Herfstweekje in de Westhoek

Altijd maar de Ardennen of de Eiffel, laten we eens een keer naar zee gaan. Zo gezegd, zo gedaan, daarom zaten we deze keer met de hele familie een weekje in Sunparks Oostduinkerke aan Zee. Al sinds de jaren 70 van de vorige eeuw gaan we om de twee jaar gezamenlijk op herfstvakantie naar een locatie die bij toerbeurten door één van ons, deze keer door ondergetekende, is georganiseerd. Een klus die met het stijgen van het aantal deelnemers steeds meer, en vooral ook tijdige inzet vergt. Het in 1977 met 2 cottages voor totaal 16 personen in Gemünd begonnen evenement, is uitgegroeid tot 13 cottages voor totaal 48 personen nu, en uiteraard zo dicht mogelijk bij elkaar. Hoewel zo'n familievakantie natuurlijk in het kader van de ontmoeting staat, laten we elkaar in ons doen en laten vooral ook vrij, we kijken er allemaal steeds weer met plezier naar uit. Ofschoon deze keer mijn oudste dochter in een lichte opwelling van rebellie voorstelde de volgende keer het weekje met z'n allen te reduceren tot een weekendje in een heel mooi kasteel. Algehele opwinding, die vlieger ging niet op, over twee jaar gaan we ijs en weder dienende ook weer gewoon een hele week, basta! Als gezegd, behalve dat iedereen in meer of mindere mate z'n eigen gang ging, werd er natuurlijk ook veel geouwehoerd over van alles en nog wat, vaak met een glaasje op tot diep in de nacht. Er werden spelletjes gedaan, er werd gewandeld en gefietst en er werden allerlei culturele bezienswaardigheden in stad en land onder de loep genomen. Eén van de hoogtepunten is vaak ook een gezamenlijke maaltijd, zo ook deze keer weer. Buiten, op een lange rij aaneen geschoven tafels, vormden de culinaire hoogstandjes die iedereen had klaargemaakt, een lopend buffet dat een sterrenrestaurant niet zou misstaan. Kortom, het was een heerlijke en gezellige apotheose in een mooi herfstweekje in de Vlaamse Westhoek!

De IJzertoren en de dodengang in Diksmuide.

Onderweg naar de IJzertoren en de Dodengang in Diksmuide, twee monumenten in het vlakke Vlaamse land uit de 1e wereldoorlog, moest ik sterk denken aan het schuldige landschap van Armando. Een thema dat door hem veelvuldig is uitgewerkt, hele reeksen schilderijen en tekeningen die hij 'Schuldig landschap' noemde heeft hij sinds de jaren 70 gemaakt.
Een schuldig landschap noemde hij een landschap dat heeft zien gebeuren, want in landschappen, in de schone natuur, vinden vaak de afgrijselijkste opvoeringen plaats. Veldslagen, sluipmoorden, man tegen man, aanleg en onderhoud van kampementen, barakken en plekken ter kwelling van weerloze schepsels. Voornoemd landschap heeft zich daar nooit iets van aangetrokken, is zelfs zo schaamteloos geweest om gewoon door te groeien, het is een schande, ik raak er nooit over uitgesproken. De confrontatie natuur-cultuur is een onbarmhartig gebeuren, dat gaat met pijn gepaard, geloof dat maar. Ja ja, ik weet wel, het is zinloos om de natuur schuldig te noemen, maar kunst is ook zinloos, daarom is kunst zo onontbeerlijk. En gewetenloos, Sinngebung des Sinnlosen, schuldig landschap dus. Jammer dat het je ontgaan is. (Uit: Schoonheid is niet pluis, verzameld proza, Amsterdam, 2003)

De grootste Britse militaire begraafplaats op het vasteland.

Op 31 juli 1917 was het honderd jaar geleden dat de slag om Passendale begon, een slag die precies honderd dagen heeft geduurd. Ik las dat ze de gebeurtenis afgelopen zomer in aanwezigheid van leden van het Britse en Belgische koningshuis hebben herdacht. Een enorme hoeveelheid in de grond gestoken rode hartjes met allerlei opschriften deed hier nog aan denken. Tyne Cot Cemetery is de grootste begraafplaats van de 1e Wereldoorlog in de Westhoek, er liggen 11957 gesneuvelden begraven waarvan er 8369 niet konden worden geïdentificeerd. En op Tyne Cot Memorial, het half cirkelvormige monument voor de vermisten staan nog eens 34.959 namen.
Er hebben zich in die zinloze loopgravenoorlog onvoorstelbare taferelen afgespeeld. Vele duizenden soldaten, tot het einde toe ploeterend en zwoegend in hun loopgraven. Waarom en waarvoor zijn ze eigenlijk gesneuveld? De absurditeit van al die naamloze soldaten die op deze ereplaats begraven liggen versus de niet-naamlozen die hier als vermist staan vermeld op een mooie monumentale muur. Ik probeer me voor te stellen hoe het er hier honderd jaar geleden moet hebben uitgezien. Een stinkend en totaal verwoest landschap, zover het oog reikt. In de verte zie je nu Ieper liggen, maar dat was destijds met de grond gelijk gemaakt, evenals het tot puin geschoten dorp Passendale.

Musée Dunkerque 1940, Duinkerken.

Maar niet alleen de 1e wereldoorlog kwam in ons herfstweekje in deze beladen regio aanbod. In het Franse Musée Dunkerque 1940, gevestigd in de in 1874 gebouwde kazematten ter versterking van de kustverdediging, kregen we ook een inkijkje hoe het hier in het begin van de 2e wereldoorlog aan toe is gegaan. In het voorjaar van 1940 bevond zich een ruim tweehonderdduizend man sterk Brits expeditieleger op het Europese vasteland. Dit leger moest de bondgenoten Frankrijk en België te hulp kunnen schieten zodra dat nodig was. Toen de Duitsers in mei 1940 Frankrijk en België binnenvielen, was die hulp zeer welkom. De Britten boden tegenstand, maar vanwege de snelle opmars van de nazi’s werd men toch teruggedrongen. Vanuit Duits perspectief was Fall Gelb, de codenaam voor de aanval op Frankrijk, een groot succes. Franse grensposities werden in sneltreinvaart onder de voet gelopen en het Britse expeditieleger werd bij Duinkerken, de enige overgebleven geallieerde haven, omsingeld. Dat het Britse leger, samen met een Franse troepenmacht, wist te ontsnappen, was mede te danken aan het veelbesproken Halt-Befehl van Adolf Hitler. Het museum vertelt het ongelooflijke verhaal van de veldslag en de evacuatie van meer dan 330.000 geallieerde soldaten uit de 'hel van Duinkerke', in mei-juni 1940.

