Twee schatten van wereldburgers.

Na 1 jaar gaat het brein van de kleine wereldburger zich inrichten. Babytijd voorbij, dreumestijd aangebroken! In de dreumestijd worden volgens Bartjens maar liefst drie mentale sprongen gemaakt t.w. die van 'programma's', 'principes' en 'systemen'. Het gaat in deze tijd niet zozeer over nieuwe gebieden in de hersenen, maar meer over de verdere ontwikkeling van de reeds aanwezige. Bijvoorbeeld de gebieden die verantwoordelijk zijn voor cognitief leren, beweging, taal en sociaal-emotionele zaken. Ben benieuwd, altijd weer spannend hoe zich het één en ander ontwikkeld.

Twee exposities in het CODA Museum.

In eerste instantie vond ik de tentoonstelling 'The Future is Female - Love Letters' in het CODA Museum in Apeldoorn maar een rommelig geheel. Een vertwijfelde zoektocht naar de zin van deze min of meer conceptuele tentoonstelling. Veel leeswerk en een ratjetoe aan werken aan de wand. Echter bij nader inzien ging ik de tentoonstelling van 41 vrouwelijke kunstenaars die allemaal op hun unieke, eigenzinnige, krachtige of liefdevolle manier een verhaal vertellen toch anders bekijken. Behalve een ode aan materiaal, techniek, stijl en gedachtegoed komen in 'The Future is Female - Love Letters' liefde en een hang naar balans en vastigheid samen met lef en dromen die werkelijkheid worden, en een scherpe blik op wat gelijkheid behelst en begrenst. Het blijft voor mij zo bezien evengoed een lastige tentoonstelling, maar zo kon ik het wel beter waarderen. 

De tentoonstelling 'Het huis dat nooit af is' is weer van een heel andere orde. Bijzondere sculpturen van kunstenaar Tirzo Martha (Curaçao, 1965) gemaakt tussen eind 2018 – begin 2020, uitdagingen van een nieuwe poëzie in zijn beeldhouwkunst. Wars van de geschiedenis en voorspelbare aanpak van wat een beeld of sculptuur moet zijn, creëert hij directe en ruwe reacties en reflecties op zowel werkelijke bouwsels als op de omstandigheden op bouwterreinen. De materialen variëren van betonnen blokken, beton, betonconstructies, lampen en elektriciteitspijpen tot hout, glas, autobanden, ingeblikt eten, speciebakken etc. De rituelen, decadenties en afval, een opstapelingen van chaos, structuur en de verbanning van de tradities. 'Het huis dat nooit af is', beelden in de vorm van bijeen geharkt overtollig  en willekeurig opgestapeld afval en bouwmateriaal dat van het bouwterrein moet worden afgevoerd, wanneer het eigenlijke bouwproject is opgeleverd. Ik geef er ook maar een draai aan, iets anders kan ik er moeilijk van maken!

Rond de Noorderhaaks het zeegat uit.

In een kakofonie van fluitende masten waren we die ochtend in de jachthaven van Den Helder wakker geworden. De windmeter gaf 7 Bf aan uit wzw richting, maar zou later die dag helemaal naar zw draaien. Niet verkeerd voor een zeiltocht naar Helgoland. Maar voor we van dat gunstige windje plezier konden hebben, moesten we wel eerst zorgen dat we hier met deze harde wind en hoge golven tegen stroom zonder kleerscheuren het zeegat uitkwamen. Want het is bekend dat wanneer golven vanaf zee een zeegat naderen bij eb, deze hoger en steiler worden. Zouden we eigenlijk niet beter kunnen wachten op een iets gunstiger tijdstip? En zo niet, zouden we dan niet beter via de omweg van het veiliger Schulpengat naar buiten kunnen gaan, i.p.v. door dat smalle en plaatselijk ondiepe Molengat? En zo lagen we die ochtend met z'n viertjes nog een tijdje lekker te wikken en te wegen. Maar uiteindelijk heb ik als schipper van de 'Swing' de knoop natuurlijk wel doorgehakt, en gooiden we rond 11 uur de trossen los om even later op enkel een puntje voorzeil en de motor even bij om voldoende hoogte te houden, door het Marsdiep richting Molengat te varen. 

