over avontuurlijke schilderijen

De natuur verdwijnt als herkenbaar element steeds meer uit de schilderijen van Paul Dikker (1959), las ik ergens. Dat wil ik graag geloven, zijn meest recente werkstukken zijn tenminste behoorlijk non-figuratief opgezet. Ze zijn volgens Bartjens te beschouwen als innerlijke landschappen waarvan de betekenis in de schilderijen zelf besloten ligt. Zeg maar zoals muziek een eigen taal is zonder woorden, spreken ook de schilderijen van Paul Dikker hun eigen taal. Een beeldtaal die zonder woorden de menselijke ziel beroert. En dat klopt wel een beetje, want ook al deden de tentoongestelde schilderijen van Paul Dikker in het waterstaatskerkje op Schokland mij in eerste instantie weinig, bij nadere bestudering pakte dat in positieve zin toch enigszins anders uit.
Zo goed als zeker speelde bij mij daarbij de wetenschap mee, dat de overweldigende natuur en landschappen van o.m. Noorwegen min of meer de basis vormden voor de getoonde serie avontuurlijke schilderijen.

Paul Dikker viert dit jaar zijn 35 jarig jubileum als professioneel beeldend kunstenaar. Werk van hem is onder andere in bezit van het Teylers Museum en het Oslo Museum. De expositie in Museum Schokland omvat recent werk, maar ook een aantal oudere schilderijen uit zijn Noorse periode.

21e zondag p.m. (vr. 06 mrt.)

Onze 21e zondag post meridiem viel deze keer op een vrijdag, maar dat maakte ons uiteraard geen bal uit. Goed gemutst melden we ons met z'n achten rond twee uur in het museumrestaurant op de Middelbuurt, één van de oude woonterpen op het voormalige Zuiderzee-eiland Schokland. Het eiland dat sinds de drooglegging van de Noordoostpolder deel uitmaakt van het vasteland, staat sinds 1995 op de Werelderfgoedlijst van UNESCO. Het staat symbool voor Nederland en zijn relatie met en strijd tegen water, maar dat terzijde.

Want allereerst was daar in het museumrestaurant natuurlijk het weerzien met z'n allen, en werden we door Geke getrakteerd op thee, koffie en een niet te versmaden Schokkerbrok met slagroom. Vervolgens maakte rond drie uur de door Geke georganiseerde gids zijn opwachting. Ondanks dat een ieder van ons al wel het één en ander van Schokland af weet, zijn we in deze toch altijd weer nieuwsgierig naar de verhalen van een ander. Ik moest denken aan die keer dat we hier ene Jannetje(Janny) Rieff tegen het lijf liepen. Een Schokker nazaat en begenadigd verhalen vertelster in klederdracht, die a.h.w. in de huid van haar grootmoeder kroop. In de tijd dat de Schokkers nog op het eiland leefden en ze keer op keer werden belaagd door een woeste Zuiderzee. Prachtig, een verhaal over het wel en wee van de Schokkers, in een tijd die reeds ver achter ons ligt. Ze was in het kerkje hier zo'n klein uurtje onafgebroken aan het woord maar heeft ons geen moment verveeld!

Deze gids deed het weer anders. Hij leidde ons hoofdzakelijk rond op het buitenterrein van de Middelbuurt, en wist ons over elk object wel het één en ander te vertellen. Van hoogwaterkanon, keldertrap vroeger woonhuis, grafsteenfragmenten en restant houten zeewering tot diverse ankers, netverzwaarders, waterniveau's, Schokkerdans, het pittoreske waterstaatskerkje uit 1834 en nog veel meer. Tenslotte hebben we in het museum de gids na de leerzame rondgang bedankt en afscheidt van hem genomen.

Een halfuurtje later zaten we in Kampen bij Geke in de serre aan de lekkere hapjes en de spiritualiën. Uiteraard als vanouds genoeglijk te kwebbelen over van alles en nog wat, om ons daarna tegen een uur of zeven rond de eettafel te scharen voor een uitgebreid en heerlijk diner. Rond een uur of negen namen we afscheid van elkaar. Het zat er weer op, de volgende zondag p.m. de 22e dus, zal over circa 3 à 4 maanden wederom in Kampen worden georganiseerd, maar dan door zus Janny.

