'de Kreupel'

In het IJsselmeer hebben ze in 2003 een nieuw eiland aangelegd. De positie van 'de Kreupel', de naam van het eiland, die is ontleent aan de op oude Zuiderzeekaarten (sinds 1860) aangetroffen benaming van de plaatselijke ondiepte aldaar, is 52º47'55" N en 5º13'41" O. Een beetje overdreven misschien om op het IJsselmeer de positie in coördinaten te duiden, terwijl je Medemblik, Andijk en de toren van Enkhuizen in de verte ziet liggen, maar zo doen we dat nou eenmaal op een bootje, leuk toch?

Ik dacht altijd dat dit nieuwe vogeleiland verboden gebied was voor mensen, maar niet dus! Zeilend naar Medemblik, zagen we in de verte nabij het eiland een aantal mastjes die maar niet van hun plaats weken. Naderbij gekomen zagen we enkele zeiljachtjes keurig afgemeerd aan een splinternieuwe steiger. Wat blijkt? Sinds kort, lazen we op een bordje, is het toegestaan om hier vanaf 15/4 tot 15/10 aan te leggen. Prachtig, zo'n eiland midden in het IJsselmeer, volop genieten van de heerlijke rust en het uitbundige vogelleven! Ik hoop alleen niet, dat deze kwaliteit op het slechts 70 hectare grote natuureiland, straks ten onder zal gaan aan de recreatieve druk van het hoogseizoen. Maar goed, het zij zo, de volgende keer als we weer eens een zeilweekendje Lelystad-Medemblik-Enkhuizen doen, zullen we een overnachting op 'de Kreupel' er denk ik toch wel een keer bij inlassen.

Op de terugweg naar Lelystad zagen we "De Soeverein" varen. Eind mei j.l. hebben we in Amsterdam een leuk bruiloftfeestje op dit partyschip meegemaakt (zie 'A wedding day' van 26/5'08) maar dat is dan ook het enige wat ik met dit schip heb. Details en verhoudingen kloppen van geen kant, zelden heb ik een lelijker schip gezien. Zelfs als silhouet aan de horizon en varend onder zeil vind ik het nog een gedrocht van formaat!

'KUNST'

Gisteravond zijn we naar het toneelstuk 'KUNST' geweest. Het stuk werd gebracht door theatergroep Suburbia onder regie van Albert Lubbers, de acteurs Michiel Nooter als Serge, Mathias Sercu als Marc en Wouter van Lierde als Yvan, speelden in dit bekende stuk van Yasmina Reza voor mijn gevoel de sterren van de hemel. Het speelde zich af in een speciaal voor dit stuk, door architect Bas ten Brinke ontworpen theater van tentdoek, dat deze zomer voor tijdelijk middenin een schapenweitje is neergezet op stadslandgoed 'De Kemphaan' in Almere.



Door de tragedie die zich tussen de drie vrienden Serge, Marc en Yvan op het podium afspeelde, wilde het daar maar niet gezellig worden. Maar het publiek daarentegen vermaakte zich door het herkenbare en onbedwingbaar komische karakter van het stuk kostelijk. We kwamen bij vlagen niet bij van het lachen, wat een stuk!

Het stuk gaat eigenlijk over de grote kunst die 'vriendschap' heet. Als Serge, kennelijk de meest gefortuneerde van het drietal, een groot wit abstract schilderij heeft gekocht voor maar liefst honderdduizend euro, is dat het begin van de ellende. De aanschaf werkte als een splijtzwam in de vriendschap. Het begon met Marc's oordeel over het witte doek, hij kon en wilde niet begrijpen dat Serge voor die bullshit zo'n enorm bedrag betaald had, en hij vroeg zich af of hij deze snob nog wel als vriend wilde hebben. Serge, die juist helemaal weg was van zijn aankoop, kon hier natuurlijk niet tegen en begon vervolgens allerlei negatieve eigenschappen van Marc uit te vergroten. Hij probeerde daarin de inschikkelijke Yvan ook op zijn hand te krijgen. Maar toen Yvan de druk juist van de ketel wilde halen, en de ruzie probeerde te sussen, werd het er niet beter op. Hij werd ondanks zijn verwoede pogingen nu zelf het mikpunt van alle ellende. Kleine ergernisjes werden uitvergroot en ineens irritaties van formaat, jarenlange frustraties kwamen boven drijven.

Toen Yvan, die ook nog in psychoanalyse zat, een epistel voorlas dat hij bij zijn therapeut had opgeduikeld met de tekst "Als ik ik ben omdat ik ik ben en als jij jij bent omdat jij jij bent, dan ben ik ik en ben jij jij. Als ik, daarentegen, ik ben omdat jij jij bent, en als jij jij bent omdat ik ik ben, dan ben ik ik niet en ben jij jij niet" waren de rapen helemaal gaar, vette onzin natuurlijk. Er ontspon zich een ontluisterende discussie tussen het trio, die uiteindelijk zijn climax bereikte toen Marc door de getergde Serge werd uitgedaagd om het schilderij met een toegeworpen viltstift op te pimpen. Die scene werd zo goed gespeeld door die gasten, dat ik als toeschouwer even vergat dat het maar toneel was waar ik naar keek en dacht, o nee he, hij gaat toch niet dat schilderij naar de ratsmodee helpen! Maar hij deed het echt, later bleek dat het een afwasbare viltstift was, gelukkig maar. Gezamelijk wasten ze het schilderij heel voorzichtig weer in de oorspronkelijke staat, alles was wel gezegd en het drietal was een wrange ervaring rijker. De vriendschap had een behoorlijk knauw opgelopen, en de littekens zullen denk ik wel min of meer blijvend zijn, maar daar valt mee te leven.

Wat we lijkt mij in dit stuk gezien hebben is, dat de vriendschap hier niet door geweldige en grootse zaken werd bepaald, maar wel bijna aan futiliteiten ten onder ging!

Paleiskwartier

"Land of Milk And Money" is de titel van een tentoonstelling van Maria Roosen (1957) en Margriet Smulders (1955) in het Stedelijk Museum in het Paleiskwartier van 's-Hertogenbosch, kortweg het SM's genoemd. Afgelopen zondag hebben we de expositie van beide dames aldaar gezien.

