wel vaker, doorgaans in kleiner verband, en iedereen wil dan op zijn of haar manier nog wel eens wat terug doen heb ik begrepen. Maar zelf koken op een schaal zo als zij dat doen is van een heel bijzondere orde. Ik vind het heel uniek, wat zij doen is meer dan een beetje eten op tafel zetten. Ze hebben het koken en serveren in mijn ogen in vele opzichten tot een vorm van kunst verheven!

Het was weer een bijzonder genoeglijk avondje daar in Amsterdam.

natuurpark

Een wandeling door Natuurpark Lelystad op zaterdag 3 februari j.l. Het is het mooiste weer van de wereld, het voorjaar is begonnen voor mijn gevoel. Er is veel te zien in het park, behalve een prachtige natuur met veel waterpartijen en bosschages zijn er veel dieren, Herten, Przewalskipaarden, Wisenten, Otters enz. er broeden Ooievaars in het seisoen, maar ook verschillende roofvogels. De natuur krijgt hier volop de ruimte, en toch is er een uitgebreid wandelpadenstelsel. Het omheinde park is ca. 400 hectare groot, maar ook buiten de omheining sluit het voor een groot deel goed aan op een natuurlijke habitat.

Er is een bezoekerscentrum met een restaurant, een winkel en een filmzaal, en er zijn doorgaans diverse exposities te zien. Elders in het park staat een door mijn schoonzoon ontworpen gebouwtje "De Waterlely" genaamd. Het is een mooi transparant gebouw aan het water met een terras en een kapconstructie als een prachtige, flamboyante hoed die, zo lijkt het, met zwier is opgezet. Door dit element, de transparantie, de schaal en de materiaalkeuze is het gebouw in harmonie met de omgeving. Dat manifesteerd zich met name als enige afstand in acht wordt genomen, vanaf de overkant van het water gezien vormd het gebouw een evenwichtig, haast organisch geheel met het landschap. Het is een gebouw voor samenkomsten, er wordt getrouwd, vergaderd en gepreekt, maar er kan natuurlijk ook worden gefeest.

Behalve architectuur voorziet het park ook in andere vormen van beeldende kunst, bijvoorbeeld bomen waarvan de stammen als totumpalen zijn bewerkt, of waarop kleurrijke vogels van kunststof zijn bevestigd. De makers van dit fraais hebben dit project Stam + T genoemd, het is door verschillende bij de kunstenaarsvereniging Flevoland aangesloten kunstenaars uitgevoerd.

Het is een prachtig park waar we regelmatig komen en blijven komen.

Sixties!

Sinds een jaartje zing en drum ik bij de "Krasse Knarren" een vorig jaar opgericht zangkoortje bij de Harderwijkse jachthaven. De snare-trom die ik dan gebruik, klinkt gauw te overheersend bij ons kleine groepje ongeoefende zangers. In soortgelijke Ierse zanggroepjes wordt voor de ritme sectie vaak een lijsttrommel de z.g. Bodhran (uitgesproken als bauwron) gebruikt, die kennelijk niet gauw overheersend is, want je kan hem ook met de hand bespelen. Maar in de meeste muziekwinkels hier tref je zo'n ding niet aan, sommigen hebben er zelfs nog nooit van gehoord. Via het Internet kwam ik er achter, dat in Rotterdam een slagwerkwinkeltje was met betaalbare Bodhran's in haar assortiment. We moeten dus naar Rotterdam!

We hebben het kopen van de Bodhran gisteren in Rotterdam wel gecombineerd met een bezoek aan de tentoonstelling Sixties! in het Haagse gemeentemuseum.
Een tentoonstelling over hoofdzakelijk beeldende kunst van de jaren zestig uit de vorige eeuw. Als we aan de jaren zestig denken, dan zien we op zowel nationaal als internationaal niveau vaak alleen de politieke, economische en sociaal-culturele ontwikkelingen als dragers van de vernieuwing in die tijd. Hippies, de Provo beweging, rellen en de kraakbeweging, de Beatles en de seksuele revolutie. Maar ook in de wereld van de kunst heeft in die tijd een ware metamorfose plaats gevonden. De modernistische bewegingen uit het begin van de twintigste eeuw als o.a. het constructivisme, het dadaïsme en het kubisme ligt dan al weer een tijdje achter ons. En geholpen door de taboedoorbrekende barricade-sfeer krijgt een artistieke zoektocht in de Sixties zijn beslag. Begrippen als o.a. het Nieuwe Realisme en Minimal-Art worden uitgevonden. In de Sixties komt ook de fotografie, design, mode en de Polygoonjournaals met de bekende stem van Philip Bloemendal aan bod.