Over storytelling in de kunst.

In de tentoonstelling 'Tell Me Your Story' in kunsthal KAdE in Amersfoort, hebben we weer eens gezien wat kunst kan betekenen voor het zelfbegrip van mensen. Een eeuw Afrikaans-Amerikaanse kunst gebaseerd op storytelling, op verhalen om een doel te bereiken en betrokkenheid te creëren zal ik maar zeggen. We zagen in 'Tell Me Your Story' dus niet alleen z.g. Afrikaans-Amerikaanse kunst, maar ervoeren ook hoe die door verhalen levend wordt gehouden. 'Tell Me Your Story' is een mooie en bijzondere tentoonstelling over de rijkdom van 100 jaar zwarte cultuur in Amerika, waarin bijna 50 kunstenaars ruim 140 werken laten zien, samengesteld door kunsthistoricus, schrijver en curator Rob Perrée, die zich al dertig jaar heeft verdiept in de Afrikaans-Amerikaanse kunst.

intimiteit van de binnenwereld

1. Piet Meiners (1857-1903): Portret van Cobi Arntzenius-Witsen in het atelier op Ewijkshoeve, 1896.
2. Suze Robertson (1855-1922): Vispoort te Harderwijk, rond 1906.
3. Jan Toorop (1858-1928): Portret van Marie Jeanette de Lange, 1900.
4. Theo Molkenboer (1871-1920): Moeder voor haar linnenkast, 1895.
5. Gijs Bosch Reitz (1860-1938): Uitgang van de Oude St. Janskerk op de Brink te Laren, 1893.
6. Jan Veth (1864-1925): Portret van Margot de Lange, 1909.

Bovenstaande collage is min of meer een miniatuur impressie van de tentoonstelling 'Spiegel van de ziel', van Toorop tot Mondriaan in museum Singer Laren. Alleen de 'Vispoort van Harderwijk' (2) kwam ik daar even verderop tegen in de tentoonstelling 'Van Barbizon tot Bergen', Expressies van de moderne tijd.

De tentoonstelling 'Spiegel van de ziel' bestaat uit ruim 70 schilderijen, aquarellen en tekeningen, die rond 1900 zijn gemaakt. In die tijd werd bij een aantal kunstenaars het gevoel dat een schilderij moet oproepen, belangrijker gevonden dan een realistische weergave van werkelijkheid. De psychologie in opkomst zal ik maar zeggen. De binnenwereld van de mens moest door de kunst in beroering komen. Kunst moest een spiegel van de ziel zijn! Een prachtige tentoonstelling, wat mij vooral trof is de weldadige rust die van de vrouwen in hun bezigheden uitgaat in bovenstaande collage.

Afsluitdijken in de Noordzee?

De klimaatverandering noopt mij wel 'out of the box' te denken, zal fysisch oceanograaf Sjoerd Groeskamp hebben gedacht. Per slot van rekening deed de bedenker van de Deltawerken Ir. Jonan van Veen (1893-1959) dat destijds ook. Zeker toen hij filosofeerde over een afsluitdijk rondom de gehele Noordzee. Een plan dat Sjoerd Groeskamp, die werkzaam is bij het Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee, in onze tijd eens nader heeft bestudeerd. Het plan behelst twee afsluitdijken t.w. eentje van 476 kilometer lang tussen Schotland en Noorwegen (The Northern European Enclosure Dam ofwel NEED-north), en eentje van 161 kilometer lang tussen Frankrijk en Engeland (NEED-south). Met dit megalomane plan zou het mogelijk zijn om de mensen in de 14 omringende landen van Het Kanaal, de Noordzee en de Baltische- en Oostzee, tot circa 2 meter boven het huidige zeeniveau te beschermen.

