deux fin de siècles

De tentoonstelling Droomkunst 1900 & 2000 in Museum Singer Laren aan de Oude Drift, behelst zeven thema's verdeeld over acht zalen t.w. 1) Paradijselijke stemmingen 2) Tegenstellingen van het leven 3) Bezielde abstractie 4) Religie en mystiek 5) Goden, helden en martelaren 6) Literaire inspiratiebronnen en 7) Bezielde werkelijkheid. Bij elk thema worden twee kunstwerken uit de periode rond 1900 en 2000 met elkaar vergeleken. De paren illustreren overeenkomsten in de kunst rond beide eeuwwisselingen. Er waren inderdaad parallellen te zien, zij het wat mij betreft met een flinke dosis fantasie. Logisch, beoordeling van kunst is sowieso subjectief, niet iedereen heeft dezelfde eigenzinnige smaak als de verzamelaar van de getoonde Droomkunst collectie. Maar het bezoek was zeer de moeite waard, evenals het rustmoment op het fraaie terras van restaurant George L.A. tegenover Singer aan de Naarderstraat in Laren.

een bizarre week!!

Het trieste nieuws over de vliegramp in het oosten van de Oekraïne is de afgelopen week het gesprek van de dag. Terecht vind ik, desalniettemin gaat het leven door, en maken we er ondanks de somberheden maar het beste van. En dat lukt wat mijzelf betreft aardig moet ik zeggen. Een fietstochtje door het prachtige Gooi bij mooi weer is een goeie remedie tegen het zuur, dat je in dit verband constant te grazen wil nemen. Je fietst het getob aangaande de misère niet weg, dat hoeft ook niet, dat moet zelfs niet. Maar alles wordt wel even wat lichter in de bovenkamer. Even de ellende een poosje parkeren en afstand nemen van die enorme tsunami aan sombere berichten op TV, radio en in krant, over het onnoemelijke leed dat zo veel mensen met het neerhalen van vlucht MH 17 getroffen heeft. Ik vraag me overigens af of ik ook zo op de ontstane situatie zou reageren, als er mensen in mijn directe familie- of vriendenkring te betreuren zouden zijn geweest. Ik durf het haast te betwijfelen. Trouwens fietsend langs het Gooimeer gingen m'n gedachten even terug naar de Boeing 747 van El Al, die daar in 1992 twee motoren verloor, en zich even later in een flat in de Bijlmer boorde.

Daags daarop zijn we naar Dieren gereden voor een rondje fietsen nabij de Veluwezoom. Mooi tochtje ook, Doesburg, Angerlo, Giesbeek, Rheden, De Steeg en door de Middachterbossen en het Onzalige Bos terug naar Dieren. Zeldzaam mooi landschap, de IJsseldelta met op de achtergrond de heuvelachtige bossen van de Veluwe. Eenmaal in de bossen trap je je wel een bult tegen die heuvels op, maar dat is goed voor de lijn zal ik maar zeggen, alhoewel de vermeende winst waarschijnlijk alweer verdampt tijdens de afdalingen.
In de auto hebben we geluisterd naar de reportage van de aankomst van de eerste 44 slachtoffers vanuit Charkov op Eindhoven Airport, en de ceremoniële plechtigheden op deze 'dag van nationale rouw'. Even voor vieren waren we thuis, en hebben we op TV het vervolg gezien. Het trompetsignaal, de één minuut stilte, de haast Felliniaanse beelden van de dragers met hun kist, de lijkwagens, de colonne naar Hilversum, de vele toeschouwers langs de weg en op de viaducten, de vele bloemen en aankomst in de Korporaal van Oudheusden Kazerne in Hilversum. Alles bij elkaar een bijzonder respectvolle en emotionele gebeurtenis!

zomergast 2014-1

Gisteren de hele avond naar Freek de Jonge en Wilfried de Jong gekeken. De eerste zomergast uitzending van dit seizoen. Drie uur lang TV kijken, altijd een hele zit. Maar als het tweegesprek me boeit, wat vaak het geval is, gaat het me moeiteloos af. (Zie ook m'n stukje 'zomergast-kunst' van 29 augustus 2011) Zo ook gisteravond weer met Freek en Wilfried, resp. gast en presentator, al leek het in het begin vaak andersom, wat ik eerlijk gezegd knap irritant vond. Behalve de gastenrol, vervulde hij op dezelfde stoel met verve de rol van regisseur en presentator. Maar gaande weg het gesprek ging het gelukkig beter en verdwenen mijn irritaties.

Met Wilfried de Jong, volgens mij één van de beste interviewers van Nederland, kon het ook haast niet misgaan. Die man kan niet alleen goeie vragen stellen, maar op z'n minst ook zo goed luisteren. Eigenschappen die je bij Freek de Jonge, spraakwaterval en grondlegger van het hedendaagse cabaret, absoluut nodig hebt. In zijn eerste soloprogramma, in 1980, introduceerde Freek de rode draad. Eén overkoepelend verhaal met wat vrolijke terzijdes. Sindsdien is dat door de meeste nieuwe generaties nagevolgd. Nu, in zijn zeventigste jaar, staat zijn grote eerzucht nog immer overeind. Geen enkel onderwerp is bij voorbaat uitgesloten. Het kan over politiek gaan, over wetenschap, over kunst of over wat dan ook.

