laagstaand decemberzonnetje

Het was mij bekend waar ik fietste, ik kende de weg. De vraag, waar ben ik, duidde meer op het feit dat even een zekere desoriëntatie op de vierkante meter van toepassing was. Ik had mijn ogen tegen de laagstaande zon tot spleetjes geknepen, toch zag ik de fietser die mij vanuit het licht tegemoet kwam maar net op tijd. En dat was even goed schrikken! Mooi hoor, zo'n laagstaand zonnetje, maar knap gevaarlijk in het verkeer. Ik denk dat ik toch maar eens een zonnebril ga kopen met mooie gepolariseerde glazen.

Landschapskunst in de polder

In de Flevopolder staat op een perceel tussen de Spijkweg en de Bremerbergweg nabij de Elburgerbrug sinds enige tijd een kunstwerk van de Zwitsers-Nederlandse kunstenaar Bob Gramsma (1963). Riff, PD #18245 is het achtste landschapskunstwerk van de collectie Land Art Flevoland. De naam van het kunstwerk, dat doet denken aan een serienummer van één of ander technisch apparaat, wordt door de kunstenaar als volgt verklaard: Riff, is een rots onder water, maar ook een muziekthema dat wordt herhaald en waarop je kunt improviseren; PD is Public Domein; 18 (2018) is het jaar van de opdracht; 245 is het inventarisatienummer in zijn oeuvre. Mooi, dat weten wij dan ook weer. Maar dat het kunstwerk van 37,5 meter lang, 13 meter breed en 7 meter hoog van beton, staal en lokale grond is gecreëerd ter gelegenheid van 100 jaar Zuiderzeewet, is natuurlijk ook belangrijk om te weten. Maar wat is het eigenlijk voor een kunstwerk, wat stelt het voor?

De vormeloze klomp, is gelijk de polder, in meerdere fases ontstaan. Ze hebben over een vooraf ingenieus aangebrachte constructie van staal, heipalen en poeren een enorme berg klei en zand uit de directe omgeving gestort, ik geloof iets van 15000 m3. Daarin hebben ze een grote holte gegraven en hebben ze de wanden voorzien van een stevige laag spuitbeton. Vervolgens hebben ze het geheel afgedekt met een betonnen dak en trap. Pas daarna hebben ze genoemde constructie aan de buitenkant weer tot aan het maaiveld ontgraven en de vrijgekomen aarde terug in het omringende landschap verwerkt. Het kunstwerk heeft zodoende door de aanhechtende klei en zandlaag de kleur en structuur van de omgeving. Als een opgegraven archeologische vondst moet het min of meer de bijzondere geologie en de ontstaansgeschiedenis van Flevoland verbeelden.

Scheepswrakken in de polder.

De voormalige Zuiderzee was een gevaarlijke binnenzee met verraderlijke stromingen en ondiepten. Vele honderden schepen zijn er in de loop der tijden vergaan. In de bodem van de Flevopolders zijn sinds de drooglegging al ruim 450 scheepswrakken gevonden. Daarmee is Flevoland volgens Bartjens het grootste scheepskerkhof op land ter wereld. Veel wrakken zijn opgegraven, maar er liggen er ook nog diversen in de voormalige zeebodem te wachten op nader onderzoek.

Maar die vlieger ging niet op voor het grote scheepswrak dat ze in de zomer van 2018 hebben opgegraven in de Noordoostpolder. Dat ze daar tijdens het ploegen, na dik 70 jaar intensieve agrarische grondbewerking, nog een compleet scheepswrak hebben gevonden is al bijzonder. Maar nog bijzonderder was het feit dat het zeer waarschijnlijk een Engels schip uit het begin van de 18e eeuw betrof van meer dan 30 meter lang met een diepgang van ca. 3 meter. In alle opzichten ruim 3x zo groot als bijvoorbeeld een Schokker, waar de eilandbewoners van Schokland destijds zelf mee voeren. Het Engelse schip zal ongetwijfeld vastgelopen zijn, maar wat hadden ze in deze ondiepe uithoek van de Zuiderzee eigenlijk te zoeken?