Belgische toestanden aan de kust.

Vanaf zee was me al vaker opgevallen hoe anders de Belgische kust is dan de onze. Blijft de bebouwing, en zeker hoogbouw, langs de Nederlandse kust nog beperkt tot een aantal kustplaatsen, hier is het enkel hoogbouw wat je ziet, kilometers hoogbouw die slechts hier en daar wordt onderbroken omdat er toevallig een straat of een haven is. Als je op het strand van Nieuwpoort of Oost Duinkerke loopt en naar de boulevard kijkt, kijk je tegen een massieve hoogbouwwand aan. Zielloze aaneengeregen blokkendozen, appartementen met ramen als holle ogen van waaruit niemand kijkt omdat er praktisch niet wordt gewoond. Een goede reden om tijdens de lange strandwandeling vooral richting zee te kijken, en dat was dan wel weer mooi en rustgevend. Na de wandeling kwam iedereen op de boulevard van Nieuwpoort bijeen in café Dijk 69, waar de kleine Charlotte, met 9 maanden de jongste telg in het gezelschap, en oma Janny, Joke en ondergetekende reeds kwartier hadden gemaakt, voor een hapje en een drankje. 't Was gezellig, je zou er zo uren kunnen blijven zitten pimpelen, maar er stond vandaag nog meer te doen. Op naar de gezamenlijke maaltijd vanavond, en daarvoor moesten we nog wel het één en ander inkopen en klaarmaken. Afrekenen dus en weg wezen, en zo liepen we even later in Nieuwpoort in de Lidl ons boodschappenlijstje af te werken.

Aan de gezamenlijke maaltijd.

Onze cottages lagen t.o.v. elkaar dusdanig gesitueerd, dat het voor ons hele gezelschap a.h.w. een mooi besloten binnenterreintje vormde. En middels een stuk of 7 aan elkaar geschoven buitentafels hadden we een lange tafel gecreëerd die bij een koninklijk galadiner niet zou misstaan. Hoewel het weer gelukkig meewerkte, het was en bleef droog, had het van mij wel iets warmer mogen zijn. Maar ja, je kan uiteraard niet altijd alles hebben. Een mooie lange tafel met allemaal culinaire hoogstandjes, wijn, bier, koffie, fris en last but not least, vrolijke mensen om je heen moet toch voldoende zijn, en dat was het natuurlijk ook. In een rustige, af en toe licht euforische sfeer wisselden moppen en geanimeerde gesprekken zich links en rechts af, voor een handjevol diehards zelfs tot in de kleine uurtjes. Gezelligheid kent geen tijd, is het spreekwoord, en zo is het. Het was achteraf nog wel een aardige toer om alle borden, glazen, vorken, lepels en messen weer in de juiste cottage-hoeveelheden bij elkaar te krijgen, maar ook dat is uiteindelijk gelukt. Hoewel er de andere morgen evengoed toch nog het één en ander viel op te ruimen. Als laatste werden alle tafels weer op locatie gezet door een paar sterke kerels. En toen zag ons binnenterreintje er weer uit alsof er niets was gebeurd. Als gezegd, het was een heerlijk en gezellig hoogtepuntje in een mooi herfstweekje!

In het Flanders Fields Museum in Ieper.

Aan de confrontatie met het oorlogsverleden in West-Vlaanderen valt niet te ontkomen. Overal monumenten en tentoonstellingen die je over de gevechten die hier in het verleden hebben plaats gevonden vertellen. Eén van de belangrijkste poorten naar de 1e Wereldoorlog in West-Vlaanderen is wel het Flanders Fields Museum in Ieper. Precies een eeuw geleden was de streek rond deze stad het decor van een van de meest verwoestende conflicten uit de geschiedenis. Meer dan waar ook werden we in het Flanders Fields Museum geconfronteert met leven en dood tijdens de 1e wereldoorlog in deze streek. Middels pakkende videoprojecties en unieke geluidsfragmenten werden we a.h.w. onder gedompeld in het leven aan het front. Met een z.g. poppy-armband die we bij de entree gekregen hadden, ontdekten we persoonlijke verhalen van 'de kleine man' uit de strijd. En door in te loggen kwamen we daar in contact met de evenmens in de oorlog van een eeuw geleden, bijzonder maar ook bizar. Op een gegeven moment hadden we het een beetje gehad met die 1e wereldoorlog. Genoeg gezien deze week, het was mooi geweest, het leek verdorie wel of we met een schoolproject bezig waren. Evengoed werkten de opgedane indrukken tijdens de terugtocht nog een behoorlijk na. Wat hebben we tot op de dag van heden toch geboft dat wij nu leven!

Ons eigen mooie binnenterreintje.

Terug in ons aardige stulpje hebben we maar weer eens een flesje open getrokken. De week zit er bijna op, morgenvroeg rond 10 uur moeten we ons kotje hebben verlaten. De enigszins gedateerde huisjes waren op enkele minpuntjes na prima. Geen wifi in de huisjes was vooral voor een aantal jongeren onderen ons even balen. Persoonlijk kon het mij niet zoveel schelen, maar toch was ik het wel met ze eens, het is zo van deze tijd. Mijn persoonlijke minpuntje was een slecht matras, maar door de wijn heb ik evengoed nog aardig geslapen. Na het ontbijt de andere morgen moest er even hard worden gewerkt. Koffers inpakken, kijken onder bedden en banken of er niets achterblijft, auto inladen en sleutels inleveren. Handjes en kusjes delen met iedereen, en klaar waren we, rond halfelf reden we weg. Via Goes in Zeeland, waar we een lunchafspraakje hadden met Marjon en Jos om vervolgens samen in de binnenstad hun nieuwe in aanbouw zijnde huis te bekijken, zijn we naar huis gereden. Einde van een gezellig maar toch vooral ook weer leerzaam herfstweekje in de boeiende Vlaamse Westhoek, of met de woorden van Armando te spreken, in een 'Schuldig landschap'.