Ik las ergens dat vooraf enige angst over de eerste aflevering van Zomergasten bestond. Dat Freek's geklaag en vermeende miskenning en gebrek aan zelfspot weleens zou kunnen uitdraaien op een drie uur durende onemanshow, waarin hij zichzelf op het schild zou hijsen en luidkeels zijn eigen verdiensten zou bezingen. Maar die angst bleek achteraf ongegrond. Het ging minder over Freek de Jonge dan verwacht. Behendig laveerde hij tussen grote en kleine thema's. Zijn zelfverzekerdheid bleef binnen de grenzen.

Een breed scala aan onderwerpen en filmfragmenten passeerde de revue. Van Charlie Chaplin's 'Kidauto races at Venice' tot supergolfer Tigerwoods, of een gedicht wat Freek geschreven had naar aanleiding van de dood van zijn kleinkind. Over The Choir, Danny Kaye, Pina Bausch, Vlaamse velden, Bob Dylan at Newport uit 1963, enfin teveel om op te noemen. En o ja, natuurlijk ook het NOS journaal, waarin de recente gebeurtenissen in de Oekraïne onder de loep werden genomen. Het was een erg warme, maar zeer onderhoudende avond met Freek en Wilfried, die voorbij was voor we er erg in hadden!

jarige kleindochter

Bericht op facebook gisteren rond 09.20 uur van de moeder ofwel mijn dochter: Kim jarig alweer 16 jaar!!! De slingers hangen, de cadeautjes liggen te wachten, de taarten zijn gebakken, de wijn ligt koud en de jarige slaapt nog!

Ja, dat heb je met die tieners, helemaal als ze vakantie hebben, niks mis mee toch? Zelf lag ik op m'n 16e met het grootste gemak vaak tot halverwege de dag te ronken. 'k Wou dat ik dat nog kon, ben nu al blij als ik in één ruk halverwege de nacht haal! Oké, genoeg er over, toen we aan het eind van de middag onze opwachting maakte bij de jarige, was ze sowieso klaar wakker en werden we blijmoedig welkom geheten met een door haar zelf gebakken appeltaart. Het feest was begonnen!

Beetje warm was het trouwens wel, maar met koele wijn en een grote parasol was het aangenaam. Langzaam druppelden de gasten binnen, het werd steeds gezelliger op de binnenplaats. En toen op een gegeven moment ook pa Brend van de partij was, koud en wel terug van een vlucht uit Nairobi, kon de dag voor Kim eigenlijk niet meer stuk. Toen iemand, die kennelijk een tijdje met z'n telefoontje had zitten rommelen, wat je tegenwoordig vaak ziet in gezelschap, riep dat er een vliegtuig van 'Malaysian Airlines' was gecrasht boven het oosten van Oekraïne met veel Nederlanders aan boord, werd het even stil. Zo gaat dat met nieuws tegenwoordig, of je nou wil of niet, het komt uit alle hoeken en gaten in no time op je af. De verworvenheden van de social media! De crash hield ons vanaf dat moment allemaal een tijdje aardig bezig, maar niet in die mate dat er ineens een grote domper op de feestvreugde drukte. Het was nog niet echt doorgedrongen, we wisten op dat moment sowieso nog amper wat er nou echt gebeurd was. Het was verder dan ook in vele opzichten een genoeglijk verjaardagspartijtje!

Toen ik thuis het nieuws op de TV zag, besefte ik eigenlijk pas goed wat er gebeurd was. Een passagiersvliegtuig met 298 mensen aan boord, waaronder veel Nederlanders, was zeer waarschijnlijk door pro-Russische separatisten uit de lucht geschoten. Misschien per ongeluk, maar dan nog, hoe komen ze aan die geavanceerde wapens? De tijd zal het ons wel leren, en ook wat de gevolgen zullen zijn.

Vandaag rijden Christa en Kim voor een aantal dagen naar Parijs. Even doorbijten tot aan 'Gare du Nord' en de auto zo snel mogelijk stallen lijkt mij. Ik hoop dat ze daar met z'n tweetjes een mooie tijd hebben, waar ze straks met plezier op kunnen terug zien.

Veluws fietstochtje

Lekker handig zo'n knooppuntentochtje, je afvragen waar je bent is amper van primair belang. Niet dat je ineens als een kip zonder kop rond kan fietsen, maar het heeft iets weg van de gps in de auto. Daarbij vraag ik me zo af en toe ook wel eens af waar ik eigenlijk zit. Dat overkwam me vroeger met dat ouderwetse kaartlezen zelden of nooit. Enfin, beetje overdreven gepraat misschien, maar ik zoek en bepaal altijd liever een beetje mijn eigen koers. Die voorgeprogrammeerde fietsroutes hebben amper nog verrassingen in petto. Het avontuur zal ik maar zeggen, is er op deze manier een beetje vanaf.