Jeetje, wat een plan! Ik heb in Het Kanaal en het noordelijk deel van de Noordzee wel eens rondgevaren in mijn zeilboot, en de stroming en golfslag bij 7 à 8 Bft. ervaren. Niet gering, en dan de diepte, die op sommige plekken ruim 300 meter is. Wat voor aanlegbreedte moet zo'n dam op die diepte wel niet hebben? En waar haal je überhaupt al dat materiaal vandaan? Onze eigen Afsluitdijk is daarbij vergeleken minder dan een haar op je hoofd. Een in alle opzichten waanzinnig ingewikkeld plan lijkt mij, met onvoorzienbare consequenties. Hoewel de technische-, logistieke- en financiële haalbaarheid ongetwijfeld een crime zal zijn, is dat op termijn mogelijk nog te handelen. De ecologische gevolgen zullen daarentegen naar alle waarschijnlijkheid een crime in het kwadraat zijn, een ecologische ramp van formaat!

Of de afsluitdijken op termijn echt nodig zijn, weet nu ook Sjoerd Groeskamp nog niet zo zeker. Hij ziet dit megalomane plan eigenlijk meer als een waarschuwing, en zeker niet als een ideale oplossing voor problemen als zeespiegelstijging e.d. die door de klimaatverandering ontstaan. Grote problemen dus, die je nopen tot 'out of the box' denken. Daarom zal je voor het rijke noord-west Europa dit soort oplossingen op termijn misschien toch voor mogelijk moeten houden.

'The Celtic Clan' in Apeldoorn.

The 'Best of Ireland' heette het fantastische optreden van liveband 'The Celtic Clan' in theater 'Orpheus' in Apeldoorn. Twee uur lang niet alleen traditionele folksongs, maar vooral ook nummers van hedendaagse Ierse artiesten. En in een aantal nummers trad ook nog special guest Johnny Logan op, de man die in het verleden als enige het Eurovisie Songfestival twee keer heeft gewonnen. Het was alles bij elkaar genomen een prachtig theaterconcert dat met veel passie en energie werd gebracht, en waar het plezier vanaf straalde!


Minnepijn from E Veldkamp on Vimeo.

Het is al een volle boel op zee.

Het wordt dringen op de Noordzee, schreef Yvonne Hofs onlangs in de Volkskrant. En Toine Heijmans schreef in een column in dezelfde krant al in 2012, dat de Noordzee een industrieterrein is, en niet de wildernis die we er zo graag in zien. Dat ben ik wel met hem eens, ik heb in jaren zeezeilen al aardig wat zien veranderen in de regio tussen bijvoorbeeld onze westkust en de Engelse oostkust. Vergeleken met zo'n 35 jaar geleden is het nu al een volle boel, en er komt nog veel meer bij!

Alleen al om de doelen van het Parijse klimaatakkoord te halen, moet in 2050 maar liefst 1/5 deel van het Nederlandse Noordzeegebied met windmolenparken en waterstoffabrieken zijn volgebouwd. Daarbij moet ook nog rekening gehouden worden met andere sectoren van belang op zowel economisch- als natuur- en milieugebied. Om maar wat te noemen, scheepvaartroutes, visserij, gaswinning, zandwinning, oefengebied defensie versus natuur- en milieubescherming.

Om het één en ander de komende decennia in goede banen te kunnen leiden, hebben na een jaar onderhandelen kabinet, energiesector, natuurorganisaties en visserij een z.g. Noordzeeakkoord gesloten. Ben benieuwd hoe het allemaal gaat uitpakken, want zoals gezegd, het is nu al een volle boel op zee.

Plaatsvervangende schaamte.

Pas las ik in de krant een artikel over 'stookschaamte'. Dat het de laatste tijd min of meer een trend is om je in milieudiscussies voor van alles en nog wat te moeten schamen was mij reeds bekend. Vliegschaamte, reisschaamte, vleesschaamte, autorijschaamte, dieselschaamte, pakketjesbezorgschaamte en ga zo maar door. En nu is er dus ook stookschaamte, alleen al door het noemen van dit rijtje schaamte's krijg ik bekant van dit geneuzel ook nog een plaatsvervangende schaamte. Een heus schaamteoffensief, in wat voor een betuttelende maatschappij leven we eigenlijk, en wat denk je er op deze manier mee te bereiken in de milieudiscussie?

