ons koloniaal verleden

De figuratieve schilderijen van de Nederlandse kunstschilder Elly Tamminga (1896-1983), die museum de Fundatie in Kasteel het Nijenhuis in Heino tentoonstelde waren prachtig. We hebben genoten van de vele heldere composities van landschappen, stillevens, portretten en alledaagse scènes. En ook het sculpturale werk 'Buiten de oevers', een tentoonstelling van de Nederlandse beeldend kunstenaar Wilma Wilbrink (1965) vonden we heel bijzonder. 

Maar wat bij mij het meest is blijven hangen, is vreemd genoeg een landkaartje in een vitrine van voormalig Nederlands-Oost-Indië waarop de z.g. Leenhoogheid is aangegeven. Tijdens eerdere bezoeken heb ik aan het landkaartje, dat volgens mij tot de vaste collectie van het Nijenhuis behoort, nooit veel aandacht geschonken. Leenhoogheid in Nederlands-Oost-Indië (het huidige Indonesië) verwijst naar de politieke en juridische constructie waarbij de Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC) en later het Nederlands-Indische gouvernement het oppergezag uitoefenden over honderden inheemse koninkrijken en vorstendommen.In plaats van deze gebieden direct te besturen, sloot de Nederlandse overheid verdragen waarin de inheemse sultans en radja's de Nederlandse leenhoogheid (suzeriniteit) moesten erkennen. De weigering van het Sultanaat Atjeh (op eiland Sumatra) om de Nederlandse leenhoogheid en handelsbeperkingen te accepteren, leidde in 1873 tot de bloedige en decennialange Atjehoorlog. 

Ik zag een erg beschamend verband tussen ons koloniaal verleden en het beeld 'De kunst van waarde' van de Nederlandse kunstenaar Hans van Houwelingen (1957) dat in dezelfde ruimte staat. Een zwarte man (een slaaf?) draagt op zijn rug een stapel zakken met rijst.