Desondanks hebben we gisteren met het mooiste weer van de wereld heerlijk van het ene naar het andere vooraf bedachte knooppuntje gepeddeld. Ondertussen 43,3 km lang genietend van een mooi gevarieerd landschap, dat met zo'n 15 km per uur aan ons voorbij gleed. Er waren overigens vele grijsaards die aanmerkelijk harder gingen hebben we gemerkt, maar die hadden iets met elektrisch. Het is een vrije keuze natuurlijk, maar persoonlijk heeft een fiets met batterijen niet mijn voorkeur. Gewoon lekker fietsen, een heerlijk en ontspannen tochtje was het. En knooppunten? Ach, misschien toch ook zo gek nog niet!

romantisch parkje

Afgelopen zondag waren we weer eens op Paleis Het Loo. J wilde graag de tentoonstelling over prinses en stijlicoon Grace Kelly (Gracia) (Philadelphia, 1929 - Monaco, 1982) zien in de westvleugel. Persoonlijk vond ik het helemaal niks, wat ik natuurlijk had kunnen weten. Vitrines vol japonnen, baljurken, schoenen, kroontjes, juwelen en foto's zijn aan mij niet besteed. Ik heb zelden zo snel een expositie afgewerkt! Gelukkig was J het zelfs een beetje met me eens, zodoende stonden we na een kwartiertje wel weer gezellig samen buiten.

Via een wandeling door de barokke tuinen achter het paleis, kwamen we middels een tourniquet achter de Colonnades in het Paleispark terecht. Voor ons een geheel nieuwe ontdekking! De wandeling van ongeveer een uur, voerde ons door een zeldzaam mooi romantisch landschap uit het begin van de 19e eeuw. Met ook nog een aantal aardige bouwwerkjes uit de tijd van Willem III (1817-1890) zoals een badpaviljoen, een theepaviljoen en een botenhuis.

We hebben erg genoten van de wandeling, die Willem wist wel wat mooi was! (Zie ook mijn stukje 'Willem I, II en III' van 18 april 2014). Ik denk dat we daar in een ander seizoen vast nog wel eens een keer een wandelingetje zullen maken.

een sloopscheepje

De 'Pieter Schelte', één van de grootste schepen ter wereld, zo niet de grootste, wordt in het z.g. binnenmeer van Maasvlakte 2 in een periode van ongeveer vier maanden afgebouwd, las ik onlangs in de Volkskrant. Daarvoor moet i.v.m. een diepgang van 25 meter, het binnenmeer verder worden uitgebaggerd. De 'Pieter Schelte', een uit de kluiten gewassen catamaranachtig schip van 382 meter lang en 124 meter breed, maximum snelheid 14 Kn (25,9 km/h) is voor het grootste deel gebouwd op de Zuid-Koreaanse Deawoo-werf.

Tijdens de afbouw periode worden o.a. de 65 meter lange balken van het hefsysteem geïnstalleerd, die per schip uit Italië worden aangevoerd. De 'Pieter Schelte', een investering van zo'n 2,3 miljard euro, is bestemd voor het verwijderen en installeren van onderstellen tot 25.000 ton en bovenbouwen tot 48.000 ton van olie- en gas-platformen op zee. Het schip kan door haar dubbele boeg de platformen a.h.w. in z'n geheel omvatten en optillen en er mee weg varen. Maar behalve als mammoetheffer, zal het schip straks ook als pijpenlegger functioneren, en ook in die hoedanigheid is het tot op heden de grootste ter wereld. Overigens zal dat niet al te lang het geval zijn, want het Nederlands offshorebedrijf 'Allseas' heeft ook nog plannen voor de bouw van de 'Ingenieur', een werkschip met een breedte van rond de 160 meter dat tot 72.000 ton uit zee kan tillen. Met beide mammoetheffers speelt 'Allseas' in op de verplichting van de oliemaatschappijen om olie- en gasplatforms die niet meer in productie zijn van zee te verwijderen. Dit betreft de komende tijd alleen al in de Noordzee vele tientallen exemplaren.

Maar goed, eerst krijgen we de 'Pieter Schelte' dus nog. Eind 2014 zal het schip naar verwachting op de Maasvlakte 2 arriveren. Ik ben benieuwd welke vaarroute zo'n kolos vanuit Zuid-Korea gaat nemen. De sluizen in zowel het Suezkanaal als het Panamakanaal zijn te smal, dus zullen ze onder 'Kaap de Goede Hoop' of onder 'Kaap Hoorn' door moeten. Ik las dat de 'Pieter Schelte' door 80 cm dik ijs kan ploegen, waarmee ze inspelen op boorontwikkelingen in Arctische wateren. Ik kan me echter, ondanks de smeltende ijskappen, nog niet voorstellen dat ze via de Beringstraat voor een Noordelijke route zullen/kunnen kiezen. Ben zeer benieuwd, één ding lijkt me erg leuk, namelijk weer eens een dagje fietsen op Maasvlakte 2 (zie o.a. ook mijn stukje 'Maasvlakte 2' van 27 juli 2009) wanneer de 'Pieter Schelte' daar enkele maanden in het z.g. binnenmeer ligt afgemeerd!

Reflectie in leegte!

Ik was met mijn zeilscheepje op zee, en
zat in de kuip met m'n rug tegen het schot.
Mijn geliefde met wie ik was, knapte binnen
een uiltje dat vaag te horen was, terwijl
de stuurautomaat deed wat het moest doen.
In de verte rondom de horizon, verder niets.
Heerlijk de frisse bries te voelen, te horen
het geruis van de golven langs de romp
en af en toe het kraken van een schot.
De schitteringen van zon en water, de lucht
trekt dicht, maar m'n ogen zijn nog spleetjes.
Het was puur genieten van alles, van bolle
zeilen en grootse leegte om me heen!

hemelse duisternis

In ons sterk verstedelijkte landje is het 's nachts bijna nergens meer écht donker. Altijd en overal is er wel z.g. lichtvervuiling middels straatverlichting, verkeer, kassen, kantoren, woningen, reclameborden, sportvelden noem maar op. Alle lichtbronnen samen veroorzaken een lichtkoepel die de nachtelijke hemel boven stedelijke gebieden en ver daarbuiten vele malen lichter kan maken. Bijvoorbeeld zoiets als het verschil tussen volle en nieuwe maan. De sterrenhemel vervaagd in al dat extra licht, even als het verschil tussen dag en nacht.