Een stuiterend tochtje door hoge golven en diepe dalen, af en toe lag de mast praktisch evenwijdig aan het wateroppervlak. Maar eenmaal in het Molengat ging het beter, de brekers werden daar een beetje afgeremd door de Noorderhaaks. En eenmaal door het Molengat ging het met ruime wind nog beter. Een wonderlijke maar mooie tocht van ca. 160 mijl. Op enkel alleen een puntje voorzeil bij een windkracht die bij periodes de 8 Bf bereikte, lagen we na ca. 24 uur zeilen rond 11 uur afgemeerd in de jachthaven van Helgoland.

kunst rond het Havik in Amersfoort

Afgelopen zaterdag verliep een beetje anders dan we hadden bedacht. Om te beginnen kwamen we in Amersfoort voor de tentoonstelling van Bep Rietveld (1913-1999) in Museum Flehite niet verder dan de entree, stom, we hadden moeten bespreken. De hele dag volle bak, we konden er vanwege corona echt niet meer bij. Dan maar gelijk door naar de expositie van de fraai beschilderde beelden van Nancy Hoekstra-Muns op het Havik. Maar helaas troffen we ook daar een gesloten deur, en was een blik naar binnen werpen het enige wat ons nog restte. Jammer, we hadden Nancy na lange tijd graag weer eens even willen ontmoeten. Enfin, volgende keer beter. Gelukkig troffen we het beter met de kunstwerken rondom het thema 'Vrijheid' van het Amersfoortse Galerie Absoluut in de St. Joriskerk aan de Hof. Interessant, een expositie van verschillende kunstenaars die ieder op eigen, unieke wijze, aan de slag gegaan waren met het thema Vrijheid. Toen we het, tijdens dit laatste en niet vooraf geplande bezoek, allemaal gezien hadden, hebben we buiten op een terras aan de Hof eerst maar eens een versnapering genomen, alvorens de auto weer op te zoeken.

'Vermoorde Kunst' doet leven, dl. 2

In vervolg op ons bezoek aan de tentoonstelling 'Vermoorde Kunst' in het Noord-Veluws Museum in Nunspeet (zie in mijn blogarchief 'Vermoorde Kunst' doet leven van 12 juli j.l.) hebben we onlangs in het kader van deze tentoonstelling, in Museum Sjoel Elburg werk gezien van het joodse kunstenaarsechtpaar Else Berg (1877-1942) en Mommie Schwarz (1876-1942). Beide kunstenaars werden o.m. beïnvloed door de Bergense School, dat zich uitte in kleurrijke en decoratieve werken in een expressieve stijl. Dat ze tijdens de Duitse bezetting weigerden een jodenster te dragen heeft ze niet kunnen redden. Eind 1942 werden zij opgepakt en in Auschwitz omgebracht. Een kille opsomming van feiten, waar je als je naar beide portretten kijkt koud van wordt. Maar wel mooi dat hun kunst nog voortleeft!

Het weidse Groninger landschap.

Toen ik onlangs Veerkracht las, een artikel in de Volkskrant van Arno Haijtema met foto's van Dirk-Jan Visser over o.m. de Noordpolder in Groningen en wandelen in het Antropoceen, kwam op slag het verlangen in mij op om daar weer eens te zijn. Om daar in Noordpolderzijl bijvoorbeeld, in het uiterste noorden van het vasteland van de provincie om het kleinste open zeehaventje van Nederland te slenteren. Om dat unieke haventje waar eb en vloed nog vrij spel hebben, en waar je alleen bij hoogtij in en uit kan varen. 