In de expositie 'Geborgen in Polderklei' in Museum Schokland hebben wij onlangs een mooie presentatie gezien van de spectaculaire opgraving, met veel prachtige vondsten die tevens een inkijkje geven op het leven aan boord destijds.

een gezellige 20e zondag p.m.

Gisteren hadden we in Harderwijk voor de twintigste keer een zondag p.m. (post meridiem). Zeg maar gewoon een gezellige zondagmiddag met broers, zussen en aanhang. Jammer genoeg was Janny deze keer absent wegens ziekte, het kan verkeren, sterkte zus en voorspoedig beterschap. Rond twee uur zijn we met z'n zevenen vanuit Harderwijk naar een parkeerplaats aan de Putterweg nabij landgoed 'Oud Groevenbeek' gereden voor een wandelingetje aldaar.
'Oud Groevenbeek' is een relatief klein landgoed met grote landschappelijke en cultuurhistorische waarde. Behalve het mooie gevarieerde landschap, dat op zich al bijzonder is, is daar o.m. ook nog een prachtige Jugendstil villa uit 1907, een in kasteelstijl gebouwde watertoren uit 1912 en een prachtige druivenkas uit 1910 te zien. En sinds 2015 is daar een theehuis bijgekomen, waar wij ons na de wandeling uiteraard even tegoed hebben gedaan aan een kop thee of koffie met een lekker versnaperingetje erbij.
Terug in Harderwijk zat de vijf in het uur, d.w.z. wederom tijd voor een versnapering, maar nu wel een alcoholische in de vorm van een wijntje of biertje. En zo werd het ongemerkt alweer etenstijd. Deze keer stond er o.m. kip piri piri met rijst op het menu. Rond een uur of negen zat het erop, het was gezellig, maar aan alles komt een eind, het is niet anders. De volgende zondag p.m. de 21 ste dus, zal ijs en weder dienende over 3 à 4 maanden bij Geke in Kampen worden gehouden.

mijn waddengevoel verklaard

Ik voel mij vrij en het is lekker leeg en rustig in mijn hoofd. Terwijl ik al luisterend naar de stilte om mij heen toch heel veel natuur hoor, een vreemde paradox. Wat heb ik toch met het wad? Ik kom er al mijn hele leven, nou ja sinds mijn vijftiende, maar altijd weer voelt het of ik in een ander universum verzeild geraakt ben. In een heerlijk universum van leegte, rust en ademruimte, maar ook van dynamische oerkrachten, die door de wisselwerking tussen hoog- en laagwater nooit hetzelfde zijn!

..bijzondere expo in het CODA

De creaties van karton zitten constructief erg slim in elkaar. Een zithoekje, hanglampen, een soort van hemelbed met een heus beeldscherm in het plafond, noem maar op. Wat je allemaal niet van karton kan maken tart welhaast mijn voorstellingsvermogen, heel bijzonder. Maar dat is nog niet alles, van een geheel andere orde is de tentoonstelling 'Drag Power' - Gender, pride & glamour even verderop in het CODA museum. Om die te duiden kom ik superlatieven tekort, begrippen als imposant, excentriek en extravagant verwoorden denk ik mijn beleving van deze kunstvorm nog het best. Gender, pride & glamour toont uitbundige uitdossingen, maar laat vooral ook zien wat zich achter de pailletten en onder de pruik bevindt van de verschillende Drags.

Drag queens (mannen die een vrouwelijk alter ego kiezen), drag kings (vrouwen die zich uitdossen als een mannelijk alter ego) en drags die zich niet laten vangen in een specifiek gendertype, gebruiken allemaal hun lichaam als levend canvas om verhalen te vertellen.

Een bijzondere en boeiende wereld, die overigens aardig ver van mij afstaat. Het mooist vond ik nog de serie 'Ladies and gentlemen' van Andy Warhol. In 1974 kreeg Andy Warhol van een kunsthandelaar de opdracht een grote serie werk te maken over drag queens en transgenders. In nachtclubs in New York werden modellen gevraagd om voor $50,- te poseren. Warhol legde diverse queens en transgenders in zijn atelier vast met zijn Polaroidcamera. Hij verwerkte de foto’s in 268 schilderijen, 65 tekeningen, collages en een serie van 10 felgekleurde zeefdrukken die nu hier in de tentoonstelling te zien zijn.