Als onze nationale astronaut André Kuipers in het Internationale Ruimtestation ISS boven Spanje vloog, zag hij de verlichte kassen in Westland soms liggen. Maar ja, hij vloog dan wel op ongeveer 400 km boven het aardoppervlak. Overigens vond André Kuipers Zuid-Holland sowieso de sterkste lichtbron van West-Europa. Ik weet niet of en hoe ze dit in de ISS gemeten hebben, maar ik kan het me voorstellen. Aan de andere kant kan ik me ook voorstellen, dat twee uitersten, de enorme lichtbron pal naast de donkere Noordzee, in dit opzicht een enigszins vertekend beeld oplevert.

Maar goed, sterkste lichtbron van West-Europa of niet, door al dat omhoog lekkende licht worden we 's nachts verstoken van een waardevolle oer-beleving. Wie één keer 's nachts op zee vanuit een zeilbootje een tijdje naar het zwerk heeft liggen staren, weet absoluut wat ik daarmee bedoel. Omdat de nacht op zee ver van de kust en buiten de olieplatformen nog echt donker is, openbaart zich een sterrenhemel die je in ons verstedelijkte landje nergens meer te zien krijgt. Ja op z'n hoogst mogelijk nog vanaf één of andere donkere uithoek op een Waddeneiland, maar daarmee houdt het wel op. Prachtig, de ontelbare hoeveelheid sterren en planeten waar onze aarde een eindeloos klein onderdeel vanuit maakt. De Melkweg in al zijn glorie als een lichtende band in het zwerk!

Verwondering, de aanblik, de ontzagwekkende dimensies, het besef zelf een minuscuul klein onderdeel te zijn van het universum relativeert en geeft troost. Een waardevolle oer-beleving op zee, ofwel een existentiële beleving van niveau!

schone fluistertour

Gedurende de hele wandeling door 'De Tuinen van Appeltern' heb ik met een apparaatje om m'n nek gelopen waarmee, als ik wilde, onderweg informatie ingefluisterd kon krijgen van wat ik allemaal zag. De 'Appeltern Fluistertour' werd het in de folder genoemd. Over een paar jaartjes noemen ze het waarschijnlijk de 'Appeltern Google-Glasstour', lopen we daar allemaal met zo'n computerbril op. Dan weten we al van de hoed en de rand als we alleen maar naar een bloemetje of een tuinontwerpje kijken. Leuk hoor allemaal, maar ik heb eerlijk gezegd weinig gebruik gemaakt van m'n fluisterapparaatje. Al die info leidt alleen maar af, daar kwam ik niet voor. Bovendien kan ik de info, mocht ik die ooit nodig hebben, op enig ander moment ook elders wel vinden. Nee, het was vandaag voor mij daar pure ontspanning in die prachtige, van strak tot wild ontworpen sier- en speeltuinen. De enorme diversiteit aan planten, struiken, bloemen, tuinornamenten en waterpartijen was een lust voor het oog. En verder heb ik naar de vogels geluisterd en samen met J van de wandeling en het mooie weer genoten in het ruim 20 hectare grote tuingebied!

The ball is round!!!

Inderdaad, de bal is rond en kan alle kanten oprollen. Dat die in drie wedstrijden in totaal zeven keer meer het doel van de tegenstander is ingerold dan in eigen doel, komt volgens kenners door het z.g. poldercatenaccio voetbal van de ploeg van Louis van Gaal. Wat een term trouwens, ik had er tot voor kort nog nooit van gehoord maar het staat voor zoiets als afbraakvoetbal. De stijlprijs zal ons nationale elftal er niet mee winnen, maar daar zijn ze ook niet op uit. Ze gaan hoe dan ook voor de titel las ik. Ik heb geen verstand van voetbal, maar ik kijk er vaak met plezier naar. Ik zie dus ook wel dat het z.g. poldercatenaccio voetbal niet de leukste beelden oplevert. Maar daar gaat het bij Oranje dus niet om. Punten moet het opleveren! En dat lukt aardig tot nu toe, voorlopig is het Nederlands elftal met negen punten groepswinnaar, en kunnen ze met hun ontregelende speelstijl hopelijk de volgende ronde ook naar hun hand zetten.

Normaliter repeteren we op maandagavond met de band 'Hodgepodge' van acht tot elf in mijn werkruimte. Maar afgelopen maandag hebben we daaraan vooraf samen met de eega's uiteraard wel eerst voetbal gekeken. Een gezellige boel, een juichpak zat er (nog) niet tussen, maar iedereen toonde evengoed in zijn of haar dress wel het nodige support middels één of ander oranjeachtig attribuutje. Krankzinnig eigenlijk, het lijkt wel of we in dit land massaal debiel aan het worden zijn. Zelf was ik niet van plan om aan oranjeachtige spullen ook maar één cent uit te geven, maar toen ik in de supermarkt een oranje opblaaskroon voor €. 1,50 zag liggen, dacht ik ach waarom ook niet, doe eens leuk! We hebben na afloop Nederland - Chili inderdaad nog een poosje gemusiceerd. Maar om de één of andere reden waren we het vrij snel zat, en hebben we ons heil maar weer boven bij de dames gezocht. Het werd uiteindelijk nog een doldwaas avondje dat tot in de kleine uurtjes heeft geduurd!