Maar niet alleen dat haventje is prachtig, neem bijvoorbeeld het Mauritiuskerkje in Marsum, dat fraaie reeds uit de 12e eeuw daterende bakstenen kerkje, of dat oude dijkhuisje langs de oude deltadijk in 'the middle of nowhere', stuk voor stuk de moeite waard om eens nader te bekijken. Het is een ontdekkingstocht door het z.g. Antropoceen, het tijdperk waarin de mens overal zijn vingerafdruk heeft gezet en nog zet. Nergens in Nederland is dat volgens Bartjens zo zichtbaar als daar. 

En dat geloof ik zo, we zijn weleens met de zeilboot over het prachtige Reitdiep vanaf het Lauwersmeer naar de stad Groningen gevaren. Een zeldzaam mooie tocht, meanderend door een weids en verstild landschap, en helemaal bij het stralende zwerk dat ons toen ten deel viel. Het Reitdiep ligt weliswaar een stukje zuidelijker dan de Noordpolder, maar voor de landschappelijk en cultuurtechnische beleving maakt het weinig uit. Eeuwenlang was het diep de schakel tussen de stad Groningen en de Noordzee. Het Reitdiepgebied schijnt dan ook het oudste cultuurgebied van Nederland te zijn.

Gaasperdammertunnel, een mooi project

De Gaasperdammertunnel in de A9, met 3 km de langste landtunnel van Nederland, is een onderdeel van het tracébesluit Schiphol - Amsterdam - Almere, dat een grootscheepse uitbreiding van de A1, A6, A9 en A10 omvat. Ik las ergens dat het reeds in 2006 opgestarte project, met een kostprijs van 4,5 miljard euro, het grootste en duurste wegenproject is dat ooit in Nederland is uitgevoerd. Dat geloof ik graag, het dwingt wat mij betreft veel respect af wat ze daar in de laatste 14 jaar hebben gepresteerd! 

Maar respect of niet, toen ik gisteren voor het eerst door de Gaasperdammertunnel reed, miste ik wel mooi de afslag Gaasperdam. Noodgedwongen moest ik daarom de tunnel helemaal uitrijden totaan de eerst komende afrit nabij knooppunt Holendrecht. Geen probleem natuurlijk, wat is nou 3 km, maar toch irriteerde het mij dat ik niet goed had opgelet en daarna ook nog zo zat te klooien in een buurt die ik toch aardig goed ken. Stom, maar hoe dan ook, toen ik even later in Gaasperdam bij mijn jarige zoon genoeglijk zat te borrelen, waren mijn irritaties snel weer verdwenen.

 

Onverantwoorde koers langs Mauritius

Toen de 'Wakashio', de 300 meter lange Japanse bulkcarrier vorige maand bij Mauritius vastliep op het koraal, zat de bemanning volgens de berichtgeving een beetje te feesten om de verjaardag van een van hen. Meerdere malen had de kustwacht van Mauritius geprobeerd kontakt te maken met het vrachtschip, om te vertellen dat ze koers moesten verleggen, maar even zoveel keren kregen ze geen enkele reactie. De afloop kennen we, het enorme schip is inmiddels in tweeën gebroken, en in de wijde omgeving is het milieu ernstig vervuilt. En tot overmaat van ramp gaan ze de wrakstukken naar dieper water proberen te slepen omdaar te laten zinken. Veel goedkoper dan opruimen, en wat je niet ziet is er ook niet. Een milieudelict van formaat, het is godgeklaagd! Ze hebben overigens de kapitein van de 'Wakashio' gearresteerd, en dat lijkt mij gezien de gevolgen van de gevaarlijke en onverantwoorde koers die gevaren is, meer dan terecht!

upcycling, een duurzame kunstvorm

 