Een bijzondere kunstverkoop.

Vandaag, las ik in de Volkskrant, vindt in veilinghuis Bonhams in New York een wel heel bijzondere verkoop plaats. En wel 25 meter aan muurschilderingen van de Amerikaanse graffitikunstenaar Keith Haring (1958-1990), die hij begin jaren tachtig in New York heeft geschilderd in het trappenhuis van katholiek jeugdcentrum Grace House in Upper West Side, Manhattan. Het zijn dertien verschillende figuren die zich vanuit de lobby een weg naar boven banen. De opbrengst van de dertien deskundig uitgebikte figuren, die elk een halve ton wegen maar als één kunstwerk worden aangeboden, wordt door Bonhams geschat op 2,7 à 4,5 miljoen euro.
Volgens Bonhams vormen de dertien uitgebikte stukken 'een puzzel, die elders gemakkelijk weer langs een trappenhuis te reconstrueren is'. Bovendien worden er voor extra puzzelgemak ook nog 'twee originele deuren en een brievenbus' bijgeleverd. Het is de eerste keer dat een muurschildering van Keith Haring wordt geveild. Inderdaad, een bijzondere kunstverkoop!

Vocaal avondje in Oegstgeest

Als de dagen korten, de regen bij tijd en wijle met bakken uit de lucht komt en het maanlicht geleidelijk aan door de bomen begint te sijpelen, dan geeft 'Vogel Vocaal' uit Leiden onder leiding van dirigent Annemarie van Bragt weer zijn jaarconcert in De Paulus, het fraaie cultuurhuis op de grens van Leiden en Oegstgeest. Als zodanig zong het koor gisteravond dan ook weer de sterren van de hemel, met liederen uit de wereld van religie, poëzie, opera en popmuziek.
'Vogel Vocaal' is een vocaal ensemble van ca. 15 zangers, die oorspronkelijk hun roots hebben liggen in de Vogelwijk in Leiden. Hun repertoire is behoorlijk divers, maar het accent ligt toch op klassieke muziek. Ze zingen praktisch alles a capella, slechts sporadisch worden ze begeleid door een piano.

'Oblivion' van de Argentijnse tangomuzikant en componist Astor Piazzolla (1921-1992), werd als intermezzo tussen twee blokken van 'Vogel Vocaal' in prachtig gespeeld door Iris van Doggenaar (piano) en Douwe Nauta (viool).

Maar dit was nog niet alles, want na het tweede en laatste blok van 'Vogel Vocaal', dat werd afgesloten met het nummer 'Eleanor Rigby' van Lennon & McCartney, was de beurt aan het primeur van gastkoor 'East Dock Voices' uit Amsterdam onder leiding van Tijs Krammer. De vrij recent opgerichte vocal group van 11 meiden, gelieerd aan Conservatorium Amsterdam, zingt a cappella op hoog niveau en brengt pop- en jazz­repertoire met uitstapjes naar gospel en wereldmuziek. Met nummers als 'Love so soft' van McDonald, Shatkin & Renea, 'Bohemian Rhapsody' van Mercury, 'Die begin van die aarde' van Snijders & van Eerd/Krog en 'Smack dab' van Calhoun wist de vocal group in no time de harten van alle aanwezigen te stelen. Wat een muzikaliteit, maar vooral wat een energie en entertainment, prachtig!

Een mooie avond die door zowel beide zanggroepen als bezoekers enthousiast werd besloten met het zingen van de door Annemarie van Bragt gearrangeerde canon 'We are the champions' van Mercury.

Kunstbeleving in Amstelveen.

Onlangs hebben we in het Cobra museum de tentoonstellingen 'Nieuwe Nuances' en 'Intens Mexico' gezien. De tentoonstelling 'Nieuwe Nuances' toont het werk van acht vrouwelijke kunstenaars in en rondom Cobra t.w.