Hitler's aquarellen

Op de expositie 'Meer macht' in 'Museum de Fundatie' in Zwolle is veel te zien. We hebben werk gezien van o.a. Steve McQueen, Ai Weiwei, Anselm Kiefer, Constant, Anri Sala, Yael Bartana, Deimantas Narkevicius, Joseph Beuys, Renzo Martens, Gert Jan Kocken, Raphaël Zarka, Andres Serrano, Alec Soth, Asger Jorn, Hans van Houwelingen en Roy Villevoye. Teveel eigenlijk om in dit bestek verder op in te gaan, maar dat hoeft ook niet. De centrale vraag was of kunstenaars in deze tijd nog idealen kunnen nastreven. Is er voor kunstenaars nog macht weggelegd? Of is de kunstwereld definitief in de klauwen van het geld beland? En als kunstenaars hun idealen inderdaad kunnen verwezenlijken, zit de wereld daar dan wel op te wachten? Een interessante expositie die te denken gaf!

Op een gegeven moment stuitte ik op een viertal foto's van aquarellen van niemand minder dan Adolf Hitler. De foto's waren een bijdrage van de Nederlandse fotograaf/kunstenaar Gert Jan Kocken (1971). Hij heeft in 2005 de vier originele aquarellen gefotografeerd in Washington, waar ze bewaard worden in de archieven van het U.S. Army Center of Military History. Een rechter heeft ooit bepaald dat ze daar nooit meer uit mogen. Door de foto's, die praktisch identiek zijn aan de originele aquarellen, in deze expositie te tonen, kwam Gert Jan Kocken tot het stellen van intrigerende vragen. Of we bijvoorbeeld aan de werken konden zien wat voor geest er in Hitler huisde? Of kunst sowieso een adequate verbeelding is van de geest van de maker? Of het schadelijk is om deze werken nu nog te tonen? Van dat soort vragen.

Ik kan min of meer begrijpen dat Adolf Hitler (1889-1945) met z'n clichématige en zielloze kunstwerkjes werd afgewezen op de kunstacademie. Maar tegelijkertijd kwam de vraag bij me boven: Hoe zou de geschiedenis van de twintigste eeuw zijn verlopen, als in 1908 de toen 19 jarige Adolf Hitler wél was aangenomen? Het verhaal is immers dat Hitler, die graag kunstenaar wilde worden, nogal verbitterd raakte toen hij tot twee keer toe op de kunstacademie werd afgewezen. Mogelijk dat hij daarom uiteindelijk in 1914 als vrijwilliger in dienst trad van het Duitse leger. Daar raakte hij in 1917 twee keer gewond tijdens de slag om het Belgische Ieper in de Eerste Wereldoorlog. Maar of je met deze wetenswaardigheden ook kan zeggen dat Hitler's aquarelletjes het grootste kwaad van de twintigste eeuw vertegenwoordigen is de vraag.

ms HYDROGRAAF

We kwamen de voormalige ss Hydrograaf zo af en toe nog wel eens tegen toen we nog zeilden. Afgelopen weekend lag ze in Harderwijk tijdens de Aaltjesdagen. Een prachtig schip dat zeer tot de verbeelding spreekt, wat heeft ze niet allemaal meegemaakt in de dikke eeuw van haar bestaan. (Trouwens waarom ik een schip, wat een onzijdig woord is, altijd vrouwelijk benader weet ik eigenlijk zelf niet goed, temeer de meningen van taalkundigen daarover ook verdeeld zijn.) Maar ach wat maakt het ook uit, als de boodschap maar goed over komt. De in 1910 in de vaart genomen ss Hydrograaf, stond ten dienste van natuurkundigen die de leer van de zeeën onderzochten met het oog op de belangen van de scheepvaart. Als zodanig is de bij scheepswerf Feijenoord in Rotterdam gebouwde 'Hydrograaf' tot 1962 in actieve dienst geweest bij de Koninklijke Marine, waarbij ze met haar vrij geringe diepgang van 1,80 meter heel wat zeemijlen ondiepe Nederlandse kustwateren in kaart heeft gebracht!

De 'Hydrograaf' werd echter ook diverse keren gebruikt als koninklijk jacht tijdens bezoeken van koningin Wilhelmina, prins Hendrik en prinses Juliana aan plaatsen in de Zuid-Hollandse en Zeeuwse wateren. Maar in mei 1940 week de 'Hydrograaf' uit naar Engeland, waar ze gedurende de 2e Wereldoorlog werd gebruikt als logement voor o.a. de mijnenveegdienst. Na de oorlog heeft het kolen gestookte stoomschip zoals gezegd nog tot 1962 dienst gedaan bij de Hydrografische Dienst van de Koninklijke Marine.
Na een enigszins rommelige periode in haar bestaan, werd de 'Hydrograaf' in 1983 volledig gerestaureerd en van 2 dieselmotoren voorzien. Tijdens de zeilmanifestatie Sail Amsterdam 1985 maakte het schip haar debuut als een lux salon- en partyschip voor maximaal 150 opvarenden. Overigens wordt de 'Hydrograaf' in de rol van Pakjesboot 12 sindsdien ook gebruikt tijdens de jaarlijkse intocht van Sinterklaas! Wat ik als fervent Sinterklaas-hater natuurlijk wel een beetje een afgang vind voor een stoer schip als de 'Hydrograaf'.