De één (Maria Roosen) nam in het museum in hoofdzaak het vloeroppervlak voor haar rekening, sculpturen van glas en keramiek veelal tentoongesteld op sokkels van mdf namaak meubilair. Kennelijk geïnspireerd door het menselijk lichaam, toont ze hier een oeuvre, waarin ook een aantal in fleurige kleuren uitgewerkte borsten en penissen niet ontbreken.
De ander (Margriet Smulders) had alle wanden vol gehangen met op een spiegelend materiaal gefotografeerde complexe en barokke composities van bloemen en vruchten. Ik vond de composities zo complex, dat ik vaak moeite had om te zien wat er nou eigenlijk was gefotografeerd.

De tentoonstelling van het werk van beide kunstenaars zou een eenheid moeten vormen, die gestoeld is op motieven en beeldtaal uit de wereld van het feminisme. Maar ik heb in het werk van beide kunstenaars meer verschillen gezien dan overeenkomsten, dus echt helemaal begrijpen deed ik het niet. Want wat is nou de overeenkomst tussen de geraffineerd gefotografeerde bloemen en vruchten van Smulders, en de harde en kille glazen sculpturen in de vorm van penissen en borsten van Roosen?

Het Paleiskwarter, de wijk waarin SM's gelegen is, vond ik heel wat interessanter. De direct achter het Centraal Station gelegen wijk, één van de grootste binnenstedelijke bouwlocaties van de laatste jaren in ons land, is/wordt gerealiseerd op het voormalige bedrijventerrein De Wolfdonken. De architectuur is heel bijzonder, bijvoorbeeld de gebogen stadsappartementen aan de rand van het water 'Armada' genoemd, van de Londense architect Antony McQuirk (Building Design Partnership), met gevels die doen denken aan volle zeilen van een zeevloot.

De ontwikkeling van het Paleiskwartier is een boeiend en dynamische proces dat enthousiast door JS, mijn ex zwager die daar al weer een tijdje woont, wordt beaamd. En dat zal gezien de plannen die er zijn voor de verdere ontwikkeling en uitbreiding van de buurt, nog wel een tijdje zo blijven ook. Het is een uniek gelegen gebied met een geheel eigen identiteit, dicht aanschurkend tegen het oude historische stadscentrum. Voelbaar is ook, dat de functies wonen en werken hier nauw met elkaar verweven zijn. Het statige Paleis van Justitie, het in scheepsvorm ontworpen gebouw van de ING Bank, perfect passend bij de vloot woongebouwen van de 'Armada', en de strak vormgegeven okergele doos van het nieuwe gymnasium, dat praktisch wordt omarmd door de zijvleugels van het U-vormige woongebouw aan de Leeghwaterlaan. Ik denk dat ik hier over een poosje als ze weer wat verder zijn, nog maar eens een keertje wat uitgebreider kom kijken.

Mamma Mia!

Dat ik ooit naar de bioscoop zou gaan om de de film 'Mamma Mia' te zien, had ik natuurlijk nooit kunnen denken van mezelf. En toch is dat afgelopen week wel gebeurd, al was het niet mijn persoonlijke keuzefilm. Mama Mia! een verhaal over een meisje (Amanda Seyfried) dat met haar moeder (Meryl Streep) op een zonnig Grieks eiland woont en wil gaan trouwen met haar jeugdliefde, maar voor het zover is wil ze eerst graag antwoord op een vraag die haar al lang bezig houd namelijk, wie is haar vader? Maar van haar moeder die nogal een heftig amoureus verleden schijnt te hebben wordt ze in deze niet veel wijzer. Daarom beraamd ze zelf maar een plannetje om er achter te komen. Het verhaal is om de liedjes van de zweedse popgroep ABBA, één van de succesvolste popformaties uit de jaren 70 en 80 van de vorige eeuw, heen gesponnen.

Eind jaren 70 begin jaren 80 werd de muziek van ABBA, bestaande uit de vier vocalisten Agnetha Fältskog, Björn Ulvaeus, Benny Andersson en Anni-Frid Lyngstad, door met name mijn oudste dochter grijs gedraaid bij ons thuis. Als Frank Zappa liefhebber moest ik daar natuurlijk niet veel van hebben. De muziek van ABBA was perfekt en gelikt, dat wel, maar dat vond ik ook gelijk het grote probleem. Ik vond het emotieloze muziek, alsof het door een machine werd geproduceerd. Maar goed je moet wat voor de lieve vrede in huis over hebben, dus heb ik destijds ongewild heel wat keertjes naar ABBA moeten luisteren.
Omgekeerd was mijn dochter natuurlijk vaak de klos als ik mij weer eens liet gaan in de de muziek van Zappa.



Decennia later luister ik heel anders naar ABBA. Gek, maar ik vind het helemaal niet zo vreselijk meer. Hoe zou dat toch komen? Zou het komen door gewenning, want vergeleken bij de hedendaagse computer gestuurde popsound die ik om mij heen vaak hoor, en waar ik op enkele uitzonderingen na ook geen bal aan vind, is de ABBA sound van weleer haast warm, sfeervol en gevoelig te noemen. Ik weet het niet!
Maar goed hoe dan ook terug naar de film. 'Mama Mia', eerst was er al de musical, die ik nooit gezien heb maar waar ik wel veel goeds van gehoord heb, en nu is er onder regie van Phyllida Lloyd ook nogeens een film van gemaakt met in de hoofdrollen Meryl Streep, Amanda Seyfried, Pierce Brosnan, Colin Firth, Stellan Skarsgård, Christine Baranski en Julie Walters.



Mogelijk kwam het nog door mijn innerlijk tegenstribbelen, dat weet ik niet, maar het begin van de film vond ik dramatisch slecht. Ik dacht als dit nog vijf minuten zo doorgaat ben ik weg. Maar naar mate de film vorderde ging het gelukkig beter, en kreeg ik zelfs zin om gewoon mee te zingen. Ik vond het op een bepaald moment zelfs moeilijk om bij dit energieke zang- en dansfestijn rustig op mijn stoel te blijven zitten.

Het avondje in bioscoop Atlantic j.l. 2 september was daarom zo gek nog niet, al moet ik eerlijkheidshalve wel zeggen dat het bij mij wel niet beklijven zal.