In het mooie nw. Singer Laren

Begin april stond vanwege de verbouwing en nieuwbouw van Singer Laren alles nog op z'n kop, (zie stukje 'foto's in en rond Singer Laren' van j.l. 6 april,) en eind juni hadden we samen met nog een handjevol vroege vogels een primeurtje, bij toeval waren we de eersten die via de nieuwe, maar nog niet geheel voltooide gezamenlijke entree/foyer het museum betraden, (Zie stukje 'Cubaanse kunst in het Singer' van j.l. 28 juni.)

Gisteren waren we weer in het inmiddels op j.l. 6 september geopende theater/museumcomplex. Nu geen open liggende bestratingen meer en lawaaiige bouwactiviteiten, maar wel een lange rij voor de balie. De vorige week geopende tentoonstelling 'Mooiste Modernisten. Haagse school tot de Stijl' trok zo te zien nogal wat belangstelling. En terecht wat ons betreft, het was prachtig. De tentoonstelling viert feitelijk de bloei van de Nederlandse kunst in de periode 1870-1930. Rond 1870 kwamen hier economie, wetenschap en cultuur weer tot grote bloei. Decennialang had de Nederlandse kunst weer een eigen gezicht en kende ze succes tot ver buiten de landsgrenzen. De tentoonstelling laat het ontstaan zien van de moderne Nederlandse schilderkunst. Van de Haagse, Amsterdamse en Larense School en de ontwikkeling van diverse avant-garde stromingen als pointillisme, luminisme, kubisme, De Stijl en het expressionisme, een behoorlijk uitgebreide tentoonstelling dus!

In de collage zijn de volgende schilders te zien t.w. 1. Ferdinand Hart Nibbrig 1866-1915 'Op de duinen in Zandvoort' 1892. 2. Leo Gestel 1881-1943 'Liggend naakt' 1913. 3. Kees van Dongen 1877-1968 'Het blauwe hoedje' 1937. 4. Isaac Israels 1865-1934 'Vrouw in strandstoel'. 5. Jozef Israëls 1824-1911 'Meisje wachtend in de duinen'.

Volvo Ocean '17/'18: Alicante

De deelnemende teams.

Zo, de spits is eraf, de dertiende editie van de Volvo Ocean Race is afgelopen zaterdag met een havenrace in Alicante begonnen. De Spaanse boot van Mapfre met schipper Xabi Fernández kwam daarbij als eerste over de finish, het Nederlandse Team Brunel met schipper Bouwe Bekking moest genoegen nemen met de vierde plaats. De andere Nederlandse deelnemer, Team AkzoNobel, sloot de havenrace als zesde van de zeven teams af. Maar dat team kende een nogal chaotische voorbereiding, waarbij schipper Simeon Tienpont notabene op vrijdagavond, zeg maar één minuut voor twaalf, nog werd ontslagen. De resultaten van de havenraces tellen weliswaar niet direct mee voor de eindzege van de Volvo Ocean Race 2017-18, maar wel als tie-breaker als twee teams gelijk eindigen. In dat geval is de eindstand van de havenraces bepalend voor het eindresultaat voor de Volvo Ocean Race Trofee. De eerste echte etappe van Alicante naar Lissabon, een afstand van ca. 700 nm, start a.s. zondag 22 oktober om 14 uur.

Leuk, ca. 46000 nm zeilen in totaal, ik ga het weer volgen allemaal, ook al vind ik het een stuk minder spannend dan de Vendée Globe, de bekende non-stop solozeilwedstrijd om de wereld die eens in de vier jaar wordt gezeild. De finish van de elfde en laatste etappe is op 21 juni 2018 in Den Haag, waar op 30 juni dan tevens de laatste havenrace wordt gehouden.

de zonnerace en de winnaars

Prachtig, het Delftse 'Nuon Solar Team' heeft voor de zevende keer de Australische 'Bridgestone World Solar Challenge' gewonnen. Er deden in totaal 42 teams mee aan de race van Darwin naar Adelaide, ruim 3000 km dwars door Australië. Met een gemiddelde snelheid van rond de 82 km p/u, en met topsnelheden van 110 km p/u, bleven ze hun belangrijkste concurrenten uit o.m. de VS, Japan en België ruim voor. Weer een mooi resultaat van de door Nuon gesponsorde, jonge, zich op duurzaamheid en innovatie richtende zonneautobouwers en -racers van de TU Delft!

Mooi zo'n zonnerace zonder uitlaatgassen en 0% CO2 uitstoot, dat is eens wat anders dan zo'n super vervuilende Formule 1 race. Daar gebruiken ze maar liefst 75 liter benzine op 100 km, dat is het gemiddelde verbruik van een Formule 1-bolide. Het verschilt uiteraard per circuit, maar het komt er omgerekend dus op neer dat na elke 1,3 km er een liter benzine is doorgejakkerd. Een normale gemiddelde auto rijd minimaal 10 km op een liter benzine, dat is bijna 8 keer zover, en het verschil in CO2 uitstoot is uiteraard navenant!

gewone normale Nederlanders

Ergerlijke retoriek vind ik het van de heren politici. Na meer dan tweehonderd dagen praten hebben ze een regeerakkoord voor de 'gewone normale Nederlanders' gebaard. Een paar jaar geleden had Rutte het nog over 'de hardwerkende Nederlander'. President Nixon wilde in het verleden alles betekenen voor 'de stille meerderheid' en president Trump had het in zijn verkiezingscampagne alsmaar over 'de vergeten Amerikaan', het is kennelijk retoriek die werkt. En alsof dat nog niet genoeg is, hebben ze het regeerakkoord van Rutte III ook nog eens het credo 'Vertrouwen in de toekomst' meegegeven. Ik vraag mij overigens af of die vier mannetjes elkaar wel echt vertrouwen.
Hoewel ik geen idee heb hoe een 'gewone normale Nederlander' eruit ziet, denk ik aan de andere kant wel dat ik zelf tot die categorie behoor, en velen met mij denk ik. Het gewoon en normaal doen is mij haast met de paplepel ingegoten. Hoewel het je best doen en eens uit de band springen ook weleens werd gestimuleerd, maar ook dat was gewoon en normaal. Enfin, genoeg erover, wat een geneuzel eigenlijk.