In het oude stadhuis van Harderwijk hebben we onlangs een expositie van de Harderwijkse kunstenaar Monique Spapens (1967) gezien. Behalve bronzen sculpturen (o.m. de wisseltrofee van televisieprogramma 'De Slimste Mens'), maakt ze ook regelmatig wandobjecten van gerecycled materiaal, van lege waxinecups bijvoorbeeld, over duurzaam gesproken! Prachtige 3D wandobjecten hebben we daar gezien o.a. in de vorm van lippen en een hart, om er maar een paar te noemen. Werken met gerecycled materiaal is een kunstvorm die ook wel 'upcycling' wordt genoemd. Picasso was volgens Bartjens de eerst bekende kunstenaar die aan een vorm van upcycling deed, waarna menig kunstenaar tot op de dag van heden volgde. Monique Spapens, een fraaie expositie in een sfeervolle ruimte!

't Lalibellum, oude gemeenschapstraditie.

 

Gisteren hebben we met z'n allen onze vriend Henk R. naar zijn laatste rustplaats 't Lalibellum op Zorgvlied gebracht. Een gezamenlijke grafheuvel met herdenkingsplek, één van de oudste vormen van begraven. Het unieke grafkeldercomplex, dat rijk aan symboliek is en verwijst naar leven en dood en het koesteren van herinneringen, is rond 2012 door landschapsarchitecte Ada Wille (1965) ontworpen. De naam 't Lalibellum refereert aan de legende van Menelik, zoon van koning Salomo die de Ark des verbonds in veiligheid bracht in de onderaardse gewelven van Lalibella in Ethiopië. De ark als metafoor voor het koesteren en bewaken van het lichaam. 't Lalibellum, een eerzame laatste rustplaats voor mijn vriend Henk R., die bij leven al veel oog had voor milieu en duurzaamheid!

Een hilarische achtervolging in Berlijn.

 

Als de Galliërs Asterix en Obelix lekker wilden eten gingen ze zwijntjes vangen in het bos, daar waren er toen ook al genoeg van. Tegenwoordig zijn de rollen min of meer omgedraaid, de zwijntjes komen het bij ons halen. In diverse dorpen op de Veluwe worden hele tuinen omgewroet, en wegbermen zien er vaak uit als een slagveld. Tja, die beesten moeten wat nu de mens alsmaar meer ruimte voor zichzelf opeist. 

Ik heb me trouwens rot gelachen om de naturist die onlangs in een park nabij Berlijn bezoek kreeg van een wilde zwijnenfamilie. De man had volgens ooggetuige de zwijnen iets te dichtbij laten komen, ze worden ook steeds brutaler. Het gevolg was dat er eentje met zijn plastic tasje vandoor ging, kennelijk in de veronderstelling dat er iets eetbaars in zat. Maar het enige wat erin zat was zijn laptop, dus moest hij in z'n nakie als de bliksem achter dat varken aan. Hilariteit alom, een slapstick van niveau. Maar eind goed, al goed, ik las dat hij zijn laptop uiteindelijk wel weer heeft teruggevonden.

Vuurtoreneiland, een hemel op aarde.

 

Altijd als ik er langs zeilde, onderweg naar Amsterdam of IJmuiden, dacht ik als ik het huisje daar weer zag: Jeetje je zal daar toch wonen, een hemel op aarde lijkt mij. Ze moeten daarboven in ieder geval van goeie huize komen willen ze dit kunnen evenaren. Water, stilte, licht en lucht rond Amsterdams enige vuurtoren 'Hoek van 't IJ' op het Vuurtoreneiland in het IJmeer. Met een brug, als een soort van navelstreng, nog net verbonden met het vaste land met natuurgebiedje 'IJdoornpolder' aan de Uitdammerdijk en het nabije en pittoreske Durgerdam. In de verte, aan de overkant van het IJmeer, de contouren van IJburg en aan de andere kant het weidse Markermeer. 