'Grandeur'

Het was gisteren echt weer om er op uit te gaan. Over het doel waren we het snel eens, want het idee van J om de 10e internationale beeldententoonstelling in Park Sonsbeek eens te bekijken sprak mij ook aan. En zo kon het gebeuren, dat we rond het middaguur vrolijk rond liepen te banjeren in dat prachtige Arnhemse park.

'Grandeur' is de beeldententoonstelling getiteld. Streven naar menselijke grootsheid, las ik in de folder, waartoe artistiek directeur Anna Tilroe 28 internationale kunstenaars van wereldfaam heeft uitgenodigd om dit op bijzondere wijze te verbeelden. Een kant en klare invulling van het begrip 'Grandeur' kunnen ook kunstenaars niet geven, maar ze kunnen natuurlijk wel het streven naar de grootsheid verbeelden. Vanuit verschillende invalshoeken zijn alle kunstwerken van deze tentoonstelling dan ook een representatie van het verlangen naar menselijke grootsheid.

In een bovenzaal van 'Villa Sonsbeek' verzeilden we in een interessante lezing over het thema 'Grandeur' van filosoof Patricia De Martelaere. Het begrip 'Grandeur' werd door haar vanuit zowel het filosofische gedachtengoed van Nietzsche (1844-1900) belicht, met het begrip Übermensch als thema, als vanuit het gedachtengoed van de legendarische taoïstische wijsgeren Laozi en Zhuangzi (4e eeuw voor Christus) die de allesomvattende universele natuurwet als centraal thema stelden.
'Grandeur' het streven om boven jezelf en je beperkingen uit te stijgen is van alle mensen en van alle tijden. Het is een verlangen dat in de menselijke cultuur kennelijk samenhangt met een gevoel van innerlijke leegte.

Friedrich Nietzsche.
Nietzsche zegt dat de werkelijkheid in ons leven een betekenisloze chaos is. En dat de massa daarom leugens als metafysica, moraal, religie en wetenschap als waarheid heeft aangenomen, om maar enigszins in het leven te blijven geloven en het draaglijk te maken.
In zijn filosofie stelt Nietzsche hier een positieve mensopvatting tegenover middels zijn keuze voor de Übermensch. Dat is een wezen dat wetend dat hij droomt, dicht en interpreteert, aan die wetenschap niet ten gronde gaat of ervoor op de vlucht slaat. Maar juist in staat is 'met goede wil en geweten' verder te dromen, te dichten en te interpreteren d.w.z. onophoudelijk verder te vormen en te transformeren, te bepalen en te overschrijden. Een kunstenaar en avonturier die vormen schept en iedere maat, grens of vorm overschrijdt, voortgedreven door een wil tot experimenteren, ook met zichzelf!
Jammergenoeg is het gedachtengoed van Nietzsche tijdens het Nazi-regime in Duitsland misbruikt en totaal verkeerd geïnterpreteerd.

Taoïsme.
De Chinese filosofische en religieuze stroming die ze het Taoïsme noemen, gaat uit van de natuur, waaraan de mens zich moet aanpassen. Een vitaal, energiek en geestrijk leven in eenheid met het 'ons-alles-omringende' en waarbij de interactie van de kosmische krachten yin en yang belanfrijke is, dat is het grote streven. Het taoïsme hecht dan ook evenveel waarde aan het behoud van het menselijk lichaam en de levensenergie, als de westerse godsdiensten aan het behoud van de ziel.
Binnen het kader van het onderwerp 'Grandeur' werden vanuit deze filosofie door Patricia de Martelaere in haar lezing onderwerpen belicht als "Wat moet een mens doen om echt groot te zijn" en "Welke weg moeten wij volgen? Of bestaan wij juist temeer wanneer wij de weg niet doelbewust volgen, maar meegaan met de stroom?"

Tja, 'Grandeur' streven naar menselijke grootsheid, streven om boven je dagelijkse beperktheden uit te stijgen, boeiend en de moeite van het proberen meer dan waard! Maar ik ben er niet elke dag mee bezig, het is trouwens ook bepaald niet makkelijk. En dat ik daarin niet alleen sta heeft het middagje Sonsbeek mij wel laten zien.
Hoe dan ook wij hebben ons, alvorens weer over te gaan tot de orde van de dag, na afloop van de lezing even lekker laten meevoeren met de stroom. En zo kon het gebeuren dat wij even later achter een heerlijke versnapering zaten op het zonnige terras van 'Villa Sonsbeek'.

Martijn Steiner Lovisa

Fotograaf Martijn Steiner Lovisa ken ik via mijn zoon al sinds zijn middelbare schooltijd, begin jaren 80. Maar de jonge veertiger van nu heeft een behoorlijk bekende plek verworven in de wereld van de fotografie. Namen van 'All over the world' kom ik tegen op zijn site. Bekende namen uit de wereld van de mode, muziek, politiek, zaken, journalistiek en reclame. Voor zijn werk reist hij de hele wereld rond, en door een aantal van zijn opdrachtgevers wordt hij zelfs sterfotograaf genoemd. En ik kan mij dat heel goed voorstellen.

Al tijdens zijn opleiding was Martijn zeer gedreven, en volgens mij ook al behoorlijk bedreven in zijn vak. Voor mij heeft hij in die tijd diverse architectuurprojecten en studio's gefotografeerd in het hele land. We gingen dan samen op pad, en soms dacht ik dan wel eens als ik het wat lang vond duren, jongen maak die foto nou even snel, want dan kunnen we weer verder naar het volgende project. Maar hij liet zich absoluut niet verleiden tot versnelde acties. Het moest goed gebeuren en anders maar niet! Allerlei standaards met lampen en reflectoren werden er opgesteld en soms moest de boel verduistert worden of juist weer niet. Van alles werd er uit de kast gehaald om de ultieme foto maar te kunnen maken. En het resultaat mocht er zijn, wat hij mij een aantal dagen later liet zien was als regel perfect.