Stookschaamte dus, het artikel in de krant ging met name over de sluipmoordenaar houtstook, dat volgens het Schone Lucht Akkoord een bijdrage aan de gezondheidsschade door luchtverontreiniging levert van 9 procent. Een onderschatting volgens het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM), die de fijnstofemissies drie maal hoger inschat.
Dat het verbranden van hout, wat ik al sinds mijn jeugd met plezier en enige regelmaat doe, ongezond is en zeker niet milieu- en klimaatneutraal geloof ik ook. Er komt bij verbranding van hout altijd fijn- en stikstof vrij, en mogelijk ook nog kankerverwekkende stoffen. Bovendien komt er in de korte tijd van verbranding CO2 vrij, die in vele jaren tijd door de boom is opgenomen. Daarom zeg ik nu met voortschrijdend inzicht, laten we maar stoppen met houtstook in dit dicht bevolkte landje, zeker op termijn!
Stop trouwens ook met de z.g. duurzame pelletkachel, want ook geperst hout is hout, aan verbranden is niks duurzaam's aan, ook al is er sprake van minder uitstoot. Beschamend en onbegrijpelijk dat de overheid deze fijnstofveroorzaker notabene subsidieert en een fijnstofveroorzaker als bijvoorbeeld de dieselmotor zwaarder belast. Willekeur? Regelgeving, er moet m.i. nog veel gebeuren.

Bezoek aan een beladen plek.

Aan het eind van de 320 meter lange schietbaan die door de gevangenen zelf is uitgegraven, stonden we stil bij de stenen man, die hier sinds 1953 staat. Een natuurstenen beeld van een 'Gevangene voor het vuurpeloton' gemaakt door oud gevangene en beeldhouwer Frederik (Frits) Sieger (Amsterdam, 1893-1990). Een ontroerend beeld met een gebalde vuist als teken van machteloze woede en ongebroken wil, en een open hand als teken van vertwijfeling.

In Kamp Amersfoort, een doorgangs- en strafkamp tijdens de Tweede Wereldoorlog, hebben tussen 1941 en 1945 heel wat verschrikkingen plaats gevonden. Martelingen en executies waren bijna aan de orde van de dag. Ik las dat in het kamp, dat onder direct bevel van de SS stond, en één van de drie bekendste Nederlandse herinneringscentra is, ongeveer 35000 gevangene voor korte of langere tijd hebben vastgezeten.

Moeilijk voor te stellen dat zich dat hier rond 75 jaar geleden allemaal heeft afgespeeld, juist met die vroege lentekriebels die we hier gisteren al eventjes voelden. De gedachte aan 'Schuldig Landschap', een thema dat Armando zo vaak voor zijn kunstwerken gebruikte, kwam even in ons op. Maar ook dat was moeilijk voor te stellen, bovendien, wat kan het landschap er aan doen dat de mensheid bij tijd en wijle totaal ontspoord!

Onze welhaast contemplatieve beschouwingen tijdens de wandeling eindigden in het bezoekerscentrum, dat momenteel trouwens wordt uitgebreid. We hebben daar nog diverse overblijfselen, monumenten, films en reconstructies uit de oorlogsperiode bekeken. Kamp Amersfoort, een plek met een zeer beladen geschiedenis die nooit mag worden vergeten!

Ode aan een weids landschap

Afgelopen woensdag reed ik met mijn vrienden Jan Z. en Henk R. vanaf Amsterdam via Durgerdam over de Zuyderzeedijk naar Warder (Zeevang). Her en der zagen we blauwe vlaggen wapperen met het opschrift Zuyderzeedijk, een monument! De petitie waar ik op 8 april 2017 in mijn stukje 'dijk van Durgerdam tot Hoorn' gewag van maakte, heeft niet mogen baten. De oude Zuyderzeedijk, nu Markermeerdijk, moet van het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier ondanks alle protesten als een 'primaire waterkering' worden gezien, en als zodanig aan de strengste eisen voldoen. De dijk zal daardoor in de toekomst een stuk grover worden en de karakteristieke kleinschalige uitstraling verliezen. 'Hoe het failliet van de rechtstaat de ondergang inluidt van een 800-jarige dijk', schreef de aanwonende filosoof en emeritus hoogleraar Fons Elders vorig jaar nog in een ingezonden bijdrage. Het zij zo.