Anneliese Hager (Schneudemühl (tegenwoordig Pila) 1904 - 1997, Korbach); Dora Tuynman (Montpellier, 1926 - 1979, Deventer); Ferdi Jansen (Arnhem, 1927 - 1969, Baarlo); Henny Riemens (Amsterdam, 1928 - 1992, Amsterdam); Madeleine Szemere Kemeny (Boedapest, 1906 - 1993, Zurich); Sonja Ferlov Mancoba (Kopenhage, 1911 - 1984, Parijs); Lotti van der Gaag (Den Haag, 1923 - 1999, Nieuwegein) en Else Alfelt (Kopenhagen, 1910 - 1974, Kopenhagen).

Sommigen waren en zijn immer gevierd, anderen zijn totaal vergeten. Met 'Nieuwe Nuances' streeft het Cobra Museum ernaar het beeld van de Cobra, een avant-gardebeweging van hoofdzakelijk mannelijke kunstenaars uit Denemarken, België en Nederland tussen 1948 en 1951 wat bij te stellen. Ik vond het een mooie tentoonstelling, een nuance a.h.w. aangebracht in de kunstgeschiedenis.

De tentoonstelling 'Intens Mexico' verluchtigt met cactussen her en der en vrolijk stemmende kleuren op de wanden is van een andere orde. Door de gecreëerde sfeer waan je je als toerist in Mexico. En middels een kleine 50 stuks schilderijen en foto's uit de collectie van het Museo de Arte Moderno in Mexico-Stad word je langs verschillende facetten, zoals politiek, identiteit, seks en dood, van de Mexicaanse cultuur geleid. Een min of meer verhalende kunstvorm zonder abstractie en met de dood erbij, die a.h.w. door het leven van alledag sijpelt. De tentoonstelling 'Intens Mexico' vond ik zeker een interessante, maar toch ook behoorlijk controversiële beleving.

Rotzooi in het Waddengebied.

Alle Nederlandse natuur ligt mij na aan het hart, en als fervent zeilliefhebber het Waddengebied wel in het bijzonder. Ik was en ben dan ook geraakt door de ramp boven de Waddeneilanden met de MSC Zoe, met een afmeting van ca. 60 x 400 meter en een diepgang van ca. 14 meter één van de grootste containerschepen ter wereld. In de nacht van 1 op 2 januari dit jaar verloor de MSC Zoe boven de Waddeneilanden in een noordwesterstorm, windkracht 8 met uitschieters naar 9, 342 containers. In de dagen en weken daarna spoelden duizenden kilo's afval aan op de Waddeneilanden en de Groningse en Friese vaste wal. In totaal gaat het naar schatting om 3436 ton (containers en inhoud). Daarvan is tot nu toe 2068 ton opgeruimd. Grofweg gezegd: twee derde is opgeruimd, naar één derde wordt nog immer gezocht. Overigens zal naar verwachting lang niet al het afval van de MSC Zoe kunnen worden opgeruimd.



Nu blijkt dat de oorzaak van de ramp zeer waarschijnlijk niet enkel door het rollen c.q. slagzij van het schip, dat dwars op de golven voer, is veroorzaakt, maar mede en vooral doordat het de grond raakte in de te ondiepe vaargeul, kan ik mij vooral kwaad maken. Om in dergelijke weersomstandigheden met zo'n groot schip de zuidelijke, weliswaar iets kortere maar ondiepere vaargeul te nemen (plaatselijk slechts 17 meter diep) i.p.v. de parallelle iets noordelijker gelegen en veel diepere vaargeul, getuigt toch echt wel van slecht zeemanschap, hoe je het ook wendt of keert!

Krabbé in Kasteel 't Nijenhuis

Omdat Jeroen Krabbé dit jaar 75 wordt is er in museum de Fundatie een overzichtstentoonstelling aan hem gewijd. In Zwolle hebben we een tijdje geleden de serie 'gedroomde paradijzen' gezien, zie mijn stukje 'gedroomde paradijzen in zee' van 16 oktober j.l. en onlangs hebben we in Kasteel Het Nijenhuis zijn reeds eerder vertoonde series 'De ondergang van Abraham Reiss' (2010) en het 'Late Licht' (2017) weer gezien, zie mijn stukjes 'Grosz & Krabbé' van 22 november 2010 en 'een apotheose van abstractie' van 7 juni 2017. Verder hebben we in het Nijenhuis ook nog een serie beelden uit zijn jeugd gezien, 'Dum Vivimus Vivamus' ('Laat ons leven zolang wij leven', een motto dat de ouders van Jeroen Krabbé hem bij zijn geboorte hebben meegegeven).