Maar goed hoe dan ook, de 104 jaar oude 'Hydrograaf', 40,5 meter lang, 6,70 meter breed en een waterverplaatsing van 297 ton, zal denk ik in de hoedanigheid van lux salon-partyschip nog een aardig tijdje kunnen meedraaien op de Nederlandse binnenwateren.

klassieker uit 1943

Vrijdag j.l. las ik in de Volkskrant een stuk van Karin Veraart over 'The Fountainhead'. De in 1943 verschenen bestseller van Ayn Rand (1905, Sint-Petersburg - 1982, New York) pseudoniem van de in 1926 uit Rusland geëmigreerde schrijfster Alisa Zinovjevna Rozenbaum. Want in de ogen van de jonge schrijfster was Amerika immers het land waar een individu zichzelf kon zijn. Toneelgroep Amsterdam brengt de komende weken 'The Fountainhead' van Ayn Rand in de Amsterdamse Stadsschouwburg onder regie van Ivo van Hove op de planken. In het Nederlands is Rand's bestseller in de zeventiger jaren vertaald onder de titel 'De eeuwige bron'.

'The Fountainhead' op toneel, dat wil ik zien, het stuk in de Volkskrant van Karin Veraart maakte me zo enthousiast dat ik het boek weer even uit de kast heb gehaald. 'The Fountainhead' is het verhaal van Howard Roark, een jonge architect die weigert concessies te doen aan zijn opdrachtgevers en toonaangevende commissies. Roark is een architect die tegen alle conventionele standaarden en normen in blijft ontwerpen waar hij zelf achter staat en bovenal gelooft in zichzelf...Maar het is ook het verhaal van een hartstochtelijke liefdesrelatie met een mooie, geheimzinnige vrouw die haar liefde voor Roark ontkent door hem te proberen te vernietigen...
Zelf zegt Ayn Rand over de roman en haar denkbeelden: 'Mijn filosofie is het concept van de mens als een held. Met zijn eigen geluk als de morele zin van zijn bestaan. Productieve prestaties als zijn eervolste activiteit en logica als zijn leidraad.'

Gisteren was de try-out in de Stadsschouwburg, vandaag de première. Volle bak, en voor de rest van de week ook, ben benieuwd naar de recensies! Maar gelukkig speelt Toneelgroep Amsterdam het stuk ook weer in augustus en september a.s. en heb ik voor begin september een paar tickets kunnen bemachtigen. Dat duurt nog wel even, maar ik verheug me er nu al een beetje op!

bizarre picnic

Gisteravond weer samen met Joke, Jeannette, Hans en Carla naar Vis à Vis geweest, een theatergezelschap nabij het Almeerderstrand. De vorige keer met hetzelfde gezelschap was met de voorstelling 'HaRT', bijna twee jaar geleden (zie mijn stukje 'Theaterspektakel' van 27 juli 2012.). Een uitgelezen avond was het, prachtig weer, feestelijke stemming en lekker eten en drinken, het kon niet op. Rond halfnegen begon de voorstelling 'PICNIC' van regisseur Arjen Anker. 'PICNIC', een theaterhit van Vis à Vis uit 1999, is een verhaal over een enigszins truttig stelletje dat gedurende een weekendje kamperen hilarische maar knap bizarre dingen meemaakt. Maar aan de achterkant van het toneel, bij de technici zal ik maar zeggen, speelde zich ondertussen een heel ander leven af. Het openluchttheater was echter zo opgebouwd, dat we als toeschouwers beide kanten te zien kregen, de ene kant voor de pauze, de andere kant erna. Je was vrij in de keuze welke kant eerst en welke laatst. Wij zijn vóór de schermen begonnen, waar we achteraf blij om waren!



Maar aan welke kant je in feite ook begon, allemaal kregen we uiteindelijk te zien en te horen waar ze bij Vis à Vis beregoed in zijn: theaterspektakel in de open lucht, met de nadruk op visuele humor en technisch vernuft. Zowel aan de ene als aan de andere kant van het decor waren de achtervolgingen, ontploffingen en verkleedpartijen niet van de lucht. De dialogen, die doorgaans kennelijk bewust onverstaanbaar waren, waren van ondergeschikt belang. Het was een voorstelling die vijftien jaar na de première nog liep als een trein! Amusant, ik heb zeer genoten, toch vond ik de voorstelling 'HaRT' van bijna twee jaar geleden geloof ik iets boeiender.

een toekomstvisie

'De toekomst is ondenkbaar zonder robots' las ik vanmorgen in de krant. Een uitspraak onlangs van Neelie Kroes in München, die ze als Eurocommissaris voor de Digitale Agenda deed bij de opening van een Robotica evenement. Helemaal mee eens, kan goed uitpakken voor onze welvaart lijkt me, mits we er goed mee om leren gaan. Maar haar bewering dat de onmisbare apparaten ons op termijn geen banen gaan kosten, maar juist gaan opleveren vanwege de verwachte productieverhogingen, is op z'n minst twijfelachtig te noemen gezien de ervaringen in het vrij recente verleden met automatiseringsprocessen versus arbeidsplaatsen.