Vuurtoreneiland, waar je tegenwoordig zowel in de zomer als in de winter lekker kan eten, dateert al van ruim 3 eeuwen geleden. De burgemeester van Amsterdam liet er destijds een stenen vuurtoren bouwen, de 'Lantaarn van IJdoorn'. De huidige gietijzeren vuurtoren, 'Hoek van 't IJ' staat er sinds 1893. In 1809 kreeg het eiland een militaire functie en werd in 1883 deel van de fameuze Stelling van Amsterdam. 

Maar tegenwoordig is Vuurtoreneiland volgens mij dus nog enkel een hemel op aarde. Water, stilte, licht, lucht en lekker eten, wat wil je nog meer. Hoewel, de regeling van het laatste element in deze wel enige voorbereiding kost.

Verkoelend drankje onder de parasol.

Het stikt doorgaans van de mussen in mijn tuin, maar ze lijken ineens verdwenen, ik hoor en zie er geen één meer. Hoe dat zo ineens gekomen is mag Joost weten, maar kennelijk niet door de hitte. Want op het idee gebracht door de gevleugelde uitdrukking 'De mussen vallen dood van het dak van de hitte', heeft een speurtocht onder mijn dakgoten geen opheldering gegeven. Het is niet anders, ze komen denk ik wel weer een keer tevoorschijn. Het is trouwens veel te heet om me daar nu druk over te maken. Proost!

Een spookstad aan de oceaan.

Lang geleden liep ik met mijn oudste dochter over de boulevard van Atlantic City. Geen gezellige boulevard, als je richting zee keek ging het wel, maar de tegenovergestelde richting was niet fraai. En van een kijkje in één van de vele casino's waren we ook al niet veel vrolijker geworden. De smakeloze bebouwing werd overschaduwd door de protserige, in 1990 door Donald Trump (1946) geopende torenhoge 'Trump Taj Mahal Casino', dat Trump zelf als het achtste wereldwonder beschouwde. Het moest Atlantic City opstuwen in de vaart der volkeren. Het omgekeerde is na zoveel jaren het geval, las ik ergens. 'Trump Taj Mahal Casino' is praktisch failliet, het drukt een zwaar stempel op de omgeving die toch al zo naargeestig is als de pest. Die Trump!

 

Die Trump krijgt met z'n mooie praatjes aanvankelijk wel vaak wat hij wil, tot het presidentschap van de Verenigde Staten aan toe zelfs. Maar ook al blaast hij zakelijk gezien vaak hoog van de toren, uiteindelijk maakt hij lang niet alles waar. De machtigste man van de wereld leent geld bij het leven, liegt consequent over wat hij waard is, en heeft heel wat faillissementen aan zijn broek hangen. Mede door zijn toedoen is Atlantic City een soort spookstad aan de oceaan geworden, waar voor wie niet van gokken houdt maar weinig te beleven valt.

oude normaal in Singer Laren

Bij de entree was het gelijk al duidelijk, hier is één-richting verkeer van toepassing. De pijlen op de vloer lieten niets te raden over. Bij de incheckbalie lieten we als gewoonlijk onze museumkaart zien, als reactie kregen we de vraag of we i.v.m. de corona-misère de tickets reeds online hadden besteld. Nee, dat hadden we niet, we wilden het zo proberen. We hadden mazzel, we mochten door, het was niet al te druk. Om het aantal bezoekers in het museum enigszins te doseren en te reguleren, hadden ze de volgende deur voorzien van een stoplicht. Dat leverde uiteraard wachttijd op. Toen we ook die barrière hadden geslecht, en eindelijk aan de bezichtiging konden beginnen, wees een suppoost ons nogmaals op het één-richting verkeer, waarbij we onderling anderhalve meter afstand in acht dienden te nemen. Tjonge jonge, wat verlang ik in deze weer naar het oude normaal, maar dat zal vrees ik nog wel even duren!