Gelukkig konden we afgelopen woensdag nog van het landschap op en rond de 800 jaar oude dijk genieten. Aan de buitenkant de uitgestrektheid van het Markermeer, de voormalige Zuyderzee, aan de binnenkant het uitzicht over weidse polders als o.m. de Beemster, Purmer en Wijde Wormer. Op weg naar de boerderij, de plek nabij Warder (Zeevang) waar mijn vriend Jan Z. in de jaren zeventig met Fons Elders, (tekst) Meino Zeillemaker, Ed van der Elsken, Pieter Boersma (fotografie) en Josje Pollmann (layout) heeft meegewerkt aan de realisatie van een z.g. experimenteel landschapsproject 'Zeevang' met de titel Lucht, water, vuur, aarde (zie boek ISBN: 9789062100743). (Fons Elders was als filosoof geïnteresseerd in het zichtbaar en tastbaar maken van zijn ideeën. In samenwerking met architecten en kunstenaars realiseerde hij diverse landschapsprojecten). Jan Z. wilde wel eens zien hoe de lucht, water, vuur en aardeplek 'Zeevang' van destijds er nu, na ruim 43 jaar, bijlag. Plekkologiestudie, noemt hij zoiets vaak gekscherend. Maar voor het zover was, hebben we eerst nog wel even geluncht in het L'Auberge Damhotel te Edam.

Ze waren de boerderij net achter de dijk nabij Warder aan het verbouwen, nieuwe raampartijen, dat soort dingen zo te zien. En de houten woning, schuin achter de boerderij stond er volgens Jan Z. destijds niet. Maar verder was alles nog als toen. Het karakteristieke dijklandschap aan de voorkant van de boerderij, en het fraaie uitzicht op het weidse polderlandschap aan de achterkant. Ben benieuwd hoe de veranderingen aan de Zuyderzeedijk hier de komende tijd zullen uitpakken!

linke missie in de Grote Oorlog

De eerste beelden van de film 1917 zagen er allesbehalve desolaat uit, daarvoor moest je de andere kant uit kijken. Zover het oog reikte, en dat was aardig ver in het vlakke land van Vlaanderen en Noord-Frankrijk, zag ik een lieflijk landschap badend in de lentezon. Maar ook een bedrieglijk landschap op deze ogenschijnlijk zo vredige ochtend. Want al snel werden de twee Britse soldaten Schofield en Blake, die op de voorgrond lagen te rusten, er door hun sergeant op uit gestuurd voor een zeer riskante missie.

(Ik moest even denken aan Armando (1929-2018), aan zijn sinds de jaren 70 veelvuldig uitgewerkte thema 'Schuldig landschap'. Reeksen tekeningen en schilderijen heeft hij over dit onderwerp gemaakt.

Een schuldig landschap noemde Armando een landschap dat heeft zien gebeuren, want in landschappen, in de schone natuur, vinden vaak de afgrijselijkste opvoeringen plaats. Veldslagen, sluipmoorden, man tegen man, aanleg en onderhoud van kampementen, barakken en plekken ter kwelling van weerloze schepsels. Voornoemd landschap heeft zich daar nooit iets van aangetrokken, is zelfs zo schaamteloos geweest om gewoon door te groeien, het is een schande, ik raak er nooit over uitgesproken. De confrontatie natuur-cultuur is een onbarmhartig gebeuren, dat gaat met pijn gepaard, geloof dat maar. Ja ja, ik weet wel, het is zinloos om de natuur schuldig te noemen, maar kunst is ook zinloos, daarom is kunst zo onontbeerlijk. En gewetenloos, Sinngebung des Sinnlosen, schuldig landschap dus. Jammer dat het je ontgaan is.