Er zijn economen die beweren, dat als economische groei bepaald wordt door technologische innovatie middels vervanging van de mens door een robot, deze geen enkele garantie biedt voor meer arbeid. Een structurele afname van vraag naar arbeid ligt sowieso in het verschiet, de zogenaamde middenklasse ligt zwaar onder druk. Politici en beleidsmakers zouden moeten anticiperen op deze afname van de vraag naar arbeid. Links- of rechtsom, er zal een manier gevonden moeten worden, hoe we in de nabije toekomst moeten omgaan met begrippen als basisinkomen en een arbeidsloze samenleving! Een utopie? Mogelijk, maar ik denk het niet! Dan hier, dan weer daar, en nu ook in Europees verband, als een ondergrondse veenbrand laaien de discussies over dit fenomeen al sinds de jaren zestig om de haverklap op. Neem even tijd en luister in dit verband ook maar eens naar wat de jonge historicus en schrijver Rutger Bregman (1988) te vertellen heeft in bovenstaande opname van VPRO's Tegenlicht.

meditatief tempo

De Estse componist Arvo Pärt (1935) heeft mooie muziek geschreven en doet dat nog steeds. Maar één van zijn mooiste composities voor viool of cello en piano vind ik 'Spiegel im Spiegel' uit 1978. Minimalistische muziek in een langzaam meditatief tempo. De zeggingskracht van 'Spiegel im Spiegel' ervaar ik als de ultieme muzikale vertolking van het oneindige. Steevast geraak ik als het ware in een tijdloze dimensie als ik deze muziek hoor. In een gemoedsstemming van harmonie en verstilling die ik op zee zo vaak heb ondervonden. Echter niet alleen op zee, het kan me op elk moment waar dan ook overkomen. (Zie o.a. mijn stukje 'silence' van 8 april 2013) Maar hoe dan ook, minimalistische muziek als 'Spiegel im Spiegel' maakt de momenten van harmonie en verstilling in mijn beleving vaak intenser.



Tijdens een zeiltocht met de 'Swing' van Den Helder naar Lerwick naderen we 's morgens in alle vroegte de Shetland Eilanden. Na bijna vier dagen en nachten op zee doemden ze op in de heiigheid. Een haast hallucinerende beleving toen we na een stormachtig nachtje aan kwamen zeilen. Vanuit de kajuit klonk 'Spiegel im Spiegel' zachtjes op de achtergrond. Momenten om nooit te vergeten!

Kunsthal in A'foort

Gisteren een kijkje genomen in 'Het Eemhuis' in Amersfoort, een multifunctioneel cultureel centrum, dat is ontworpen door Neutelings Riedijk Architects in Rotterdam, hetzelfde bureau dat ook het mediagebouw beeld en geluid in Hilversum ontworpen heeft (zie mijn stukje 'beeld en geluid' van 13 december 2006). Bouwkundig is het gebouw op 20 december 2013 opgeleverd, de officiële opening zal medio juni a.s. plaats vinden. Maar vier belangrijke culturele Amersfoortse instellingen zijn inmiddels in 'Het Eemhuis' gehuisvest t.w. Scholen in de Kunst, Bibliotheek Eemland, Archief Eemland en Kunsthal KAdE. Wij kwamen in de eerste plaats voor 'VENSTERS', de door Marc Mulders (Tilburg, 1958) samengestelde openingstentoonstelling in Kunsthal KAdE.

In deze tentoonstelling toonde hij recent werk van hemzelf, dat hij min of meer in dialoog plaatste met werk van andere kunstenaars. Twee polen stelde hij daarbij aan de orde t.w. de poëzie, het licht en het vergezicht, maar ook de begrenzing en de duisternis. Deze aspecten zag je vertegenwoordigd in de expositie, in zowel zijn eigen werk als in de keuze van het werk van andere kunstenaars als Erik Andriesse (1957-1993), Tessa Chaplin (1991), Wolfgang Laib (1950), Couzijn van Leeuwen (1959)en Bram van Velde (1895-1981) om er maar enkele te noemen. Marc Mulders had voor deze expositie een bepaalde klank en sfeer voor ogen. Van alle andere kunstenaars heeft hij specifiek werk gekozen dat volgens hem in het totaal plaatje paste. In de eerste plaats koos hij de kunstenaar om de schoonheid van zijn of haar werk. In de tweede plaats koos hij dan die werken uit hun oeuvre, die zich goed verhielden met de werken van andere kunstenaars in de door hem beoogde sfeer. Om eerlijk te zijn vond ik het een matige expositie!