Er is veel te zien, het is een feest der herkenning. De jaren zestig worden gekenmerkt door een explosie van gebeurtenissen op elk gebied, en de eigen visuele herinneringen die we hebben uit de Sixties, maakt de betrokkenheid bij deze tentoonstelling extra groot.

Vijf uur, sluitingstijd, we zoeken de auto weer op en rijden naar Scheveningen. Na een wandeling over de boulevard, zitten we in de serre van het Kurhaus onder het genot van een borreltje een uurtje over zee uit te kijken. Eten doen we daarna in Sakura, een japans restaurant aan het Gevers Deynootplein, van zee uit gezien achter het Kurhaus. We krijgen een schortje voor, en met veel gevoel voor entertainment wordt vlak voor onze neus het eten van ons en onze tafelgenoten op een in de eettafel geïntegreerde hete plaat klaar gemaakt. Het is er gezellig druk en het eten smaakt voortreffelijk.

The Queen

Eindelijk lekker winterweer, eigenlijk moet ik werken, maar een frisse wandeling tussendoor moet kunnen. Dus liep ik gistermiddag rond drie uur met Joke lekker in het zonnetje te stappen. Het Harderbos in de polder nabij Harderwijk is prachtig, alhoewel het er nu, na die zware storm van vorige week donderdag, behoorlijk gehavend uitziet. Terug bij de auto besloten we er maar een avondje "uit" aan vast te knopen, een ad hoc besluit, komt vaker voor bij ons.
In de laatste Kunst-bijlage van de Volkskrant hadden we beiden goede dingen over de film "The Queen" gelezen, dus ons doel voor die avond stond vast. Onderweg naar Amsterdam vernamen we van het Tuschinski-theater dat de film al om half zeven zou draaien, van eten voor die tijd zou dus niets komen. Maar even later zaten we wel lekker te borrelen in de serre van "St. James Gate" een soort Ierse pub aan het Rembrandtplein.

"The Queen" speelt in de zomer van 1997, toen vlak nadat Tony Blair als premier van Groot-Brittannië was gekozen, prinses Diana bij een auto-ongeluk omkwam. Zij is in de film in archiefopnamen te zien, de overige personages worden gespeeld door acteurs die daarmee ieder voor de taak staan overbekende persoonlijkheden te vertolken en vorm te geven. Naast de koningin (Helen Mirren) en Blair (Michael Sheen) zijn er belangrijke rollen weggelegd voor prins Charles (Alex Jennings) de prins-gemaal Philip (James Cromwell) en Cherie, de vrouw van Blair (Helen McCroty)

Het contrast tussen de stijfheid van de oude adel en het populisme van een nieuw tijdperk is de rode draad in de film. De alom geliefde Diana was natuurlijk een exponent van een nieuw tijdperk. Terwijl de leden van de koninklijke familie zich verbazen over de emoties die de dood van Diana oproept, en zich niet realiseren dat een blijk van medeleven wordt verwacht, voelen Blair en zijn spindoctors de sfeer goed aan en weten als zodanig de koningin en de media op een passende manier te bespelen. Het is een mooie en ingetogen film, in het bijzonder door de acteerstijl van Helen Mirren als koningin.