Op zijn site staan veel foto's en verhalen. Verhalen die bij de foto's horen en door hem zelf geschreven zijn. Maar ook veel verhalen door anderen geschreven, wat zij in de foto's van Martijn zien en beleven. Zo vraag ik mij al jaren af, wat de bedoeling is van de hamer op tafel bij die sherry drinkster, of zou ze de man met de hamer al reeds zijn tegen gekomen? Een pakkende anekdote las ik van ene Herbert van Hoogdalem over het werk van Martijn voor een fotoproject voor Quote Media:

Adembenemend werk. Fris, verrassend, erotisch, warm, echt en technisch briljant. Hier liep een onontdekt talent rond en ik begreep er niets van dat hij niet al lang ergens in een museum voor Contemporary Art in een stad als Londen, Berlijn of New York hing!

In deze mooie woorden over het werk van Martijn kan ik mij wel vinden, alleen zou ik er de kwaliteit humoristisch nog aan willen toevoegen.

Amp Smit

Er bestaat sinds 23 januari 2004 een stichting genoemd naar deze kunstenaar. Deze stichting stelt zich ten doel om leven en werk van de beeldend kunstenaar Antonie Theodorus (Amp) Smit (1903-1976) in de breedst mogelijke zin onder de aandacht te brengen bij kunsthistorici, kunstliefhebbers en verzamelaars lees ik op internet.

De kunstenaar Amp Smit is in de periode tussen de 1e en 2e wereldoorlog, het interbellum genaamd, met zijn opleiding en loopbaan begonnen. Hij was een kunstenaar die zich met allerlei disciplines in de kunst bezig hield, ceramiek (hij ontwierp o.a. eind jaren twintig bij plateelbakkerij Zuid Holland van allerlei mooie Art deco vazen, kandelaars, schalen etc.), schilderkunst, houtskooltekeningen, emaille, aquarellen, glas in lood, muurdecoraties, grafische vormgeving, beeldhouwen en zelfs poëzie. Onvoorstelbaar eigenlijk, of hij overal even goed in was is mij niet bekend.

Maar het humoristische waterverfwerkje van 25 x 30 cm voorstellende "Bij de kapper" (zie middelste afbeelding in de collage) dat hij omstreeks 1975 gemaakt moet hebben, aan het eind van zijn leven dus, vind ik in ieder geval hardstikke goed. En ook de overige aquarellen en plastieken in de collage, die ik op het internet heb gevonden vind ik prachtig.

De belangrijkste doelstellingen van de Stichting Amp Smit zijn het organiseren van een overzichtstentoonstelling en het uitgeven van een boek over zijn leven en werk. Ik ben benieuwd wanneer het zover is!

Hannie Bouman

Veel heb ik jammer genoeg niet kunnen vinden van haar, toch moet ze aardig wat stukken bij elkaar hebben gekwast. Tonia Johanna (Hannie) Bouman, geboren in 1919 in Willemstad (Curacao). Na haar opleiding aan de Academie van Beeldende Kunsten in Rotterdam is ze in deze stad blijven wonen en werken. Volgens Art Gallery Simonis & Buunk in Ede vertoont haar oeuvre een brede belangstelling, stadsgezichten, stillevens, interieurs, figuurstukken en katten.

Behalve de in het trapgat hangende fraaie aquarel uit 1964, getiteld "Locmariaquer" voorstellende bootjes op het droge strand aldaar, heb ik in de catalogus van Simonis & Buunk alleen nog een olie op doek van haar hand ontdekt uit 1962, getiteld "Stilleven met kat". Maar zoals gezegd, er moet veel meer zijn van haar, maar op internet heb ik dat tot op heden nog niet kunnen ontdekken.

Het Franse departement Morbihan in Bretagne, een prachtige streek waar we grofweg gekozen tussen de plaatsen Locmariaquer en Quiberon wel eens hebben rond gefietst. Een streek van mooie luchten, wind en water en van vissers, bootjes en prachtige havenplaatsjes met grote getijde verschillen. Maar ook een streek van oude steenmonumenten, menhirs genoemd. Bekend is de in vier delen gebroken Grand Menhir waarvan het grootste stuk 12 meter lang is. De totale hoogte van dit bouwwerk bedroeg ruim 20 meter en het geschatte gewicht 347 ton. Hoe hebben ze dat destijds ooit voor elkaar gekregen?

Ik vind het een prachtige streek om te vertoeven, alleen de kleur van het licht al! Ik kan soms jaloers zijn op de kunstenaar die de gave heeft, de sfeer daar met penseel en verf zo mooi vast te kunnen leggen.

Anna Verrijt

De in 1951 in de Peel geboren Anna Verrijt is van jongs af aan al gefacineerd door mensen die niet in het gareel passen. Na haar middelbare school was ze een tijdje als verpleegster werkzaam in de psychiatrie, mogelijk dat de daar opgedane ervaring ook een beetje debet is aan die fascinatie. Contrast is wat ze zoekt, verschillen en zelfs schrille tegenstellingen, maar altijd ook het slotakkoord waarin die in harmonie samenvloeien.

Haar opleidingen in de kunst heeft Anna Verrijt genoten aan de Vrije tekenacademie en de Rietveldacademie in Amsterdam. Verder heeft ze voor haar ontwikkeling in de kunst ook veel over de wijde wereld gereisd, en heeft ze een tijd in India gewoond. Zij maakt kleurrijke en fantasievolle werken. Door gedichten, symbolen en beelden uit het dagelijks leven geïnspireerd. Elementaire menselijke motieven als een huis, ladder of doorgang keren telkens terug, evenals de thema's bevrijding en losmaking. Niet dramatisch, maar juist licht van toon, met een zweem van humor. De schilderijen van haar groeien langzaam, laag over laag. Door het wegkrassen van verflagen of het werken met de schuurmachine ontstaan haar schilderijen. Grote doeken en panelen met een doorleefde en gelaagde huid. Alle lagen blijven min of meer zichtbaar, de ontstaansgeschiedenis is zo aan elk schilderij af te lezen.

Haar kleinere werken zijn echter speelser van opzet, en zoals ze zelf zegt, ook met meer plezier gemaakt. Meer met de onbevangenheid van een kind. Hoe dan ook, een feit is dat ze steeds weer nieuwe grenzen opzoekt, waardoor ze het zichzelf natuurlijk niet makkelijk maakt. Maar het werk dat daaruit voortkomt laat wel steeds nieuwe ontwikkelingen zien die niet gauw vervelen. Ze houd de spanning er zo wel in.