Even iets over het gebouw zelf. 'Het Eemhuis' is eigenlijk georganiseerd als een verticale stapeling van de vier aanwezige instellingen, die de continuïteit van het publieke domein dienen te versterken in het gebouw. Op de begane grond loopt het publieke Eemplein a.h.w. door in een overdekte ruimte, die dienst zou kunnen doen als de foyer van het Eemplein. Aan de andere kant vormt het in het gebouw doorlopende Eemplein a.h.w. stapsgewijs de terrasvormige bibliotheek in het gebouw. Ruimtelijk zit 'Het Eemhuis' aardig in elkaar, een aanwinst voor de stad lijkt mij, maar de detaillering van met name het interieur vind ik in meerdere opzichten erg matig. Dat neemt niet weg, dat we ons in 'Het Eemhuis' een paar uurtjes goed hebben weten te vermaken.

terug naar Wezep

Na bijna 7 weken in 'De Kievitsbloem' in Zwolle was het mooi geweest en kon ze naar huis. Afgelopen vrijdag heeft Geke haar opgehaald, en haar weer naar haar eigen vertrouwde appartementje gebracht. Ben je blij ma, vroeg ik haar j.l. zondag, zeker, maar het is wel weer even wennen. In 'De Kievitsbloem' kreeg ik natuurlijk veel meer aandacht. Daar kwam nog wel eens iemand binnenlopen om te vragen of alles goed was. En sommigen bleven dan wel eens een poosje hangen voor een praatje. O ja, echt? Ik heb je daar toch ook wel eens anders horen praten! Ach ja, dat zal wel, maar hoe dan ook, ik ben best blij dat ik weer thuis ben, alleen, ik ben zo moe!

Zo zag ze er ook uit, moe en fragiel. Evengoed kwam ze me wel tegemoet lopen zonder rollator! Die vergat ze steeds zei ze, toen ik daar een opmerking over maakte. Ja ma, daar kan ik me wel iets bij voorstellen, ik weet ook niet hoe ikzelf met zo'n ding zou omgaan in jou situatie, maar wen je in godsnaam aan dat ding in huis consequent te gebruiken. Want als je een keer goed op je heup terecht komt, zijn de rapen pas echt gaar. Zou ze doen, maar vijf minuten later liep ze alweer solo de keuken in! Ik maak me geen illusies, die loopt als ze alleen in huis is consequent zonder rollator!

Veel, zo niet alles is geregeld, mede door de inzet van mijn twee zussen. Een anti-valbeugel aan weerszijde van haar bed, een papagaaibeugel om zich aan op te trekken, maximaal haalbare bijstand bij wassen en huishouden. Wat kan je meer doen voor een kwetsbare, bijna 91 jarige moeder, die zelfstandig wil leven. Weinig denk ik! Ik hoop alleen dat ze wat rustiger wordt en snel aansterkt!

Kunst in Den Bosch

Onlangs in 'het noordbrabants museum' in De Bosch een tentoonstelling gezien van de Britse schilder Francis Bacon (1909-1992) en van de Nederlandse fotokunstenaar Ruud van Empel (1958).

Francis Bacon.

Een schilderij van zijn hand bracht begin dit jaar op een veiling nog ruim vijftig miljoen euro op. Ruim twintig jaar na zijn dood is er nog steeds heel veel belangstelling voor het werk van Francis Bacon, een van de grote kunstenaars uit de 20e eeuw. In het Noordbrabants Museum hebben we een reeks prenten gezien, gemaakt naar Bacons schilderijen.
Volgens Maureen Trappeniers van het Noordbrabants Museum was Bacon in eerste instatie helemaal geen liefhebber van prenten. Hij was een schilder die er van hield met zijn verf te werken en die voor een deel op het toeval vertrouwde. Twee dingen die moeilijk te combineren zijn met het maken van etsen en steendrukken. Maar tijdens Bacons leven was er al zo veel belangstelling voor zijn schilderijen dat Bacons vrienden er op aandrongen dat hij ook prenten naar zijn schilderijen liet maken. Bacon ging overstag. Een drietal etsen maakte hij zelf. Daarna ging hij over op steendrukken die hij door anderen liet maken. Wel keurde hij alle afdrukken en zette er ter goedkeuring zijn handtekening op. De prenten die nu in het Noordbrabants Museum hangen, komen van de Renschdael Foundation. Het is één van de sponsoren van het Noordbrabants Museum die zelf ook een grote kunstcollectie beheert. (info museum)



Ruud van Empel.

Na een zeer succesvolle, wereldwijde tournee is het werk van de uit Breda afkomstige kunstenaar Ruud van Empel nu voor het eerst te zien in een expositie in Brabant. Het Noordbrabants Museum toont dertig prachtige fotowerken, met daarbij vier nieuwe uit 2013 en een immense muurvullende print met Van Empels voorstudies. Elf van de getoonde fotowerken waren nooit eerder in Nederland te zien. Ruud van Empel behoort tot de meest bijzondere kunstenaars van dit moment. Hij maakt opzienbarende digitale fotocollages middels een zelf ontwikkelde techniek. We zien mensen – vaak kinderen - en landschappen in een sfeer van onschuld en kwetsbaarheid. Ook schoonheid en identiteit zijn belangrijke thema’s in zijn werk. De werken van Van Empel lijken foto’s, maar als je goed kijkt voel je dat er meer aan de hand is. Het zijn door hemzelf geconstrueerde wonderlijke werelden, opgebouwd uit honderden losse onderdelen. Eerst maakt Van Empel potloodschetsen van de scene die hij voor ogen heeft, daarna fotografeert hij modellen in zijn atelier. Met al het materiaal ontwerpt hij vervolgens achter de computer, met de grootste zorgvuldigheid, geheel nieuwe voorstellingen. Details van de oorspronkelijke modellen zien we alleen versnipperd terug. (info museum)



Alvorens, na al het moois in het museum, naar huis te rijden, hebben we in de binnentuin van restaurant 'Picasso', een fraai karakteristiek pand in de sfeervolle binnenstad, eerst ook de inwendige mens nog versterkt.