Bijna tien jaar geleden alweer, ik weet nog precies waar ik was op die vroege zondagmorgen, toen ik om zeven uur op de radio over het dodelijk ongeluk hoorde. Mannetjes weekend, zeilen! We waren s'morgens om half zeven vertrokken uit de jachthaven van Vlieland, en voeren op de Waddenzee richting Harlingen. We hebben er toen even een uurtje bij stil gestaan, en dat was het, over tot de orde van de dag.
En als de week die er op volgde niet zo bol gestaan zou hebben van het nieuws over deze tragedie en de collectieve, haast surrealistisch te noemen rouwbetuigingen van het Britse volk, zou ik zeer waarschijnlijk niet meer geweten hebben waar ik destijds was.
Maar langzaam en zeker begon je in die week de emotie met het Britse volk te delen, waardoor het gek genoeg toch ook in mijn leven een ingrijpende en gedenkwaardige gebeurtenis is geworden.

Na afloop bij "La Traviata" een Italiaan in de Reguliersbreestraat nog een hapje gegeten en wat nagepraat over de film. Rond elf uur waren we weer thuis.

Finland

TV op zondag 7 januari j.l. AVRO'S close-up over AKSELI GALLEN-KALLELA (1865-1931) Een expositie in het Groninger Museum. In een prachtig programma van een uur lang, wordt het leven van één van de grootste en beroemste Finse schilders van de negentiende eeuw belicht. Al kijkend gingen mijn gedachten terug naar een prachtige excursie in juni 1970, 10 dagen lang Finse architectuur, industriële vormgeving en vele andere vormen van kunst. Een onvergetelijke reis, het kwam me weer helder voor de geest, de plaatsen Helsinki, Turku, Tampere, Jyväskylä en Lahti met daar tussen al die prachtige meren en berkenbossen, die we vanaf een boot of laag vliegend vanuit de lucht beleefden bij het mooiste weer van de wereld. Wat een sfeer! Een goede reden om het afgelopen weekend een bezoek te brengen aan het Groninger Museum.

Alle belangrijke thema's uit het werk van Akseli Gallen-Kallela zijn in de tentoonstelling in het Groninger Museum opgenomen. Werk uit de periode van zijn opleiding in Helsinki en Parijs, Finse portretten en landschappen, symbolen en grafiek. Akseli Gallen-Kallela heeft met zijn schilderijen een belangrijke bijdrage geleverd aan het vormgeven van de Finse identiteit. Veel van zijn schilderijen zijn ook geïnspireerd op het Finse nationale epos de 'Kalevala' genaamd.

De Kalevala is een werk dat is samengesteld door de folkorist en arts Elias Lönnrot op basis van mondeling overgeleverde volkspoëzie. De eerste versie dateert uit 1835, de uiteindelijke uit 1849. Dank zij vertalingen in ruim 50 talen, is de Kalevala ook buiten Finland bekend geworden. Het doel van Lönnrot was aan te tonen dat uit de boezem van een kleine natie evengoed een oeroud, voorchristelijk epos kon voortkomen als de Odyssee en de Ilias van de oude Grieken of het Nibelungenlied van de Germanen. En als zodanig is het epos van groot belang geweest bij het vormen van de Finse nationale identiteit.
En het had natuurlijk ook veel invloed op tal van Finse kunstenaars. In de schilderkunst speelde Akseli Gallen-Kallela hierin dus een belangrijke rol, in de literatuur liet een dichter als Eino Leino zich stilistisch door het epos beïnvloeden, maar ook schrijvers buiten het Finse taalgebied zoals o.a. de Brit Tolkien lieten zich door het epos inspireren, en in de muziek was Jean Sibelius (1865-1957) hierin verreweg de invloedrijkste vertolker.

Tijdens eerder genoemde reis bezocht ik in Helsinki de in 1969 gebouwde Temppeliaukio-kerk, ook wel Rotskerk genoemd, ontworpen door de architecten Timo en Tuomo Suomalainen. De kerk is gebouwd door in een rotsheuvel met explosieven een gat te blazen, waarna de opening aan de bovenkant werd afgedekt met een koepel van glas en koper. De wanden van de kerk bestaan uit onafgewerkte rotsen. Vanwege een perfecte akoestiek worden er in de kerk ook veel concerten gegeven.
In deze ruimte heb ik de uitvoering van het symfonisch gedicht "Finlandia" (1900) van Sebelius bijgewoond, een patriottisch stuk, gericht tegen de intrekking van de Finse autonomie door Rusland. Ontroering, thuis heb ik de lp grijs gedraaid.