Bijzondere schilderijen allemaal, vooral de serie 'De ondergang van Abraham Reiss'. Een aangrijpend werk van negen monumentale schilderijen die momenten weergeven uit het leven van zijn grootvader, Abraham Reiss (1873-1943) de vader van zijn moeder, die in 1943 omkwam in Sobibor. De op brieven, foto's, kaarten en overgeleverde familiegeschiedenissen gebaseerde kunstwerken, die met gemengde technieken zijn gemaakt, vertellen de sleutelmomenten van diens leven en lijden. Abraham als jonge man in het bos en op vakantie in Oostende, een laatste familieportret, de tocht naar Westerbork, zijn verblijf in de kampen en ten slotte de dood in Sobibor. Een ontroerend portret, een stukje levende historie in beeld gebracht.

Herfstvakantie '19 Gunderath

Ons straatje, huisje A t/m K.

Toen we in 1977 een keer spontaan met de hele familie op herfstvakantie gingen naar Gemünd in de Eifel, konden we niet bevroeden dat dat het begin zou zijn van een lange familietraditie. Nu, 42 jaar later kunnen we zeggen dat dat het wel geworden is. Onlangs zijn we er met z'n allen voor de 21e keer op uit getrokken, deze keer naar een park in Gunderath, wederom in de Eifel. Gingen we er na 1977 de eerste paar keer nog om de 3 jaar vandoor, sinds 1985 is dat steevast om de 2 jaar geworden. En konden we in 1977 met 16 personen nog in twee huisjes terecht, onlangs hadden we met 55 personen totaal elf huisjes nodig. Dat is dus wel even wat anders dan in de beginperiode, toen we ons met ouders, broers en zussen met hun geliefden en de nog jonge kinderen meer als één groep manifesteerden. Maar ondanks de onvermijdelijke groepsvorming nu, was het mede dankzij een aantal verbindende acties, zoals o.m. een etentje met z'n allen op het terras en grasveld achter huisje I en een lange wandeling, weer een heel gezellig herfstweekje. Daarom wens ik de organisatoren voor de volgende herfsttrip veel succes, en zeg ik nu alvast, graag tot over twee jaar bij leven en welzijn.

Gedroomde paradijzen in zee.

Met de serie 'gedroomde paradijzen', een twaalftal schilderijen van locaties op Tahiti, Hiva Oa en Martinique, heeft Jeroen Krabbé zich laten inspireren door de post-impressionistische schilder Paul Gauguin (1847-1903). Twaalf landschappen, prachtig van kleur en emotie, waarop geen mens te bekennen is. Daar was Gauguin zo goed in, hij kon de locals vaak zo mooi schilderen, alsof er licht in hun huid zat, stralend gewoon, briljant.

Krabbé heeft zich dus laten inspireren door de fabelachtige kleuren van Gauguin. In een interview zei hij: Laat ik eens kijken wat ik met die kleuren kan. Paars. Ik gebruikte nooit paars. Vond ik spannend. Dit zijn oefeningen in hoe ver ik durf te gaan. Ja, ik heb mezelf verrast. Roze, zoals op de afbeelding voor de tentoonstelling. Gebuikte ik ook nooit. Kun je zien wat voor vreugde het schilderen me heeft gegeven?