Of toch niet? Werd ik hier soms op mijn wenken bediend? Want het eerste schilderij dat ik daar zag was van de kubistisch-expressionist van de Bergense School Frans Huysmans (Utrecht, 1885 - Zwolle, 1954). Het schilderij uit 1914 heette 'Feest in de Rustende Jager in Bergen'. Prachtig, een verbeelding van het oude normaal van een dikke eeuw geleden, maar het had net zo goed ook vijf maanden geleden geschilderd kunnen zijn. Een teken aan de wand, het komt goed, mijn dag kon niet meer stuk! En een wandeling door Singer's prachtige beelden- en bloementuin, naar een ontwerp van de internationaal bekende landschapsarchitect Piet Oudolf (Haarlem, 1944), maakte de dag alleen maar feestelijker.

...typisch Hollandse landschap

Zeezeilen is prachtig, maar als het weer niet meezit en een harde wind al dagenlang uit de hoek komt waar jij net heen wil, zijn er ook leukere bezigheden denkbaar. Daarom zijn wij in het verleden al diverse keren vanaf het IJsselmeer i.p.v. over zee, via de staande mastroute naar Zeeland gevaren. En vaak niet alleen maar omdat het weer niet meezat, maar vooral ook omdat de staande mastroute door het typisch Hollandse landschap zo boeiend is. Over mooie wateren als de Ringvaart Haarlemmermeerpolder, Oude Rijn, Gouwe, Hollandse IJssel, Nieuwe Maas, Noord en meer. En natuurlijk langs en door oud-Hollandse steden als o.m. Amsterdam, Haarlem, Leiden, Gouda en Dordrecht.

De invloed van de zee is op de staande mastroute naar Zeeland voor het grootste deel verwaarloosbaar, behalve op de Hollandse IJssel tussen Gouda en Krimpen a/d IJssel. Op dat gedeelte van de rivier, prachtig meanderend langs de Krimpenerwaard, is de dynamiek van de getijstroom weer merkbaar. Via de Nieuwe Maas staat de Hollandse IJssel hier immers tot aan de sluis bij Gouda in open verbinding met de zee. Het verschil tussen eb en vloed is hier gemiddeld ruim anderhalve meter. Echter de Hollandse IJssel is hier niet alleen om de getijstroom een dynamisch vaarwater. Het is van oudsher een werkrivier. Langs de oevers lagen werven, zeilmakerijen, touwslagerijen en steenbakkerijen. Veel bedrijvigheid is inmiddels historie, maar de geest is min of meer gebleven. Het laatste gedeelte van de rivier is behoorlijk verstedelijkt, op de linkeroever ligt Krimpen aan den IJssel en er tegenover Capelle aan den IJssel. En tussen beide plaatsen in ligt sinds 1958 een stormvloedkering, het was één van de eerste projecten in het kader van de Deltawerken.

De staande mastroute van IJsselmeer naar Zeeland, is veel op de motor varen en weinig zeilen, maar volop genieten van het mooie en typisch Hollandse landschap!

Een maalstroom van gedachte.

Eén van de opmerkelijkste boeken die ik de laatste tijd gelezen heb is de roman Cliënt E. Busken van Jeroen Brouwers (1940). In de roman, begin dit jaar door DWDD-boekenpanel tot boek van de maand gekozen, is cliënt E. Busken een 'grumpy old man on speed' in het verzorgingshuis waarin hij is opgenomen. Hij is daar echter niet enkel een 'knorrige oude man op snelheid', nee, ondanks dat hij het verdomd om in het verzorgingshuis ook maar een woord te wisselen met wie dan ook, dicht Jeroen Brouwers hem daar een virtuoos taalgebruik toe. De oude en in vele opzichten, lichamelijk en geestelijk versleten E. Busken, speelt vanuit zijn rolstoel als z.g. doofstomme cliënt van verzorgingshuis 'Huize Madeleine' met de Nederlandse taal in een lange innerlijke monoloog. Prachtige zinnen, al hapert het geheugen wel steeds vaker gedurende de dag en komen er steeds meer vraagtekens. De warrige gedachtestroom is soms moeilijk te volgen, maar blijft evengoed boeien. Cliënt E. Busken heb ik a.h.w. in één adem uit gelezen.