Hoe het ook zij, die betuttelende retoriek van de politieke elite, die we notabene ook nog zelf gekozen hebben, staat mij tegen. Alsof ze met een schoolklasje te maken hebben. Vertrouw ons nou maar, het komt allemaal goed want wij zijn er voor jullie, de gewone normale Nederlanders, wie dat dan ook mogen zijn. Hoewel de context totaal anders is, zijn er in dit verband volgens mij wel parallellen te trekken met een paar kabinetten in de jaren 30 van de vorige eeuw. De bekendste uitspraak is van Colijn, toen hij in 1936 n.a.v. de herbezetting van het Rijnland door het nazi-regime onder leiding van Adolf Hitler, de bevolking via een radio-uitzending toesprak met de woorden 'Gaat u rustig slapen, de regering waakt over u'. Hendrikus Colijn, 'Schipper naast God' werd hij wel genoemd. En minister-president Dirk de Geer geloofde in 1939 ook heilig in een beleid van pappen en nathouden. Onder geen beding mocht het Nederlandse volk ongerust worden gemaakt, het calvinisme met zijn credo 'Alles komt goed' was dominerend. Nou we hebben het geweten!

De bestaansonzekerheid van 2017 is niet te vergelijken met die van 1939, toen grote delen van de bevolking zich niet meer veilig waanden door de groei van politiek extremisme in binnen- en buitenland en de toenemende oorlogsdreiging ten gevolge van de agressieve politiek van het nationaal socialistische Duitsland en het fascistische Italië. Maar ik zie zeker parallellen, daarom hoop ik ondanks mijn ergernissen dat het kabinet van Rutte III het goed gaat doen, en daarbij 'alle' Nederlanders vooral voor vol aanziet en ophoudt met die ergerlijke retoriek.

een rommelig museumbezoek

Wat een prachtig museum is het toch. Ik heb het over Museum De Fundatie in Zwolle, en dan in het bijzonder over het gebouw. Hoe Bierman Henket architecten er in geslaagd zijn het voormalige, in 1838 door de architect Eduard Louis de Coninck in neoclassicistische stijl ontworpen gerechtsgebouw aan de Blijmarkt, om te toveren tot een eigentijdse kunstkathedraal. Ooit heb ik weleens beweert dat een museum er voor de collectie is en de collectie niet voor het museum. M.a.w. de aandacht voor de architectuur van het gebouw mag de aandacht voor de kunstcollectie niet afleiden. Geneuzel dus, mooie kunst komt prima tot z'n recht in een mooi gebouw, en andersom idem dito, voorbeelden te over!

Goed, het kunstkathedraaltje aan de Blijmarkt kennen we inmiddels aardig goed, we kwamen gisteren dan ook primair voor de collectie. Maar kennelijk hadden we thuis iets over het hoofd gezien. We kregen deze keer vrij toegang via de achterdeur. Alleen de begane grond en de derde verdieping was al geopend voor het publiek, de overige verdiepingen waren ze nog aan het inrichten voor de expositie die zaterdag a.s. pas officieel geopend wordt. We waren veel te vroeg, beperkte expositie nog, mogelijk dat ik daarom weer eens wat uitgebreider naar de details van het gebouw heb gekeken.

Wat we alvast gezien hebben is de tentoonstelling 'Red Utopia' van Jan Banning. Een fotoserie van na de val van de muur en de desintegratie van de Sovjet-Unie. Het communisme lijkt weggeraakt in de vergetelheid van de geschiedenis. De tentoonstelling 'Onder Hollandse helden' van Frénk van der Linden ging over hoe een journalistiek portret zich verhoudt tot een kunstportret. Zit bijvoorbeeld bij een journalistiek portret ook de hand van de maker 'in het doek'? Verder hebben we werk gezien van Markus Matthias Krüger (1981) in 'Hortus'. Buitengewone landschappen, bomen die door daken breken of in de fik vliegen. En in 'Dromos, 25 jaar schilderijen 1993-2018' hebben we werk gezien van Neo Rauch (1960) één van de belangrijkste kunstenaars van dit moment. Maar wat ouder werk zoals een bootje bij de Sluizen bij Katwijk, een werkje uit 1898 van Jan Toorop, mocht er ook zijn. Evenzo Molen 'Le blute-fin' van Vincent van Goghuit uit 1886 en 'Liggend naakt' uit 1919 van Jan Sluijters. Mooi allemaal, ondanks het rommelige sfeertje hebben we toch weer genoten in Museum De Fundatie.

zwemplezier op het ruime sop

De beleving van een film maken is in een halve eeuw behoorlijk veranderd. Toen ik na mijn dia periode in de jaren 60 mijn kinderen in kleur begon te filmen met een super 8 camera, vond ik het een spannende beleving. Ten eerste de kik van het hebben van een heuse filmcamera en hoe je daarmee om moest gaan. Verder waren de kosten voor 5 minuten film vrij hoog, je keek dus wel uit wat en hoe je iets filmde. Soms maakte ik vooraf zelfs een scenario dat van seconde tot seconde moest kloppen. En als het filmpje klaar was stuurde je het op naar de ontwikkelcentrale, en wachtte je het resultaat vol spanning af. Na een week kreeg je de ontwikkelde filmpjes thuis gestuurd en kon je met behulp van een z.g. movie editor aan het knippen en plakken. Als je klaar was werd het projectiescherm opgezet en gingen het licht uit. De projector begon te ratelen, en ja hoor daar verschenen de eerste zelfgemaakte bewegende beelden op het doek, wat een feest! Maar soms begon de projector ineens harder te ratelen en was het feestje snel voorbij, filmbreuk! Dan werd de knop als de gesmeerde bliksem omgedraaid, anders was je gelijk al decimeters van je liefdevol gemonteerde film kwijt, maar als je snel was bleef het beperkt tot enkele centimeters verlies. Het licht ging dan weer aan, en de knip- en plakspullen werden weer voor de dag gehaald. En als dan even later de projector weer vrolijk begon te ratelen, hoopte je maar dat het verder wel goed ging. De films werden zorgvuldig gelabeld en opgeslagen in daartoe bestemde dozen. Met één blik in de kast had ik de juiste film te pakken als we eens een avondje cinema wilden spelen.