Finland, het land van de Kalevala, het is in alles, het is magie en verantwoordelijk voor de beelden die Finland tot op de dag van heden bij de bezoekers van het land oproept. Het trekt enorm, als ik wat meer tijd krijg, denk ik dat ik er maar eens een keer met mijn zeilbootje naar toe ga.

Prediker & Hooglied

Gisteravond, met Joke, Herma en Roel in theater Orpheus in Apeldoorn. Het duo Erik van Muiswinkel & Diederik van Vleuten met hun nieuwe programma Prediker & Hooglied. De oudtestamentische titel van het programma is volgens de heren louter om poëtische reden gekozen. Je kan en mag bij deze titel van alles bedenken, iedereen heeft zijn eigen interpretatie.

Hoe dan ook, ik heb me rot gelachen om die twee. Twee vrienden van middelbare leeftijd ontmoeten elkaar op een zonnige ochtend in een stadspark nabij een muziektent. De ene (Diederik) heeft nog op zijn leeftijd de zorg voor een baby van een paar maanden en loopt nog achter een kinderwagen, de andere (Erik) is dat stadium lang geleden reeds gepasseerd, en heeft een puberende zoon van 16 jaar. Alleen om deze feiten klagen beide heren al steen en been. Verder wordt er veel gediscuseerd over kleine en grote gebeurtenissen die de mensheid bezig houd.

De rode draad in het programma wordt gevormd door de uitnodiging voor een optreden in Australië voor een Nederlandse enclave aldaar. Er wordt ze gevraagd om in een optreden van een uur van alles over Nederland te vertellen, en er moet natuurlijk welom gelachen kunnen worden. Ze stellen zich zelf dan de vraag, of ze op de uitnodiging zullen ingaan, en zo ja, wat zou je dan in godsnaam aan al die knauwende Hollandse Australiërs willen laten zien of horen. Alvorens te beslissen spelen de heren van allerlei komische scènes en imitaties. Maar ook worden er op het scherp van de snede intelligente twistgesprekken gehouden en vlammende tirades tegen de tijdgeest.En er worden zo af en toe ook nog wat katten uitgedeeld aan collega's in het cabaretwereldje.

Bijzonder hilarisch vond ik Van Muiswinkel toen hij een spastische cabaretfan speelde, maar ook Van Vleutens parodie op een Hollandse Australiër met zijn knauwende accent vond ik prachtig.
Maar het is niet allemaal alleen maar lachen, want als Van Muiswinkel de moord op Theo van Gogh gedetailleerd navertelt, is het in de zaal muisstil, en je krijgt helemaal de koude rillingen als Van Vleuten zingt over Theo van Gogh, het blanke vel papier, waarop je kan schrijven wat je wilt.

Het gaat te ver om hier alle scenes te beschrijven, maar ik heb genoten van dit duo.
Aan het slot besluiten ze om maar niet naar Australië te gaan, ze hebben daar niets te zoeken. Het was een avondje cabaret zonder pauze, het begon om acht uur en om half tien was het afgelopen. Dat er geen pauze was vond ik wel prettig, maar dat het zo vroeg was afgelopen vond ik jammer. En aan de reacties te horen om mij heen, was ik niet de enige, het feest met die twee heren had wel iets langer mogen duren.

Scheepvaartmuseum

Donderdag 4 januari j.l. zijn we in Amsterdam met Thijs en Mink naar het scheepvaartmuseum geweest, het voormalig 's Lands Zeemagazijn aan het Kattenburgerplein dat in 1656 is gebouwd.

In de periode 1972-1981 is het gebouw gerestaureerd en ingericht als het Nederlands Scheepvaartmuseum. Bij die restauratie ben ik ook nog een tijdje betrokken geweest. Ik werkte destijds bij het Amsterdamse architectenbureau dat de ontwerpen had gemaakt en de directie voerde tijdens de uitvoeringsfase.
Maandag 8 januari a.s. gaat het museum voor ca. 2,5 jaar dicht, en wordt het weer grondig verbouwd, gerenoveerd en aangepast aan de eisen des tijds. Het museum moet ook het toenemende aantal bezoekers per jaar beter kunnen verwerken, daartoe zal o.a. de grote open binnenplaats worden overkapt. Ik ben benieuwd wat het allemaal gaat worden.