De drie paneeltjes van haar zonder titel (middelste rij, verticaal) die ik regelmatig zie hangen, hebben volgens de gegevens niets met elkaar te maken. Toch zie ik ze als een soort drieluik, verbeeldend het ontstaan van leven.

Bram van Velde

Een kleurenlitho (14/90) uit 1978 van Bram van Velde (Zoeterwoude-Rijndijk 1895 - Grimaud (Frankrijk) 1981). Die heeft hij dus 3 jaar voor zijn dood gemaakt, 83 jaar was hij toen. Het is een litho in typische Bram van Velde stijl, een lyrisch abstract dus, waar een grote mate van spanning en emotionaliteit vanuit gaat. Een jaar of zes geleden zagen we de litho hangen in galerie "Spiegeling" aan de Spiegelgracht in Amsterdam. We waren gelijk verkocht!

Van Velde die in een arm gezin geboren werd was een natuurtalent. Vanaf z'n twaalfde jaar begon hij reeds oude meesters te kopieëren en decoraties aan te brengen op meubels en lampenkappen. Op aanraden van o.a. zijn werkgever begon hij zijn schilderkunst verder te ontwikkelen in o.a. de kunstenaarskolonie van Worpswede in Duitsland en later in Parijs, Corsica en Mallorca, waar hij afwisselend verbleef. In Parijs kreeg hij vlak na de tweede wereldoorlog zijn eerste persoonlijke expositie, waarna de waardering voor z'n werk groeide en er meer tentoonstellingen van zijn werk volgden.

Maar pas nadat hij ene Jacques Putman, een Belgisch kunstcriticus die zich in Parijs had gevestigd, had ontmoet ging zijn ster echt rijzen. En sinds de jaren zestig ging het met het lithografisch oeuvre van Bram van Velde dan ook sterk bergopwaarts. Een litho van hem is onmiskenbaar! Zijn hoofdthema is veelal een kleurig labyrint van mysterieuze wegen zonder begin en zonder einde.

Uiteindelijk bevrijd van allerlei wiskundige dogma's in zijn zoektocht, wist hij als geen ander de abstracte schilderkunst te verrijken met de dimensie van het gevoel. Een belangrijke factor in het ontstaan van een meer vrije en virtuele gevoelsuiting in de kunst.

Maurice Sarthou

"Regards sur la mer" luid de titel van de middelste afbeelding in bovenstaande collage. Het is een kleurenlitho van twee zwemmers of zwemsters in actie van de Franse kunstschilder Maurice Sarthou. De kunstenaar Sarthou, (Bayonne 1911 - Parijs 2000) deed zijn studies aan de Hogeschool voor de Schone Kunsten van Montpellier en Parijs. Hij werkte in workshops van de Mont Saint-Clair in Sète, één van de grootste Franse vissershavens aan de Middellandse Zee, ook wel het Venetië van de Languedoc genoemd, aan zijn favoriete onderwerpen zon, water, vuur en wind. En vanuit zijn Parijse atelier volgde hij actief de nationale en internationale ontwikkelingen in de wereld van de kunst.

In 1953 won hij de 2e Buhrle Prijs, in 1955 de Prix de la Critique, in 1957 de 1e prijs van de Biënnale van Menton en in 1980 de 1e prijs van de Internationale Biënnale van Merignac. Tentoonstellingen van zijn werk "50 jaar van de schilderkunst" en "Retrospectief" waren er nog in de jaren negentig te zien in Merignac, Agde en Montpellier.

Waar gaan de zwemmers of zwemsters in "Regards sur la mer" naar toe? Zijn ze bezig met een wedstrijd, een estafette misschien? Of zijn het gewoon zwemmers die hun dagelijkse baantjes trekken? Zijn het mogelijk lange afstandzwemmers die elkaar in het eindeloze blauw toevallig passeren? Is het ieder voor zich? Wie het weet mag het zeggen. En om het gevoel van het soort afstandelijke verwarring dat je bekruipt bij deze litho compleet te maken, komt de vertekening van de figuren in het heldere water er nog bij. Het is en blijft een intrigerende compositie!

José van Gool

"Zeezicht" heet het schilderij van José van Gool (15 november 1945 te Baarle Hertog) dat sinds begin januari 2004 bij ons aan de muur hangt. Het is een olieverf op linnen van 0,90 x 1,25 meter. Bij Galerie Hoopman aan de Spiegelgracht in Amsterdam hadden we destijds een fraai schilderij van haar zien hangen, het probleem was echter dat het reeds was verkocht. Hoopman rook natuurlijk handel, en hield ons de maanden daarna op de hoogte van de verrichtingen van José, die toen in de periode van strand- en zeegezichten zat. Op een gegeven moment kregen we een seintje van Hoopman dat ze weer iets moois had afgeleverd, en of we niet eens wilden komen kijken. En dat hebben we toen maar gedaan, een paar uur later zaten we thuis met "Zeezicht", een schilderij waarvan de verf nog heerlijk geurde en dat nog maar nauwelijks was opgedroogd.

José van Gool woont en werkt sinds 1968 in Amsterdam. Haar opleiding heeft ze gevolgd aan o.a. de Rietveld Academie, in de werkplaats van het van Gogh Museum en masterclasses bij het A.I.S. in Amsterdam. Over de vele exposities in het verleden en het heden in binnen- en buitenland, lees je in de diverse dag- en kunstbladen alleen maar positieve recensies over haar werk.

Haar werken bestaan hoofdzakelijk uit olie op linnen en acryl op papier, maar ook maakt zij collages van diverse materialen. Kenmerkend in haar werk is de positie van mensen in het dagelijks leven. Door kleur en compositie kan zij op een stijl die haast onnavolgbare te noemen is emoties als verlatenheid, solidariteit en geluk op het doek tot uitdrukking brengen. Ze laat de verschillende toonzettingen in kleur haast ongemerkt in elkaar overlopen, waardoor ze elkaar versterken en verdiepen. Ze suggereert met haar kleurgebruik een wereld waar de harde contrasten zijn uitgebannen, waar zelfs de meest harde kleurverschillen als vanzelfsprekend met elkaar in harmonie zijn.