Maar het gaat nu allemaal heel anders te werk. In de jaren 80 kwam de z.g. analoge videorecorder. De opnamen op bandjes gaven al een stuk minder rompslomp, bovendien kon je ze weer gebruiken als het resultaat je na de eerste keer filmen niet beviel. De digitale videocamera die er op volgde gaf nog minder rompslomp. Maar het venijn zat wat mij betreft wel in het opslaan. Ik werd slordig, het ging te gemakkelijk, filmmaken was wat mij betreft gedegradeerd tot iets wat ik en passant bij vlagen nog deed, verder deed ik er niets meer mee. En sinds de smartphone z'n intrede heeft gedaan gebruik ik zelfs geen specifieke camera meer, maar weet ik vaak ook niet meer wat ik allemaal in huis heb. Over ontwaarding in beleven gesproken! Daar moest maar eens verandering in komen dacht ik een tijdje terug, kan ik tenminste ook samen met mijn kleinkinderen eens een avondje cinema spelen. En zo vond ik her en der op mijn computer allerlei digitale filmfragmentjes van jaren terug, die ik nu op een eigentijdse wijze gewoon maar weer eens aan elkaar heb geplakt en in overzichtelijke mapjes heb opgeslagen.

landschapskunst op strekdam

De sculptuur 'Exposure', ofwel 'de Hurkende Man' op de strekdam bij de Houtribsluizen in Lelystad is een kunstwerk van de Britse kunstenaar Antony Gormley (1950). Het heeft hem ruim drie jaar gekost om het kunstwerk te ontwikkelen en de werkelijke productie en opbouw van de sculptuur heeft ook nog eens 1,5 jaar gekost. De 26 meter hoge stalen eyecatcher bestaat uit 5.000 onderdelen, die middels 547 knooppunten met 14.000 bouten met elkaar zijn verbonden, weegt 60 ton en heeft 1 miljoen euro gekost. Een schijntje vergeleken met een modaal voetballertje. 'Exposure' zit al sinds 2010 in hurkhouding op de strekdam van de dijk Lelystad-Enkhuizen, maar altijd weer als ik in de buurt ben vangt het kunstwerk mijn blik. Een mooi stukje landschapskunst dat qua dimensie en structuur aan het weidse landschap een bijzonder accent toevoegt. Een inspirerende plek ook, het enthousiaste onthullingsevenement in onderstaand filmpje toont wel aan dat deze visie in menig opzicht breed gedragen wordt!

broodje aap in de bovenkamer?

Ik kan het me moeilijk voorstellen, maar er zijn mensen die in een verhoor onterecht bekennen dat ze bijvoorbeeld een misdaad hebben begaan. Wel als je gemarteld wordt, maar dat lijkt mij andere koek. Waar mijn voorstellingsvermogen ook in tekort schiet, is dat iemand mij een herinnering kan aanpraten die ik nog nooit heb gehad of gevoeld. Toch komt zowel het één als het ander voor. Afgelopen week nog hoorde ik op de televisie schrijfster Griet op de Beeck zeggen dat ze als kind door haar vader was misbruikt. Ze kon zich er weliswaar totaal niets van herinneren, maar haar therapeut had alles in haar naar boven gekregen. Hoe is het mogelijk, je gaat in psychotherapie omdat je kennelijk al een tijdje niet lekker in je vel zit, en na een aantal suggestieve vragen van de therapeut kom je tot de conclusie dat je in het verleden vast door je vader moet zijn misbruikt. Ik weet niet wat voor een therapeut zij heeft gehad, maar ik las ergens dat vooral reïncarnatietherapeuten en andere koekenbakkers er dol op blijken te zijn om bij mensen herinneringen boven te brengen die ze nooit eerder hebben gehad.

Good old Jan Blokker (1927-2010) vond ik altijd een aimabel en begenadigd ouwehoer. Hij noemde de psychologie de terreur van de kletskoek. Hij versleet trouwens alle therapeuten en psychiaters voor kwakzalvers, maar daar vond ik hem veel te ver in gaan. Griet op de Beeck vind ik een begenadigd en intelligent schrijver, en vorig jaar, toen ze bij Thomas Erdbrink als Zomergast excelleerde heb ik ook erg van haar genoten. Maar deze keer bij DWDD kwam in mijn beleving haar persoonlijkheid in een heel ander daglicht te staan. Gedesillusioneerd? Ik weet het eigenlijk niet, de menselijke psyche is een complex fenomeen, dat weet ik wel!

spullen met een geschiedenis

Of ik zin had om mee te gaan naar de nieuwe ViNT in Amersfoort. Nieuwe ViNT in Amersfoort? Ja een nieuwe verzamelplek van enthousiast participerende ondernemers, waaronder Wim, met liefde voor vintage, design en industriële meubels. Je bedoeld zo'n verzamelplek van ouwe troep waarop ze voor de prijs over het paard getilde predicaten hebben geplakt, nee dank je, daar heb ik echt geen zin in. Ach doe niet zo negatief zeg, ga dan gewoon even mee om Wim een riem onder het hart te steken. Hij stelt het zeer op prijs als we zijn nieuwe toko even komen bekijken. Oké, ik ga al mee. En zo slofte ik even later in Amersfoort toch langs totaal 1280 vierkante meter vintage, design en z.g. unieke industriële stukken.