Op 24 maart a.s. wordt de 400ste geboortedag herdacht van Michiel Adriaenszoon De Ruyter. We leven nu dus in het "De Ruyterjaar" en in verband hiermee zijn er het hele jaar door overal in het land festiviteiten op maritiem gebied. (p.s. Ik denk dat net als vorig jaar, toen we in het z.g. "Rembrandtjaar" leefden, ook dit jaar de commercie er wel weer zijn onvermijdelijke voordeel mee zal doen.)
Om te beginnen hebben ze nog net voor de langdurige sluiting van het scheepvaartmuseum, een uitgebreide tentoonstelling over deze maritieme vechtersbaas ingericht. En die hebben we gezien, middels een tour met koptelefoon op door diverse zalen kregen we tekst en uitleg. In het museum hangen de prachtigste schilderijen, zeegezichten met schepen voor anker, of met schepen in gevecht met elkaar. Ook zijn er veel scheepsmodellen te zien, nagebouwd op schaal.

Voor het museum ligt sinds 1991 een replica van het VOC schip "Amsterdam". De "Amsterdam" blijft tijdens de verbouwingswerkzaamheden wel toegankelijk voor het publiek, hij zal alleen wel worden versleept naar NEMO, een eindje verder op dus. Daar zal het schip vanaf 17 februari a.s. weer te bezichtigen zijn.
Maar deze keer hebben we de replica nog op de oude plek bezocht. De originele "Amsterdam" is in 1749 op de Engelse zuidkust gestrand, nadat in een vliegende storm op de Noordzee het roer was afgebroken. Als je nu op zo'n schip loopt, en je bekijkt in het achteronderschip de enorme roerconstructie, dan probeer je je voor de geest te halen hoe het geweest moet zijn, het spreekt wel tot de verbeelding. De jongens vonden het ook prachtig allemaal.

Kunst

Al sinds de jaren tachtig hangt bovenstaand schilderij bij ons aan de muur. Het hangt al een tijdje beneden in een werkkamer, en roept regelmatig tegenstrijdige reacties op bij die en gene. Het is een olieverf op linnen met een afmeting van 85 x 100cm getiteld "Üit een torenflat" en aan de achterzijde (in verso, zoals dat zo mooi heet) gesigneerd door de schilder A. Addicks (1933-1995) Het schilderij, dat in de beginjaren zeventig van de vorige eeuw is gemaakt, heeft mij tot op de dag van heden geboeid. Maar waarom eigenlijk? Mijn kinderen vinden het een alles behalve boeiend schilderij. Over kunst en de beoordeling van kunst in termen van mooi of lelijk, zijn de meningen natuurlijk altijd verdeeld. Het is subjectieviteit per definitie. Het is om die reden daarom een boeiende bezigheid om te proberen meer over het kunstwerk te weten te komen. Over de kunstenaar, het tijdperk, de bron van inspiratie, de stroming etc. De kunst van de 20e eeuw, wordt qua stroming zal ik maar zeggen, beheerst door vele '-ismen' zoals Impressionisme (Monet, Renoir, Gauguin, van Gogh, alhoewel de laatste ook als expressionist of voorloper daarvan wordt gezien) Expressionisme (Kandinsky) Kubisme (Picasso, Braque) Futurisme (Severini) Dadaïsme, Surrealisme, Abstract Materialisme (de Stijlgroep genoemd b.v. Mondriaan, Van der Leck) en dan ook nog de Nieuwe Zakelijkheid (Willink, Koch, Ket) Nou zijn dit allemaal grote namen, maar ze waren natuurlijk voor de minder bekende kunstenaars wel een voorbeeld. "Uit een torenflat" is een vriendelijk dorpje van bovenaf gezien. Het is geschilderd in sobere aardkleuren (aardkleuren worden veel gebruikt voor schilderijen die de natuur als onderwerp hebben) in een stijl die volgens mij een mengeling is van impressionisme en expressionisme. Abstract is het niet, al zal je dat in de eerste oogopslag ook kunnen zeggen, maar Abstract is niet anders dan rechte lijnen, rechthoeken en vierkanten, ontdaan van alle natuur en dat is dit zeker niet. Daarom als je beter kijkt zie je ook perspectief in het schilderij. Het is een lief tafereel, het is daarom een meer impressionistisch geschilderd doek dan expressionistisch. De straatjes met huisjes en boompjes, het pleintje en de smalle strook wolkenlucht bovenin het schilderij, prachtig! Veel ben ik van de Amsterdamse schilder nog niet te weten gekomen. Op internet heb ik nog wel een paar schilderijen van dezelfde schilder ontdekt, thematisch gebaseerd op dezelfde uitgangspunten, ze zijn getiteld "Achtertuintjes Oud-Witburg" en "Omgeving Nieuwkoop ii"