Het is aannemelijk dat het maken zeer waarschijnlijk een vreugdevol proces moet zijn geweest voor Jeroen Krabbé. Of het plezier van het zien het vreugdegevoel van de maker overtreft weet ik natuurlijk niet, maar dat hoeft ook niet. Ik heb sowieso genoten van zijn twaalf kleurrijke composities in museum de Fundatie.

even terug uit de vergetelheid

Ergens las ik dat de Haagse schilder Jan van Heel (1898-1990) de spil was van de Nieuwe Haagse School. Het Haagse antwoord op de De CoBrA groep, een avant-gardebeweging van kunstenaars uit Denemarken, België en Nederland tussen 1948 en 1951. Het één en ander vanwege de figuratieve, poëtische voorstellingen die Jan van Heel maakte in vaak verstillende tinten.
De tentoonstelling in het Harderwijkse Stadsmuseum geeft een mooi overzicht van zijn veelzijdig oeuvre. Van verstilde Parijse stadsgezichten tot zijn bekende clownsportretten, en van bezielde stillevens tot sterk geabstraheerde en felgekleurde Spaanse landschappen. Ruim 120 schilderijen en gouaches van zijn artistieke nalatenschap schonk hij in de jaren 80 aan de gemeente Harderwijk. Het zal zeer waarschijnlijk een deel zijn van zijn totale oeuvre, maar het geeft een boeiend beeld van de schilder Jan van Heel, van wie hij was en van zijn artistieke ontwikkeling.

Smakelijke reis in Harderwijk.

Op de boulevard van Harderwijk hebben we pas een smakelijk reisje van mild naar pittig gemaakt op een authentieke Indiase manier. In een land als India vol met tegenstellingen zoals arm, rijk, tropische stranden, hoge bergen, kleurrijke straten, markten en tempels vol hartelijke en energieke mensen met keukens vol heerlijke gerechten, ging dat als van een leien dakje!

Bijzondere expo in Nunspeet.

Onlangs hebben we in Nunspeet een expositie gezien die daar ruim een eeuw geleden ook te zien is geweest, namelijk een reprise van de Pictura Veluvensis expositie van 1913. Pictura Veluvensis, een in 1902 in Renkum opgerichte kunstvereniging trok met name kunstenaars uit de destijds bloeiende kunstenaarskolonies Renkum en Nunspeet. De Veluwe, dat tot op heden nog als Nederlands grootste aaneengesloten natuurgebied bekend is, bestaat nog immer uit heel verschillende landschappen, waardoor nogal wat schilders geïnspireerd raakten. Op de ruim 50 schilderijen die de expositie telt, zijn hier en daar ook nog nieuwe varianten op het impressionisme te zien. De schilderijen, die overigens niet allemaal over de Veluwe gaan, geven een aardig beeld van hoe het landschap er ruim 100 jaar geleden uitzag.

Verder hebben we in het Noord-Veluws Museum ook nog modern werk gezien van Gaby Bovelander (Den Haag, 1931). Een kunstenares die zich altijd probeert te vernieuwen, zowel in techniek als in onderwerp las ik ergens. In haar eerste periode als schilder maakte ze magisch realistische schilderijen, desolate landschappen bevolkt door fantasiefiguren en – vormen. Daarna kwam een periode van deformeren, vooral in de vorm van honderden tekeningen. Eind jaren zeventig brak voor haar de ‘lyrisch abstracte’ periode aan en maakte ze o.m. de serie ‘witte’ schilderijen. En nu maakt ze, mede door haar fysieke gesteldheid, sinds 2010 digitale kunst. In de Rabozaal hebben we een aardige selectie schilderijen en tekeningen van haar gezien, die ze afgelopen zomer aan het Noord-Veluws Museum geschonken heeft.

over a one way ticket to Mars

Onlangs in Kunsthal KAdE in Amersfoort een expositie over de planeet Mars gezien. Een interessante expositie waarin wetenschappers en kunstenaars laten zien hoe ze tegen Mars aankijken. Eén boodschap komt daarbij duidelijk naar voren t.w. laten we vooral goed blijven zorgen voor onze eigen planeet. Dat Mars vanuit wetenschappelijk oogpunt gezien interessant is, staat buiten kijf. Echter de miljarden die aan een wetenschappelijk onderzoek moeten worden besteedt, kunnen we beter besteden aan het leefbaar houden van de aarde. Aan de andere kant kan een verblijf op Mars natuurlijk wel leerzaam zijn voor aardbewoners. Het z.g. circulaire denken zal daar een hoge vlucht kunnen nemen. Omdat er weinig van de aarde kan worden meegenomen, zal hergebruik van spullen op Mars waarschijnlijk de norm zijn. Zo bezien kan wonen op de gortdroge planeet Mars voor sommigen onder ons mogelijk een prikkelende gedachte zijn. Maar niet voor mij, want ik hou veel te veel van de zee!