Uit: Schoonheid is niet pluis, verzameld proza, Amsterdam, 2003)

Aangezien dat communicatie tussen twee Britse kampen niet meer mogelijk is, moeten Schofield en Blake van hun leiding persoonlijk een boodschap afleveren aan een Brits bataljon dat een paar kilometer verderop ligt, en van plan is een aanval uit te voeren op z.g. terugtrekkende Duitsers, maar dat een hinderlaag blijkt te zijn. Om een bloedbad te voorkomen moet de Britse aanval daarom z.s.m. in ieder geval binnen een aantal uren worden verijdeld, want anders is het te laat. Dat de broer van Blake zich ook nog eens in dat bataljon bevindt, maakt de zaak nog spannender.

De tocht van beide jongens door het verscheurde, kapot geschoten niemandsland vol ruïnes, bomkraters, verlaten Duitse loopgraven, verkoolde bomen, halfvergane lijken, kadavers van paarden en krioelende ratten is een ware helletocht. Een tocht van eindeloze dreiging, het gevaar schuilt achter ieder obstakel. De helse realiteit van deze z.g. 'vergeten oorlog' wordt ook nog eens versterkt door de manier van filmen. Zelden een oorlogsfilm gezien die op zo'n meeslepende manier is gebracht!

landschappen anders bekeken

In het Noord-Veluws Museum in Nunspeet hebben we onlangs een mooie tentoonstelling gezien van de in 2018 op 93 jarige leeftijd overleden kunstschilder Andries van der Beek. De tentoonstelling omvatte zestien schilderijen, voornamelijk landschappen uit verschillende periodes in zijn kunstenaarsbestaan. Mooie, maar bijzondere landschappen vonden wij, anders geschilderd dan de gebruikelijke landschapsschilder-traditie die ons min of meer bekend is. Anders dan van schilders als bijvoorbeeld Jos Lussenburg, Jaap Hiddink of Chris ten Bruggen Kate die destijds ook bij de Nunspeetse Schilderskring behoorden. Andries van der Beek had voor ons een intrigerende kijk op het landschap, en een heel eigen stijl ontwikkeld. Landschappen anders bekeken, een kleine maar mooie tentoonstelling!

Exposities in de Donkerstraat

Het stadswandelingetje in Harderwijk afgelopen zondagmiddag deed ons uiteindelijk in het fraaie, in de Donkerstraat gevestigde stadsmuseum verzeild raken. We hebben daar twee, voor ons nieuwe exposities bekeken, en wel 'De stad in potlood', tekeningen van Oud-Harderwijk van Gerard Bakker, en een prachtige fotoserie van Monique Eller genaamd 'Me. 10 jaar Monique Eller'.

In de expositie 'De stad in potlood' zagen we in de Smeepoortzaal aardige tekeningen van het Harderwijk van weleer. Stuk voor stuk getekend door de geboren en getogen Harderwijker Gerard Bakker m.b.v. van oude zwart-wit foto’s en ansichtkaarten uit de periode 1880-1970. Frappant vonden wij dat je als hedendaagse toeschouwer op diverse tekeningen nog een amper herkenbaar Harderwijk zag, terwijl het op anderen juist leek of de tijd heeft stilgestaan. Harderwijk, voortdurend in verandering, heeft vele gezichten!

In de expositie 'Me. 10 jaar Monique Eller' hebben we van de in 2009 aan de Fotoacademie in Amsterdam afgestudeerde fotograaf Monique Eller hoogtepunten uit haar oeuvre gezien. Prachtige geënsceneerde en symbolische beelden, een ode aan de diversiteit en de individualiteit. Ik las dat ze de diverse modellen letterlijk van de straat plukt, ze zijn voor haar het bewijs dat ieder mens een verhaal met zich meedraagt.
Een bijzondere expositie.

een mooi transparant gebouw

Het fraaie op j.l. 9 januari geopende gebouw voor Sport & Wetenschap van het Brighton College in Brighton aan de Engelse zuidkust, is ontworpen door de Nederlandse architect Ellen van Loon (Rotterdam, 1963) van bureau OMA. Het Brighton College is in zekere zin vergelijkbaar met het Haagse Binnenhof. Beide complexen zijn beladen met historie en tradities, en beide kampen ze met verouderde gebouwen.