Narnia

Gisteren samen met onze kleinkinderen "Narnia de Musical" gezien in het Cultureel Centrum Harderwijk. Narnia de Musical, gebaseerd op de Leeuw, de Heks en de Kleerkast naar het beroemde boek van C.S. Lewis, werd gespeeld door het Nationaal Jeugd Musical Theater. Het NJMT is een ideële organisatie die zich richt op het ontwikkelen en produceren van musicals voor en door kinderen. Het is een kweekvijver voor jong theater- en musicaltalent in de leeftijd van 4 tot 18 jaar. Zang, dans, drama en tegelijk podiumervaring opdoen. Familievoorstellingen zijn in alle bekende theaters in het land wel te zien, of te zien geweest.

"Narnia de Musical" speelt zich tijdens de tweede wereldoorlog af in Engeland. Vanuit de grote stad gaan Peter, Susan, Edmund en Lucy logeren bij een oude professor in een groot huis op het platteland. Op een regenachtige dag ontdekt de kleine Lucy tijdens het verstoppertje spelen in een lege kamer een geheimzinnige kleerkast. Als ze zich in die kast wil verstoppen, loopt ze zomaar een andere wereld binnen, het land van Narnia. De witte heks heeft ervoor gezorgd dat het in Narnia altijd winter is. Met behulp van de leeuw Aslan proberen de kinderen daar iets aan te doen.

Een boeiend spel, de spanning zat er goed in, van jong tot oud, ademloos zaten we allemaal te kijken, de aandacht verslapte geen moment. En toen was het ineens pauze en kregen ze allemaal een drankje aangeboden en een reep Mars, behalve Thijs want die had honger en die wil hij altijd het liefst stillen met chips, geen probleem ook dat hadden ze in de aanbieding.
En na de pauze werd er naar de climax toegewerkt, na een vreselijke strijd werd de witte Heks uiteindelijk verslagen, en keerde de rust terug in Narnia, alles was weer goed.
Na afloop allemaal weer de auto in, even waren er strubbelingen om wie er nou in de kofferbak mocht zitten. Daar mag je natuurlijk helemaal niet zitten, en dat zal wel de reden zijn waarom deze plek even favoriet is in de volle auto. Gelukkig was het allemaal vrij snel geregeld, en was iedereen blij met z'n plekje. Na allemaal gegeten te hebben bij ons thuis, ging het hele spul weer naar hun eigen papa en mamma terug. Het was een mooi middagje zo, ik heb er wel van genoten.

Paleis Het Loo

Vanmorgen in de mist naar Apeldoorn gereden. Toen we door Uddel reden ging net de kerk uit. Het was één en al hoed wat we zagen, een voorproefje op wat we in Paleis Het Loo aan uniformen met bij passende hoofddeksels te zien zouden krijgen. Rond half twaalf waren we op de plaats van bestemming.
We kwamen in principe voor 2 voorstellingen t.w. LODEWIJK NAPOLEON en KERSTMIS OP PALEIS HET LOO maar er is in dat grote paleis natuurlijk ook nog wel meer te bezichtigen wat de moeite van een bezoek waard is, zoals b.v. het museum van de kanselarij der Nederlandse Orden in de rechter vleugel van het paleis.

LODEWIJK NAPOLEON.