John Bévort

De Nederlandse kunstschilder John Bévort (Utrecht 1917-1996 Schoorl) is vooral bekend geworden om zijn met het paletmes geschilderde naturalistische landschappen, strand- en zeegezichten en jachttaferelen. Ook maakte hij naam door o.a. exposities in Europa en de Verenigde Staten, en door uitgave van reprodukties van zijn werk. Hij woonde sinds 1960 in Schoorl, daar aan de voet van de Noord-Hollandse duinen werkte hij tot aan zijn dood toe met een spartaanse discipline, die voor veel van zijn generatiegenoten zo kenmerkend is. Hij stond daarom bekend als "de Schoorlse schilder". Maar ook reisde hij ondanks zijn gevorderde leeftijd nog regelmatig naar de grote steden in Europa, waarbij hij een voorliefde had voor Parijs.

John Bévort heeft zijn opleiding gevolgd aan de Academie Artibus Utrecht waar hij les kreeg van twee van 's lands meest prominente leermeesters destijds t.w. Chris Agterberg en G. Nijenhuis. John Bévort was lid van de International Organization of Free Art en leermeester van bekende schilders als Gerard Emens en Peter Brouwer.

Wat Bévort met het paletmes kon was heel bijzonder. Met rake streken wist hij op het doek, hoe direct ook opgebracht, een geheimzinnige maar eigentijdse romantiek te creëren. Als toeschouwer wordt je tot stellingname gedwongen, en tot onderzoek van je eigen emoties. Het zijn bijzonder karakteristieke schilderijen die hij gemaakt heeft, de taferelen die hij op het doek heeft weten te creëren, dringen zich als het ware met een haast dwingende kracht aan je op.

Een bijkomstigheid is, dat door de paletmestechniek de verf aardig dik op het doek is opgebracht. De voorstellingen "Parijs" en "Loosdrechtse Plassen", waar ik elke dag wel even een moment bij stil sta, ervaar ik daarom haast ook nog eens als een tastbare belevenis.

Anthony de Baat

Time: "The mountain in the house of shame" staat achter op het middelste schilderij geschreven in bovenstaande collage van werk van beeldend kunstenaar Anthony de Baat. Het expressionistische olieverfschilderij op linnen van 1,20 x 1,20 meter, is in de 90er jaren gemaakt en heeft bij ons al een aardige witte plek op de muur gecreëerd. De op 20 mei 1945 in Oud-Beyerland geboren kunstenaar, heeft behalve een opleiding aan de Vrije Akademie in Den Haag, ook een architectuur opleiding gevolgd aan de TU in Delft.

Anthony de Baat hield zich in de 60er en 70er jaren voornamelijk bezig als beeldhouwer. Middels gebruik van allerlei materialen (staal, plastic, hout, papier enz.) probeerde hij de onderlinge relatie tussen de (stedelijke) omgeving en de mens (bewoner) drie dimensionaal futuristisch te verbeelden.

Toen hij in de 80er en 90er jaren meer en meer ging schilderen raakte bovengenoemd thema min of meer op de achtergrond. De schilderijen die hij maakte in genoemde periode gingen qua stijl van figuratief naar abstract tot zeer expressionistisch.

Momenteel is het lyrische karakter in zijn werk min of meer verdwenen. De laatste jaren heeft hij een bijna geometrische stijl ontwikkeld. Zelf noemt hij zijn verfkunst tegenwoordig architecturale schilderijen. De gebouwde omgeving en de perceptie daarvan, en hoe de ervaring van de toeschouwer wordt gemanipuleert, speelt in zijn huidige werk weer een belangrijke rol.

Anthony de Baat is dus na veel omzwervingen weer terug bij z'n oude beeldhouw thema. Hij schildert nu het totale decor waarbinnen stad en mens elkaar beïnvloeden. Hoe de mens altijd maar weer nieuwe omgevingen maakt en zich daar ook steeds weer in moet oriënteren. Hoe hij zoekt naar een leven in en voorbij de nieuwe omgeving.

De filosofie achter zijn werk, hoe hij de dingen benoemd en hanteerbaar probeert te maken, hoe hij alsmaar zoekende is naar de oerelementen van de menselijke beschaving, dat is denk ik wat mij in deze kunstenaar zo aantrekt.

Didgeridoo

In de hoek van mijn werkkamer staat al jaren een Didgeridoo. Mijn kleinkinderen proberen er vaak op te spelen, maar veel bakken ze er nog niet van. Het ding is voor die kleine mondjes natuurlijk nog veel te volumineus. Zelf krijg ik er wel de karakteristieke klank uit, maar omdat ik de techniek van de circulaire ademhaling niet beheers, is dat maar van korte duur. Overigens net lang genoeg om Teun, de hond van C, de stuipen op het lijf te jagen. Doodsbang is hij voor de didge, als ik hem alleen al pak begint hij al te blaffen als een oordeel en schijnaanvallen te ondernemen.



Het is een goedkope didge's, een souvenir eigenlijk van bamboe, in 1997 gekocht op Gili Air, een eilandje bij Lombok. Bovendien is er destijds in het vliegtuig naar huis al een barst ingekomen die het timbre uiteraard niet ten goede kwam. Maar met een strookje plakband blijft mijn didge's tot op de dag van heden nog redelijk klinken.

De didgeridoo, of kortweg didge's komt uit Australië. Het is een blaasinstrument van de oorspronkelijke bewoners, de Aboriginals, die het instrument zelf afhankelijk van de taal van hun stam, Gurrmurr, Yirdaki of Gindjunggang noemen. De naam didgeridoo is bedacht door de Europeanen, de klank die ze hoorden toen ze daar kwamen leek wat op Did-zju-rrrie-doeh, Did-zju-rrrie-doeh, Did-zju-rrrie-doeh enz. Een Didgeridoo ritme klinkt dus ongeveer als didgeridoo, net als het geluid van bijvoorbeeld de zingende koekoek, kievit en grutto klinkt als hun naam. Deze klanknabootsingen worden in de taalkunde een onomatopee genoemd.