...over poëtische assemblages

De Zwolse kunstenaar en postmodernist Pim Trooster (1954), combineert allerlei kunstvormen en creëert zo a.h.w. een nieuwe eclectische beeldtaal. In de expositie 'De Renovatie' in Kasteel het Nijenhuis hebben we nieuw en oud werk van hem gezien, waarin hij o.m. reageert op de collectie van de Fundatie. Bijzonder, hij heeft daartoe in elke kamer van het kasteel één of meerdere werken toegevoegd aan de opstelling, variërend van tekeningen, beelden (poppen), schilderijen, geluidswerken, foto’s, fotokopieën en een videowand.

...hemeltergende architectuur

De in 1944 in min of meer Spaanse stijl gebouwde 'Church By The Sea' in Tampa Bay, Florida, blijkt een toeristische trekpleister te zijn. Het heeft namelijk een toren die er volgens velen uitziet als een kwaaie kip. Maar hoewel ogen, snavel en vleugels van de vogel duidelijk worden gesuggereerd, berust de gelijkenis volgens Bartjens toch op puur toeval. Zou kunnen, maar lijkt mij sterk.
Volgens de Spaanse architect Santiago Calatrava (Valencia, 1951) kan architectuur, techniek en industriële vormgeving een bijdrage leveren aan de kunst. Ontwerpen van zijn hand als bijvoorbeeld het station van Luik-Guillemins en het Olympische Stadion van Athene doen dat inderdaad.
Wie de architect is van de 'Church By The Sea' weet ik niet, maar voor mij levert het kinderachtige ontwerp geen bijdrage aan de kunst. 'Faces in things', toeval of niet, is architectuur van een hemeltergend niveau!

een omweg naar het Nijenhuis

Er zijn vele wegen die naar Rome leiden, zo ook naar 'Kasteel Het Nijenhuis' in Heino/Wijhe. Daarom gingen we deze keer vanuit Harderwijk eens niet over Zwolle, maar via Wezep, Wapenveld en Wijhe naar ons doel. Voor mij van oudsher een route langs allerlei min of meer bekende punten, zoals daar zijn:

de 'Filipsberg'
De Filipsberg is met 50 meter boven N.A.P. het hoogste punt in de stuwwal tussen Wezep en Wapenveld. Vanaf de top had je vroeger een weids uitzicht in oostelijke richting, waar zich bij helder weer de toren van Wijhe in Overijssel aan de horizon aftekende. Ik zie mijn vader nog zo staan met zijn verrekijkertje. Daar is nu geen sprake meer van, de herbeplanting, op het door de Duitsers in de Tweede Wereldoorlog gekapte stuk bos op de oostelijke helling van de Filipsberg voor de aanleg van een lanceerbaan voor V1-raketten, is al decennia geleden weer tot volwassen hoogte gegroeid.

de Klapperdijk in Wapenveld
Aan de Klapperdijk, in het centrum van Wapenveld, woonden mijn grootouders vroeger op nr. 44. Zowel vanuit de keuken als vanuit de woonkamer had je een mooi uitzicht op de Manenbergerbrug over het Apeldoorns Kanaal en de Ned. Hervormde kerk incl. de pastorie. Tijden veranderen, dat is bekend, niet alles kan blijven zoals het was, gelukkig maar. Maar hier zijn ze wel even met de botte bijl bezig geweest. Een appartementencomplex die qua schaalgrootte van een totaal andere orde is dan de rest van de bebouwingen aan de Klapperdijk, hebben ze ook nog eens op minimale afstand van de zijgevel van nr. 44 gebouwd. Geen uitzicht en zon meer, waar hebben we nog een welstandscommissie voor?