Lodewijk Napoleon Bonaparte (1778-1846) werd in 1806 op last van zijn oudere broer, keizer Napoleon I, die een eind wilde maken aan de Bataafse Republiek, omdat hij een sterk gezag wenste in de strategisch gelegen Nederlanden, aangesteld als vorst van het Koninkrijk Holland. Nederland werd dus (nog) niet ingelijfd bij Frankrijk, maar door het aanstellen van zijn jongere broer als koning, zo was zijn idee, kon de keizer toch invloed uitoefenen op het reilen en zeilen der lage landen.
Lodewijk Napoleon Bonaparte was daarmee de eerste (opgedrongen)koning van Nederland en woonde als zodanig ook een poosje op Paleis Het Loo.
De tentoonstelling in de linkervleugel van het paleis laat veel zaken zien uit die tijd. Brieven in vitrines aan o.a. zijn broer keizer Napoleon I, aan de hoofden (landdrosten) van de tien departementen waarin hij Nederland had verdeeld, burgemeesters van de grote steden enz. En ook is kleding, meubilair en kunst uit zijn tijd te bezichtigen. Het één en ander geeft een aardig beeld van hoe hij hier zijn tijd heeft doorgebracht.

Lodewijk Napoleon Bonaparte was ook de vader (alhoewel dat vaak in twijfel wordt getrokken, omdat zijn echtgenote Hortense de Beauharnais hem niet trouw was, en bedroog met een andere) van de latere keizer der Fransen, Karel Lodewijk Napoleon III Bonaparte (1808-1873).


De opgedrongen eerste koning van Nederland verwierf een zekere populariteit bij de bevolking. Veel weerstand kreeg hij niet te verwerken, de eigen wetten en religie bleven gehandhaafd, evenals de vrijstelling van dienstplicht. Het viel dus wel mee met de Franse onderwerping.
Lodewijk Napoleon Bonaparte zette zich meer in voor de belangen van Nederland dan zijn oudere broer wenselijk achtte. Al in 1810 kwam dan ook door toedoen van zijn oudere broer een eind aan zijn koningschap der lage landen, en werd Nederland tot 1813 echt ingelijfd bij het Franse keizerrijk, wat heel wat meer gemor en verzet opleverde van de bevolking.
Maar op 30 november 1813 kwam met de landing op het Scheveningse strand van de uit Engeland komen overvarende Willem I, zoon van erfstadhouder Prins Willem V van het huis van Oranje Nassau ook aan deze periode weer een eind. Een handje vol Orangistische notabelen heeft nog even nagedacht hoe ze Willem I zouden betitelen, maar ze waren er vrij snel uit, koning moest het worden. De tweede koning van Nederland! Deze keer niet opgedrongen door een Franse keizer, maar door een handje vol Orangisten!

En daarmee was een definitief einde gekomen aan de voormalige Bataafse Republiek.
De Patriotten, die een meer democratisch regeringssysteem wilden (ze waren beïnvloed door de Amerikaanse Revolutie en de Franse ideeën van de Verlichting) en destijds de tweede belangrijke groepering was in Nederland, hebben geen enkele invloed op deze keuze kunnen uitoefenen.

KERSTMIS OP PALEIS HET LOO.

De tentoonstelling "Driehonderd jaar kerst aan het hof" in het hoofdgebouw van paleis Het Loo, geeft een indruk hoe het kerstfeest werd gevierd bij de verschillende generaties van het huis van Oranje-Nassau. Overal feestelijk gedekte tafels en kerstbomen. Eigenlijk zoals in dit koninkrijk tijdens de kerstperiode bij de meeste mensen het huis wordt versiert. Het verschil zit in de hoeveelheid van alles. Werkkamers, eetkamers, rustkamers, studeerkamers, bibliotheken, balzalen, vestibules, het buiten gebeuren, en ga zo maar door. Je zet overal veel kaarsen neer, en in elke ruimte op z'n minst één kerstboom, je versiert de één nog mooier dan de andere, je hangt het huis vol groene en geurige takken, je dekt een tafeltje hier en daar en dat is het dan. Driehonderd jaar kerstfeest bij de verschillende generaties van Oranje-Nassau is vooral veel van hetzelfde!
Een tentoonstelling met één gedekte tafel en één kerstboom in het vertrek, waar je met de familie de meeste tijd tijdens de kerstdagen doorbrengt, zou voor mij net zo duidelijk zijn overgekomen! Nou ja één is in zo'n groot huis misschien wat aan de zuinige kant, dan wordt het wel erg dringen met al die bezoekers, het mogen er een paar meer zijn.