De echte en betere didge's maakt de Aboriginal meestal van een eucalyptus boom. Termieten die hun nest vaak in de buurt van een eucalyptus schijnen te hebben, vreten het voor hun lekkere binnenste van boom en takken weg. Door op de holle takken te kloppen, weet de aboriginal al wat voor een klank hij kan verwachten. Hij snijd een geschikte tak uit de boom, nog een beetje afwerken aan de binnenkant en opleuken aan de buitenkant en klaar is de didgeridoo!

black is beautiful

Volgens de organisatoren wordt in de expositie "Black is beautiful" in De Nieuwe Kerk in Amsterdam, voor het eerst aandacht besteed aan de aantrekkelijkheid van de zwarte mens in de Nederlandse kunst. De expositie vult volgens De Nieuwe Kerk een lacune in de studie van de Nederlandse kunst. Uit de in totaal 135 schilderijen, tekeningen en manuscripten uit binnen- en buitenlandse collecties, van o.a. Rubens, Rembrandt, Jordaens, Mostaert, Breitner, Sluijters, Appel en Dumas, die we de afgelopen vrijdag hebben kunnen zien, kon je dan ook opmaken dat de zwarte mens al heel lang deel uitmaakt van onze kunstgeschiedenis.

Binnen de kaders van de thema's De Oude Wereld, De Nieuwe Wereld en de Moderne Wereld, zijn in de expositie aparte categorieën gemaakt. Over bijvoorbeeld de zwarte koning, sterke vrouwen en sterke mannen, Afrika en de Afrikanen en (Zuid-)Amerika en de slaven en portretten. Van de slavernij zeggen de organisatoren overigens zelf, dat ze karikaturen of afbeeldingen van dit onderwerp achterwege hebben gelaten, of slechts zijdelings hebben belicht. In de tentoonstelling is volgens hun alleen maar een positieve kijk te zien van kunstenaars op zwarte mensen.

Ik vond het een fraaie en interessante tentoonstelling, al was de belichting niet al te best, teveel weerspiegelingen! Na afloop hebben we op het terras van Star*Ferry bij het Muziekgebouw aan het IJ nog een tijdje zitten napraten, en hebben daar gelijk, alvorens naar huis te rijden, ook maar een hapje gegeten.
Maar in de recensie in de Volkskrant gisteren, van Wieteke van Zeil onder de kop 'Ongemak bij naïeve overcorrectie' kon ik mij toch ook bijzonder goed vinden. De bezoeker wordt krampachtig een verhaal ingewurmd dat niet helemaal correct is. Het is zegt ze verder, als kijken naar het fotoboek van een gemolesteerd kind en steeds weer roepen: die verjaardag was zo leuk! De gruwelijkheden worden zo zijdelings genoemd dat de boodschap is: dat was slechts een detail. En daarmee schiet de Nieuwe Kerk zich in de voet. Want hoe begrijpelijk het streven van deze tentoonstelling ook is, je komt er niet door de geschiedenis voor de helft weg te wuiven. Kunstwerken die in een racistische context zijn gemaakt, haal je daar niet zo maar even uit.

Het wringt met name in de teksten. Je leest ergens 'Door de eeuwen heen hebben veel zwarte mensen de Nederlanden bezocht' Bezocht? Hoe vrijwillig was dat? Ongemak, allemaal ongemak in woorden. Er staat ook ergens 'Ik ben zwart maar bekoorlijk' maar dat is natuurlijk net zomin positief als het jaarlijks terugkerende 'ook al ben ik zwart als roet, 'k meen het toch goed'. Er zit in de informatie een vergoelijking en overcorrectie die zo naïef is als Balkenendes VOC mentaliteit, en zo geloofwaardig als Sinterklaas. De bedoelingen zijn wel goed, maar dat zijn ze doorgaans altijd.

wind

Volgens mij zijn er niet veel omgevingen waar je zo met het weer bezig bent als op het water!

Komt wind voor regen,
dan is er niets aan gelegen;
Doch komt regen voor wind,
berg dan de zeilen gezwind.

of

Een krimpende wind,
is een stinkende wind.

en nog één

Zo de wind waait staat zijn petje.

En zo zijn er nog veel meer, honderden gezegden en spreuken zijn er met het weer als motief. In het zeilerswereldje geldt de wind natuurlijk als het belangrijkste klimaatelement. Als je in onze omgeving gedurende een periode van één jaar dag en nacht de windrichtingen aantekent, krijg je onderstaande windroos te zien. Het is wel duidelijk dat hier de zuidwestelijke windrichting overheerst.



De wind is een luchtstroom die de zeiler nodig heeft om vooruit te komen met zijn boot, maar er zijn grenzen. Met de juiste zeilvoering blijft het op de "Swing" genieten tot en met ongeveer 7 Bft, wat daarna komt vind ik in toenemende mate bagger. Tijdens de 'Colin Archer Memorial Race' hebben we op de terugweg 's nachts in de Duitse Bocht op een aandewindse koers lange tijd 8 Bft. gehad met soms uitschieters naar 9 Bft. Op een 34' zeilboot als de "Swing" een spannende en vermoeiende bezigheid! Toen we 's morgens rond zes uur eindelijk de marina van Den Helder invoeren, dronken we van voldoening een neut om vervolgens als een blok inslaap te vallen. Rond het middaguur werden we pas weer wakker!

De wind ontstaat doordat een luchtstroom in onze dampkring zich verplaatst van een hogedruk gebied naar een lagedrukgebied. Op het noordelijk halfrond gaat dat met de wijzers van de klok mee, en op het zuidelijk halfrond in tegengestelde richting.

Ook toeteraars moeten een goede conditie hebben, ze moeten middels hun amazuur voldoende druk kunnen opbouwen om de zo ontstane luchtstroom, die zich door het blaasinstrument een weg baant naar de lagere drukzone ofwel de uitgang, een toon te laten produceren.
Dat is niet altijd zo gemakkelijk als het lijkt. Ik moet daarbij denken aan mijn vader vroeger die de tuba bespeelde. Thuis stond dit instrument altijd rechtop met de uitgang of kelk omhoog in een hangkast. Hij heeft zich een tijdje te barsten geblazen, windkracht 12 zullen we maar zeggen, maar de goede toon wilde maar niet komen. Toen hij eindelijk op het lumineuze idee kwam, om de tuba maar eens een keer door te spoelen met heet water, kwam er bij het uitgieten rood water uit. En even later een rood wollen kindertruitje! Van het schap in de hangkast zo in de kelk gevallen, en ja dan kan je blazen tot je scheel ziet, maar dan krijg je nooit een goede toon. Dat was lachen natuurlijk! Een voordeel was dat hij uit ongerustheid over z'n gezondheid en amazuur in tussentijd wel even met roken was gestopt.