ViNT Amersfoort is geen standaard vintage winkel. Het begrip Vintage is een op zichzelf staande trend, het heeft een sterke associatie met nieuwe gebruikte kleding. Vintage en uniciteit gaan in een adem samen, er zijn geen honderdtallen van hetzelfde exemplaar in omloop. Maar in Amersfoort is het dus niet alleen kleding wat de klok slaat. De diverse ondernemers daar hebben behalve vintage een vracht aan allerlei ouwe industriële spullen onder één dak samen gebracht. Zelf zeggen ze daar 'We hebben hier alles wat al ergens geleefd heeft onder één dak'.

Nou mooi hoor, ik kan niet ontkennen dat ik bij het zien van bepaalde spullen soms werd overvallen door een vleugje nostalgie, maar daar bleef het wat mij betreft wel bij, ik heb er verder weinig mee. Ik ontleen meer plezier aan hedendaagse gebruiksspullen en het bedenken en creëren ervan. Dat neemt echter niet weg dat ik Wim en alle andere ondernemers van ViNT Amersfoort langs deze weg succes en goede zaken toewens!

over de Hylperhaven en meer

Vanaf de dakrand van Cafe de Boekanier aan het Oost in Hindeloopen kijkt al jarenlang een kleurrijke vrijbuiter uit over de oude Hylperhaven. Zijn rechterhand is vervangen door een haak en zijn linkeronderbeen door een staak, primitieve protheses zijn het. Hij zal zijn eigen ledematen vast in één of ander gevecht verloren hebben.
En bij het Sluishuis, iets verderop aan het Oost, staan twee min of meer onzijdige maar zeer kleurrijke figuren vanachter het tuinhek ook al heel wat jaartjes pontificaal uit te kijken over de eeuwenoude Hylperhaven. Het zijn creaties van kunstenares Nancy Muns, de kleurrijke echtgenote van Onno Hoekstra, de markante haven- en sluismeester van de Hylperhaven. Plichtgetrouwe vrijbuiter pur sang, die eind dit jaar na ruim twee decennia trouwe dienst afscheidt neemt van de Hylperhaven, en zo o.m. zijn energie volop in zijn ambitieuze hexagon-project kan steken!

De oude Hylperhaven stamt uit het jaar 1430 en is qua vorm en grootte nog authentiek. Omstreeks 1760 is de kleine wereldhaven een visserijhaven geworden. Compleet met een visafslag en stenen schutsluis, beide gebouwd in 1785. De visafslag is nu de Leugenbank geworden waar de Hindeloopers elkaar dagelijks vinden en de vissersboten hebben plaatsgemaakt voor zeil- en motorjachten. Vanuit de Leugenbank, gesitueerd achter het oude Sluishuis, is er prachtig zicht op haven en IJsselmeer met in de verte de sluizen van Kornwerderzand.

Het was ruim dertig jaar lang onze favoriete haven toen wij zeilden. Vaak gingen we van daaruit na een nachtje rust verder naar de Wadden, maar vaak bleven we er ook een aantal dagen liggen. En zo raakten we in de loop der jaren bevriend met de markante bewoners van het oude Sluishuis. Ondanks dat Onno en Nancy al min of meer in de verhuizing zitten, hebben we eergisteren nog gezellig samen geluncht in het langzaam maar zeker onttakelende Sluishuis. Aan alles komt een eind, de frequentie van onze bezoekjes aan Hindeloopen was sinds we niet meer zeilen uiteraard al wat teruggelopen, en dat zal waarschijnlijk niet veranderen als onze vrienden eind dit jaar de verhuizing naar een stad in midden Nederland achter de rug hebben. Maar aan de herinneringen aan deze plek waar we zoveel mooie uurtjes hebben doorgebracht komt natuurlijk nooit een eind!

15e zondag p.m. (za 23 sept.)

Prachtig weer gisteren, en daar werden we vrolijk van. En gezien de gezellige drukte in de stad wij niet alleen. Onze traditionele zondag p.m. de 15e alweer, hebben we deze keer bij uitzondering op zaterdagmiddag gehouden. Maakt niets uit natuurlijk, het gaat om het samenzijn, evengoed heeft iedereen om allerlei reden toch een voorkeur voor de zondag. Prima, dat is dan voor de volgende keer, zeg maar over 3 à 4 maanden weer aan de orde. Een wandeling langs de waterkant naar het centrum is keer op keer een verademing, het weidse Wolderwijd is een beleving van niveau. Het terras van Monopole zat behoorlijk vol, maar gelukkig konden we met wat inschikken nog een plekje voor ons zevenen bemachtigen. Even later zaten we allemaal met thee of koffie en een appel-, aardbeien- of schuimgebakje voor onze neus over het mooie Wolderwijd uit te kijken, wat een wereldplek is het toch. Na de heerlijke versnapering op het zonnige terras, zijn we over de boulevard langs de indrukwekkende graafwerkzaamheden t.g.v. de aanleg van de nieuwe stadshaven in het Harderwijkse waterfront naar de Vischpoort gewandeld.

De contouren van de nieuwe stadshaven worden steeds duidelijker.
foto: Merjenburgh

Via de pittoreske Vischmarkt, Markt, Hortuspark, Klooster en de Smeerpoortenbrink zijn we vervolgens naar het mooie Stadsmuseum van Harderwijk gewandeld, om met name de expositie 'Huszár van De Stijl' te bezichtigen.
Vilmos Huszár (1884-1960) was één van de vrij onbekende oprichters van 'De Stijl'. De in Boedapest geboren Vilmos Huszár, schilder, tekenaar, beeldhouwer, reclameontwerper en grafisch ontwerper, woonde vanaf de jaren '30 tot zijn dood in Hierden. De expositie van deze 'De Stijl' icoon staat in het teken van de 100ste verjaardag van 'De Stijl'. Het is een mooie verzameling schilderijen en andere kunstobjecten uit zijn Hierdense tijd, samengesteld door Sjarel Ex, die behalve directeur van het Rotterdamse Boijmans van Beuningen Museum, ook een gedegen Vilmos Huszár kenner is.
Na dit gebeuren zat de vijf in het uur. Thuis op het terras hebben we nog een hele tijd van de zon kunnen genieten. Maar op een gegeven moment werd het toch te kil. Binnen aan de eettafel was het echter ook gezellig. De courgettesoep van Joke was heerlijk, mijn risottogerecht was qua smaak prima, maar zo klef als de pest. Lastig, een perfecte risotto maken! Maar goed, met ijs en koffie toe, kwam ook aan deze leuke p.m. weer een eind. De volgende p.m. zal ijs en wederdienende in Kampen worden gehouden.