Ellen van Loon is ook de architect die het grote publiek hier min of meer heeft leren kennen door de soap rond de renovatie van het Haagse Binnenhof. Haar ontwerp moest om veiligheidsredenen geheim blijven. Maar lekkende kamerleden, die nog amper van de hoed en de rand wisten, maakten haar plan aan de pers al zwart. Ze repten over een onbetaalbaar megalomaan plan met o.m. een tropische tuin en meer van die dingen. Toen nadien middels 'artist's impressions' werd aangetoond dat dit geenszins het geval was, was de relatie met de opdrachtgever, lees Tweede Kamer, inmiddels zodanig verziekt, dat verder werken onmogelijk bleek. Ze werd bedankt en betaald voor de gedane zaken, en dat was het, exit Ellen van Loon. Pi de Bruijn (Losser, 1942), de architect van de vorige renovatie in de jaren negentig, was de volgende gegadigde.

De mix van een incompetente en onbetrouwbare opdrachtgever versus geheimhouding van de plannen tijdens het ontwerpproces, heeft hier volgens mij geleidt tot een onwerkbare situatie.

Uitgangspunt voor een goed ontwerp is een betrokken opdrachtgever en een goed geformuleerd 'Programma van Eisen'. Het één en ander geeft de koers aan van het ontwerpproces en inspireert het genereren van ideeën. Het helpt zal ik maar zeggen bij het maken van keuzes, en dat die keuzes, zichtbaar gemaakt en getoetst aan het 'Programma van Eisen' door projectteam c.q. opdrachtgever worden gedragen. Transparantie in en tijdens het ontwerpproces, vooral bij grote gecompliceerde projecten, daar gaat het om.

Door de opgelegde geheimhouding om veiligheidsredenen kon Ellen van Loon zich tijdens het ontwerpproces niet of maar moeilijk verweren tegen de achterklap! Dat het in Brighton wel goed gegaan is, heeft dus alles te maken met een goede en betrokken opdrachtgever en transparante ontwerpprocessen.

bitterzoet in een Zwols theater

De scène's in de voorstelling 'Voorlopig voor altijd' draaien veelal om het min of meer vastgelopen huwelijk van het artiestenkoppel Remko Vrijdag en Martine Sandifort. En ze zijn z.g. niet alleen op het podium, maar ook privé een stel. Mooi theater over het falen van menselijke communicatie, een amusante mix van flagrante overdrijving en onderkoeld understatement! Wij hebben ons bij tijd en wijle rot gelachen.

Hoogtepunt van de hele voorstelling vond ik persoonlijk het slotlied. In 'Wij hebben elkaar' bezingen de z.g. echtelieden om beurten de voor- en nadelen van hun huwelijk. Op een tragikomische manier bezingen ze in het slotlied hun onvermogen om liefdevol met elkaar om te gaan, ze kunnen niet met, maar ook niet zonder elkaar. Het is een lied dat je zowel prettig als treurig stemt, een komisch maar bitterzoet liedje eigenlijk.

de vele gezichten van Finland

Over Finland heb ik in mijn blog al eens het één en ander geschreven. Zie in mijn blogarchief o.m. de stukjes 'Finland' van 16-1-'07, 'badderen' van 14-1-'11, 'Hardlopen, de 400 meter' van 6-9-'12, 'een midzomernachtwandeling' van 20-11-'14 en 'Op het schone Päijänne meer' van 12-9-'18.

Een beetje van alles en nog wat dus, ik heb veel mooie herinneringen aan dat land. En nu las ik pas ook nog dat Finland in het World Happiness Report van de VN voor het tweede jaar op rij als gelukkigste land ter wereld uit bus is gekomen. Finland, het aardse paradijs, enkel bewoond door gelukskampioenen!
Welke criteria het WHR van de VN voor de gelukskampioenen heeft gehanteerd weet ik niet, maar hun notoire drankgebruik zal neem ik aan toch zeker ook een bepalend item zijn geweest, om voor de tweede keer tot deze voor de Finse volksziel zo gelukkige uitslag te komen.