de 'Evergunne of Evergeune'
Vanaf de Klapperdijk kom je via de Kerkstraat en de Werverweg bij de Evergunne uit. De beek waarin ik ooit zwemmen heb geleerd, stroomde vroeger door en langs weilanden naar de Zwarte Kolk. Nu is er tot aan bijna het Kloosterbos een hele woonwijk aan haar oever ontstaan, en ze zijn er nog lang niet klaar mee. Weidevogels zijn hier allang niet meer te bekennen, hoewel dat niet alleen aan de woningbouw te danken is.

de Werverdijk, Marledijk en IJsseldijk
Vanaf de Werverweg draai je de Werverdijk op, die een eind verderop resp. Marledijk en IJsseldijk heet, en bevind je je gelijk in het decor waar o.m. kunstschilder Jan Voerman (1857-1941) zijn inspiratie vandaan haalde, het aloude IJssellandschap. Niets veranderd, nog net als vroeger. Of toch niet? Want even voorbij gemaal Pouwel Bakhuis, waar ik vroeger met een vriendje tijdens schoolvakanties vaak zat te vissen, hebben ze nieuwe stukken dijk aangebracht met daarin verwerkt, de van beweegbare kleppen voorziene in- en uitlaten van de z.g. hoogwatergeul, die bij waterstanden boven 5,65 meter N.A.P. worden opengezet. Een mini-stormvloedkering, een stuk techniek die het aloude IJssellandschap ter plekke toch wel een heel ander aanzien geeft.

Wijhese Veer
Op de afslag Veerweg aan de IJsseldijk, zagen we op de IJssel de veerpont al aankomen, met op de achtergrond de toren van Wijhe. De toren die we dus vroeger vanaf de Filipsberg al konden zien. Het was vrij druk, maar we konden nog mee. Ik sta er altijd weer van te kijken hoeveel auto's op zo'n pontje passen. Hoewel ik bijgeval ook vaak aan het 'Veerpont' lied van Drs. P. moet denken. We moesten voor de oversteek even wachten tot een groot binnenvaartschip voorbij was, maar daarna stonden we met enkele minuten aan de overkant. Heen en weer, 200 keer per dag las ik, je zal toch schipper op zo'n pontje zijn.

'Kasteel Het Nijenhuis' in Heino/Wijhe
Eenmaal aan de overkant reden we over de Dijkstraatweg een eind in noordelijke richting tot aan de afslag Bremmelerstraat aan de rechterzijde, waarna we vervolgens via de Duisterendijk, Wechterholt en 't Nijenhuis mooi rond lunchtijd ons eigenlijke doel bereikten.
We begonnen na de lunch met een wandeling door de ons zeer bekende, maar altijd weer mooie beeldentuin. Daarna hebben we in het kasteel werk bekeken van Augustinus en Mattheus Terwesten, Jan Lievens, Isaac Israels, Jan Baptist Weenix, Bernardo Strozzi, Jan Fabre, Paul Citroen en Jan Cremer. Maar ook werk van de Zwolse kunstenaar en postmodernist Pim Trooster (1954), die met grote vrijheid allerlei kunstvormen combineert en zo a.h.w. een heel nieuwe eclectische beeldtaal creëert.
Tenslotte hebben we de tentoonstelling Relics of the Cold War van Martin Roemers (1962) nog bekeken. Hij fotografeerde tussen 1998 en 2009 de in verval geraakte fysieke resten van de Koude Oorlog, vanuit de gedachte dat die grimmige periode voorgoed geschiedenis zou zijn, maar dat is nog maar de vraag. De foto serie krijgt een enigszins benauwende actualiteit, nu de oude tegenstellingen min of meer lijken te herleven.

Thorbeckegracht Zwolle
Op de terugweg naar huis, met een pitstop in Zwolle, hebben we aan het eind van de middag in de tuin bij onze dochter op de Thorbeckegracht, nog een heel poosje lekker in het zonnetje en een koel biertje zitten ouwenelen.