Aralmeer versus tuinvijvertje

Het huidige Aralmeer.

Van het Aralmeer op de grens tussen Kazachstan en Oezbekistan is nog geen 10% over van het oorspronkelijke oppervlak. Deze krimp is één van de beruchtste door de mens veroorzaakte ecologische rampen in onze tijd. Met een oppervlak van ruim twee keer Nederland was het meer tot in de jaren zeventig van de vorige eeuw nog één van de grootste meren ter wereld. Het Aralmeer was een grote bron van inkomen en voedsel in de regio. Het is misgegaan toen de regering van de voormalige Sovjet-Unie had besloten om de rivieren die het meer voedden om te leiden, om zo de grote katoenvelden van Oezbekistan en Kazachstan van water te kunnen voorzien. Het desastreuze gevolg was dat het meer alsmaar kleiner werd en veel mensen de dupe, maar dat niet alleen, de opgedroogde vlakten waren waardeloos als landbouwgrond door het grote zout en gifgehalte. Veel mensen in de regio kwamen niet alleen zonder werkgelegenheid te zitten, maar werden ook nog eens ernstig ziek. Schepen in voormalige vissershavens liggen nu ver van het water weg te roesten in een desolate gif-woestijn!

Gedachten die zomaar in mij opkwamen toen ik mijn vijvertje er half leeg gebaggerd bij zag liggen. Een nogal gechargeerde vergelijking, maar daar hou ik zo af en toe wel van. Ons vijvertje droogde niet op door het wegvallen van natuurlijke voedingsbronnen, maar juist door het wegvallen van het behoud daarvan, m.a.w. lekkage! Hoe vaak en hard het ook regende, en hoe vaak we ook bijvulden, de waterstand in ons vijvertje kwam zelden of nooit meer op het oorspronkelijke niveau. Uiteindelijk kwamen wij er al baggerend achter op welk niveau het lek, of de lekken zich moesten bevinden. We vonden er tien, waarschijnlijk veroorzaakt door reigers toen ze bij het verschalken van een visje door de inmiddels behoorlijk bros geworden vijverfolie prikten. De hele vijver vervangen zag ik nog even niet zitten, plakken dus. In tegenstelling tot het verre Aralmeer, is ons vijvertje inmiddels weer op het oorspronkelijke niveau teruggebracht. De tijd zal ons leren of we lekken over het hoofd hebben gezien!

Acht jaar terug, de tijd vliegt!

een miezerige blije bietjesdag

Blije Bietjes FoodFestival! Wat een infantiele naam 'Blije Bietjes', hoe verzin je het. Maar het schijnt met een knipoog te willen verwijzen naar allerlei vergeten groenten, en dan vind ik het toch ook wel weer een grappige naam. Het is een festival waar iedereen kennis kan maken met lokaal en eerlijk geproduceerd voedsel, waarbij bewust extra aandacht wordt besteed aan natuur en dierwelzijn. 'Blije Bietjes' is het inspiratie platform voor eerlijk en lekker eten. Een mooi initiatief van de Stichting Underground Harderwijk, die het festival gisteren en vandaag heeft georganiseerd in het Plantagepark van Harderwijk.

Toen het gisteren aan het eind van de middag droog leek te worden, hebben we ons even door de 'blije bietjes' laten verleiden. Onderweg begon het echter alweer te miezeren, maar we lieten ons nu niet kennen. Het festivalpark lag er ondanks de feestelijke opstellingen van allerlei stands en z.g. foodtrucks (restaurant op wielen, absoluut geen veredelde snackkar of loempiakraam) toch enigszins desolaat bij. Op een aantal plekken in het park hadden ze stro neergegooid op het gras, waarschijnlijk om zo te voorkomen dat het een te grote blubberzooi zou worden. Hier en daar liepen wat mensen zoals wij tussen natte lege stoelen en banken te banjeren. Met de belofte dat vandaag de zon nog achter de wolken vandaan zou komen, probeerde een bandje op een overdekt podium sfeer te scheppen, en elders op het terrein bliezen ze grote zeepbellen ter vermaak van een paar kinderen. Toen het weer harder begon te miezeren, nam in alle hevigheid het gevoel toe dat we ons op deze, in potentie prima plek, op een verkeerd moment bevonden. Veel woorden hadden we dan ook niet nodig, even later waren we weer thuis.

Jammer, maar vandaag ziet het er echter veel beter uit met het weer. Vandaag zal het zo te zien ongetwijfeld een blije 'Blije Bietjesdag' worden!

Herenleed in de 'taste of India'

De 'Taj Mahal', het wit marmeren mausoleum in Agra in de deelstaat Uttar Pradesh in India, wordt geroemd om de volmaakt uitgevoerde symmetrie, de verfijnde decoraties in de vorm van kalligrafieën uit de Koran, de marmeren reliëfs en het ingelegde steenwerk en niet op de laatste plaats vanwege het subtiele lichtspel, dat het gebouw steeds een ander aanzien geeft. Shah Jahan, de vijfde heerser van het Mogolrijk, had kennelijk gevoel voor smaak, hij liet het kolossale grafmonument tussen 1632 en 1648 bouwen als laatste rustplaats voor zijn geliefde echtgenote Mumtaz Mahal, die in 1631 in het kraambed was overleden. Na de dood van Shah Jahan werden daar ook diens resten bijgezet.
Shah Jahan slaagde in zijn ambitie om een monument voor eeuwen neer te zetten. De 'Taj Mahal' is een van de meest herkenbare gebouwen ter wereld en een symbool van India. In 2007 werd de 'Taj Mahal' verkozen tot een van de zeven nieuwe wereldwonderen. Het gebouw wordt jaarlijks door miljoenen bezoekers bezocht. Voor velen van hen is het mausoleum vooral een romantische ode aan de liefde.