Leren, leren, altijd maar leren

Toen ik afgelopen week weer eens op mijn pc zat te modderen met een nieuw programma, schoot mij de uitdrukking 'Education permanente' te binnen. Ooit, toen in 1968 de invoering van de Mammoetwet, het uiteindelijke resultaat van de jarenlange discussie over de democratisering van het onderwijs, nagenoeg samenviel met een nieuwe golf van maatschappijkritische opvattingen over het onderwijs, die in het teken stond van verborgen talent en individuele ontplooiing, hadden we het te pas en te onpas vaak over 'Education permanente', het was een welhaast gevleugelde uitdrukking.

Permanente educatie was nodig vonden we om onze reeds opgedane vakkennis voortdurend te actualiseren, een absolute must in onze snel evoluerende samenleving. Een gedachtegang die vijftig jaar later alleen maar actueler is geworden. Dacht ik destijds in mijn jeugdige overmoed nog weleens dat het niet zo'n vaart zou lopen, tegenwoordig weet ik wel beter. Wat voor een diploma je ook hebt behaald, als je op gezette tijden niet her-, om- of bijschoolt loop je in onze tijd van kennisverwerving in no time achter de feiten aan. En dat geldt dus niet alleen voor werkend Nederland, ook de vrijgestelde senior die achter zijn pc zit te klooien met een nieuw programmaatje moet permanent aan de bak blijven!

Stad van gedachte en kennis.

Salamanca aan de rivier de Tormes staat bekend als de stad van gedachte en kennis, maar ook van kunst en schoonheid. De oude stad herbergt een prachtig ensemble van architecturale stijlen: romaans, gotisch, barok, etc. En de universiteit die ze daar hebben is behalve één van de oudste van Spanje ook een schoolvoorbeeld van renaissance-architectuur. Bijzonder waren ook de gebouwen aan het Plaza Mayor, het prachtige 18e-eeuwse plein. Cees Nooteboom omschreef dit vierkante plein ooit als een stenen huiskamer. Honderden mensen, jong en oud liepen er in gedachten verzonken of al keuvelend hun rondjes en de terrasjes zaten lekker vol, heerlijk sfeertje.

Salamanca was tijdens ons architectuurreisje van Sevilla naar Santiago de Compostela de vierde pleisterplaats. De overige pleisterplaatsen op de 1325 km lange route waren na Sevilla, Mérida, Cáceres, Leon, Lugo en uiteraard Santiago de Compostela. We hebben een vol etmaal doorgebracht in Salamanca, en hebben buiten een spectaculair uitzicht over de stad vanaf de top van het Anaya-terras en de Mocha-toren, alle belangrijke bezienswaardigheden denk ik wel gezien. Maar we vonden het zo'n aangename stad, dat we er eigenlijk nog best een etmaal aan vast hadden willen knopen, maar dat zou onze planning in de war hebben gestuurd.

Over een kabouter gesproken

Gisteren zag ik dat onze tuin vergeven is van de elfenbankjes, met name op en om de stam van een dode spar achterin. Een perfecte voedingsbodem natuurlijk voor paddenstoelen. In een mum van tijd is van daaruit een heel netwerk van schimmeldraden uitgegroeid tot een waar kabouterparadijs. Minutenlang heb ik het klein el dorado afgespeurd naar La Chouffe, mijn kleine rakker uit de Belgische Ardennen, maar hij was helaas nergens te bekennen. Ach ja, kabouters bestaan ook niet! Maar toen ik aan het eind van de middag mijn koelkast open trok, begon ik daar toch weer aan te twijfelen. Want wie stond daar tot mijn grote verrassing, juist ja, La Chouffe. En de zo te zien fris en fruitige rakker was kennelijk onder invloed van koriander, hop en alcohol. Een groot genoegen dat ik met veel plezier met hem heb gedeeld. Waar elfenbankjes in je tuin al niet toe kunnen leiden.