Een bekende Finnengrap over hun drankgebruik gaat als volgt: Hakku en Jaakko komen elkaar tegen op straat. ‘Drinken?’, vraagt Hakku. ‘Ja’, zegt Jaakko. De eerste fles wodka wordt geleegd in stilte. Bij het openen van de tweede fles vraagt Hakku: ‘Hoe gaat het?’ Jaakko: ‘We zouden toch drínken!?’

ontdekking van een landschap

In de tentoonstelling 'Barbizon van het Noorden' in het Drents Museum in Assen, hebben we werken gezien van belangrijke kunstenaars uit de 19e en begin 20e eeuw, zeg maar tussen 1850 en 1950. Werken van onder meer Israëls, Mesdag, Van Gogh, Liebermann en Wiegers maar ook van hedendaagse kunstenaars. Ze hebben het unieke landschap van Drenthe met zijn bijzondere natuur prachtig in beeld gebracht. De naam van de tentoonstelling is ontleent aan het bekende Franse Barbizon, waar veel kunstenaars zich in het verleden verzamelden om de natuur te gaan schilderen, vaak in de open lucht. Dat Drenthe met kunstenaarsdorpen als o.a. Zweeloo, Rolde en Vries een vergelijkbare rol vervulde, komt in de tentoonstelling duidelijk tot uiting. De ontdekking van het Drentse landschap, een prachtige expositie!

Een fris autoritje in de polder.

Op 28 december j.l. was volgens Bartjens de gemiddelde temperatuur in Nederland 3,4°C. Geen temperatuur om in een cabrio te rijden lijkt mij. Maar daarover wordt, als over zoveel dingen, nogal verschillend gedacht. Zo dacht mijn jongste dochter kennelijk, waarom zou ik wachten tot het 30°C is? 't Is mooi helder weer, dus hup, het dak eraf. Een brandende zon is ook niet alles, en voor een zonnesteek hoef ik nou ook niet bang te zijn. Rijplezier, daar gaat het nu even om! Met het dak eraf krijg je een totaal andere rijervaring. Je voelt je vrijer, je krijgt zo'n 'on the road' gevoel, van lekker onderweg zijn met de spanning van wat er nog komen gaat. Vrij zijn, het heeft veel weg van het gevoel dat je in een zeilboot op het water ook zo kan hebben.

Nederland over honderd jaar.

Nederland in 2120.

We moeten nu al anticiperen op de stijgende zeespiegel. Zandsuppletie, dijkverhoging en -versterking, dat soort dingen. Er zit niets anders op voor een landje dat voor een substantieel deel meters onder de zeespiegel ligt. Evengoed zijn er scenario's dat dit allemaal niet voldoende is, en dat Nederland over honderd jaar voor een derde blank zal staan. Dat is niet zo best dus, maar uiteraard kan niemand met zekerheid zeggen hoe het werkelijk zal zijn.

Maar nu las ik pas in de Volkskrant dat 17 wetenschappers van Wageningen University & Research (WUR) van alles en nog wat hebben voorspelt, behalve dat Nederland over een eeuw voor een derde deel blank zal staan. Ze hebben een positief en aantrekkelijk perspectief neergezet. Nederland zal er een stuk groener uitzien dan nu, en er zal meer plaats zijn voor water. De landbouwgrond is gehalveerd en de veehouderij met twee derde afgenomen. Want we zullen ons meer op de consumptie van o.a. insecten gaan richten. De onderzoekers verwachten verder dat de bevolking tegen die tijd zal zijn toegenomen tot rond de 20 miljoen, en dat vooral plaatsen in het oosten van het land drukker zullen worden. We zullen zien, maar zeker is dat de schitterende toekomst reeds begonnen is!

veranderingen versus kansen

Men zegt: verandering doet leven. Juister zou zijn : verandering is leven, leven is verandering. Aldus de Nederlandse journalist, schrijver en dichter Jan Greshoff (1888-1971). Veel levenslust in het nieuwe jaar!