Maar een afbeelding van de 'Taj Mahal' op de menukaart van TAJ, een Indiaas restaurant in Almere, doet vermoeden dat ze daar vinden dat de verfijnde decoraties in het volmaakt symmetrische wereldwonder niet alleen een romantische ode aan de liefde is, maar ook een culinaire ode aan de verfijnde smaak van de Indiase keuken. En terecht, de 'Lamb Saag' met een 'Kulfi' na, gingen er gisteravond tijdens ons Herenleedetentje bij mij in ieder geval nog lekkerder in dan de spreekwoordelijke koek!

Een aardig fietstochtje in spe!

De vaantjes waren gedrukt, daar bleef het bij

Jammer, maar ons jaarlijkse familiefietstochtje, de 23 ste alweer, viel deze keer letterlijk in het water. Een unicum kunnen we wel stellen, in de afgelopen 23 jaar hebben we dat nog niet eerder meegemaakt. We hebben wel eens een dag gehad dat we de fietstocht vanwege aanhoudende buien voortijdig afbraken, maar dan hadden we toch nog een eindje gefietst. Deze keer hebben we de fietsen gewoon thuisgelaten en zijn we maar wat anders gaan doen. Maar voor het zover was werden we in restaurant Campman in Renkum wel eerst door de organisatie op koffie met gebak getrakteerd. Want zo beginnen we ons jaarlijkse fietstochtje altijd, wie organiseert trakteert, deze keer waren Jeanette en Geert de klos. Na de taart togen we met z'n allen richting Museum Arnhem. Er waren diverse tentoonstellingen t.w. RAVAGE, een mode-expositie van de heren Clemens Rameckers (1949) en Arnold van Geuns (1949), een dubbeltentoonstelling over onze grote kunstkenner Pierre Janssen (1926-2007) en de tentoonstelling 'Waarom ik van je houd' van de Iraanse fotografe Negin Zendegani over internationaal geluk in het rijtjeshuis. Prachtig allemaal! Rond vijf uur waren we terug in restaurant Campman, waar we het aperitief zowaar buiten op het terras konden genieten. Maar voor het diner werden we weer binnen verwacht, waar ze reeds een lange tafel feestelijk voor ons veertienen hadden gedekt. 't Was gezellig, lekker gegeten, lekker geouweneeld over van alles en nog wat. Rond een uur of halfnegen zat het erop en gingen we allemaal weer goedgemutst ons weegs.

Femmes artistes à Nunspeet.

In de onlangs door kunstenares Marte Röling geopende tentoonstelling Vrouwen Uit de kunst! in het Noord-Veluws Museum in Nunspeet, hebben we een grote diversiteit aan mooie kunstwerken gezien. Het zijn werken van zestien, van de ruim vijftig vrouwelijke kunstenaars, die in de periode 1880-1950 gedurende kortere of langere tijd op de Noordwest Veluwe hebben gewerkt t.w.
Anna Kerling (1862-1955), Anna Lehmann (1876-1956), Sientje Mesdag-van Houten (1834-1909), Blanche Douglas Hamilton (1853-1927), Ima van Eysinga (1881-1958), Marie Wandscheer (1856-1936), Hedwig Kleintjes-van Osselen (1871-1936), Stans Balwé (1863-1954), Chrisje van der Willigen (1850-1931), Suze Robertson (1855-1922), Meta Cohen Gosschalk (1877-1913), Aletta van Thol-Ruijsch (1860-1930), Kitty van der Mijll Dekker (1908-1994), Jo Koster (1868-1944), Guusje Sundermeijer (1923) en Gaby Bovelander (1931).
Van het leven en werk van veel van de vrouwelijke kunstenaars die tussen 1880 en 1950 op de Noordwest Veluwe hebben gewerkt is eigenlijk maar weinig bekend. Voor ons was de tentoonstelling Vrouwen Uit de kunst! in ieder geval een ware ontdekkingsreis!

Irma raast over Sint Maarten.

Het ziet er naar uit dat orkaan Irma op Sint Maarten enorm huishoud. De eerste beelden laten zien dat er tot nu toe op het eiland al een enorme ravage is aangericht. In de hoofdstad Philipsburg is sprake van zware overstromingen en schade. Op dit moment ligt Sint-Maarten in het oog van de orkaan en is het even rustig. Een eilandbewoner zag dat alles rond het huis verdwenen was, bomen, struiken, hekken noem maar op. En de tweede fase van de orkaan moet nog komen! Toen die zich al snel weer aandiende, sloten ze zich weer op in hun zwaar gebarricadeerde woning, waar ze met z'n allen aan de keukentafel de verdere ontwikkelingen van de orkaan gingen afwachten. Ik wens mijn achternicht en facebookkennis Esmée Browne-vd Heiden en haar geliefden op Sint Maarten heel veel sterkte toe in deze categorie 5 orkaan, met windsnelheden rond 300 km/u!

Lascia ch'io pianga, in vrijheid

Lascia ch'io pianga from E Veldkamp on Vimeo.

De aria 'Lascia ch'io pianga' uit de opera 'Rinaldo' van George Friedrich Händel (1685 – 1759) die in 1711 in première ging, is ook zo'n passage die vaak buiten de context van de opera door menig sopraan wordt opgevoerd. In de aria bezingt Almirena, de geliefde van Rinaldo, haar tragische lot. Ze is door de tovenares Armida uit de handen van haar held gekaapt en wordt nu gevangen gehouden in Armida’s paleis.

Ze zingt 'Lascia ch’io pianga la dura sorte E che sospiri la libertà! Il duol infranga queste ritorte de’ miei martiri sol' per pietà'. Ofwel 'Ik laat tranen vallen over het harde lot, en slaak een zucht naar de vrijheid! Breek in mijn smart deze banden, die mij knellen, alleen uit genade'.

Haast euforisch van de serene sfeer die we in alle vrijheid op het IJsselmeer in ons zeilbootje vaak beleefden, hebben we aan boord deze door Cecilia Bartoli (1966) bezongen 18e eeuwse smartlap vaak opgezet. Over buiten de context gesproken!