Amsterdams Havenkoor

Vrijdagmiddag 15 december j.l. werd "HAVENKOORTS" de nieuwste CD van het Amsterdams Havenkoor officieel uitgerijkt in werfmuseum 't Kromhout aan de Hoogte Kadijk in Amsterdam. Het is hun 2e CD en als oud lid van dit prachtige koor, was ik uitgenodigd om dit feestelijke gebeuren bij te wonen. Het werfmuseum in het Nautisch Kwartier is natuurlijk bij uitstek de lokatie voor een koor dat zo maritiem is georiënteerd. Drie eeuwen oud nederlandse zeemansliederen die vaak bij zwaar werk aan boord werden gezongen. Een belangrijk deel van het repertoire stamt uit de tijd van de VOC.

Er werd weer prachtig gezongen en de begeleiding was perfect, één van de drie accordeonnisten is Hans Zeilstra, een goede vriend van ons. Voor mij bekende liederen als o.a. "Lolo mi boto", "Mijn IJsselmeer" en "Kruyt en lood" maar ook werden er nieuwe, voor mij onbekende liederen gezongen. Ik kreeg vreselijk veel zin om me weer als actief lid aan te melden, maar heb me toch kunnen bedwingen. Ik ben er destijds tot mijn spijt mee gestopt, het lidmaatschap oefende een te grote druk uit op mijn besteedbare tijd. En dat zou nu zo weer gebeuren, want buiten de repetities om, wordt er door het koor ook veel opgetreden bij de vele festiviteiten die er jaarlijks in Amsterdam, maar ook elders in het land zijn. En ook wordt er b.v. regelmatig op cruisschepen in de haven voor japanse of amerikaanse toeristen opgetreden. Daarom hou ik het nu maar bij het aanschaffen van de nieuwe CD!

Nu zit ik bij jachthaven de Knar in Harderwijk op een soort chantykoor in wording. Het is van een geheel andere orde, maar toch ook wel weer leuk. Het clubje is nog klein, en het moet allemaal nog wat worden. Tot nu toe acht à tien mannetjes die hun stinkende best doen om er wat van te maken. We hebben ook al een naam verzonnen t.w. "Krasse Knarren" heel orgineel dus. Maar voorlopig kunnen ze ons nog beter een poosje "Krassende Knarren" blijven noemen.

Na de officiële uitreiking van de CD was er nog een borreltje en een hapje, en kon ik daar op het 't Kromhout nog even wat herinneringen ophalen met die en gene.
Tegen een uur of vier vonden we het mooi geweest, en hebben we de auto maar weer opgezocht. We hadden het plan opgevat om om vijf uur "FOREVER" te gaan zien in de Uitkijk aan de Prinsengracht. Vanaf het muziektheater, waar we de auto hebben gestald, zijn we vervolgens naar de Prinsengracht gewandeld.
"FOREVER" is een film van de in 1951 in Peru geboren filmmaakster Heddy Honigmann en die sinds 1978 in Nederland woont.
"FOREVER" speelt zich af op de bijzondere Parijse begraafplaats "Père-Lachaise". Het laat door de ogen van mensen van vlees en bloed, de mysterieuze schoonheid, de kalmte en de troostende werking zien, die van deze plek uitgaat. Vele mensen komen voor hun eigen doden: man, echtgenote, vader of zoon. Anderen laten briefjes achter voor hun geliefde kunstenaar of muzikant, krassen woorden op een steen of laten een bloem achter. Gaandeweg wordt zichtbaar en voelbaar hoe de begraafplaats niet alleen een laatste rustplaats is voor de doden, maar vooral een plek waar de levenden vrede en zelfs inspiratie kunnen vinden. Een prachtige film!

Na afloop lekker gegeten bij Pastini aan de Leidsegracht. Rond tien uur waren we thuis. Het was een mooie vrijdagmiddag en -avond.