Nog maar een gezegde over de wind:

Krimpende wind en kijvende vrouwen, daar is doorgaans geen huis mee te bouwen.

bootjesingiethoorn

We voeren tegen de vaarrichting in. Bij vertrek kennelijk niet helemaal de routekaart in de goede stand gehouden. Maakt niet uit, verdwalen kun je hier nauwelijks zeggen we tegen elkaar. Maar uiteindelijk waren we de kluts door al het gedraai met de routekaart toch een beetje kwijt. Het duurde tenminste even voor we doorhadden waar we nou zo'n beetje zaten op de kaart. We waren het natuurgebied ten zuidoosten van de Bovenwijde ingevaren! Tussen het riet van de Volkensvaart, Hoosjesgracht en Paasloërvaart varend, kwamen we uiteindelijk op de Bovenwijde uit, of zoals ze het meer hier noemen, het Bovenwiede. Daar hadden we weer ruim zicht, zodat we de ingang naar de Dorpsgracht, waar ergens ons bootje weer moest worden afgeleverd, vrij snel hadden getraceerd.

Het ging trouwens ontzettend langzaam met dat fluistermotortje van ons, er moest echt iets mee aan de hand zijn, niet vooruit te branden! Of zou het gewicht van de zeskoppige bemanning voor ons Giethoornse puntertje toch een beetje teveel van het goede zijn? In iedergeval bootjes met hetzelfde motortje die ons achterop kwamen, gingen ons stuk voor stuk allemaal voorbij. En dan hadden we ook nog vaak wier in de schroef dat er dan weer uit moest, lagen we natuurlijk eventjes helemaal stil. Het schoot voor geen meter op! Maar ach wat maakte het eigenlijk uit, het was lekker weer en we hadden het met z'n allen goed naar ons zin daar tussen het riet. Twee uur varen in een Giethoorns fluisterbootje door een prachtige natuur is een bijzondere en rustgevende ervaring, al zal je dat laatste in het drukke hoogseizoen wel wat minder ervaren stel ik mij zo voor.

Na afloop van dit spannende avontuur zijn we met z'n allen moe maar voldaan neergestreken op het terras van restaurant "De Witte Hoeve" en werden we door S en W op heerlijke pannenkoeken getrakteerd.

Glazen dijk

Onlangs hebben we even met de "Swing" in de mooie jachthaven "Ketelmeer" gelegen aan de Vossemeerdijk in Ketelhaven. In 2005 heeft Rijkswaterstaat en het Waterschap Zuiderzeeland daar de bestaande dijk versterkt, om de achterliggende woonwijk(en) te beschermen tegen wateroverlast. Het unieke van deze dijkverhoging, heb ik een keer gelezen, zit in het feit dat ze t.g.v. het uitzicht op de jachthaven een gedeelte in glas hebben uitgevoerd. Dat moest ik dus wel even bekijken!

De glazen waterkering is onderdeel van de dijkversterking bij Ketelhaven. In totaal is daar ca. 800 meter dijk met ongeveer 1 meter verhoogd, waarvan het grootste stuk met behulp van een betonnen keerwand. Maar een stuk van totaal 50 meter (2 stukken van 6 meter en stuk van 38 meter) is uitgevoerd in gelamineerd blank hardglas. Panelen van ca. 1,5 meter breed, bestaande uit 2 lagen hardglas van elk 12 mm dik, waartussen een transparante kunststoflaag is geperst van 4 mm dik. De totaal 28 mm dikke panelen zijn gevat in een verzinkt stalen frame dat stevig in het dijklichaam is gefundeerd op betonnen hoekelementen. De totale hoogte van de waterkering is met deze ingreep op 3,87 meter boven NAP gekomen.

Het is zoals reeds gezegd een uniek dijkprojectje in Nederland, al zullen de meesten onder ons dat waarschijnlijk niet beseffen. Het is natuurlijk ook niet zo´n opvallend project in het voorbij gaan, je moet het weten of je oog moet er maar net op vallen. Maar in een land waar Rijkswaterstaat altijd een zeer dikke vinger in de dijk heeft, mag het volgens mij wel zo ongeveer een gotspe heten dat een handjevol bewoners deze dure constructie, enkel en alleen voor het uitzicht voor elkaar heeft gekregen. De bewoners vlak achter de Hondsbossche Zeewering zouden met zo´n oplossing waarschijnlijk een gat in de lucht springen.

Oosterdokseiland

Aan de bouw van het 'City Inn Hotel' op het zuidelijk deel van het Oosterdokseiland, ten oosten van Centraal Station in Amsterdam wordt momenteel hard gewerkt. Het nieuwe hotel van de gelijknamige Engelse hotelketen, is een ontwerp van architect Rab Bennetts van Bennetts Associates Architects uit Londen. Het hotel en congres-
centrum met winkels, horeca en parkeergarage is onderdeel van het door EEA (Erick van Egeraat Associated Architects) uit Rotterdam ontworpen masterplan, dat uitgaat van één groot ensemble van bouwvolumes. In totaal wordt op het Oosterdokseiland ca. 200.000 m2 gevarieerde bebouwing toegevoegd aan de stad, waaronder behalve genoemd hotel etc. een Openbare Bibliotheek en een Conservatorium.

In 'Ventana', het stoere kantoorgebouw van mijn opdrachtgever in Almere, werk ik momenteel in een team en in nauw overleg met de Londense architect, een paar maandjes mee aan de ontwikkeling en uitwerking van het 'City Inn Hotel'. De oplevering van dit dynamische bouwwerk met ruim 30.000 m2 vloeroppervlak, volgens de projectorganisatie met ruim 540 kamers het grootste hotel van Nederland, zal conform de planning ergens in 2009/2010 plaats vinden. Momenteel zijn ze nog steeds in de grond bezig, zowel in de ontwerpsfeer als op de bouwplaats moet er dus nog heel wat werk worden verzet.